Giáo án chí phèo

Về kiến thức: Giúp HS nắm được: - Hình tượng nhân vật Chí Phèo những biến đổi về nhân hình, nhântính sau khi ra tù; nhất là tâm trạng và hành động của Chí Phèo saukhi gặp Thị Nở đến khi

Tiết 52, 53 CHÍ PHÈO - NAM CAO

PHẦN II: TÁC PHẨM

A Mục tiêu bài học:

1 Về kiến thức: Giúp HS nắm được:

- Hình tượng nhân vật Chí Phèo ( những biến đổi về nhân hình, nhântính sau khi ra tù; nhất là tâm trạng và hành động của Chí Phèo saukhi gặp Thị Nở đến khi tự sát)

- Gía trị nhân đạo, hiện thực sâu sắc, mới mẻ của tác phẩm qua đoạntrích

- Những đặc sắc nghệ thuật: xây dựng nhân vật điển hình, khắc hoạnhân vật chủ yếu qua diễn biến tâm lí; dẫn truyện linh hoạt, tự nhiên;ngôn ngữ giản dị, gần gũi, …

2 Kĩ năng:

- Tóm tắt tác phẩm và đọc hiểu văn bản theo đặc trưng thể loại

- Rèn luyện kĩ năng phân tích nhân vật trong tác phẩm tự sự

- Năng lực giao tiếp

- Năng lực tư duy

- Năng lực giao tiếp tiếng Việt

- Năng lực thưởng thức văn hoc/ cảm thụ thẩm mĩ

4.3 Phẩm chất:

- Sống yêu thương

- Sống tự chủ, bản lĩnh, tự tin

- Sống có trách nhiệm với bản thân, với cộng đồng, quê hương

- Sống tôn trọng pháp luật và có tinh thần đấu tranh

B Chuẩn bị của thầy và trò:

1 Chuẩn bị của trò:

- Đọc bài, soạn bài trước khi đến lớp Tìm đọc các tư liệu tham khảo

liên quan

- Bút màu, thước kẻ, giấy nháp.

- Xem phim, viết kịch bản, chuẩn bị vai diễn.

- Vẽ tranh, chuẩn bị bài thuyết trình

2 Chuẩn bị của thầy:

- Soạn giáo án word, Powerpoint

- Phương tiện dạy học: máy chiếu, sơ đồ, thước kẻ

- Tranh ảnh liên quan, các trích đoạn phim

C Thiết kế tiến trình tổ chức dạy học

1.Ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ

Câu hỏi: Tìm tên những tác phẩm của nhà văn Nam Cao trong bài thơ

sau:

Cả đời lão Hạc chuyên cần Chắt chiu nhặt nhạnh để phần cho con

Ở đời không thể sống mòn

Mà như giăng sáng vuông tròn trước sau

Chí Phèo cuộc sống đớn đau

Bị lưu manh hóa cơ cầu mà chi!

Vợ con cơm áo xá gì?

Đời thừa cơ cực đến khi bạc đầu

Cuộc sống tươi đẹp thấy đâu

Một bữa no khiến ta đau đớn lòng!

Mấy ai dò được lòng sông

Phải có đôi mắt sáng trong nhìn đời

( Sưu tầm)

HS Trả lời Gv nhận xét, chốt lại Đây chính là 7 tác phẩm trong số

khối lượng tác phẩm đồ sộ mà Nam Cao để lại cho đời

3 Bài mới

3.1 Hoạt động khởi động

Câu hỏi: Những hình ảnh sau gợi cho em nghĩ tới tác phẩm nào?( GV

chiếu một số hình ảnh: nhà văn Nam Cao, Chí Phèo say rượu, Chí Phèo –

thị Nở, bộ phim Làng Vũ Đại ngày ấy…

Dự kiến HS trả lời: Truyện ngắn Chí Phèo

Gv chuyển ý: Tác phẩm Chí Phèo được coi là kiệt tác của văn học Việt

Nam hiện đại Hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu để thấy đóng góp to lớn của

nhà văn.( Gv viêt tên đầu bài)

3.2.Hoạt động hình thành kiến thức

Hoạt động của GV - HS Nội dung cần đạt

Phương pháp, kĩ thuật dạy học

Năng lực, phẩm chất HOẠT ĐỘNG 1: Tìm hiểu

nhan đề

Phương án 1: với lớp khá

Tổ chức một buổi phỏng vấn

do hai học sinh tiến hành Một

HS Đóng vai MC là giáo sư

Cù Trọng Xoay Một HS

I.TÌM HIỂU CHUNG

1 Nhan đề

- Lúc đầu: Cái lò gạch cũ

- NXB đổi tên thành

Đôi lứa xứng đôi

- 1946: Nam Cao đổi

Kĩ thuậthỏichuyêngia

Nănglực giaotiếngViệt

khác đóng vai nhà văn Nam

Căn cứ vào phần Tiểu dẫn, em

hãy cho biết tác phẩm có

những tên gọi nào?

