Không biết cử ai vào việc đại sự ấy, bất đắc dĩ làng cắt ông Cống phải đi, vì chính ông Cống đã xướng lên cái thuyết đeo nhạc vậy.. Ấy mới khốn![r]
Trang 1Tiếng Việt: CÂU CẢM THÁN
I Mục tiêu:
1 Kiến thức:
- Thế nào là câu cảm thán
- Nắm vững đặc điểm hình thức và chức năng của câu cảm thán
2 Kĩ năng:
- Biết sử dụng câu cảm thán phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp
- Có kĩ năng phân biệt câu cảm thán với các loại câu khác
II Kiến thức cơ bản.
1) Câu cảm thán là câu có chứa các đặc điểm hình thức của mục đích nói năng đích thực là bộc lộ cảm xúc của người nói trước sự việc, hiện tượng… nào đó
2) Các đặc điểm hình thức của câu cảm thán thường được nhắc đến là: a) Câu cảm thán chứa các từ ngữ cảm thán : ôi, ô hay, ôi chao, chao ôi, ối giời ơi, trời đất ơi, than ôi, làng nước ơi, cha mẹ ơi, thay, xiết bao, biết bao, biết chừng nào, lạ, thật, ghê,…dùng để bộc lộ trực tiếp cảm xúc của người nói (người viết) ; xuất hiện chủ yếu trong ngôn ngữ nói hằng ngày hay ngôn ngữ văn chương
b) Khi viết câu cảm thán thường kết thúc bắng dấu chấm than (!)
c) Có một số cấu trúc thường gặp của câu cảm thán :
- Thật là + tính từ (Thật là dễ chịu !)
- X ơi là X (Buồn ơi là buồn !)
- Sao mà + tính từ / cụm C – V + thế (Sao mà cái đời nó tù túng, nó chật hẹp, nó bần tiện thế !)
- Còn gì + tính từ + hơn (hơn thế, hơn thế nữa) (Còn gì đẹp trên đời hơn thế !)
3) Các thán từ biểu thị cảm xúc có thể được tách thành câu riêng (câu đặc biệt)
Ví dụ :
Than ôi ! Thời oanh liệt nay còn đâu ?
4) Câu cảm thán bộc lộ cảm xúc rất phong phú, đa dạng : tự hào, sung sướng, vui mừng, thán phục,…đau đớn, đau khổ, hối hận, tiếc nuối, thương xót, trách móc, than vãn, mỉa mai,…Việc xác định cảm xúc cho câu cảm thán một mặt, phải căn cứ vào từ ngữ cảm thán; mặt khác, phải căn cứ vào các từ ngữ, câu biểu thị nội dung – nguyên nhân gây ra cảm xúc
III Bài tập.
1 Bài tập1:
Chỉ ra cảm xúc mà mỗi câu cảm thán dưới đây biểu thị :
Trang 2a) Khốn nạn ! Nhà cậu đã không có, dẫu các ông chửi mắng cũng đến thế thôi
(Ngô Tất Tố)
b) Đồ ngu ! Ngốc sao ngốc thế ! Đòi một cái nhà thôi à ? Trời ! Đi tìm ngay con cá và bảo nó rằng tao không muốn làm một mụ nông dân quèn, tao muốn làm một bà nhất phẩm phu nhân kia
(Ông lão đánh cá và con cá vàng)
c) Ha ha ! Một lưỡi gươm !(Sự tích Hồ Gươm)
d) Cứ nghĩ thấy sắp ra đi và tôi không còn được gặp thầy nữa, là tôi quên
cả những lúc thầy phạt, thầy vụt thước kẻ
(Buổi học cuối cùng)
e) Ôi ! Tai họa lớn của xứ An-dát chúng ta là bao giờ cũng hoãn việc học đến ngày mai
(Buổi học cuối cùng)
g) […] Còn dòng sông thì không còn cái vẻ ồn ào hung dữ của một dòng nước đang cuộn chảy, mà nom im lặng, nhỏ bé và hiền lành biết bao giữa rừng núi rộng lớn
- Đẹp quá !
Tiếng anh Hoan thì thào bên tai tôi
(Trần Kim Thành)
2 Bài tập2:
Đọc đoạn văn sau (trích từ truyện Đeo nhạc cho Mèo), chỉ ra các câu cảm thán và cho biết thái độ, sự đánh giá của người viết đối với mỗi sự việc cắt cử của làng Chuột :
Không biết cử ai vào việc đại sự ấy, bất đắc dĩ làng cắt ông Cống phải
đi, vì chính ông Cống đã xướng lên cái thuyết đeo nhạc vậy
Ấy mới khốn ! Nhưng Cống ta trong lòng tuy nao, mà ngoài mặt làm ra
bộ bệ vệ kẻ cả, nói rằng :
- Tôi đây, chẳng gì nhờ tổ ấm cũng được vào bậc ông Cống, ông Nghè,
ăn trên ngồi trước trong làng, có đâu làng lại cắt tôi đi làm cái việc tầm thường ấy được ! Trong làng ta nào có thiếu chi người ! Tôi xin củ anh Nhắt, anh ấy nhanh nhảu chắc làm được việc
Ấy mới hay ! Nhung Nhắt ta trở mặt láu, cãi lí rằng :
- Làng cắt tôi đi, tôi cũng xin vâng, không dám chối từ Nhưng tôi, dù bé vậy, mà cũng còn ở chiếu trên, chưa đến nỗi nào Ông Cống không đi, phải ; tôi đây không đi, cũng phải Để xin cắt anh Chù, anh ấy tuy chậm, nhưng chắc chắn, làng không lo hỏng việc
Ấy mới không có gì lạ !
Trang 33 Bài tập3:
Hãy đặt các câu cảm thán nhằm bộc lộ cảm xúc trước các sự việc sau :
a) Được điểm 10
b) Bị điểm kém
c) Được nhìn thấy một con vật lạ
4 Bài tập4:
Viết một đoạn văn ngắn có sử dụng câu cảm thán
IV Dặn dò:
- Học nd bài
- Xem lại tất cả các bài tập+ bài tập Câu cảm thán (tt)
- Chuẩn bị: Câu trần thuật.