Lớp8 nguvan tiết 9,10,11,12 bài 3

- Rèn kĩ năng phân tích nhân vật qua đối thoại, cử chỉ và hành động; qua biện pháp đối lập- tương phản; kĩ năng đọc sáng tạo văn bản tự sự nhiều đối thoại, giàu tính kịch - Vận dụng kiên

Ngày soạn: 6/9/2020 Tuần: 3 Tiết: 9

BÀI 3TỨC NƯỚC VỠ BỜ( Trích tiểu thuyết “Tắt đèn” – Tác giả: Ngô Tất Tố)

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

1 Kiến thức:

- Biết đọc- hiểu một đoạn trích trong tác phẩm truyện hiện đại

- Thấy được bút pháp hiện thực trong ngòi bút viết truyện của nhà văn Ngô Tất Tố

- Hiểu được cảnh ngộ cơ cực của người nông dân trong xã hội tàn ác bất nhân dướichế độ cũ; thấy được sự phản kháng mãnh liệt, tiềm tàng trong những người nông dânhiền lành và qui luật của cuộc sống: có áp bức - có đấu tranh

2 Kĩ năng:

- Tóm tắt văn bản truyện

- Rèn kĩ năng phân tích nhân vật qua đối thoại, cử chỉ và hành động; qua biện pháp

đối lập- tương phản; kĩ năng đọc sáng tạo văn bản tự sự nhiều đối thoại, giàu tính kịch

- Vận dụng kiên sthức về sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong văn bản tự sự đểphân tích tác phẩm tự sự viết theo khuynh hướng hiện thực

3 Thái độ: HS có tấm lòng thương cảm, quý trọng người phụ nữ, căm ghét chế độ

người bóc lột người

4 Định hướng phát triển năng lực, phẩm chất cho học sinh:

- Năng lực tự học, giải quyết vấn đề, sáng tạo, giao tiếp, hợp tác, sử dụng công nghệthông tin và truyền thông, sử dụng ngôn ngữ…

-Phẩm chất: yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm

5 Các nội dung giáo dục tích hợp:

+ KN ra quyết định: nhận thức và xác định được XHPK nửa thực dân xưa con ngườikhông được quan tâm nhưng chị Dậu vẫn sáng ngời lên tấm lòng yêu thương chồngcon tha thiết, và có sức phản kháng tiềm tàng mạnh mẽ…

- GD đạo đức: Biết cảm thông sâu sắc, giáo dục cho HS biết tôn trọng những người

nông dân, họ tuy nghèo nhưng có phẩm chất cao quí: nhân hậu, giàu lòng tự trọng, rấtmực yêu thương chồng con Có ý thức đấu tranh với những bất công của xã hội =>

Giáo dục các giá trị: Yêu thương, tôn trọng, tự do….

II CHUẨN BỊ CỦA THẦY VÀ TRÒ:

1 Giáo viên: nghiên cứu kĩ sách giáo khoa, sách bài tập, sách giáo viên, hướng dẫn

chuẩn kiến thức kĩ năng, tư liệu tham khảo; chuẩn bị kế hoạch dạy học, thiết bị, đồdùng; phương tiện dạy học,

2 Học sinh: đọc kĩ sách giáo khoa, sách bài tập, những tài liệu liên quan; soạn bài;

và chuẩn bị đầy đủ theo hướng dẫn về nhà của giáo viên

III PHƯƠNG PHÁP VÀ KĨ THUẬT DẠY HỌC:

1.Phương pháp: Phương pháp thuyết trình, đàm thoại, luyện tập, dạy học nhóm, giải

quyết vấn đề, dạy học theo tình huống, dạy học định hướng hành động,

2.Kĩ thuật dạy học: giao nhiệm vụ, hỏi và trả lời, động não, “trình bày một phút”,

tóm tắt tài liệu; kĩ thuật giải quyết tình huống (để thực hiện yêu cầu cần đạt vận dụng

nội dung đã học vào giải quyết vấn đề trong thực tiễn).

2 Kiểm tra sự chuẩn bị bài của học sinh: (2’) PHIỀU BÀI TẬP

1 Đọc đoạn văn sau và lựa chọn câu trả lời bằng cách khoanh tròn trước đáp án đúngnhất

“Mẹ tôi lấy vạt áo nâu thấm nước mắt cho tôi rồi xốc tôi lên xe Đến bấy giờ tôi mới kịp nhận ra mẹ tôi không còm cõi xơ xác quá như cô tôi nhắc lại lời người họ nội của tôi Gương mặt mẹ tôi vẫn tươi sáng với đôi mắt trong và nước da mịn, làm nổi bật màu hồng của hai gò má Hay tại sự sung sướng bỗng được trông nhìn và ôm ấp cái hình hài máu mủ của mình mà mẹ tôi lại tươi đẹp như thuở còn sung túc? Tôi ngồi trên đệm xe, đùi áp đùi mẹ tôi, đầu ngả vào cách tay mẹ tôi, tôi thấy những cảm giác

ấm áp đã bao lâu mất đi bỗng lại mơn man khắp da thịt Hơi quần áo mẹ tôi và những hơi thở ở khuôn miệng xinh xắn nhai trầu phả ra lúc đó thơm tho lạ thường”.

