Giáo án Chí Phèo tiết 53

Hoàn cảnh sáng tác - Hoàn cảnh sáng tác + Hoàn cảnh lớn: Đó là giai đoạn xã hội Việt Nam nửa thực dân nửa phong kiến + Hoàn cảnh cảm hứng: Dựa vào những việc thật, người thật ở làng

Giáo viên: Nguyễn Thu Hương

Tiết 53: Văn học.

CHÍ PHÈO

Nam Cao (Phần hai: Tác phẩm)

I Đọc – hiểu ngữ cảnh

1 Hoàn cảnh sáng tác

- Hoàn cảnh sáng tác

+ Hoàn cảnh lớn: Đó là giai đoạn

xã hội Việt Nam nửa thực dân

nửa phong kiến

+ Hoàn cảnh cảm hứng:

Dựa vào những việc thật,

người thật ở làng quê Nam Cao trước Cách mạng tháng Tám.

Truyện ngắn “Chí Phèo” được

Nam Cao sáng tác trong hoàn

cảnh nào ?

truyện, nhân vật và ngôn ngữ.

- Đọc – hiểu thể loại truyện có thể:+ Đọc theo lời kể

+ Đọc theo cốt truyện

+ Đọc theo nhân vật

Văn bản “Chí Phèo” thuộc thể

loại nào? Nêu những hiểu biết

của em về thể loại đó?

II Đọc – hiểu cấu trúc ngôn từ.

1 Đọc, xuất xứ, đề tài và nhan đề

1.1 Đọc văn bản

1.2 Đọc chú thích

1.3 Xuất xứ và đề tài

Xuất xứ của truyện ngắn “Chí

Phèo”? Truyện ngắn “Chí Phèo”

là tác phẩm trước Cách mạng tháng Tám Nó viết về đề tài gì?

- Xuất xứ: Tác phẩm được Nam Cao viết năm 1941

- Đề tài: người nông dân nghèo Việt Nam trước

Cách mạng tháng Tám

Ngoài nhan đề là “Chí Phèo” truyện ngắn

này còn có những nhan đề nào khác? Ý

nghĩa của những nhan đề đó?

+ Ban đầu truyện có tên là “Cái

lò gạch cũ”

+ Năm 1941: Nhà xuất bản Đời

Mới đổi lại thành “Đôi lứa xứng

đôi”

+ Năm 1946: Tác giả tự sửa lại là

“Chí Phèo”, in trong tập Luống

cày

II Đọc – hiểu cấu trúc ngôn từ.

1 Đọc, xuất xứ, đề tài và nhan đề

1.4 Nhan đề

II Đọc – hiểu cấu trúc ngôn từ.

2 Bố cục

* Gồm 7 phần:

+ Đoạn mở đầu: Chí Phèo say rượu vừa đi vừa

chửi

+ Từ khi sinh ra, lúc lớn lên và khi bị đẩy vào tù

+ Ra tù và tới nhà bá Kiến gây sự bị hắn hóa giải

+ Chí Phèo thành tay sai của bá Kiến tình cờ Chí gặp thị Nở trong một đêm trăng

+ Tâm trạng của Chí sau khi tỉnh rượu, mấy ngày

hạnh phúc ngắn ngủi Bị thị Nở từ chối sống chung, Chí Phèo đau khổ, uống rượu và xách dao đi trả thù.+ Chí Phèo đâm chết bá Kiến và tự sát

+ Đoạn kết: Thái độ của mọi người và thị Nở sau cái chết của bá Kiến và Chí Phèo.

II Đọc – hiểu cấu trúc

Bị bỏ rơi

Bị đẩy vào tù

Ra tù và bị tha hóa Trở thành tay sai của BK

Gặp thị Nở và thức tỉnh

Rơi vào bi kịch bị cự tuyệt

Giết bá Kiến rồi tự sát

II Đọc – hiểu cấu trúc ngôn từ.

4 Cốt truyện, tình huống truyện

* Trong cuộc đời Chí Phèo có ba bước ngoặt

-Tình huống đi ở tù

- Tình huống gặp thị Nở

- Tình huống bị cự tuyệt

III Đọc – hiểu cấu trúc

nội dung và nghệ thuật

- Có thế quần ngư tranh thực

- Trong làng tồn tại nhiều

mâu thuẫn

=> Hình ảnh thu nhỏ

của làng quê Việt Nam trước

Cách mạng tháng Tám

III Đọc – hiểu cấu trúc

nội dung và nghệ thuật

1.Nội dung

1.2 Nhân vật Chí Phèo

Có thể chia cuộc đời Chí thành ba giai đoạn:

+ Giai đoạn thứ nhất: Từ khi Chí Phèo ra đời đến lúc bị đẩy vào tù

+ Giai đoạn hai: Từ khi Chí Phèo ra tù tới khi gặp thị Nở

+ Giai đoạn ba: Từ khi bị thị Nở khước từ tới khi Chí đâm chết bá Kiến và tự sát.

Cuộc đời Chí Phèo có thể chia làm

mấy giai đoạn?

1.2 Nhân vật Chí Phèo

1.2.1 Quá trình tha hóa

* Trước khi vào tù

- Lai lịch:

Là một đứa trẻ

vô thừa nhận, bị bỏ rơi

Chí Phèo không biết

cha mẹ, không người thân,

không tấc đất cắm rùi.

Dựa vào phần lược bỏ trong sách giáo khoa và những hồi ức của Chí Phèo khi tỉnh rượu, Nam Cao đã giới thiệu Chí Phèo như thế nào trước khi vào tù?

