- Trình bày được diễn biến chính, hiểu được nguyên nhân thắng lợi, ý nghĩa lịch sử của cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Nguyên lần thứ hai (1285).. - Học sinh khuyết tật: hiểu được [r]
Trang 1Ngày soạn: 7/11/2019
Ngày giảng:7B1………
7B2………
7B3………
Bài 14 Tuần 13,Tiết 24 BA LẦN KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC MÔNG-NGUYÊN
(THẾ KỈ XIII)
I- MỤC TIÊU BÀI HỌC.
1- Kiến thức: Giúp hs
- Biết được diễn biến cơ bản nhất về lần kháng chiến thứ nhất chống quân xâm lược
Mông Cổ (1258) Làm cho HS thấy được cuộc kháng chiến đã diễn ra trong hoàn cảnh
có nhiều khó khăn, thử thách to lớn, so sánh lực lượng giữa quân ta với quân Mông cổ rất chênh lệch, song dân tộc ta đã chiến thắng vẻ vang
- Học sinh khuyết tật: hiểu được diễn biến của cuộc kháng chiến lần thứ nhất chống
quân Mông Cổ
2- Kĩ năng:
- Kĩ năng bài học:
Biết sử dụng bản đồ trong khi nghe giảng và trả lời câu hỏi, khi tự học ở nhà Biết phân tích, trình bày diễn biến của cuộc kháng chiến
- Kĩ năng sống : rèn kĩ năng trình bày, lắng nghe, phát biểu suy nghĩ khi đánh giá một vấn đề, kĩ năng hợp tác trong hoạt động nhóm
- Học sinh khuyết tật :kĩ năng đọc, lắng nghe,giao tiếp
3- Thái độ: Bồi dưỡng, nâng cao cho HS lòng căm thù quân xâm lược, lòng yêu
nước, niềm tự hào và tự cường dân tộc, biết ơn các anh hùng
4- Định hướng phát triển năng lực
* Năng lực chung:
- Năng lực tự học
- Năng lực hợp tác
- Năng lực đánh giá
- Năng lực giải quyết vấn đề
* Năng lực chuyên biệt:
- Năng lực xác định và giải quyết mối liên hệ, ảnh hưởng tác động, giữa các sự kiện hiện tượng lịch sử với nhau
- Năng lực so sánh, phân tích, phản biện, khái quát hóa, xác định mối quan hệ giữa các
sự kiện, hiện tượng lịch sử, nhận xét đánh giá, liên hệ giải quyết các vấn đề thực tế
- Năng lực rút ra bài học Lịch sử từ các sự kiện lịch sử
- Thông qua sử dụng ngôn ngữ lịch sử thể hiện chính kiến của mình về các sự kiện lịch sử
II- CHUẨN BỊ:
1-Giáo viên: - Giáo án, sách giáo viên, tài liệu ngoài
- Máy tính,máy chiếu
2-Học sinh: - SGK+ Đồ dùng học tập, vở ghi
Trang 2III- PHƯƠNG PHÁP :
Vấn đáp, nêu và giải quyết vấn đề, thảo luận nhóm, kĩ thuật động não
IV- TIẾN TRÌNH tỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
1- Ổn định tổ chức: (1’)
2- Kiểm tra bài cũ: (5’)
Bộ máy thời Trần được tổ chức như thế nào? Vẽ sơ đồ bộ máy tổ chức thời Trần
So sánh Hình Luật thời Trần với bộ Hình Thư thời Lý
3- Bài mới (35’)
* Giới thiệu bài :
Trong lịch sử kháng chiến chống giặc ngoại xâm, dân tộc ta luôn phải đương đầu với các thế lực xâm lược hùng mạnh Từ thế kỉ XIII, vó ngựa xâm lược của quân Mông Cổ tung hoành khắp thế đâu thắng đến đó nhưng vì sao cả ba lần sang xâm lược nước Đại Việt chúng đều chuốc lấy thất bại thảm hại? Nguyên nhân nào đã tạo nên sức mạnh của dân tộc ta trong cuộc kháng chiến đó? Trong bài học hôm nay chúng ta cùng đi tìm hiểu vấn đề này
Hoạt động 1: GV Hướng dẫn HS tìm hiểu âm
mưu xâm lược Đại Việt của Mông Cổ.( giảm
tải)
Hoạt động 2:
- Thời gian: 35’
- Mục tiêu: Tìm hiểu sự chuẩn bị của nhà
Trần, diễn biến, kết quả, ý nghĩa của cuộc
kháng chiến chống quân Mông Cổ lần thứ nhất
- Hình thức tổ chức, PP: giải thích, Vấn đáp,
thảo luận nhóm
- KT:động não
GV tổ chức cho HS thảo luận nhóm theo tổ (5
phút)
+ Nhóm 1 : Trước khi kéo quân xâm lược
nước ta, tướng Mông Cổ đã làm gì ? Nhà Trần
đã làm gì trước hành động đó ?