1.Đoạn trích trên trích từ tác phẩm nào ?

A.Cổng trường mở ra B.Tôi đi học C Trong lòng mẹ D.Lão Hạc.

2.Tác phẩm đó của tác giả nào ?

A.Lí Lan B.Nguyên Hồng C Nam Cao D.Thanh Tịnh

3.Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích là gì ?

A.Tự sự B.Miêu tả. C.Biểu cảm D.Nghị luận

4.Nội dung chính của đoạn trích là:

A.Cuộc đối thoại giữa bé Hồng và bà cô

B.Sự căm giận cực độ của bé Hồng với những cổ tục của xã hội.C.Tình yêu thương mẹ của bé Hồng.

D.Cảm giác sung sướng cực điểm của bé Hồng khi ở trong lòng mẹ 3.Tổ chức các hoạt động Dạy – Học:

3.1 HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG:

- Mục tiêu: tạo hứng thú, tâm thế cho học sinh; tạo tình huống/vấn đề học tập nhằm

huy động kiến thức, kinh nghiệm hiện có của học sinh và nhu cầu tìm hiểu kiến thức

mới liên quan đến tình huống/vấn đề học tập

-Phương pháp: trực quan, vấn đáp, thuyết trình, nêu và giải quyết vấn đề…

-Năng lực cần đạt: giao tiếp, hợp tác, ngôn ngữ …

- Thời gian: 3 phút

- Cách tiến hành:

+Giáo viên:

G Chiếu video cho HS xem: Đoạn đầu của phim “Tắt đèn” (có tiếng tù và, tiếng

trống dọc các làng quê Việt Nam )

? Nêu cảm nhận của em sau khi xem đoạn video?

H Khung cảnh hỗn loạn, nhà người dân xơ xác, tiêu điều,

G Các em ạ, đây là những âm thanh và hình ảnh vô cùng quen thuộc trên các miền

quê Việt Nam ta vào mừa thu thuế những năm trước 1945 Tiếng trống, tiếng tù và

làm xao động cả làng quê nghèo xơ xác Người bị bắt, người bị trói lôi ra

đình, cảnh tượng thật đáng thương Nhà văn Ngô Tất Tố đã đưa vào tiểu thuyết

của mình tất cả những điều ấy Trong tiết học ngày hôm nay, cô cùng các em sẽ

tìm hiểu một trong những đoạn trích tiêu biểu cho tác phẩm ấy

3.2 HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC:

-Mục tiêu: trang bị cho học sinh những kiến thức mới liên quan đến tình huống/vấn đề

học tập nêu ra ở hoạt động khởi động

-Phương pháp: Nêu và giải quyết vấn đề, vấn đáp, thuyết trình, hoạt động nhóm…

-Năng lực cần đạt: năng lực tự chủ và tự học, năng lực giao tiếp và hợp tác, năng lực

giải quyết vấn đề và sáng tạo; năng lực ngôn ngữ, năng lực tin học, năng lực thẩm mỹ

- Thời gian: 35 phút

- Cách tiến hành:

*Hoạt động 1: Giới thiệu chung:

- Mục tiêu: tìm hiểu về tác giả, tác phẩm, hoàn cảnh ra dời

của tác phẩm

- Phương pháp: nêu và giải quết vấn đề, vấn đáp, thuyết

trình…

- Năng lực cần đạt: năng lực tự chủ và tự học, năng lực

giao tiếp và hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề và sáng

I Giới thiệu chung:

tạo; năng lực ngôn ngữ , năng lực tin học…

- Là nhà văn hiện thứcxuất sắc chuyên viết vềngười nông dân trướccách mạng

- Được truy tặng giảithưởng về VHNT năm1996

-TT cần đạt: + Ngô Tất Tố ( 1893- 1954) quê huyện Từ Sơn tỉnh Bắc Ninh (naythuộc Đông Anh, Hà Nội), xuất thân là một nhà nho gốc nông dân Ông là một họcgiả có những công trình nghiên cứu về triết học, văn học cổ có giá trị ; một nhà báotiến bộ giàu tính chiến đấu; một nhà văn hiện thực xuất sắc trước cách mạng thángTám Sau cách mạng nhà văn tận tụy trong công tác tuyên truyền phục vụ khángchiến chống Pháp Ngô Tất Tố được nhà nước tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về

