GIÁO án CHÍ PHÈO THI GVG TỈNH NINH BÌNH

Về kiến thức: - Nắm các sự việc, chi tiết tiêu biểu trong truyện ngắn “Chí Phèo” - Hiểu được giá trị hiện thực và tư tưởng nhân đạo sâu sắc của truyện ngắn “Chí Phèo” qua chi tiết tiếng

BÀI GIẢNG THI GVG TỈNH NINH BÌNH 2020

Giáo viên dạy: Hoàng Hồng Ngọc - Trường THPT Vũ Duy Thanh – Yên Khánh

Tiết 47- Đọc văn:

CHÍ PHÈO -Nam

Cao-I MỤC TIÊU BÀI HỌC: giúp HS

1 Về kiến thức:

- Nắm các sự việc, chi tiết tiêu biểu trong truyện ngắn “Chí Phèo”

- Hiểu được giá trị hiện thực và tư tưởng nhân đạo sâu sắc của truyện ngắn “Chí Phèo” qua chi tiết tiếng chửi và chi tiết bát cháo hành.

- Thấy được những nét đặc sắc nghệ thuật trong truyện

2 Kĩ năng:

* Đọc

- Đọc hiểu nội dung

+ Hiểu và phân tích được các sự việc, chi tiết tiêu biểu về nhân vật chính, đặc biệt là nhân vật Chí Phèo Qua đó, thấy được giá trị hiện thực và giá trị nhân đạo của tác phẩm

+ Thấy được một số nét đặc sắc nghệ thuật của tác phẩm như nghệ thuật điển hình hóa nhân vật, nghệ thuật miêu tả tâm lí, nghệ thuật trần thuật và ngôn ngữ trần thuật

- Đọc hiểu hình thức: Đọc, hiểu truyện ngắn theo đặc trưng thể loại.

- Liên hệ, so sánh, kết nối:

+ Liên hệ tới các tác phẩm viết về đề tài người nông dân trong xã hội cũ (của Nam Cao và các tác giả cùng thời) để có cái nhìn toàn diện hơn về tấn bi kịch tinh thần của họ

+ Nêu được ý nghĩa/tác động của tác phẩm đối suy nghĩ, tình cảm; thể hiện được cảm xúc và sự đánh giá về tác phẩm

* Viết :

Viết được một văn bản nghị luận phân tích, cảm nhận, đánh giá một sự việc, chi tiết tiêu biểu trong tác phẩm tự sự

* Nói, nghe:

- Thuyết trình quan điểm của mình về nội dung và nghệ thuật của tác phẩm

- Nghe nắm bắt được quan điểm của giáo viên và học sinh khác

3.Thái độ: Có ý thức học tập và rèn luyện để biết cách phân tích, đánh giá một tác

phẩm của Nam Cao

4 Những năng lực cụ thể học sinh cần phát triển:

- Năng lực thu thập thông tin liên quan đến tác phẩm “Chí Phèo” của Nam Cao

– Năng lực giao tiếp

- Năng lực đọc – hiểu truyện ngắn Chí Phèo

- Năng lực trình bày suy nghĩ, cảm nhận của cá nhân về tác giả, tác phẩm;

- Năng lực hợp tác khi trao đổi, thảo luận

- Năng lực phân tích các sự việc, chi tiết tiêu biểu

- Năng lực tạo lập văn bản nghị luận

II Chuẩn bị GV và HS:

1 Đối với giáo viên

- Sách giáo viên, sách giáo khoa Ngữ văn 11, tập 1

- Thiết kế bài giảng

- Tranh ảnh, tư liệu về tác phẩm

- Bài giảng điện tử, máy chiếu, phiếu học tập, bảng phụ

III Tiến trình bài học

1 Ổn định tổ chức

2 Bài học:

Giáo viên giới thiệu: Bài học được tổ chức dưới hình thức một cuộc thi của

3 đội chơi gồm 3 phần:

Phần 1: Khởi động

Phần 2: Tăng tốc

Phần 3: Về đích

Hoạt động: Khởi động (5 phút)

* Mục tiêu:

- Tạo không khí sôi nổi, hào hứng cho lớp học

- Chuẩn bị tâm thế cho HS bước vào bài

*Hình thức tổ chức (Phương pháp/ kỹ thuật dạy học): Phương pháp hoạt

động nhóm, Kĩ thuật: Sử dụng kênh hình

* Các bước thực hiện

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt

PHẦN KHỞI ĐỘNG Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- Trình chiếu một đoạn Ráp về nhân vật Chí

Phèo

? Nhân vật “tôi” trong đoạn Ráp khiến em

nhớ tới nhân vật văn học nào.