HS : Tướng Mông Cổ cho sứ giả đưa thư đe
dọa và dụ hàng nhà Trần Cả 3 lần sứ giả đến
vua Trần đều ra lệnh bắt giam vào ngục
? Em có nhận xét gì về hành động của nhà
Trần
GV : Hành động trên đã thể hiện ý chí quyết
tâm không chịu khuất phục, đầu hàng giặc của
nhà Trần
I –CUỘC KHÁNG CHIẾN LẦN THỨ NHẤT CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC MÔNG CỔ (1258)
1 Âm mưa xâm lược Đại Việt của Mông Cổ (Không dạy)
2 Nhà Trần chuẩn bị và tiến hành kháng chiến chống quân Mông Cổ.
* Nhà Trần chuẩn bị : Nhà Trần ban
lệnh cho cả nước sắm sửa vũ khí, luyện tập võ nghệ, sẵn sàng đánh giặc
* Diễn biến :
Trang 3Kiểm tra bài cũ :
Nhà Trần đã xây dựng và củng cố quốc phòng
như thế nào ?
Nhóm 2 : Trình bày diễn biến cuộc kháng
chiến chống quân xâm lược Mông Cổ lần thứ
nhất của quân và dân Đại Việt bằng lược đồ
HS : Tiến hành thảo luận, rút ra các ý chính
của diễn biến trình bày kí hiệu bằng bảng đồ
câm và cử đại diện trình bày trước lớp
GV trình bày lại diễn biến bằng lược đồ cho
HS quan sát
+ Nhóm 3 : Vì sao quân Mông Cổ mạnh mà
vẫn bị quân ta đánh bại ? Ta rút ra bài học kinh
nghiệm gì từ cách đánh giặc của nhà Trần ?
(?) Ý nghĩa lịch sử của cuộc kháng chiến?.
* HS thảo luận nhóm bàn – 3’: Bài học kinh
nghiệm về cách đánh giặc của quân dân ta
trong cuộc kháng chiến chống quân Mông Cổ
lần thứ nhất ?
Hs: trình bày
Gv: chốt
Rút ra bài học :
- Nhà Trần có chủ trương đánh giặc đúng đắn,
biết chớp thời cơ
- Đẩy giặc từ thế chủ động sang thế bị động
Biết lấy yếu đánh mạnh, lấy ít đánh nhiều
* Phía địch: Tháng 1/1258, 3 vạn
quân Mông Cổ tiến vào nước ta theo đường sông Thao, tiến đến Bình Lệ Nguyên và đến Thăng Long
* Phía ta: Thực hiện “vườn không
nhà trống” ‘ làm cho giặc khó khăn.
Ta phản công lớn ở Đông Bộ Đầu
* Kết quả : 29/1/1258, quân Mông Cổ thua trận phải rút về nước→ Cuộc kháng chiến kết thúc thắng lợi
* Ý nghĩa : Thể hiện đường lối đánh
giặc đúng đắn, truyền thống đoàn kết của vua tôi nhà Trần
4- Củng cố: GV chốt lại nội dung bài học (3’)
- Dựa vào lược đồ, em hãy trình bày tóm tắt diễn biến cuộc kháng chiến chống quân Mông Cổ ?