Văn học nghệ thuật ( năm 1996)

+ Ông nổi tiếng trên nhiều lĩnh vực: khảo cứu triết học cổ đại Trung Hoa và vănhọc cổ VN, viết báo, phóng sự, tiểu thuyết, dịch thuật văn học,

+ Về sáng tác văn học: là cây bút phóng sự và là nhà tiểu thuyết nổi tiếng, là nhàvăn của nông dân

G (?) Nêu hiểu biết của em về tác phẩm và đoạn trích? 2.Tác phẩm:

- Tắt đèn là tác phẩm tiêu

biểu nhất của Ngô Tất Tốđăng trên báo Việt Nữ năm

1937, in thành sách, xuấtbản 1939

- Đoạn trích trích trongchương XVIII của tácphẩm

B2: Học sinh làm việc cá nhân.

B3: Gv yêu cầu ngẫu nhiên 1-2 học sinh trình bày 1

phút về hiểu biết của bản thân về tác giả tác phẩm Có

thể yêu cầu học sinh khác bổ sung và chốt vấn đề

B4: GV kết luận:

+ TT cần đạt: “Tắt đèn” là tác phẩm tiêu biểu trong sự nghiệp văn học của Ngô Tất

Tố, đồng thời là một trong những tác phẩm tiêu biểu nhất của trào lưu văn học hiệnthực trước cách mạng ''Tắt đèn'' được Vũ Trọng Phụng gọi là ''một thiên tiểu thuyết

có luận đề xã hội hoàn toàn phụng sự dân quê, một áng văn có thể gọi là kiệt táctòng lai chưa từng thấy''

+ Lấy đề tài từ một vụ thuế ở một làng quê đồng bằng Bắc Bộ, ở đây là thứ thuếthân, thứ thuế dã man đánh vào đầu người dân đinh, một di tích còn sót lại từ thờitrung cổ- Qua đó phản ánh xã hội nông thôn đương thời một cách tập trung điểnhình nhất Chính trong vụ thuế, bộ mặt tàn ác bất nhân của xã hội thực dân phongkiến và tình trạng khốn khổ của người dân đã bộc lộ đầy đủ hơn lúc nào hết Có thểnói: “ Tắt đèn” là bức tranh thu nhỏ của nông thôn Việt Nam trước cách mạng đồngthời cũng là bản án đanh thép đối với trật tự xã hội tàn bạo, ăn thịt người ấy

+ Đoạn trích “Tức nước vỡ bờ” không chỉ khắc hoạ rõ nét bộ mặt tàn ác, đểu cángkhông chút tình người của tên cai lệ ( và người nhà lí trưởng) mà chủ yếu nêu lên

và ca ngợi một phẩm chất đẹp đẽ của người nông dân nghèo khổ trong chế độ cũ:

đó là sự vùng lên chống trả quyết liệt ách áp bức của giai cấp thống trị mà sứcmạnh chính là lòng căm hờn uất hận và tình yêu thương chồng con vô bờ bến NgôTất Tố đã nhìn thấy khả năng phản kháng tiềm tàng vốn là bản chất của người nôngdân lao động nước ta

*Hoạt động 2: Đọc-Hiểu văn bản.

- Mục tiêu: Đọc –Hiểu văn bản

- Phương pháp: Nêu và giải quyết vấn đề, vấn

đáp, thuyết trình, hoạt động nhóm…

- Năng lực cần đạt: năng lực tự chủ và tự học,

năng lực giao tiếp và hợp tác, năng lực giải

quyết vấn đề và sáng tạo; năng lực ngôn ngữ ,

năng lực tin học, năng lực thẩm mỹ

+ Vai chi Dậu

+ Vai cai lệ và người nhà lí trưởng

1 Đọc-hiểu chú thích.

G (?) Em hiểu như thế nào về “sưu thuế” ?

