- Lí giải ý nghĩa và tác dụng của các từ ngữ, hình ảnh, câu văn, chi tiết nghệ thuật, biện pháp tu từ Câu hỏi ĐT, ĐL: - Trắc nghiệm KQ về tác giả, tác phẩm, đặc điểm thể loại, chi tiết n
Trang 1SẢN PHẨM NHÓM 10 : THPT Chiềng Sinh, THPT Sốp Cộp,
THPT Tân Lang, THPT Co Mạ
CHỦ ĐỀ TRUYỆN HIỆN ĐẠI VIỆT NAM- NGỮ VĂN 12
I CHUẨN KIÉN THỨC, KỸ NĂNG
− Hiểu được được những đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của các truyện ngắn và đoạn trích tiểu thuyết hiện đại
− Hiểu một số đặc điểm của truyện Việt Nam từ sau CMT8/ 1945 đến hết thế kỉ XX
− Biết cách đọc - hiểu một tác phẩm truyện hiện đại Việt Nam theo đặc trưng thể loại
− Biết vận dụng những tri thức và kĩ năng đã học vào làm văn nghị luận
Từ đó, HS có thể hình thành các năng lực sau :
+ Năng lực thu thập thông tin liên quan đến văn bản
+ Năng lực giải quyết những tình huống đặt ra trong các văn bản
+ Năng lực đọc – hiểu truyện hiện đại Việt Nam theo đặc điểm thể loại + Năng lực trình bày suy nghĩ, cảm nhận của cá nhân về ý nghĩa của văn bản
+ Năng lực hợp tác khi trao đổi, thảo luận về nội dung và nghệ thuật của văn bản
II BẢNG MÔ TẢ CÁC MỨC ĐỘ ĐÁNH GIÁ CHỦ ĐỀ “TRUYỆN HIỆN
ĐẠI VIỆT NAM ”
Vận dụng thấp Vận dụng cao
- Nêu thông tin
về tác giả, tác
phẩm, hoàn
- Lí giải được mối quan hệ/ảnh hưởng của hoàn
- Vận dụng hiểu biết
về tác giả, tác phẩm
để phân tích, lý giải
- So sánh các phương diện nội dung, nghệ thuật
Trang 2cảnh sáng tác,
thể loại,…
cảnh sáng tác với việc thể xây dựng cốt truyện
và thể hiện nội dung tư tưởng của tác phẩm
giá trị nội dung, nghệ thuật của tác phẩm
giữa các tác phẩm cùng đề tài hoặc thể loại; phong cách tác giả
- Nhận diện
được ngôi kể,
trình tự kể
- Hiểu được ảnh hưởng của giọng
kể đối với việc thể hiện nội dung
tư tưởng của tác phẩm
- Khái quát đặc điểm phong cách của tác giả từ tác phẩm
- Trình bày những kiến giải riêng, phát hiện sáng tạo
về văn bản
- Nắm được cốt
truyện, nhận ra
đề tài, cảm hứng
chủ đạo
- Lý giải sự phát triển của các sự kiện và mối quan
hệ của các sự kiện
- Chỉ ra các biểu hiện và khái quát các đặc điểm của thể loại
từ tác phẩm
- Biết tự đọc và khám phá các giá trị của một văn bản mới cùng thể loại
- Nhận diện hệ
thống nhân vật
(xác định được
nhân vật trung
tâm, nhân vật
chính, nhân vật
phụ)
- Giải thích, phân tích đặc điểm về ngoại hình, tính cách, số phận nhân vật Khái quát được về nhân vật
- Trình bày cảm nhận
về tác phẩm
- Vận dụng tri thức đọc hiểu văn bản
để kiến tạo những giá trị sống của cá nhân
(Trình bày những giải pháp để giải quyết một vấn đề cụ thể (là một nhiệm
vụ trong học tập, trong đời sống) từ
sự học tập nội dung của VB đã đọc
Trang 3- Phát hiện và
nêu được tình
huống truyện
- Phân tích được
ý nghĩa của tình huống truyện
- Thuyết trình về tác phẩm
- Chuyển thể văn bản (vẽ tranh, đóng kịch…)
- Nghiên cứu KH,
dự án
- Chỉ ra được các
chi tiết nghệ
thuật đặc sắc của
phẩm/đoạn trích
và các đặc điểm
nghệ thuật của
thể loại truyện
- Lí giải ý nghĩa
và tác dụng của các từ ngữ, hình ảnh, câu văn, chi tiết nghệ thuật, biện pháp tu từ
Câu hỏi ĐT, ĐL:
- Trắc nghiệm KQ (về tác giả, tác
phẩm, đặc điểm thể loại, chi tiết
nghệ thuật,…)
- Câu tự luận trả lời ngắn (lí giải,
phát hiện, nhận xét, đánh giá,…)
- Bài nghị luận (trình bày suy nghĩ,
cảm nhận, kiến giải riêng của cá
nhân, )
- Phiếu quan sát làm việc nhóm (trao
đổi, thảo luận về các giá trị của tác
phẩm, )
Bài tập thực hành:
- Hồ sơ (tập hợp các sản phẩm thực hành)
- Bài tập dự án (nghiên cứu so sánh tác phẩm, nhân vật theo chủ đề…)
- Bài trình bày miệng (thuyết trình, đọc diễn cảm, kể chuyện sáng tạo, trao đổi thảo luận…)
III CÂU HỎI/ BÀI TẬP MINH HOẠ
Văn bản: Chiếc thuyền ngoài xa (Nguyễn Minh Châu)
Trang 4Vận dụng thấp Vận dụng cao Câu 1: Nêu hoàn
cảnh sáng tác của
truyện
ngắn “Chiếc
thuyền ngoài
xa”?