- Em hãy nêu những sự kiện cụ thể biểu hiện tinh thần quyết tâm chống giặc của quân
ta trong cuộc kháng chiến lần thứ nhất
? Triều đình nhà Trần có thái độ như thế nào trước nguy cơ đất nước bị quân Mông xâm lược?
A Kiên quyết chống giặc và tích cực chuẩn bị kháng chiến.
B Chấp nhận đầu hàng khi sứ giả quân Mông Cổ đến
C Cho sứ giả của mình sang giảng hòa
D Đưa quân đón đánh giặc ngay tại cửa ải
? Câu nói “Đầu thần chưa rơi xuống đất, xin bệ hạ đừng lo” là của ai?(Trần Thủ Độ)
? Khi quân Mông Cổ kéo vào Thăng Long, vua Trần đã lãnh đạo nhân dân TL thực hiện chủ trương gì?
A Kiên quyết chống trả để bảo vệ Thăng Long
Trang 4B Làm “vườn không nhà trống”
D Xây dựng phòng tuyến ngăn chặn bước tiến quân xâm lược
C Cho người già, phụ nữ, trẻ con đi sơ tán
? Cuộc phản công lớn đánh quân Mông Cổ của quân nhà Trần diễn ra tại đâu?(Đông
Bộ Đầu)
? Quân Mông Cổ thua trận rút khỏi Thăng Long vào thời gian nào?(29-1-1258)
? Ai là người có công lớn trong việc tổ chức cuộc kháng chiến lần thứ nhất chống quân xâm lược Mông Cổ? (Trần Thủ Độ)
5- Hướng dẫn về nhà: (1’)
- HS học bài cũ, trình bày diễn biến bằng lược đồ
- Chuẩn bị mục II “ Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Nguyên (1285)”
+ Tại sao nhà Nguyên xâm lược nước ta ?
+ Đứng trước âm mưu đó nhà Trần chuẩn bị kháng chiến ra sao ?
+ Cuộc kháng chiến lần thứ hai chống quân Nguyên xâm lược diễn ra như thế nào ? Kết quả ra sao?
+ Sưu tầm tài liệu về Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn
V- RÚT KINH NGHIỆM
………
………
………
Ngày soạn: 7/11/2019
Ngày giảng:7B1………
7B2………
7B3………
Bài 14 Tiết 25 LẦN KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC
MÔNG – NGUYÊN (THẾ KỈ XIII)
II CUỘC KHÁNG CHIẾN LẦN THỨ HAI CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC
NGUYÊN (1285) I.MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Kiến thức
- Nắm được âm mưu xâm lược Chăm-pa và Đại Việt của nhà Nguyên.
- Việc chuẩn bị chống quân Nguyên của nhà Trần chu đáo hơn
- Trình bày được diễn biến chính, hiểu được nguyên nhân thắng lợi, ý nghĩa lịch
sử của cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Nguyên lần thứ hai (1285)
- Học sinh khuyết tật: hiểu được diễn biến của cuộc kháng chiến lần thứ nhất
chống quân Nguyên
2 Kĩ năng:
- Kĩ năng bài học:
Biết sử dụng bản đồ trong khi nghe giảng và trả lời câu hỏi, khi tự học ở nhà
Trang 5Biết phân tích, trình bày diễn biến của cuộc kháng chiến
- Kĩ năng sống : rèn kĩ năng trình bày, lắng nghe, phát biểu suy nghĩ khi đánh giá một vấn đề, kĩ năng hợp tác trong hoạt động nhóm
- Học sinh khuyết tật :kĩ năng đọc, lắng nghe,giao tiếp
3 Thái độ
- Bồi dưỡng cho học sinh lòng căm thù giặc ngoại xâm, niềm tự hào dân tộc và lòng biết ơn tổ tiên đã kiên cường mưu trí bảo vệ chủ quyền đất nước
4 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực chung: năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực sáng
tạo (năng lực tư duy), năng lực giao tiếp
- Năng lực chuyên biệt: tái hiện sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch sử, nhận xét,