1.2 Nhân vật Chí Phèo

1.2.1 Quá trình tha hóa

* Trước khi vào tù

- Tuổi thơ bơ vơ, bất hạnh, hết đi ở cho nhà này đến nhà khác:

Một anh thả ống lươn nhặt

về -> cho một bà góa mù -> cho bác phó cối

-> Bi kịch bị bỏ rơi

- Lớn lên: Làm canh điền cho nhà bá Kiến

- Bản tính: lương thiện, giàu lòng tự

trọng, có ước mơ giản dị và lương tâm trong sáng.

+ Chí Phèo là anh canh điền "hiền lành

như đất”, làm việc quần quật cho nhà

bá Kiến

+ Có ước mơ "có gia đình nho nhỏ

Chồng cuốc mướn cày thuê, vợ dệt vải".

+ Khi bị bà Ba quỷ quái gọi lên bóp chân

Chí Phèo "chỉ thấy nhục chứ sung

sướng gì"

Trước khi vào tù Chí Phèo là con người như thế nào? Tìm các chi tiết thể hiện bản tính của

Chí?

1.2.1 Quá trình tha hóa

* Sau khi ra tù

- Tiếng chửi

+ Cách chửi: vừa đi vừa chửi

+ Chửi trời  chửi đời  chửi cả

làng Vũ Đại  chửi ai không chửi

nhau với hắn  chửi đứa nào đẻ ra Chí Phèo

Lời chửi: có trật tự, được sắp xếp

từ khái quát, trừu tượng đến cụ thể

+ Điều lạ: không ai thèm để ý

=> Là phản ứng của Chí với cuộc đời Nó bộc lộ tâm trạng bất mãn của một người có ít nhiều ý thức được

mình đã bị xã hội loài người gạt tên

1.2.1 Quá trình tha hóa

* Sau khi ra tù

- Ngôn ngữ nghệ thuật đa giọng điệu, tả, kể linh hoạt, có sự đan xen các lời kể: lời tác giả, nhân vật, dân làng, lời đối thoại của nhà văn với độc giả

Nhận xét ngôn ngữ kể truyện của Nam Cao

trong đoạn mở đầu?

1.2.1 Quá trình tha hóa

* Sau khi ra tù

Ngoại hình của Chí Phèo đã bị biến đổi như thế nào? Các chi tiết nào thể hiện

sự biến đổi ấy?

Cái đầu cạo trọc lốc

Răng cạo trắng hớn

Mặt thì đen mà rất cơng cơng

Ngoại hình Hai mắt gườm gườm Quần nái đen, áo Tây vàng biến dạng Ngực, tay chạm trổ đầy rồng

phượng

-> Chí Phèo bị tha hóa về nhân hình

Trước khi vào tù Sau khi ra tù

gổ, chửi bới, rạch mặt ăn vạ Kết

quả: Một bữa no, 5 hào, nghề

Nếu lần đến đầu tiên Chí Phèo chỉ là tự phát

thì lần thứ hai dường như là tự giác Như vậy Chí Phèo đã trở thành người như thế

nào?

+ Mối quan hệ và hành động

Với bá Kiến

+ Mối quan hệ và hành động

Với dân làng Vũ Đại

Trích đoạn phim “Làng Vũ Đại ngày ấy”

+ Mối quan hệ và hành động

Với dân làng Vũ Đại

Chí Phèo là một tên côn đồ, độc ác, hung hãn,

một “con quỷ dữ” ai ai cũng sợ.

“Hắn đã phá bao nhiêu cơ nghiệp, đập nát bao nhiêu cảnh yên vui, đạp đổ bao nhiêu hạnh phúc, làm chảy máu và nước mắt của bao nhiêu người lương thiện ”

=> Chí Phèo còn bị tha hóa cả về nhân tính.

Với dân làng Chí Phèo đã có những hành động nào? Trong con mắt của người dân

thì Chí Phèo là ai?

Sau khi ra tù, Chí Phèo bị tha hóa cả nhân hình lẫn nhân tính Nguyên nhân nào khiến Chí Phèo bị tha hóa như vậy?

-Nguyên nhân sự tha hóa,

lưu manh hóa: Chính nhà tù

thực dân và xã hội đương

thời đã khiến cho Chí Phèo

Gián tiếp tố cáo xã hội thực dân Phong kiến bất công, tàn bạo

sự thật đau đớn ở Việt Nam trước

nông dân lương thiện bị cướp đoạt cả nhân hình lẫn nhân tính.

Có ý kiến cho rằng, sự tha hóa của Chí Phèo

là hiện tượng mang tính quy luật

Ý kiến của em ra sao?

* Luyện tập

B Có tôn ti trật tự, có thế quần ngư tranh thực

C Tồn tại nhiều mâu thuẫn

D Tất cả các đáp án trên đều đúng

-> Đáp án: D

Câu 3: Sau khi ra tù Chí Phèo bị tha hóa những gì?

A Tha hóa nhân hình

B Tha hóa nhân tính

C Không bị tha hóa

D Cả hai đáp án A và B đều đúng

-> Đáp án: D

* Luyện tập

Câu 1: Thông tin nào sau đây không đúng về

hoàn cảnh sáng tác của “Chí Phèo”?

A Đó là giai đoạn xã hội Việt Nam nửa thực dân nửa phong kiến

B Dựa vào những việc thật, người thật ở làng

quê Nam Cao

C Đó là giai đoạn xã hội Việt Nam sau Cách

Theo em nhân vật Chí Phèo

đáng thương hay là đáng trách ?