1 Phần thứ hai TỔ CHỨC DẠY HỌC VÀ KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ THEO CHUẨN KIẾN THỨC KỸ NĂNG THÔNG QUA CÁC KỸ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC 2 MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP, KỸ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC TRONG DẠY HỌC NGỮ VĂN Ở TRUNG HỌC CƠ SỞ 3 I. PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC: Tích cực là (1) có ý nghĩa, có tác dụng khẳng định, tác dụng thúc đẩy sự phát triển; (2) tỏ ra chủ động, có những hoạt động nhằm tạo ra sự biến đổi theo hướng phát triển; (3) hăng hái, tỏ ra nhiệt tình đối với nhiệm vụ, với công việc.” Từ điển Tiếng Việt (Hoàng Phê chủ biên) 1. Khái niệm tích cực: 4 “Tính tích cực là trạng thái hoạt động của chủ thể, nghĩa là của người hành động. Tính tích cực nhận thức là trạng thái hoạt động của HS đặc trưng bởi khát vọng học tập, cố gắng trí tuệ và nghị lực cao trong quá trình nắm vững kiến thức” (Kharlamop I.F (1970), Phát huy tính tích cực học tập của học sinh như thế nào, NXB Giáo dục, Hà Nội, tr.43). Tích cực bên trong: thể hiện ở những vận động tư duy, trí nhớ, những chấn động của các cung bậc tình cảm, cảm xúc Tích cực bên ngoài: lộ ra ở thái độ, hành động đối với công việc. Dạy và học tích cực 6 a. Tích cực: Luật Giáo dục, Điều 24.2, đã ghi: "PP GDPT phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của HS; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng PP tự học, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho HS". Vậy, tính tích cực là gì ? biểu hiện của nó trong dạy học thế nào? khi nào thì coi một PPDH là PP tích cực ? - Thể hiện ở thái độ chủ động, hăng hái, nhiệt tình (của GV đối với việc dạy, của HS trong việc học). - Thông qua các hoạt động (dạy và học tích cực ấy) mà tạo ra sự biến đổi theo hướng phát triển (của cả thầy và trò). 7 Chúng ta nhớ được chừng nào ?  Từ hành động và giải thích cho người khác 5 % 10 % 20 % 30 % 50 % 85%  Những điều ta nghe  Những gì ta đọc  Những gì ta áp dụng  Từ các buổi trình bày, trình diễn  Từ các hoạt động thảo luận 8 Tại sao phải áp dụng dạy và học tích cực ? Giải thích Giải thích và minh hoạ Giải thích, minh hoạ và trải nghiệm Những gì bạn nhớ sau 3 tuần 70% 72% 85% Những gì bạn nhớ sau 3 tháng 10% 32% 65% 9 Những yếu tố khác biệt giữa dạy học thụ động với dạy và học tích cực là gì? 10 Đâu là sự khác biệt?  Dạy học thụ động tập trung vào sự truyền đạt kiến thức một chiều của giáo viên Người dạy → Người học Học tập ở mức nông cạn, hời hợt  Dạy & Học tích cực tập trung vào hoạt động của người học Người dạy ↔Người học ↔Người học Học tập ở mức độ sâu [...]... Bài học sinh động hơn – hiệu quả học tập tốt hơn  Quan hệ giữa GV với HS, HS với HS tốt hơn  Hoạt động học tập phong phú hơn  HS hoạt động nhiều hơn  GV có nhiều cơ hội giúp đỡ HS hơn  Phát triển tính độc lập, sáng tạo của HS  17 Những yếu tố nào thúc đẩy dạy và học tích cực? 18 5 yếu tố thúc đẩy dạy và học tích cực 1 Không khí học tập và các mối quan hệ trong lớp/nhóm * Xây dựng môi trường học. .. gia tích cực – Cảm – Cảm – – giác tự tin giác vừa sức Cảm thấy dễ chịu Cảm giác được tôn trọng 14  Sự tham gia tích cực và cảm giác thoải mái là những điều kiện cơ bản của học tập ở mức độ sâu 15 Hiệu quả Học tích cực hướng tới thay đổi người học, mở rộng cách mà người học: – Nhìn nhận – Cảm nhận – Suy ngẫm – Xét đoán – Làm việc với người khác – Hành động 16 Làm thế nào để người học có thể học tích cực? .. .Dạy và học tích cực thể hiện điều gì ? Giáo viên Tạo ra tác động qua lại trong môi trường học tập an toàn Học sinh  GS.TS G Kelchtermans 11 Nguyên nhân những khác biệt trong hiệu quả học tập Hành vi Chăm chỉ Năng lực Có năng lực Niềm tin Có động cơ Bản thể Có cảm giác kết nối (được hợp tác) Tác động tới tâm can, bản thể 12 Học tích cực  HS có thể làm được gì?  