Em hiểu gì về ý nghĩa của

những tên gọi đó?

GV mở rộng:

+ Cái lò gạch cũ: hình ảnh

xuất hiện ở đầu và cuối

+ Đôi lứa xứng đôi là nhan

đề do NXB tự ý đổi tên nhằm

mục đích tạo sự giật gân, câu

khách hướng người đọc vào

mối tình CP – TN

+ Năm 1946 khi in lại nhà

văn đã đặt tên là Chí Phèo

Phươngphápthảoluậnnhóm

Nănglực tựhọc

Nănglực hợptác

Nănglực giaotiếptiếngViệt,

Phẩmchất tựtin

Hoạt động của GV - HS Nội dung cần đạt

Phương pháp, kĩ thuật dạy học

Năng lực, phẩm chất HOẠT ĐỘNG 3: tìm hiểu

về Chí Phèo trước khi vào

tù

Chí Phèo có nguồn gốc xuất

thân như thế nào?

II ĐỌC HIỂU 1.Hình tượng nhân vật Chí Phèo

a Trước khi gặp thị Nở

* Trước khi vào tù

Phươngpháp vấn

Năng lực

tư duy

Năm hai mươi tuổi Chí Phèo

có ước mơ gì? Em thấy đó là

ước mơ như thế nào?

Khi bị bà Ba vợ Bá Kiến lợi

dụng, Chí Phèo đã có suy

nghĩ và thái độ ra sao

Từ những sự kiện trên, em

thấy trước khi vào tù Chí

Phèo là người như thế nào?

GV chốt

Hoạt động 4: Tìm hiểu Chí

Phèo sau khi ra tù

Gv chuyển ý:

Nhưng vì ghen bóng ghen

gió Bá Kiến đã đẩy Chí Phèo

vào tù 7,8 năm sau Chí

Phèo ra tù và trở thành một

người như thế nào? Cô có

- Xuất thân: là đứa conhoang bị bỏ rơi trongcái lò gạch cũ

- Tuổi thơ : hết đi ở chonhà này đến nhà khác

- Năm 20 tuổi: Khỏemạnh, đẹp trai hiền nhưđất, vào làm canh điềncho nhà Bá Kiến

+ Chí Phèo có ước mơ

giản dị :Có một gia

đình nho nhỏ ,chồng cuốc mướn ,cày thuê ,vợ dệt vải

+ Bị bà ba vợ Bá Kiến

lợi dụng: chỉ thấy nhục,thấy khinh

Tóm lại: Trước khi vào

tù Chí Phèo là ngườilương thiện, khỏe mạnh,giàu lòng tự trọng

* Sau khi ra tù:

đáp

Kĩ thuậtđặt câuhỏi

Phươngphápđóng vai

Năng lựcgiao tiếptiếngViệt

Năng lựcsáng tạo

một cặp trao đổi, hoàn thành

phiếu học tập do giáo viên

+Hai mắt gườm gườm + Cái ngực phanh , chạm trổ rồng phượng với một ông tưởng cầm chùy

 Hành động lưu manh,côn đồ và có phần mấtnhân tính

- Tiếng chửi:

+ Đối tượng chửi:

Phươngphápthảo luậnnhóm

Phươngpháp đọcdiễncảm

Phươngphápthảo luậnnhóm

Phẩmchất tựtin

Năng lực

tư duy,giao tiếp

Năng lựcgiao tiếp,

tư duy

Năng lựcthưởngthức,cảm thụ

đưa ra câu hỏi thảo luận

chung cho cả lớp

Câu hỏi thảo luận chung

Bàn về tiếng chửi của Chí

Phèo có hai ý kiến sau:

A.Đó là những câu văng

tục chửi bậy vô nghĩa của

ai đáp lại

( Trật tự sắp xếp từCao thấp, xagần, từ

xa xôi bóng gió đến cụthể)