đánh giá, rút ra bài học lịch sử từ những sự kiện, hiện tượng, vấn đề lịch sử
II.CHUẨN BỊ
-Giáo viên: Chuẩn bị lược đồ diễn biến cuộc kháng chiến chống xâm lược Mông Cổ
1258 Máy tính ,máy chiếu
- Học sinh: đọc trước bài, trả lời câu hỏi theo SGK
III PHƯƠNG PHÁP
- Nêu vấn đề, phát vấn, trực quan, tường thuật, kĩ thuật động não, KT 321
IV.TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1.Ổn định tổ chức lớp (1’)
2.Kiểm tra bài cũ (5’)
? Em hãy trình bày lại diễn biến cuộc kháng chiến lần thứ nhất chống quân
xâm lược Mông Cổ
3 Bài mới: 35’
Giới thiệu bài (1’)Sau thất bại năm 1258, quân Mông cổ vô cùng tức giận vẫn
nuôi dã tâm xâm lược Đại Việt Năm 1279 sau khi chiếm được toàn bộ Trung Quốc lập ra nhà Nguyên, vua Nguyên đã ráo riết chuẩn bị đánh Đại Việt Vậy lần này chúng
có giành được thắng lợi hay không, diễn biến kết quả cuộc kháng chiến như thế nào? Chúng ta cùng tìm hiểu qua nội dung bài học ngày hôm nay
Hoạt động 1:Âm mưu xâm lược Chăm Pa và
Đại Việt của nhà Nguyên (5’)
- Mục tiêu: hiểu được âm mưu xâm lược Đại
Việt của nhà Nguyên
- Hình thức tổ chức: cá nhân
- PP: vấn đáp, trực quan
- KT: động não
G:Giảng sgk +lược đồ
? Vua Nguyên ráo riết xâm lược Cham- Pa và
1 Âm mưu xâm lược Chăm Pa
và Đại Việt của nhà Nguyên
- Sau khi thống trị hoàn toàn Trung
Trang 6Đại Việt nhằm mục đích gì?
- Làm cầu nối thôn tính các nước phía nam
Trung Quốc
? Vì sao nhà Nguyên lại đánh Cham- Pa trước
khi đánh Đại Việt?
- Làm bàn đạp tấn công vào Đại Việt
? Kế họach của giặc có thực hiện được không?
Vì sao?
- Không
-Năm 1283, hơn 1 vạn quân Nguyên cùng hơn
300 chiến thuyền do Toa Đô chỉ huy tấn công
Chăm Pa-> thất bại
-> Kế hoạch của nhà Nguyên định dung
Chăm-pa làm bàn đạp tấn công nước ta bước
đầu tan vỡ
GV:Sơ kết chuyển ý
Hoạt động 2: Nhà Trần chuẩn bị kháng
chiến(10’)
- Mục tiêu: trình bày được sự chuẩn bị của nhà
Trần
- Hình thức tổ chức: cá nhân
- PP: vấn đáp
- KT: động não
HS: Đọc sgk
? Biết tin vua Nguyên đánh Cham-pa làm bàn
đạp tấn công Đại Việt- vua Trần đã làm gì?
- Vua Trần triệu tập hội nghị các vương hầu,
quan lại ở Bình Than (Chí Linh, Hải Dương)
để bàn kế đánh giặc
GV yêu cầu HS đọc phần chữ in nhỏ
? Em có suy nghĩ gì về tấm gương yêu nước
của Hoài Văn Hầu- Trần Quốc Toản?
- Tuổi trẻ, trí lớn, lòng yêu nước quyết tâm
bảo vệ tổ quốc
GVG: Vua Trần giao cho Trần Quốc Tuấn làm
chỉ huy cuộc kháng chiến Ông soạn Hịch
tướng sĩ
GV đọc đoạn"Hịch tướng sĩ"
“Ta cùng các ngươi ”
“Ta thường tới bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối,
ruột đau như cắt, nước mắt đầm đìa chỉ căm
tức rằng chưa xả thịt, lột da, nuốt gan, uống
máu quân thù”
Quốc, vua Nguyên ráo riết chuẩn bị xâm lược Đại Việt và Cham-pa
-1283, hơn 1vạn Nguyên do Toa
Đô chỉ huy tấn công Chăm Pa-> thất bại
2 Nhà Trần chuẩn bị kháng chiến
-Vua Trần triệu tập hội nghị Bình Than bàn kế đánh giặc
-Trần Quốc Tuấn được giao chỉ huy cuộc kháng chiến, soạn “Hịch
Trang 7? Qua đoạn trích trên em thấy Hịch Tướng Sĩ
có ý nghĩa gì?