Câu 2: Xác định
nhân vật trung
tâm của truyện
ngắn “Chiếc
thuyền ngoài xa”?
Câu 3: Nêu tình
huống của truyện
ngắn “Chiếc
thuyền ngoài
xa”?
Câu 4: Trong
đoạn đầu truyện
ngắn “Chiếc
thuyền ngoài
xa”, khi nhìn thấy
cảnh chiếc thuyền
lưới vó ẩn hiện
trong biển sớm
mờ sương, nghệ sĩ
Phùng có thái độ
và hành động như
thế nào?
Câu 5: Người
đàn bà hàng chài
đưa ra nhiều lý do
bà không bỏ
chổng, theo em,
câu nào không
phải là lý do bà
đưa ra?
a Cuộc đời người
đàn bà vùng biển
Câu 1: Nêu ý nghĩa nhan
đề của truyện
ngắn “Chiếc thuyền ngoài
xa”?
Câu 2: Hình ảnh bãi xe
tăng hỏng có ý nghĩa như thế nào?
Câu 3: Lí giải thái độ
và hành động của nhân vật Phùng trong truyện khi chứng kiến cảnh người đàn ông đánh vợ trong truyện
ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa”?
Câu 4: Vì sao người
đàn bà hàng chài thay đổi cách xưng hô
từ “con”sang “chị” khi
giao tiếp với Phùng và Đẩu ở tòa án huyện?
Câu 5: Vì sao người
đàn bà hàng chài lại xin chồng đánh bà ở trên bờ:
a Vì con cái đã lớn
b Vì trên thuyền quá chật hẹp
c Vì đánh trên thuyền thì không thể chạy trốn được
d Đánh trên bờ sẽ có người can thiệp
Câu 1: Viết một
đoạn văn ngắn trình bày ý kiến của anh (chị) về hành động đánh cha của thằng bé Phác?
Câu 2: Trong
truyện ngắn chiếc thuyền ngoài xa, người đàn bà hàng chài ở tòa án huyện đã từng
nói: “Giá tôi đẻ ít
đi, hoặc chúng tôi sắm được một chiếc thuyền rộng hơn ” Câu nói
đó thể hiện khát khao gì của người đàn bà hàng chài?
Viết một đoạn văn ngắn trình bày ý kiến của anh chị?
Câu 3: Viết một
đoạn văn ngắn trình bày cảm nhận của anh chị
về nhân vật nghệ
sĩ Phùng?
Câu 1: Sau khi
nghe xong câu chuyện của người đàn bà hàng chài, nhân vật Đẩu trong truyện
ngắn“Chiếc
thuyền ngoài xa” của Nguyễn
Minh Châu đã có
biểu hiện “Đẩu đi
đi lại lại trong phòng, hai tay thọc sâu vào hai bên túi chiếc quần quân phục đã cũ Một cái gì mới vừa vỡ ra trong đầu vị Bao Công của cái phố huyện vùng biển, lúc này trông Đẩu rất nghiêm nghị và đầy suy nghĩ” Anh (chị)
hãy viết một bài văn trình bày những chuyển biến trong nhận thức của nhân vật chánh
án Đẩu?
truyện
ngắn“Chiếc
xa”, Nguyễn Minh
Châu đã đặt ra những vấn đề gì về
Trang 5cần có người đàn
ông để chèo
chống khi phong
ba
b Người đàn bà
hàng chài phải
sống cho con chứ
không thể sống
cho mình như ở
trên đất được
c Gia đình người
đàn bà hàng chài
cũng có những
giây phút hạnh
phúc
d Người đàn ông
chỉ đánh vợ khi
thấy khổ quá
cuộc sống của người lao động Việt Nam sau chiến tranh Viết một bài văn trình bày suy nghĩ của anh (chị) về những vấn đề đó?