+ Qua đó thể hiện tâmtrạng bất mãn, cô độc,tuyệt vọng

 Chí Phèo đã trở thành con quỷ dữ + Nghệ thuật: ngôn từ

tự nhiên, mộc mạc gầnvới lời ăn tiếng nóihàng ngày( mẹ kiếp, tứcthật, ờ )

Giọng điệu đa dạng:

giọng kể dửngdưng,khách quan nhàvăn, giọng nhân vật bựctức uất ức, giọng củatác giả đánh giá, bình

văn học

Phẩmchất sống

tự chủ

Như vậy trước khi gặp thị

Nở Chí Phèo đã có sự biến

đổi như thế nào?

Có rất nhiều tác phẩm viết về

đề tài người nông dân Hãy

so sánh cho nỗi khổ của Chí

Phèo so với những nhân vật

vẫn được là người lương

thiện thì ở Chí Phèo nhà văn

Nam Cao phát hiện ra người

nông dân còn có một tài sản

nữa là nhân hình, nhân tính

nhưng họ phải bán nốt để trở

thành con quỷ dữ Đây

chính là giá trị hiện thức

mới mẻ của tác phẩm

Theo em quá trình bị lưu

manh hóa của Chí Phèo là

do những nguyên nhân

nào?

người lương thiện trởthành con quỷ dữ  Bikịch tha hóa, lưu manhhóa

- Giáo dục phẩm chất:+ Sống cần biết làm chủbản thân, vượt quanhững sóng gió, khókhăn trong cuộc đời + Sống cần có tráchnhiệm với cộng đồng,với quê hương

3.3.Hoạt động luyện tập

TRÒ CHƠI Ô CHỮ: củng cố những kiến thức cơ bản

- 6 ô chữ hàng ngang với 6 câu hỏi Các em có quyền chọn bất kì một

ô chữ nào Bạn nào xung phong nhanh trả lời được nhiều ô chữ hàngngang hoăc từ câu số 3 trở đi phát hiện ra ô chữ hàng dọc, bạn đó sẽ đượccho điểm

- Ô chữ hàng dọc có 6 chữ cái và là nội dung chính của tiết học

1 Hàng ngang số 1: có 8 chữ cái: tác phẩm Chí Phèo có kết cấu theo

hình thức nào?( vòng tròn)

2 Hàng ngang số 2: có 11 chữ cái: Đây là tên gọi khác của truyện ngắn

Chí Phèo? ( Cái lò gạch cũ)

3 Hàng ngang số 3: có 8 chữ cái: Năm 20 tuổi, Chí Phèo làm gì cho nhà

Bá Kiến? ( Canh điền)

4 Hàng ngang số 4: có 5 chữ cái: Đây là tỉnh đã sinh ra nhà văn NamCao? ( Hà Nam)

5 Hàng ngang số 5: 8 chữ cái: Sau khi ra tù, trong con mắt của dân làng

Vũ Đại, Chí Phèo là….?( Con quỷ dữ)

6 Hàng ngang số 6: 7 chữ cái: Tác phẩm Chí Phèo được đánh giá là….

của văn xuôi Việt Nam hiện đại?( Kiệt tác)

 Ô chữ hàng dọc: THA HÓA.Đây chính là bi kịch của cuộc đời ChíPhèo, đồng thời cũng là đóng góp mới của nhà văn Nam Cao ở đề tàinông dân.

3.4.Hoạt động vận dụng:

Tôi đã tiến hành ở trên, thông qua bi kịch tha hóa của Chí Phèo, giúp họcsinh rút ra những bài học vận dụng trong cuộc sống

3.5.Hoạt động tìm tòi, mở rộng

Giao học sinh về nhà tìm hiểu thêm tác phẩm qua:

- Thư viện nhà trường: tìm đọc hai cuốn sách

+ “Nam Cao qua nửa thế kỉ”

+ “Tuyển tập truyện ngắn Nam Cao”

- Trang web : : http ://www.bachkhoatrithuc.vn

- Xem phim Làng Vũ Đại ngày ấy

Tiết 53:

Gv dẫn: Cuộc đời Chí Phèo tưởng cứ trượt dài, triền miên trong những

cơn say như vậy nếu không có một cuộc gặp gỡ tình cờ: gặp thị Nở Vậycuộc gặp gỡ đó đã khiến Chí Phèo biến đổi như thế nào?