-Thuế: Thể hiện bộ mặt tàn ác bất nhân của giai cấp thực dân nửa phong kiến và

H phản ánh tình trạng thống khổ của người nông dân bị áp bức đã bộc lộ đầy đủ nhất

* Bổ sung: Thuế đánh vào thân thể, mạng sống của con người (đàn ông từ 18 tuổi -> 60 tuổi: gọi là dân đinh) Vì vậy còn có một tên gọi khác là: Thuế thân, thuếđinh (khác thuế ruộng) => đây là thứ thuế vô nhân đạo nhất thuế đánh vào conngười, chỉ coi con người như súc vật, hàng hoá

+ Phần 1 (từ đầu có ngon miệng hay không ):

Chị Dậu ân cần chăm sóc người chồng ốm yếu

giữa vụ sưu thuế

+ Phần 2 (còn lại ): Chị Dậu khôn ngoan và can

đảm đương đầu với bọn tay sai phong kiến, như:

cai lệ, người nhà lí trưởng

-Bố cục: 2 phần

G

H

(?) Đoạn trích có mấy tuyến nhân vật? Đó là

những tuyến nhân vật nào?

-Hai tuyến nhân vật: chính diện và phản diện

G

(?) Ai là người đại diện cho nhân vật chính

diện? Kẻ nào đại diện cho tuyến nhân vật

phản diện

-Hai nhân vật chủ yếu: Chị Dậu > < tên cai lệ

H - Tóm tắt cốt truyện, nội dung chính của văn bản: “Tác phẩm là bức tranh thu nhỏ

của nông thôn Việt Nam trước cách mạng đồng thời cũng là bản án đanh thép đối với trật tự xã hội tàn bạo, ăn thịt người.” -> Tác phẩm lấy đề tài từ một vụ thuế ở

làng quê Bắc Bộ qua đó phản ánh xã hội nông thôn đương thời một cách tập trungđiển hình nhất

G + Giảng: Từ bố cục trên cần làm rõ 3 nội dung:

- Tình thế của gia đình chị Dậu trước khi bọn cai lệ xông vào

- Nhân vật cai lệ (đại diện cho nhân vật phản diện)

- Nhân vật chị Dậu (đại diện cho nhân vật chính diện)

G

H

-Yêu cầu HS chú ý vào vb

(?) Theo em, hình ảnh chị Dậu được khắc hoạ

rõ nhất ở sự việc nào? Vì sao em khẳng định

như thế?

-Hình ảnh chị Dậu được khắc hoạ rõ nét nhất

3 Phân tích:

khi chị Dậu đương đầu với cai lệ và người nhà lí

trưởng Vì khi đương đầu với áp bức tính cách

ngoan cường của chi được bộc lộ Trong hoàn

(?) Khi bọn tay sai xông vào nhà, tình thế gia

đình chị Dậu như thế nào?

- Nhà nghèo nhất nhì ở làng Đông Xá

- Không đủ tiền đóng sưu -> chị phải đứt ruột

bán con, bán chó cho nhà địa chủ mà vẫn chưa

nộp đủ sưu cho chồng và người em chồng đã

mất

- Con đói, chồng bị đánh trói, hành hạ giữa lúc

ốm nặng, khi vừa được cứu chữa tỉnh lại ->

chưa kịp húp bát cháo thì cai lệ và người nhà Lý

trưởng xông vào

- Mạng sống của chồng bị đe doạ, bản thân chị

Dậu phải làm gì để bảo vệ chồng trong lúc nguy

cấp ấy

3.1 Tình thế của gia đình chị Dậu.

- Vụ thuế đang ở thời điểm gaygắt, chị đã bán con, bán chó, bánkhoai đủ nộp cho chồng, nhưnglại phải nộp thêm xuất sưu chongười em chồng đã chết; chồng

+ Giảng: Tình thế đầu văn bản có thể coi là thế

''tức nước đầu tiên'' được tác giả xây dựng và

dồn tụ để làm tiền đề cho đoạn tiếp theo Đó là

cảnh cai lệ và người nhà lí trưởng kéo vào nhà

chị Dậu

+ Cho HS xem đoạn video cảnh bọn tay sai kéo

đến nhà chị Dậu

-> Tình cảnh thê thảm, nguy cấp,đáng thương Tai hoạ chồng chất,bản thân chị Dậu ở vào tình thếtuyệt vọng, đơn độc đối phó với

B2: Học sinh làm việc với ngữ liệu, nhận nhiệm vụ và tự đưa ra câu trả lời.

B3: Yêu cầu học sinh bất kì, ngẫu nhiên trả lời các câu hỏi, yêu cầu các học sinh

khác lắng nghe, đối chiếu với phần chuẩn bị bài-> Nhận xét và bổ sung

B4: Gv chốt kiến thức:

Dự kiến TL:

Gợi ý các phương diện Nhận xét

Mục đích khi đến nhà chị Dậu Đòi thuế

Cử chỉ, hành động Hung bạo, tàn nhẫn, sẵn sàng gây tội ác

Tính cách, bản chất Tàn bạo, dã man, không có tính ngườiG

H

(?) Cai lệ không phải là tên riêng mà đó là một

chức danh, em hiểu chức danh đó là gì?