HS tích cực như thế nào?... Học tích cực  Tìm tòi, khám phá, làm thí nghiệm…  So sánh, phân tích, kiểm tra  Thực hành, xây dựng…  Giải thích, trình bày, thể hiện, hướng dẫn…  Giúp đỡ, làm việc chung, liên lạc…  Thử nghiệm, giải quyết vấn đề, phá bỏ…  Tính toán… 26 Mối quan hệ giữa các mức độ hỗ trợ của GV với nhu cầu của HS Hỗ trợ Nhu cầu Nhiều Ít Không có Thiếu thốn Nhiều Cân bằng Tích cực Ít Nhàm chán Cân bằng Tích cực. .. ngoài giới hạn của các môn học riêng rẽ 22  4 Mức độ và sự đa dạng của hoạt động  Hạn chế tối đa thời gian chết và thời gian chờ đợi  Tạo ra các thời điểm hoạt động và trải nghiệm tích       cực Tích hợp các hoạt động học mà chơi (các trò chơi giáo dục) Thay đổi xen kẽ các hoạt động và nhiệm vụ học tập Tăng cường các trải nghiệm thành công Tăng cường sự tham gia tích cực Đảm bảo hỗ trợ đúng mức... thân thiện, mang tính kích thích: – Bố trí bàn ghế, trang trí trên tường, cách sắp xếp không gian lớp học – Quan tâm tới sự thoải mái về tinh thần – Hỗ trợ cá nhân một cách tích cực * Tạo cơ hội để HS giao tiếp, thể hiện quan điểm, giá trị, mơ ước, chia sẻ kinh nghiệm, và hợp tác trong các hoạt động học tập * Cho phép có các hoạt động giải trí nhẹ nhàng, truyện vui, hài hước trong quá trình thực hiện... HS về nhiệm vụ21 tập học 3 Sự gần gũi với thực tế Nỗ lực gắn nội dung/nhiệm vụ với các mối quan tâm của HS và với thế giới thực tại xung quanh  Tận dụng mọi cơ hội có thể để HS tiếp xúc với vật thực/tình huống thực  Sử dụng các công cụ dạy học hấp dẫn (trình chiếu, video, tranh ảnh,…) để “đưa” HS lại gần đời sống thực tế  Giao các nhiệm vụ vận dụng kiến thức/kĩ năng trong môn học có ý nghĩa với HS... • • • • • • • • Tính tới sự phân hoá về nhịp độ học tập giữa các đối tượng HS khác nhau Tính tới sự khác biệt về trình độ phát triển của HS Trình bày rõ ràng về những mong đợi của thày đối với trò (nhất trí thoả thuận) Đưa ra các yêu cầu rõ ràng, tránh mơ hồ, đa nghĩa Khuyến khích HS giúp đỡ lẫn nhau Quan sát HS học tập để tìm ra phong cách và sở thích học tập của từng HS Dành thời gian đặt các câu... toán… 26 Mối quan hệ giữa các mức độ hỗ trợ của GV với nhu cầu của HS Hỗ trợ Nhu cầu Nhiều Ít Không có Thiếu thốn Nhiều Cân bằng Tích cực Ít Nhàm chán Cân bằng Tích cực Nhàm chán Cân bằng Không có Không tích cực (bị bỏ rơi) 27 ... hỗ trợ đúng mức (HS hỗ trợ lẫn nhau và hỗ trợ từ GV) Đảm bảo đủ thời gian thực hành 23 5 Phạm vi tự do sáng tạo HS có thường xuyên được lựa chọn hoạt động không? HS có được lên kế hoạch/đánh giá bài học, thực hiện nhiệm vụ và hoạt động không? Trong khuôn khổ một số nhiệm vụ nhất định, HS có được tự do xác định quá trình thực hiện và xác định sản phẩm không? HS có được giao nhiệm vụ trên cơ sở thực . Người dạy → Người học Học tập ở mức nông cạn, hời hợt  Dạy & Học tích cực tập trung vào hoạt động của người học Người dạy ↔Người học ↔Người học Học. thúc đẩy dạy và học tích cực? 5 yếu tố thúc đẩy dạy và học tích cực 20 1. Không khí học tập và các mối quan hệ trong lớp/nhóm * Xây dựng môi trường học tập