Bước 2: 3 đội tham gia phần thi, thi tên

nhân vật vào bảng màu

Bước 3: Các đội báo cáo kết quả

Bước 4: GV nhận xét thái độ, hành vi của

- Học sinh vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề

- Học sinh có sự liên tưởng ban đầu về những nội dung sẽ được tiếp cận

HS và kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

của các đội

GV chốt điểm của phần thi thứ nhất

GV dẫn vào bài: GS Nguyễn Đăng Mạnh

khi viết về tác phẩm “Chí Phèo” của Nam

Cao đã khẳng định: “Khi “Tắt đèn” của

Ngô Tất Tố, “Bước đường cùng” của

Nguyễn Công Hoan ra đời, tôi chắc ít ai

nghĩ rằng thân phận người nông dân dưới

ách đế quốc, phong kiến lại có thể có một

nỗi khổ nào hơn nỗi khổ của chị Dậu, anh

Pha Nhưng khi Chí Phèo ngật ngưỡng

bước ra từ trang sách của Nam Cao thì

người ta nhận ra rằng đây mới là hiện thân

của những gì khốn khổ, tủi nhục nhất của

người dân cùng ở một nước thuộc địa: bị

giày đạp, bị cào xé, bị hủy hoại nhân tính

lẫn nhân hình

Hoạt động: Hình thành kiến thức (30phút) Hoạt động 1: Tìm hiểu chung

* Mục tiêu: giúp HS: nắm được cách khai thác các sự việc chi tiết tiêu biểu

trong tác phẩm “Chí Phèo”

* Hình thức tổ chức (Phương pháp/ kỹ thuật dạy học): Sử dụng nhóm

phương pháp: phát vấn, thảo luận Kĩ thuật đặt câu hỏi, kĩ thuật chia nhóm, kĩ thuật 1 phút

* Các bước thực hiện:

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt

PHẦN TĂNG TỐC (gồm 2 nội dung thi)

- GV hướng dẫn HS gợi nhắc lại các kiến

thức cơ bản về việc lựa chọn các sự việc, chi

tiết trong tác phẩm tự sự ( chương trình Ngữ

văn 10 – kì 1) qua sơ đồ tư duy.

- HS vận dụng kiến thức lí thuyết đã được

học để hệ thống hóa các chi tiết, sự việc tiêu

biểu trong tác phẩm “Chí Phèo”

I Tìm hiểu chung

II Đọc hiểu chi tiết 1.Hệ thống chi tiết, sự việc tiêu biểu:

- Khái niệm về sự việc, chi tiết trong tác phẩm tự sự:

+ Sự việc là cái xảy ra được nhận thức có ranh giới rõ ràng, phân biệt với những cái xảy ra khác

+ Chi tiết là tiểu tiết của tác phẩm mang sức chứa lớn về cảm xúc và tư tưởng

- Vai trò của sự việc, chi tiết trong tác phẩm tự sự:

*Nội dung thi thứ nhất

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

Quy định của nội dung thi thứ nhất:

- Tìm các sự việc, chi tiết tiêu biểu trong các

đoạn văn bản của tác phẩm Chí Phèo.

+ Đội 1: “ Hắn vừa đi vừa chửi không bảo

người nhà đun nước mau lên”

(trang 146-> 148)

+ Đội 2: “Chí Phèo trở thành tay sai của bá

Kiến Hắn thấy lòng rất vui.”

(trang 149->151)

+ Đội 3: “ Chúng sẽ làm thành một

cặp vắng người lại qua ”(trang 152->

155)

- Tiếp sức ghi các sự việc, chi tiết tiêu biểu

vào bảng phụ

- Đội nào trả lời đúng được nhiều chi tiết

nhất sẽ được 20đ, hai đội còn lại được 10đ.

- Thời gian cho mỗi đội là 03 phút.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ

- HS: đọc SGK , chú ý những chi tiết, sự

việc tiêu biểu

- GV: Quan sát, hỗ trợ học sinh

Bước 3: Báo cáo kết quả

HS trả lời câu hỏi, HS khác nhận xét, bổ

sung

B4: GV nhận xét, đánh giá:

- Thái độ, hành vi

+ Dẫn dắt câu chuyện, tô đậm đặc điểm, tính cách nhân vật + Tạo sự hấp dẫn, nhấn mạnh ý nghĩa văn bản