H: Viên cai chỉ huy một tốp lính, là chức quan

thấp nhất trong quân đội thực dân phong kiến

G

H

? Tên cai lệ có mặt ở làng Đông Xá với vai trò

gì? Hắn và tên người nhà Lý trưởng xông vào

nhà anh Dậu với ý định gì?

- Ở làng Đông Xá, cai lệ có mặt để thúc sưu

những người còn thiếu (như anh Dậu), nhằm

tăng thêm uy lực cho bọn lý dịch để tróc nã

những người nghèo chưa nộp đủ tiền sưu

- Hắn là người nhân danh cho phép nước đi thi

hành công vụ và thực chất hắn

- Hắn xông vào nhà chị Dậu với ý định là thu

nốt xuất sưu của người em trai anh Dậu đã chết

từ năm ngoái, và với tên tay sai này thì đánh

trói người là nghề của hắn

- Tróc nã sưu, đánh trói người lànghề của hắn

Mục đích khi đến nhà chị Dậu

Cử chỉ, hành động

Ngôn ngữ, lời nói

Tính cách, bản chất

+ Cử chỉ, hành động : sầm sập tiến vào với roi

song, tay thước và dây thừng, trợn ngược hai

mắt, đùng đùng, giật phắt cái thừng, chạy sầm

sập đến chỗ anh Dậu, bịch, sấn đến trói, tát ,

nhảy

+ Ngôn ngữ: thét, quát, hầm hè, nham nhảm thét

bịch mấy bịch, tát đánh bốp, sấnđến, nhảy vào

- Ngôn ngữ, lời nói: quát, thét,chửi, mắng, hầm hè

- Tính cách, bản chất: hung dữ,thô bạo, độc ác, tàn nhẫn, tángtận lương tâm, không chút tínhngười

- Miêu tả, xây dựng tình huốnghấp dẫn, ngôn ngữ đúng tínhcách

Nghệ thuật xây dựng nhân vậtphản diện

G

H

? Em có đánh giá gì về bản chất tên cai lệ

thông qua những từ ngữ mà tác giả dùng để

đặc tả về hắn?

-Hành động hung hăng, đểu cáng, vũ phu, ngôn

ngữ thô bạo Tên cai lệ tàn bạo, bỏ ngoài tai

những lời van xin thảm thiết của chị Dậu và

những tiếng kêu khóc như ri của trẻ con, tình

cảnh thê thảm của anh Dậu không làm hắn động

lòng

=> Hắn là công cụ bằng sắt vô tri vô giác, mục

đích duy nhất là bắt trói anh Dậu theo lệnh của

quan trên

-> Là một tên tay sai chuyênnghiệp, một thứ công cụ đắc lựccủa trật tự xã hội phong kiến tànbạo

G

H

? Nhận xét cách diễn đạt của tác giả?

-Trình bày: Nghệ thuật: Miêu tả tinh tế kết hợp bằng các chi tiết điển hình về bộdạng, lời nói hành động để khắc hoạ nhân vật.-> Ngòi bút Ngô Tất Tố đậm chất hài,chất hiện thực

G

H

? Qua đó cho ta hiểu thêm gì về tên cai lệ?

-Trình bày: Chỉ xuất hiện trong đoạn văn ngắn

nhưng nhân vật cai lệ đã được khắc hoạ hết sức

nổi bật, sống đông, có giá trị điển hình rõ rệt

H

? Tại sao chỉ là tên tay sai mạt hạng mà hắn

lại có quyền đánh trói người vô tội vạ như

vậy? Điều đó giúp em hiểu gì về chế độ xã hội

phong kiến đương thời?

- Hung dữ, sẵn sàng gây tội ác mà không hề

chùn tay, hắn không bị ngăn chặn vì hắn là đại

diện cho "nhà nước", nhân danh " phép nước "

để hành động -> tội ác của hắn được chế độ

phong kiến bảo hộ cho

- Qua đó giúp ta hiểu rõ về bản chất của xã hội

phong kiến đương thời

Lũ bất nhân là cai lệ và người nhà Lý trưởng

-> Bọn chúng đại diện cho bọn tay sai của chế

độ thực dân phong kiến- là lũ trâu ngựa đi thi

hành công vụ

- Qua nghệ thuật khắc hoạ nhân vật một cách

sống động có ý nghĩa khái quát cao thì nhân vật

cai lệ là hiện thân sinh động cho trật tự xã hội

phong kiến vô nhân đạo

=> Vạch trần bộ mặt tàn ác, bấtnhân của xã hội thực dân phongkiến đương thời

(?) Từ những tìm hiểu trên em hiểu như thế nào về chế độ xã hội đương thời?