HS trả lời: động viên tinh thần chiến đấu của
quân đội
GV giảng:Hưng đạo đại vương Trần Quốc
Tuấn, con của An Sinh Vương Trần
Liễn<1228-1300> là danh nhân kiệt xuất của
dân tộc đồng thời là danh nhân quân sự cổ kim
của thế giới Ông là một trong 10 đại nguyên
soái quân sự của thế giới do Hoàng Gia Anh
công bố 1984
Từ nhỏ ông đã hội tụ đủ tài văn võ biết
dùng người tài, thương yêu binh lính, ông là
bậc tướng tru cột của triều đình gồm đủ đức tài
“nhân, nghĩa, trí, tín, dũng”
Trước khi mất vua Anh Tông đến hỏi
thăm ông trăng trối “thời bình phải khoan thư
sức dân làm kế sâu dễ bền gốc, đó là thượng
sách giữ nước”
Ngày 20/8/1300 ông qua đời thi hài ông
được hoả táng thu vào bình đồng chôn trong
khu vườn An Lộc đất san phẳng Triều đình
phong ông là “Hưng Đạo Đại Vương” lập đền
thờ ở Vạn Kiếp- Chí Linh- Hải Dương
GVG:đầu năm 1285, vua Trần mở Hội nghị
Diên Hồng, mời các bậc phụ lão có uy tín
trong cả nước về Thăng Long họp để bàn cách
đánh giặc
? Trong hội nghị khi vua Trần hỏi kế đánh
giặc, ý kiến của các bậc phụ lão như thế nào?
-Đồng loạt hô “đánh“
? Hội nghị Diên Hồng có tác dụng gì cho cuộc
kháng chiến?
- Là hội nghị thể hiện ý chí tập trung của nhân
dân Đại Việt
? Sau hội nghị Diên Hồng, nhà Trần đã tiến
hành công tác chuẩn bị như thế nào?
-Tổ chức tập trận lớn và duyệt binh ở Đông Bộ
Đầu rồi chia quân đóng giữ những nơi hiểm
yếu
-Cả nước được lệnh chuẩn bị sẵn sàng đánh
giặc
? Việc tất cả quân sĩ thích vào tay 2 chữ "Sát
thát" có ý nghĩa gì?
tướng sĩ” để khích lệ tinh thần kháng chiến
- Năm 1285 các bô lão có uy tín trong nước về dự hội nghị Diên Hồng
- Quân đội tập trận ở Đông Bộ Đầu, đóng giữ những nơi hiểm yếu
Trang 8- Quyết tâm giết giặc Mông Cổ.
? Sự kiện nào thể hiện ý chí quyết chiến của
quân dân thời Trần?
- Hội nghị Diên Hồng
- Quân đội tập trận ở Đông Bộ Đầu
- Binh sĩ thích vào cánh tay 2 chữ “Sát thát”
Hoạt động 3: Diễn biến và kết quả của cuộc
kháng chiến (20‘)
- Mục tiêu: trình bày được diễn biến, kết quả
cuộc kháng chiến lần thứ hai chống quân
Nguyên
- Hình thức tổ chức: cá nhân
- PP: vấn đáp, trực quan, tường thuật
- KT: động não, 321
GV dùng lược đồ tường thuật diễn biến kháng
chiến:1/1285 khoảng 50 vạn quân Nguyên do
Thoát Hoan chỉ huy xâm lược nước ta Trần
Quốc Tuấn cho quân lui về Vạn Kiếp (Chí
Linh, Hải Dương)
Nghe tin Trần Quốc Tuấn sau 1 vài trận quyết
chiến với giặc đã cho quân về Vạn Kiếp để
bảo toàn lực lượng, vua Trần lo lắng hỏi Trần
Quốc Tuấn có nên hàng giặc không, Trần
Quốc Tuấn đã khảng khái trả lời: “Nếu bệ hạ
muốn hàng giặc thì trước hãy chém đầu thần
rồi hãy hàng”
? Em có liên hệ gì với câu nói của Trần Thủ
Độ trong cuộc kháng chiến lần 1?