+ Làm nổi bật chủ đề tư tưởng của tác phẩm

-Các sự việc, chi tiết tiêu biểu trong tác phẩm Chí Phèo

+ Sự việc xuất hiện của Chí Phèo: chi tiết tiếng chửi, chi tiết

rạch mặt ăn vạ

+ Sự việc gặp gỡ thị Nở: chi tiết

tỉnh rượu, chi tiết bát cháo hành, chi tiết giọt nước mắt

+ Sự việc bị cự tuyệt quyền làm người: chi tiết tiếng chửi của bà

cô, chi tiết thái độ của thị Nở

+ Sự việc thức tỉnh và giết Bá Kiến: chi tiết đòi lương thiện, chi

tiết đâm Bá Kiến

- KQ thực hiện nhiệm vụ học tập

GV chốt lại một số sự việc chi tiết tiêu biểu

GV chốt điểm nội dung thi thứ nhất của các

đội chơi vào bảng tổng hợp kết quả

GV tổ chức hoạt động dạy học, hướng

dẫn HS tìm hiểu chi tiết tiếng chửi của

Chí Phèo

-Chiếu video tiếng chửi của nhân vật Chí

Phèo

- Chiếu đoạn văn tiếng chửi của Chí Phèo

Nhà văn Nam Cao đã gọi tên nhân vật Chí

Phèo bằng những cách gọi nào?

-HS trả lời cá nhân

- GV nhận xét, chốt ý: Cách gọi tên nhân

vật cho thấy giọng văn lạnh lùng đặc trưng

của Nam Cao Trong tác phẩm của mình,

Nam Cao thường gọi nhân vật của mình là

“hắn”, “thị”, “mụ” Như vậy, ngay ở

đoạn văn mở đầu, nhân vật Chí Phèo đã

xuất hiện trực tiếp Cách gọi của nhà văn hé

lộ chất lưu manh trong con người Chí Phèo.

Xác định đối tượng tiếng chửi của Chí

Phèo?

-HS trả lời cá nhân

- GV nhận xét, chốt ý

Cách chửi của Chí Phèo như thế nào? Từ

cách chửi ấy, em có nhận xét gì về nhân

vật?

(GV gợi dẫn: trong cuộc sống khi nào con

người cất tiếng chửi?)

-HS trả lời cá nhân

- GV nhận xét, chốt ý

Thái độ của người dân làng Vũ Đại như thế

nào khi nghe tiếng chửi của Chí Phèo?

(GV gợi dẫn: thông thường, khi bị chửi,

người ta có thái độ như thế nào?)

a)Chi tiết tiếng chửi của Chí Phèo

* Vị trí chi tiết: đầu tác phẩm.

* Cách miêu tả chi tiết:

-Cách gọi nhân vật: hắn – thằng

– Chí Phèo -> hé lộ chất lưu manh trong con người Chí Phèo

-Đối tượng tiếng chửi: Trời-

đời- làng Vũ Đại – cha đứa nào không chửi nhau với hắn – đứa chết mẹ nào đẻ ra thằng Chí Phèo

->sắp xếp theo trình tự

- Cách chửi:

+ Vừa đi vừa chửi + Cứ rượu xong là hắn chửi + Nghiến răng vào mà chửi

->Chửi trở thành thói quen của

Chí Phèo

- Thái độ của mọi người:

+Có hề gì +Thế cũng chẳng sao +Chắc nó trừ mình ra

-HS trả lời cá nhân

- GV nhận xét, chốt ý

Theo em, tiếng chửi của Chí Phèo có những

ý nghĩa gì?

-HS trả lời cá nhân

- GV nhận xét, chốt ý: Trong đáy cùng của

cô đơn, tuyệt vọng, đau đớn, Chí vẫn thèm

nghe người ta nói với mình, tức là công

nhận sự tồn tại của mình trong cộng đồng

loài người, dẫu sự công nhận chỉ bằng tiếng

chửi, nhưng cả làng Vũ Đại, đúng hơn là cả

xã hội loài người kiên quyết ruồng bỏ, tẩy

chay hắn Vì thế nên dù đang say, Chí vẫn

nhận ra hắn đang rất khổ, rất tức, rất cay

đắng

Nhận xét của em về nghệ thuật miêu tả tiếng

chửi?

-HS trả lời cá nhân

- GV nhận xét, chốt ý: Ngôn ngữ nửa trực

tiếp, đan xen ngôn ngữ nhân vật và ngôn

ngữ tác giả.