-Dự kiến TL: cuộc sống cơ cực bị áp bức bóc lột nặng nề của những người nông

dân, những con người có tầng lớp thấp trong xã hội thực dân nửa phong kiến lúcbấy giờ Thuế sưu, thuế muối, thuế đinh, ngay cả đến người đã chết chúng cũngkhông chừa Những người nghèo khó như gia đình chị Dậu phải gánh chịu tất thảymọi áp bức, bóc lột ấy Ngô Tất Tố đã vạch trần hiện thực xã hội thực dân nửaphong kiến, một xã hội với đầy bất công ngang trái để rồi từ đó làm nên giá trị hiệnthực sau sắc cho chính tác phẩm của mình

Ngày soạn: 6/9/2020 Tuần: 3

Tiết: 10

BÀI 3TỨC NƯỚC VỠ BỜ( Trích tiểu thuyết “Tắt đèn” – Tác giả: Ngô Tất Tố)

2 Kiểm tra sự chuẩn bị bài của học sinh: (2’).

3.Tổ chức các hoạt động Dạy – Học:

G: ? Chia sẻ cảm nhận của em về nhân vật khi được xem trích đoạn trên?

H: Chia sẻ

G: Khái quát: Chị Dậu là một nhân vật điển hình cho người nông dân Việt Nam trướcCách mạng tháng Tám Trước những kẻ hung ác, bất nhân như tên cai lệ và ngườinhà lí trưởng đại diện cho quyền lực của xã hội thực dân phong kiến đến để áp đảongười dân nghèo thì chị Dậu đã xử sự và đối phó ra sao

H Theo dõi đoạn đầu văn bản -> dây thừng

( T29)

3.3 Nhân vật chị Dậu

G

H

? Trước khi bọn sai nha tiến vào nhà, mối

quan tâm lớn nhất của chị Dậu là gì?

-Lo chăm sóc cho người chồng vừa tỉnh dậy

G

H

? Tìm những từ ngữ nói về việc chăm sóc

chồng của chị Dậu?

-Lo cho chồng, rón rén bưng bát cháo, động

viên chồng cố ăn, chờ xem chồng ăn có ngon

miệng hay không

* Chị Dậu chăm sóc chồng:

- Cháo chín, múc ra bát, quạtcho chóng nguội

- Rón rén bưng một bát đến chỗchồng

- Ngồi chờ xem chồng ăn cóngon miệng không.

G ? Qua những chi tiết đó, em có nhận xét gì về

? Khi bọn tay sai đến, Lúc đầu chị Dậu đã có

thái độ cư xử ra sao? Vì sao chị làm như vậy?

-Trình bày: Ban đầu chị Dậu vẫn cố "thiết tha"

van xin bởi chị hiểu rằng bọn tay sai hung hãn

đang nhân danh "người nhà nước" đi thi hành

công vụ, còn chồng chị chỉ là kẻ cùng đinh và

đang có tội cho nên chị chỉ van xin Chị nhận rõ

được thân phận người nông dân thấp cổ bé họng

G ? Nhưng đến khi cai lệ đáp lại chị bằng những

quả "bịch" vào người chị rồi sấn đến để trói

anh Dậu thì thái độ cư xử của chị đã thay đổi

-Trình bày: Cách xưng hô đanh đá tỏ ý coi

thường khi đối mặt Thể hiện thái độ căm giận

ngùn ngụt Hơn thế nữa, tình thế xoay chuyển

hoàn toàn khi bọn tay sai là tên cai lệ đã không

còn chút lương tâm và tính người nữa

- Khi bọn tay tiếp tục hành động ác độc và tàn nhẫn.

+ Nghiến hai hàm răng

+ Xưng hô: mày - bà -> Tư thếđứng trên đầu kẻ thù

-> Chuyển từ đấu lý -> đấulực

G

H

-Phát phiểu học tập

-Hoàn thành phiếu học tập, trình bày

? Ở đoạn này, chi tiết và cảnh tượng nào gây

được sự hào hứng nhất đối với em? Vì sao?

Hãy tìm các từ ngữ miêu tả cảnh hào hứng đó

+ Chị Dậu chiến thắng, tên cai

lệ ngã chỏng quèo, tên ngườinhà lý trưởng bị túm tóc lẳngngã nhào

+ Yếu hơn, ngã nhào ra

G

H

? Em có nhận xét gì về cách miêu tả của tác

giả ở trong đoạn văn này?