IV MA TRẬN ĐỀ
Mức độ
Chủ đề
Nhận biết Thông hiểu Vận dụng
thấp
Vận dụng cao
Tổng số
I Đọc hiểu
Chiếc thuyền
ngoài xa
Nhận diện phương thức biểu đạt của văn bản
Nêu nội dung chính của văn bản
Hiểu được nội dung của chi tiết, hình ảnh được sử dụng trong văn bản
Số câu
Số điểm
Tỉ lệ
1 1,0 10%
1 1,0 10%
1 1,0 10%
3 3,0 30%
II Làm văn
Chiếc thuyền
ngoài xa
Vận dụng kiến thức đọc hiểu và kĩ năng tạo lập văn bản để viết bài nghị luận về một
Trang 6nhân vật văn học kết hợp với vấn đề xã hội
Số câu
Số điểm
Tỉ lệ
1 7,0 70%
1 7,0
70%
Tổng số câu
Tổng số điểm
Tỉ lệ
1 1,0 10%
1 1,0 10%
1 1,0 10%
1 7,0 70%
4 10,0 100%
V ĐỀ KIỂM TRA
Đề kiểm tra Thời gian làm bài: 90 phút
Phần I – Đọc hiểu (3 điểm)
Đọc đoạn văn sau và trả lời câu hỏi:
"Lão đàn ông lập tức trở nên hùng hổ, mặt đỏ gay, lão rút trong người ra một chiếc thắt lưng của lính ngụy ngày xưa, có vẻ như những điều phải nói với nhau họ đã nói hết, chẳng nói chẳng rằng lão trút cơn giận như lửa cháy bằng cách dùng chiếc thắt lưng quật tới tấp vào lưng người đàn bà, lão vừa đánh vừa thở hồng hộc, hai hàm răng nghiến ken két, cứ mối nhát quất xuống lão lại nguyền rủa bằng cái giọng rên rỉ đau đớn : Mày chết đi cho ông nhờ Chúng mày chết hết
đi cho ông nhờ !
Người đàn bà với một vẻ cam chịu đầy nhẫn nhục, không hề kêu một tiếng, không chống trả, cũng không tìm cách chạy trốn.
Tất cả mọi việc xảy đến khiến tôi kinh ngạc đến mức, trong mấy phút đầu, tôi cứ đứng há mồm ra mà nhìn Thế rồi chẳng biết từ bao giờ, tôi đã vứt chiếc máy ảnh xuống đất chạy nhào tới."
(Trích Chiếc thuyền ngoài xa – Nguyễn Minh
Châu)
1 Nêu những ý chính của đoạn văn trên?
2 Xác định những phương thức biểu đạt trong đoạn văn trên?
3 Viết một đoạn văn ngắn trình bày suy nghĩ của anh (chị) về tâm trạng và hành động của nhân vật xưng tôi trong đoạn văn ?
Phần II – Làm văn (7 điểm)
Trang 7Trong truyện ngắn « Chiếc thuyền ngoài xa » của Nguyễn Minh Châu có
đoạn :
« Lát sau mụ lại mới nói tiếp :
- Mong các chú cách mạng thông cảm cho, đám đàn bà hàng chài ở thuyền chúng tôi cần phải có người đàn ông để chèo chống khi phong ba, để cùng làm ăn nuôi nấng đặng một sắp con nhà nào cũng trên dưới chục đứa Ông trời sinh ra người đàn bà là để đẻ con, rồi nuôi con cho đến khi khôn lớn cho nên phải gánh lấy cái khổ Đàn bà ở thuyền chúng tôi phải sống cho con chứ không thể sống cho mình như ở trên đất được ! Mong các chú lượng tình cho cái sự lạc hậu Các chú đừng bắt tôi bỏ nó ! Lần đầu tiên trên khuôn mặt xấu xí của mụ chợt ửng sáng lên như một nụ cười – vả lại, ở trên chiếc thuyền cũng có lúc vợ chồng con cái chúng tôi sống hòa thuận, vui vẻ »
(Ngữ văn 12, Tập 2, NXB Giáo dục Việt Nam, 2013, trang 76) Phân tích phẩm chất của người đàn bà trong đoạn trích trên Từ đó, trình bày suy nghĩ của anh/ chị về đức hy sinh của người phụ nữ Việt Nam trong cuộc sống hiện nay
HƯỚNG DẪN CHẤM
I ĐỌC HIỂU : ( 3 điểm )
1/ Yêu cầu về kĩ năng :
- Thí sinh có kĩ năng đọc hiểu văn bản
- Diễn đạt rõ ràng, không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp
2/ Yêu cầu về kiến thức :
Câu 1 : ( 1 điểm )
- Người đàn ông đánh người đàn bà dã man
- Người đàn bà cam chịu một cách nhẫn nhục
