Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh - Hiểu rõ đặc điểm hình thức của câu cản thán , phân biệt câu cảm thán với các kiểu câu khác - Nắm vững chắc năng của câu cảm thán , biết sử dụng câu cả
Trang 1Tuần 23 - Tiết 90
Ngày soạn
Ngày dạy
CÂU CẢM THÁN
I Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh
- Hiểu rõ đặc điểm hình thức của câu cản thán , phân biệt câu cảm thán với các kiểu câu khác
- Nắm vững chắc năng của câu cảm thán , biết sử dụng câu cảm thán phù hợp với tình huống giao tiếp
II Chuẩn bị:
- GV: Soạn giáo án
- HS: Học bài câu cầu khiến, soạn câu cảm thán
III Tiến trình lên lớp
1 Ổn định
2 Kiểm bài cũ: - Đặc điểm và chắc năng của câu cầu khiến
- Những từ ngữ nào thường được dùng trong câu cầu khiến
- Đặt câu cầu khiến có chủ ngữ, không có chủ ngữ
3 Tổ chức các hoạt động
trò
Nội dung ghi
*Hoạt động 1: Than ôi Thời oanh liệt nay còn đâu?
Đó chính là câu thơ bộc lộ cảm xúc hay ta còn gọi
là kiểu câu cảm thán Hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu
kiểu câu này
* Hoạt động 2: Gọi HS đọc các đoạn trích
- Trong những đoạn trích trên, câu nào là câu cảm
thán?
- Đặc điểm hình thức nào cho biết đó là câu cảm
thán?
- Câu cảm thán dùng để làm gì? (Bộc lộ trực tiếp
cảm xúc)
- Cách đọc câu cảm thán có gì khác (dấu câu) loại
câu khác? ( đọc với giọng biểu cảm, kết thúc bằng
dấu chấm than?
-Những từ ngữ nào thường dùng trong câu cản
thán?
- Có nét gì khác biệt về hình thức giữa các câu cùng
bộc lộ cảm xúc như: câu cảm thán, câu nghi vấn,
cầu trần thuật? (Người nói viết có thể bộc lộ cảm
xúc bằng nhiều kiểu câu khác: câu nghi vấn, caau
trần thuật như y trong câu cảm thán, cảm xúc của
người nói được biểu thị bằng phương tiện đặc thù:
từ ngữ cảm thán)
* Thêm từ ngữ cảm thán và dấu chấm than để
chuyển đổi các câu sau thành câu cảm thán
+ Anh đến muộn quá Trời ơi, anh đến muộn quá!
+ Buổi chiều thơ mộng Buổi chiều thơ mộng
HS đọc Trả lời
HS đọc ghi nhớ
I Đặc điểm hình thức và chức năng
- Từ ngữ cảm thán
a Hởi ơi
b Than ôi!
-Dấu chấm than
* Ghi nhớ: (sgk 44)
Trang 2biết bao!
+Những đêm trăng lên Ôi, những đêm trăng lên !
* Hoạt động 3.
*Gọi HS đọc bài tập 1: Xđ yêu cầu
- Hãy xác định câu cảm thán trong từng đoạn?
- Vì sao em nhận ra câu cảm thán? Hãy xác định
các từ ngữ cảm thán trong câu?
- Các câu cảm thán trên được kết thúc bằng dấu
gì? (a, b bằng dấu chấm than, c bằng dấu chấm)
- Câu: “Sức người… trời!”,”Thế đê…nước!” kết
thúc bằng dấu chấm than nhưng có phải là câu
cảm thán không? (Không vì không có cảm thán)
* Gọi hs đọc và xác định yêu cầu bt2
- Gọi hs đọc và trả lời từng câu a,b,c,đ
- Các câu trên đều bộc lộ tình cảm, cảm xúc, có
thể xếp chúng vào kiểu câu cảm thán không? Vì
sao? ( không vì không có dấu hiệu đặc trưng của
câu cảm thán ( từ ngữ cảm thán, dấu chấm than)
- Có thể xếp các câu trên vào lọai câu gì? Vì
sao? (Câu nghi vấn có chức năng bộc lộ cảm
xúc Vì có đặc điểm hình thức của câu nghi vấn:
Từ nghi vấn: ai, ai đâu, thế nào… dấu chấm hỏi
* gọi hs đọc bt3 Xác định yêu cầu
- GV gợi ý: xác định đối tượng (mẹ, cha, ông,
bà…)
đặc điểm câu cảm thán: từ ngữ cảm
thán
* Hãy nhắc lại đặc điểm hình thức và chức năng
các câu cầu khiến, cảm thán nghi vấn So sánh
(từ ngữ, dấu câu, chức năng chỉ có câu nghi vấn
có chức năng khác
Hs trả lời
HS gạch dưới câu cảm thán trong sgk
HS đọc
HS trả lời
II Luyện tập
1/- Câu cảm thán
- Có từ ngữ cẩm thán
a Than ôi, thay.
b Hỡi, ơi.
c Chao ôi
2/ Cảm xúc thể hiện trong câu:
a Lời than thở của người nông
dân dưới chế độ phong kiến
b Lời than thở của người chinh
phụ trước nỗi truân chuyên do chiến tranh gây ra
c.Tâm trạng bế tắc của nhà thơ
trước cuộc sống
d Sự ân hận của Dế Mèn trước
cái chết thảm thương oan ức của Dế Choắt
Không có câu là câu cảm thán
3/ Đặt câu
- Chao ôi, một ngày vắng
mẹ sao dài đằng đẳng
- Đẹp thay cảnh mặt trời buổi bình minh
* Hoạt động 4 Hướng dẫn học ở nhà
- Học bài, xem lại bài tập, tập đặc câu
- Xem lại lý thuyết văn thuyết minh, tìm tư liệu thuyết minh một phương pháp hay một di tích, một loài hoa
IV Rút kinh nghiệm