-Trình bày: Sau khi chị Dậu càng lùi, càng nhịn

thì tên cai lệ càng lấn tới Tình huống truyện cứ

căng thẳng mãi lên, bản chất tàn bạo của tên cai

lệ phơi bày trắng trợn Nước đã tức! Sau cái tát

giáng xuống chị Dậu-> con giun xéo mãi cũng

phải quằn

-> chị Dậu không thể chịu nổi phải vùng lên

Vừa ra tay, chị đã nhanh chóng biến lũ tay sai

thành kẻ thất bại thảm hại - > lúc mới xông

vào, chúng hùng hổ dữ tợn bao nhiêu thì giờ đây

chúng hài hước thảm hại bấy nhiêu => Còn gì hả

hê hơn khi thấy caí ác bị chặn đứng, kể gây ác bị

trừng trị

- Động từ miêu tả hành độngtúm, ấn, dúi, nắm vật, lẳn Hìnhảnh đối lập, miêu tả với sắc tháihài hước, chân thực, hợp lí,sống động

-> Làm nổi bật sức mạnh ghêgớm và tư thế ngang tàng củachị Dậu

-> Những tên tay sai hung hãnthành kẻ thảm bại xấu xí, tơi tả

G

H

G

H

(?) Theo em vì sao chị Dậu có sức mạnh đó?

-Dự kiến TL: Sức mạnh lạ lùng của chị Dậu bắt

nguồn từ sức mạnh của lòng yêu thương và lòng

căm hờn

- Xã hội bất công, tàn bạo đã đẩy người nông

dân vào tình cảnh vô cùng cực khổ, khiến họ

phải liều mạng chống lại

? Qua đoạn trích, em hãy nêu cảm nhận của

mình về nhân vật chị Dậu?

- Chị Dậu mộc mạc, hiền dịu, đầy vị tha, sống

khiêm nhường, biết nhẫn nhục chịu đựng nhưng

hoàn toàn không yếu đuối mà trái lại chị vẫn có

-Khái quát: Hành động của chị Dậu tuy chỉ là bột phát về căn bản chưa giải quyết

được gì (chỉ một lúc sau cả nhà chị bị giải ra đình trình quan) tức là chị vẫn bế tắc,nhưng có thể tin rằng khi có ánh sáng cách mạng rọi tới, chị sẽ là một người đi

hàng đầu trong cuộc đấu tranh.

H Hoạt động nhóm (6 nhóm)

Cách thức: 4 bước

Bước 1: Giao nhiệm vụ

+ Thời gian: 3’

+ HS: Chia nhóm thảo luận (mỗi nhóm 5-8 HS)

+ Nội dung: Em hiểu gì về nhan đề "Tức nước

vỡ bờ"? Tác giả biên soạn sách đặt tên như vậy

có thoả đáng không? Vì sao

+ Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

+ Bước 3: Trao đổi thảo luận

Đại diện trình bày

Các nhóm khác nhận xét bổ sung

+ Bước 4: Đánh giá chốt kiến thức (MC)

3.4 Ý nghĩa nhan đề: Tức nước vỡ bờ.

- Chân lí dân gian: Có áp bức,

có đấu tranh

- Chân lí cuộc sống: Conđường của quần chúng bị ápbức chỉ có thể là con đườngđấu tranh tự giải phóng, không

có con đường nào khác-> Dự báo cơn bão táp mạngcủa quần chúng nhân dân saunày

H - Tức nước vỡ bờ là câu tục ngữ đúc kết kinh nghiệm của nông dân: nước đầy quá

tràn bờ, vỡ bờ Ngô Tất Tố đã từ ý nghĩa đó khám phá chân lí của cuộc sống mộtcách sinh động, đầy sức thuyết phục, phù hợp với qui luật tự nhiên: có áp bức, cóđấu tranh Con đường sống của giai cấp bị áp bức chỉ có thể là đấu tranh để tự giảiphóng Mặc dù “Tắt đèn” còn kết thúc bế tắc, hạn chế nhưng Nguyễn Tuân đã nóiNgô Tất Tố xúi người nông dân nổi loạn

-Hợp lý vì:: Nhan đề “Tức nước vỡ bờ” là hoàn toàn hợp lí Bởi lẽ ngay khi đọc tên nhan đề ta đã hình dung ra được phần nào nội dung của tác phẩm "Tức nước

vỡ bờ" ấy là khi con người bị áp bức bóc lột tới một giới hạn nhất định, đẩy đến bước đường cùng, con người ta sẽ vùng lên đấu tranh để đòi lại công lý, “con giun xéo lắm cũng quằn”.