Hoạt động của GV - HS Nội dung cần đạt Phương Năng

pháp, kĩ thuật dạy học

lực, phẩm chất Theo em thị Nở là người

Vậy sau cuộc gặp đó Chí

Phèo đã biến đổi như thế

nào?

( Gv chia tâm trạng Chí

Phèo thành ba chặng:

+ Buổi sáng sau khi thức

dậy( Đến đầu trang 150),

+ Khi được thị Nở cho ăn

thành sơ đồ tư duy tái hiện

diễn biến tâm trạng của Chí

II ĐỌC HIỂU 1.Hình tượng nhân vật Chí Phèo

a Trước khi gặp thị Nở

b Sau khi gặp thị Nở

* Tâm trạng Chí Phèo vào buổi sáng hôm sau:

- Tỉnh rượu: từ con marượu bỗng sợ rượu

- Tỉnh ngộ: để nhận thức

ra cuộc sống xung quanh+ Cảm nhận những âmthanh quen thuộc của

Phương pháp thảo luận nhóm

Năng lực

tự học.

Năng lực hợp tác

Năng lực cảm thụ văn học

Năng lực

Phèo trong buổi sáng sau

khi gặp thị Nở

+ Nhóm 2: Chia thành từng

cặp đôi Yêu cầu viết ra giấy

nháp những câu văn thể

hiện tâm trạng của Chí Phèo

và cho biết đó là tâm trạng

Gv chốt lại bằng sơ đồ tư

duy trên máy

Nhóm 2

Gv cho HS xem đoạn phim

“ Làng Vũ Đại ngày ấy”

ốm đau, cô độc đặc biệthắn sợ nhất là sự cô độc

 Quá trình thức tỉnh

*Tâm trạng Chí Phèo khi ăn cháo hành

- Diễn biến tâm trạng

Ngạc nhiên

Xúc động, vừa vui vừabuồn

Cảm nhận vị ngon củacháo hành

Muốn trở thành ngườilương thiện

Biết yêu, biết tỏ tình

Phương pháp trực quan.

Phương pháp vấn đáp

giao tiếp tiếng Việt

Năng lực hợp tác

Năng lực cảm thụ văn học

Phẩm chât sống yêu thương

Vậy thông qua sự hồi sinh,

lội ngược dòng từ con quỷ

dữ khao khát trở thành

người lương thiện của CP

nhà văn Nam Cao muốn

phản ánh điều gì?

(Đằng sau con quỷ dữ gớm

ghiếc đó vẫn ánh lên khao

khát lương thiện Đằng sau

người đàn bà xấu ma chê

quỷ hờn là một trái tim tràn

đầy tình thương Nói cách

+ Đánh giá con ngườikhông đơn thuần nhìn bềngoài phiến diện màphải đi sâu tìm hiểuphẩm chất bên

trong( Liên hệ với Lão Hạc)

*Tâm trạng Chí Phèo

Phương pháp vấn đáp

Phương pháp đọc diễn cảm

Kĩ thuật đặt câu

Năng lực

tư duy

Năng lực

tự quản bản thân

CP giống như con quỷ dữ

vật vã lội ngược dòng tìm

về lương thiện Nhưng sống

trong xã hội bạo tàn như

vậy, khao khát CP có được

Khi bị thị Nở từ chối như

vậy, Chí Phèo đã có tâm

trạng, hành động gì?

Gv đọc đoạn cuối trạng 153:

Chí Phèo đến nhà Bá Kiến

lần cuối:

CÂU HỎI THẢO LUẬN:

Vì sao Chí Phèo lại đâm

- Tâm trạng và hành động của Chí Phèo:

+ Níu kéo nhưng khôngđược( đuổi theo , nắmlấy tay nhưng bị nở gạtngã gúi xuống đất)

+ Vật vã đau đớn tìmđến rượu nhưng cànguống càng tỉnh

+ Xách dao đâm chết BáKiến và tự sát

 Bi kịch bị cự tuyệt quyền làm người

- Ý nghĩa cái chết của Chí Phèo:

+ Phản ánh mâu thuẫngiai cấp mạnh mẽ: CP

hỏi

Phẩm chât sống tôn trọng pháp luật

D Vì không đòi được

tiền( Bá Kiến vứt cho

5 hào ít quá)

Ý kiến của em?