- Rất bình tĩnh tự tin, thể hiện lòng quyết tâm,
tinh thần chiến đấu đến cùng không sợ hi sinh,
gian khổ
GVG: Thoát Hoan tấn công Vạn Kiếp, quân
Trần rút về Thăng Long , rồi về Thiên Trường
(Nam Định), nhân dân Thăng Long thực hiện
„vườn không nhà trống“
=> Giặc dựng doanh trại phía bắc sông Nhị
(sông Hồng)
- Toa Đô từ Cham-pa đánh lên Nghệ
An-Thanh Hoá, cùng với Thoát Hoan tấn công
xuống =>Tạo thành thế gọng kìm âm mưu tiêu
diệt quân chủ lực của ta và bắt sống toàn bộ
đầu não kháng chiến
-> Một số quý tộc Trần hàng giặc, một số
-Cả nước được lệnh sẵn sàng đánh giặc
- Binh sĩ thích vào cánh tay 2 chữ
“Sát thát”
3 Diễn biến và kết quả của cuộc kháng chiến
- 1/1285 khoảng 50 vạn quân Nguyên do Thoát Hoan chỉ huy-> xâm lược ta
- Ta lui về Vạn Kiếp-> Thăng Long-> Thiên Trường thực hiện chủ chương “vườn không nhà trống” để bảo toàn lực lượng
- Cùng 1 lúc Toa Đô từ Cham-Pa đánh ra Nghệ An, Thanh Hoá, Thoát Hoan tấn công xuống phía nam hòng tạo thế gọng kìm tiêu diệt quân ta
Trang 9người bị bắt.
? Ta đã giải quyết tình thế khó khăn đó ra
sao?
- Ta rút lui, củng cố lực lượng, chuẩn bị phản
công
? Em hãy thuật lại diễn biến của cuộc kháng
chiến trong những tháng đầu năm 1285
HS tường thuật, GV nhận xét và tường thuật
lại theo lược đồ
G: Trần Bình Trọng “ta thà làm ma nước Nam
còn hơn là làm vương đất Bắc”
? Không thực hiện được âm mưu bắt sống vua
Trần, Thoát Hoan đã làm gì?
- Khó khăn, thiếu thốn
-Thoát Hoan chui vào ống đồng Toa Đô bị
chém đầu- Tây kết:
“Chương Dương cướp giáo giặc
Hàm Tử bắt quân thù
Thái bình nên gắng sức
Non nước ấy ngàn thu”
? Hãy nêu cách đánh giặc lần 2?
- Vừa đánh vừa lui, chờ thời cơ phản công,
vườn không nhà trống” lấy ít địch nhiều
-> Thắng lợi vẻ vang
- Giặc rút về Thăng Long cố thủ -> gặp khó khăn
-5/1285 ta phản công giành thắng lợi ở Tây Kết, Hàm Tử, bến Chương Dương
- Kết quả: Giặc phần bị chết, phần còn lại rút chạy về nước, Thoát Hoan chui vào ống đồng về nước, Toa Đô bị chém đầu
- Cách đánh: Vừa đánh vừa lui, chờ thời cơ phản công, "vườn không nhà trống” lấy ít địch nhiều
4 Củng cố (2’)
(?) Hãy cho biết cách đánh quân Nguyên của nhà trần trong cuộc kháng chiến lần thứ 2
5 Hướng dẫn về nhà (2’)
- Làm đáp án trả lời các câu hỏi trong SGK
- Chuẩn bị bài: Đọc trước mục III SGK
V- RÚT KINH NGHIỆM