GV tổ chức hoạt động dạy học, hướng

dẫn HS tìm hiểu chi tiết bát cháo hành

*Nội dung thi thứ hai

Bước 1: chuyển giao nhiệm vụ

Gv chiếu đoạn văn về chi tiết bát cháo hành

GV chiếu đoạn video về chi tiết bát cháo

hành

GV phổ biến nội dung thi thứ 2 của phần

tăng tốc

- Các đội nối các dữ liệu ở cột A với các ngữ

liệu ở cột B

- Thời gian thực hiện: 01 phút

- Mỗi đáp án đúng được 10đ

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ

- HS: đọc SGK, nối ô chứa các nội dung phù

+Không ai lên tiếng + Không ai ra điều

->Thờ ơ, dửng dưng, xa lánh -Ý nghĩa nội dung: thể hiện sự

cô đơn, bất mãn, sự tha hóa, nỗi đau bị cự tuyệt quyền làm người, khao khát được hòa nhập, được giao cảm với đời

-Đặc sắc nghệ thuật :

+ Ngôn ngữ: chọn lọc, đan xen ngôn ngữ nhân vật và ngôn ngữ tác giả

+ Kết cấu: kiểu kết cấu tâm lý + Miêu tả nội tâm nhân vật

->Chi tiết nhỏ thể hiện tài năng lớn.

b) Chi tiết bát cháo hành

- Vị trí: Nằm ở phần giữa tác

phẩm

- Cách miêu tả: Nóng nguyên,

bốc khói, thơm làm sao, rất ngon

- Ý nghĩa:

+ Là giây phút hạnh phúc nhất

của con người suốt đời bất hạnh

+ Là liều thuốc dân gian để giải

cảm

+ Là tiên dược giải độc tâm hồn + Là biểu tượng của tình yêu

- GV: Quan sát, hỗ trợ học sinh

Bước 3: Báo cáo kết quả

HS trả lời câu hỏi, HS khác nhận xét, bổ

sung

B4: GV nhận xét, đánh giá:

- Thái độ, hành vi

- KQ thực hiện nhiệm vụ học tập

GV chốt lại: Ở thể loại truyện ngắn, sức

nặng tư tưởng của tác phẩm đặt lên vai các

chi tiết nghệ thuật “ Chi tiết nhỏ làm nên

nhà văn lớn” Cây bút truyện ngắn xuất sắc

người Nga Pauxtopxki khẳng định: “Chi tiết

là hạt bụi vàng của tác phẩm” Cũng như

nhãn tự trong thơ tứ tuyệt, chi tiết trong tác

phẩm truyện ngắn là người tí hon mang

nhiệm vụ khổng lồ Có thể thấy, chi tiết bát

cháo hành của thị Nở thực sự là một điểm

sáng nghệ thuật, là “hạt bụi vàng” trong

trang văn của Nam Cao)

GV chốt điểm nội dung thi thứ hai của các

đội chơi vào bảng tổng hợp kết quả

? Khái quát biểu hiện của giá trị hiện thực

và giá trị nhân đạo của tác phẩm được thể

hiện qua 2 chi tiết: tiếng chửi và bát cháo

hành.

-HS trả lời cá nhân

- GV nhận xét, chốt ý:

thương

+ Là hương vị của tình đời, tình

người thiết tha

+ Là chi tiết thể hiện quan điểm

nhân văn của Nam Cao: chỉ có TÌNH NGƯỜI mới đánh thức được TÍNH NGƯỜI và sự hướng thiện trong con người

Giá trị hiện thực:

+ Hiện thực xã hội thực dân phong kiến

+ Hiện thực về số phận người nông dân

Giá trị nhân đạo

+ Tố cáo xã hội thực dân phong kiến

+ Thấu hiểu, cảm thông, thương xót với số phận người nông dân + Phát hiện, trân trọng, ngợi ca bản chất tốt đẹp của người nông dân

Hoạt động: Luyện tập, củng cố (5 phút)

* Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức vừa học, khắc sâu kiến thức.

*Hình thức tổ chức (Phương pháp/ kỹ thuật dạy học): Hình thức: Trò chơi,

Kĩ thuật: Đặt câu hỏi trắc nghiệm

* Các bước thực hiện

(Trò chơi chim cánh cụt về nhà)

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

GV nêu quy định của phần thi về đích

- HS chọn bất kỳ 1 đức tính của chim

cánh cụt (tương ứng với 1 câu hỏi) và

trả lời sau khi GV đọc xong câu hỏi

- Mỗi câu trả lời đúng được 10đ

Câu 1: Dòng nào sau đây khái quát đúng

nhất về ý nghĩa đặc biệt của bát cháo hành

mà thị Nở mang cho Chí Phèo?