HS trả lời, tranh luận

( Gv giải thích: Chí Phèo

không say rượu vì càng

uống lại càng tỉnh, cũng

không phải vì tiền Vì Chí

Phèo đã dõng dạc nói “ Tao

không cần tiền… tao muốn

là người lương thiện)

Vậy thông qua cái chết

này nhà văn muốn phản

ánh điều gì?

Gv dùng sơ đồ tư duy chốt

lại toàn bộ diễn biễn tâm

+ Kết án xã hội : khiếncon người muốn sốngphải lưu manh, muốnlương thiện thì phải chết

+Trân trọng phẩm chấttốt đẹp của con ngườiChí Phèo đã sống nhưmột con vật nhưng lạichết đi như một conngười lương thiện

 Giá trị nhân đạosâu sắc

- Giáo dục phẩm chất:

Hành động theo phápluật( vì giết người là đềntội ), phải biết đấu tranh

để giành lấy tình yêu,chống lại những bấtcông đem lại sự côngbằng cho mình và cho

Phương pháp dạy học giải quyết vấn đề

người ta cướp đoạt , đối

2.Giá trị hiện thực, nhân đạo

Giá trị hiện thực

Giá trị nhân đạo

Trân trọng, phát hiện và khẳng định bản chất tốt đẹp của con người ngay cả khi họ bị biến thành quỷ dữ.

Phản ánh thực trạng một bộ phận nông dân bị đẩy vào con đường tha hóa

3.Phản ánh mâu thuẫn gay gắt, khốc liệt ở nông thôn trước CMT8

4 Tố cáo mạnh mẽ xã hội thực dân nửa phong kiến đương thời.( tàn phá cả thể xác và tâm hồn của người lao động)

Hoạt động của GV - HS Nội dung cần đạt

Phương pháp, kĩ thuật dạy học

Năng lực, phẩm chất

Vậy so với những tác

phẩm cùng viết về đề tài

người nông dân Lão Hạc,

 Giá trị hiện thưc, nhân đạo sâu sắc, mới mẻ

chị Dậu…nhà văn Nam

vật quỷ dữ không được

công nhận Ông không chỉ

miêu tả nỗi khổ đói cơm

rách áo mà ông quan tâm

đến nỗi đau lớn hơn: tàn

- Kết cấu độc đáo mới mẻ

- Ngôn ngữ sống động,vừa điêu luyện lại vừa gầngũi tự nhiên

- Cốt truyện giàu kịchtính, giọng điệu linh hoạt

pháp thuyết trình

Kĩ thuật động não

Kĩ thuật đặt câu hỏi

lực tự học

Năng lực tư duy

Năng lực tư duy

Đáp án nào sau đây

không phải là đặc sắc

nghệ thuật của tác phẩm?

A.Nghệ thuật miêu tả tâm

lí nhân vật săc sảo, xây

dựng nhân vật điển hình

sống động

B Kết cấu độc đáo mới

mẻ( không theo trật tự thời

gian mà theo diễn biến

tâm trạng nhân vật, kết cấu

Với những kiến thức vừa học , các em hãy trả lời BT2/156

Bài tập 2/ 156: Vì sao Chí Phèo được coi là kiệt tác của văn xuôi Việt

Nam hiện đại?

Học sinh củng cố , huy động kiến thức vừa học để trả lời:

- Xây dựng thành công hình tượng nhân vật Chí Phèo điển hìnhsống động( là một khám phá mới về đề tài nông dân)

- Tác phẩm vừa có giá trị hiện thực vừa có giá trị nhân đạo sâusắc, mới mẻ

- Thành công trên nhiều phương diện nghệ thuật khẳng định tàinăng bậc thầy của Nam Cao.

 Kiệt tác nghệ thuật của văn xuôi Việt Nam hiện đại.

( Hình thành năng lực tư duy cho học sinh)

3 Em có đồng ý với cách kết thúc cuộc đời của Chí Phèo haykhông? Sống trong xã hội ngày nay em sẽ hành động như thế nào?

Giáo dục tinh thần đấu tranh nhưng trên cơ sở tôn trọng pháp luật

Từ những câu hỏi trên, GV sẽ cho học sinh thấy: văn học không hề

xa lạ, văn học chính là cuộc đời, “văn học là nhân học”.

5 Hoạt động tìm tòi, mở rộng

Giao học sinh về nhà tìm hiểu thêm tác phẩm qua:

- Thư viện nhà trường: tìm đọc hai cuốn sách