- Tâm trạng và hành động của nhân vật tôi
Câu 2 : ( 1 điểm )
Các phương thức biểu đạt :
- Tự sự : kể lại những sự việc mà nhân vật tôi chứng kiến
- Miêu tả : hành động, tâm trạng của các nhân vật
- Biểu cảm : bộc lộ cảm xúc của các nhân vật
(Lưu ý : Nếu thí sinh chỉ xác định được phương thức biểu đạt mà không có lý giải hoặc lý giải sai thì cho 0.5 điểm)
Câu 3 : ( 1 điểm )
Thí sinh có thể trình bày theo những cách khác nhau nhưng cần đảm bảo các ý sau :
- Tâm trạng kinh ngạc vì sự việc diễn ra quá bất ngờ và ngoài tưởng tượng của nghệ sĩ Phùng
- Hành động xuất phát từ tình yêu thương con người của người nghệ sĩ
Trang 8(lưu ý : Với câu 1 và 2, thí sinh có thể viết thành đoạn văn hoặc trình bày các ý theo cách gạch đầu dòng ; với câu 3, thí sinh phải viết thành một đoạn văn hoàn chỉnh thì mới đạt điểm tối đa)
II LÀM VĂN : (7 điểm )
1 Yêu cầu về kĩ năng :
- Thí sinh biết cách làm bài nghị luận văn học, từ đó trình bày suy nghĩ về một vấn đề của đời sống xã hội ;
- Vận dụng tốt các thao tác lập luận,
- Không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp ;
- Khuyến khích những bài viết sáng tạo
2 Yêu cầu về kiến thức :
- Trên cơ sở những hiểu biết về tác giả Nguyễn Minh Châu và tác phẩm Chiếc
thuyền ngoài xa, thí sinh có thể phân tích phẩm chất của người đàn bà hàng chài
trong đoạn trích và bày tỏ suy nghĩ của mình theo những cách khác nhau nhưng phải hợp lý, có sức thuyết phục Sau đây là một số gợi ý :
2.1 Phân tích phẩm chất của người đàn bà hàng chài :
- Giới thiệu vài nét về tác giả, tác phẩm, đoạn trích
- Phân tích phẩm chất của người đàn bà hàng chài :
+ Thấu hiểu lẽ đời, cảm thông cho chồng, nhận ra được vai trò trụ cột của người đàn ông trong gia đình cũng như trách nhiệm của người đàn bà
+ Tình thương con vô bờ
+ Biết chắt chiu những hạnh phúc nhỏ bé của cuộc sống để giữ con thuyền gia đình trước bờ vực của sự đổ vỡ
- Đánh giá : hình ảnh người phụ nữ thương chồng, thương con; thấu hiểu lẽ đời bao dung vị tha và giàu đức hy sinh
2.2 Thí sinh bày tỏ suy nghĩ của mình về vấn đề : Đức hy sinh của người phụ
nữ Việt Nam trong cuộc sống ngày nay Thí sinh cần nêu được những ý sau :
- Khẳng định đức hy sinh là một trong những phẩm chất tốt đẹp, cao quý của người phụ nữ Việt Nam
- Đức hy sinh được thể hiện cụ thể như thế nào
- Thái độ : ca ngợi, trân trọng, học tập
3 Cách cho điểm :
- Điểm 6-7 : Phân tích được phẩm chất của nhân vật một cách thuyết phục, bày
tỏ suy nghĩ sâu sắc về phẩm chất hy sinh của người phụ nữ Bố cục rõ ràng, lập luận chặt chẽ, diễn đạt lưu loát, có cảm xúc và sáng tạo ; có thể còn vài sai sót về chính tả, dùng từ
- Điểm 4-5 : Cơ bản phân tích được phẩm chất của nhân vật, nêu được suy nghĩ của bản thân về đức hy sinh Bố cục rõ ràng, lập luận tương đối chặt chẽ, còn mắc một số lỗi ngữ pháp, chính tả, dùng từ
Trang 9- Điểm 2-3 : Chưa làm rõ được những phẩm chất của người đàn bà, phần bày tỏ suy nghĩ về đức hy sinh còn sơ sài ; mắc nhiều lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp
- Điểm 1 : Chưa hiểu đề, sai lạc kiến thức, mắc nhiều lỗi về diễn đạt
- Điểm 0 : Không làm bài hoặc lạc đề