A.Vật đầu tiên Chí Phèo được cho, không

do cướp giật mà có

B.Vật biểu trưng cho tình thương, tình

người đẹp đẽ

C.Vật biểu trưng cho tình yêu

D.Vật biểu trưng cho niềm khao khát hạnh

phúc của Chí Phèo

Câu 2: Hình ảnh cái lò gạch cũ xuất hiện ở

đầu, được lặp lại ở cuối truyện ngắn Chí

Phèo của Nam Cao chủ yếu có ý nghĩa:

A Đưa ra lời cảnh báo về một quy luật: còn

tồn tại cái xã hội làng Vũ Đại thì còn có kẻ

tha hóa, bi kịch như Chí Phèo

B Gợi niềm thương cảm sâu sắc đối với

những số phận nông dân nghèo bị tha hóa

như Chí Phèo

C Dự báo về tương lai đứa con, cũng như

cha nó, sẽ bị cuộc đời bỏ rơi trong quên

lãng

D Giải thích lai lịch của Chí Phèo và những

người lao động cùng cố như Chí Phèo

Câu 3:Tiếng chửi đầu tác phẩm của Chí

Phèo theo thứ tự

A Cha mẹ, làng Vũ Đại, trời đất, chính

mình

B Trời đất, thánh thần, người dân Vũ Đại,

rượu không cho mình tỉnh

C Trời, đời, làng Vũ Đại, đứa nào không

chửi nhau với Chí, đứa nào đã đẻ ra Chí

Câu 4: Mở đầu cho truyện ngắn với hình

ảnh Chí Phèo “vừa đi vừa chửi” hiện điều gì

trong ngòi bút Nam Cao ?

1B, 2A, 3C, 4D, 5B, 6C

A.Nam Cao mô tả thật đúng hình ảnh những

gã say rượu

B.Làm người đọc hả hê vì Chí Phèo chửi tất

tần tật bọn cường hào

C.Hấp dẫn người đọc nhận thức được

nguyên nhân cuộc đời mình tha hóa

D.Tạo cái bề ngoài hài hước là biểu hiện cho

tấn bi kịch bên trong

Câu 5:Đâu không phải là lời trích trong tác

phẩm “Chí Phèo”?

A Tức thật! Ờ! Thế này thì tức thật! Tức

chết đi được mất!

B Y thẹn Y buồn Y giận đời Y giận thân

Y tím ruột tím gan Y nghĩ đến cái nhục

sáng hôm sau

C Ôi! Cái gì thế này? Tiếng đấm, tiếng đá

nhau bình bịch, thôi cứ gọi là tan xương!

D Máu loe loét trông gớm quá! Mấy con

chó xông xáo quanh hắn, sủa rất hăng

Câu 6: Tiếng chửi của Chí Phèo về ý nghĩa

sâu sa:

A Xác định một thằng say rượu quái gở

B Xác định là một thằng lưu manh, côn đồ

sắp gây tội ác

C Là nỗi đau khổ khi bị loại khỏi thế giới

người Nó là bài hát lộn ngược ở một tâm

hồn đã méo mó, muốn giải tỏa

Bước 2: HS thực hiện yêu cầu

Bước 3: GV trình chiếu đáp án

Bước 4: GV nhận xét:

- Thái độ, hành vi của HS

- KQ thực hiện nhiệm vụ học tập

GV tổng hợp và công bố kết quả cuộc thi

GV khích lệ, động viên, trao thưởng cho đội

chơi có kết quả cao nhất

Hoạt động: Vận dụng, mở rộng (5 phút)

* Mục tiêu:

- Vận dụng kiến thức và kĩ năng đã học về văn nghị luận để hoàn thiện bài viết dạng đề nghị luận xã hội

- Nâng cao năng lực của HS trong việc khai thác các sự việc, chi tiết tiêu biểu trong tác phẩm văn xuôi nói chung

*Hình thức tổ chức (Phương pháp/ kỹ thuật dạy học): Hình thức: cá nhân,

kĩ thuật đặt câu hỏi

* Các bước thực hiện

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ về nhà

-Viết đoạn văn khoảng 200 chữ trình bày suy nghĩ của em về vai trò của tình thương trong cuộc sống

- Hoàn thành phiếu học tập tìm hiểu các chi tiết sự việc, tiêu biểu còn lại trong tác phẩm

“Chí Phèo”

Bước 2: HS thực hiện yêu cầu

Bước 3: HS hoàn thiện các nội dung và báo

cáo bằng văn bản vào tiết tiếp theo

Bước 4: GV nhận xét giờ học

- Thái độ, hành vi của HS

- KQ thực hiện các nhiệm vụ học tập của Hs

IV.Rút kinh nghiệm