*Hoạt động 3 : Tổng kết:

- Mục tiêu: khái quát nội dung, nghệ thuật, ý

nghĩa văn bản; các kiến thức cần ghi nhớ

- Phương pháp: Nêu và giải quyết vấn đề, vấn

đáp, thuyết trình, hoạt động nhóm…

- Năng lực cần đạt: năng lực giao tiếp và hợp

tác, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo; năng

(2) Em có cảm nhận gì về nội dung đoạn trích?

B2: Học sinh làm việc cá nhân.

B3: Gv yêu cầu ngẫu nhiên 1-2 học sinh trình

bày Có thể yêu cầu học sinh khác bổ sung và

chốt vấn đề

B4: GV kết luận:

lí, )

-Nội dung: Tác giả NTT đã vạch trần bộ mặt tàn ác,bất nhân của thực dân phongkiến đương thời; xã hội ấy đã đẩy người nông dân vào tình cảnh vô cùng cực khổ,khiến họ phải liều mạng chống lại Đoạn trích còn cho thấy vẻ đẹp tâm hồn củangười phụ nữ nông dân, vừa giàu tình thương yêu vừa có sức sống tiềm tàng mạnhmẽ

-Ý nghĩa văn bản: Với cảm quan nhạy bén, nhà văn Ngô Tất Tố đã phản ánh hiệnthực về sức phản kháng mãnh liệt chống lại áp bức của những người nông dânhiền lành, chất phác

-Bộc lộ

-Định hướng: Chị Dậu tiêu biểu cho những người nông dân nghèo trong xã hộiphong kiến xưa Chị tuy nghèo nhưng giàu tình thương yêu, có tinh thần phảnkháng mãnh liệt Chị rất đáng được trân trọng, nể phục,

? Nếu em gặp tình huống như: thấy người khác bị chèn ép, bắt nạt hoặc bạn mình bị đánh, bị đe dọa, em sẽ làm gì?

-Đấu tranh, lên án, tố cáo những hành vi như vậy

-Định hướng cho HS ý thức biết lên án, tố cáo với những hành vi xâm hại đếnthan thể, tính mạng, đe dọa đến sức khỏe người khác,

giải quyết vấn đề và sáng tạo; năng lực ngôn ngữ …

Thảo luận nhóm bàn: 2p- trình bày

=> Mặc cho chị Dậu phân bua giãi bày, van xin Mặc cho anh Dậu rũ rượi như 1xác chết, Hắn cũng không hề bận tâm hay động lòng, hắn cứ nhảy vào hung hãnthô tục, đánh đấm hắn không có tình người Không có tính người…, là cái máycủa chế độ thực dân phong kiến

- Thời gian: 3 phút

- Cách tiến hành:

? Trong đoạn trích Ngô Tất Tố đã sử dụng thành công ngôn ngữ hội thoại để bộc

lộ tính cách của nhân vật Hãy lấy dẫn chứng để chứng minh

Gợi ý: Trong quá trình nêu dẫn chứng phải chỉ ra được ngôn ngữ hội thoại trong việcthể hiện tính cách nhân vật:

- Tên cai lệ: Toát lên sự nhất quán trong thái độ xấc xược , hung hãn, tàn nhẫn

- Chị Dậu: Toát lên sự thay đổi: Lễ phép, nhún nhường, van xin-> đanh đá, quyết liệt

* Chú ý cách xưng hô và nội dung lời thoại

(Phiếu học tập kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh trong tiết học).

? Qua nhân vật chị Dậu, em có suy nghĩ gì về người phụ nữ nông dân trong xã hội cũ? Bản chất của xã hôi TDPK là gì?

? Chân lí nào được khẳng định ở văn bản này ( Có áp bức - có đấu tranh)

? Có ý kiến cho rằng: Từ hình thức đấu lí chuyển sang đấu lực giữa chị Dậu và hai tên tay sai là một quá trình phát triển rất lo-gíc Em có nhất trí với ý kiến đó không? Vì sao?

Gợi ý: - Ý kiến hoàn toàn đúng

- Muốn chỉ ra sự lo-gíc dựa vào quy luật “ tức nước vỡ bờ”

-H vẽ sơ đồ tư duy khái quát nội dung, kiến thức bài học:

5 Hoạt động tiếp nối: 5 phút

- Học kĩ nội dung bài học; Tóm tắt đoạn trích

- Đọc diễn cảm đoạn trích (chú ý giọng điệu, ngữ điệu của nhân vật, nhất là sự thay đổi trong ngôn ngữ đối thoại của nhân vật chị Dậu)

* Chuẩn bị cho bài: Trường từ vựng

- Chuẩn bị bài: Trường từ vựng

+ Đọc kĩ ngữ liệu

+ Trả lời các câu hỏi SGK và tìm thêm ví dụ cho mỗi nội dung