Kiến thức : chi tiết tiêu biểu a/ Nhận biết:HS nhận biết, nhớ các sự việc, chi tiết trong tác phẩm; nhận biết được chi tiết tiêu biểu b/ Thông hiểu:HS hiểu và lí giải được sự việc,
Trang 1Ngày soạn: Ngày kí duyệt:
Ngày dạy:
Tiết KHGD: 47
CHÍ PHÈO
- Nam
Cao-(Tiết 2)
I Mục tiêu bài học
1 Kiến thức : chi tiết tiêu biểu
a/ Nhận biết:HS nhận biết, nhớ các sự việc, chi tiết trong tác phẩm; nhận biết được chi tiết tiêu biểu
b/ Thông hiểu:HS hiểu và lí giải được sự việc, chi tiết tiêu biểu góp phần thể hiện nội dung tư tưởng của tác phẩm
c/Vận dụng thấp: Biết cách tìm ý cho bài nghị luận văn học về chi tiết tác phẩm d/Vận dụng cao:- Vận dụng hiểu biết về sự việc, chi tiết làm đoạn văn nghị luận
xã hội về tư tưởng đạo lí liên quan đến vấn đề của bài học
2 Kĩ năng :
* Đọc
- Đọc hiểu nội dung
+ Nhận biết và phân tích được các chi tiết tiêu biểu của sự việc Chí Phèo gặp thị Nở với cái nhìn khám phá và trân trọng tình người của Nam Cao
+ Đánh giá được chủ đề, tư tưởng, thông điệp của văn bản: Niềm tin vào giá trị con người, khẳng định tình yêu thương sẽ cảm hóa con người
- Đọc hiểu hình thức
+ Nhận biết được một số đặc điểm cơ bản của chi tiết, sự viêc, những nét đặc sắc trong nghệ thuật kể chuyện của tác giả: lựa chọn từ ngư, hình ảnh độc đáo, lựa chọn chi tiết tiêu biểu, giọng văn lạnh lùng mà chan chứa yêu thương, lối kể chuyện giản dị
- Liên hệ so sánh, kết nối:
Liên hệ, so sánh với văn bản đã học ở THCS “Lão Hạc” để hiểu sâu hơn về văn bản
*Viết
- Viết được một đoạn văn nghị luận về một vấn đề liên quan đến nội dung văn bản
*Nói và Nghe
- Nói
+ Biết trình bày ý kiến , biết nhận xét, phản biện
+ Biết sử dụng kết hợp ngôn ngữ và các phương tiện phi ngôn ngữ để trình bày ý kiến, quan điểm một cách rõ ràng, hấp dẫn
- Nghe
+ Nắm bắt được nội dung bài học và tương tác với côgiáo, với bạn
3.Thái độ :
a/ Hình thành thói quen: đọc hiểu văn bản
b/ Hình thành tính cách: tự tin khi trình bày kiến thức về truyện ngắn với các đặc trưng thể loại
c/Hình thành nhân cách: có đạo đức trong sáng, biết yêu thương và trân trọng tấm lòng
4 Những năng lực cụ thể học sinh cần phát triển:
Trang 2-Năng lực sáng tạo: HS trình bày suy nghĩ và cảm xúc của bản thân trước vấn đề trong bài học
-Năng lực hợp tác: Thảo luận nhóm để thể hiện cảm nhận của cá nhân và lắng nghe ý kiến của bạn để tự điều chỉnh cá nhân mình
-Năng lực thưởng thức văn học/cảm thụ thẩm mỹ: HS nhận ra được những giá trị thẩm mỹ trong tác phẩm
- Năng lực tạo lập văn bản nghị luận
II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
1 Đối với giáo viên
- Sách giáo viên, sách giáo khoa Ngữ văn 11, tập 1
- Thiết kế bài giảng
2 Đối với học sinh
- Sách giáo khoa
- Vở soạn văn
- Vở ghi
III Tiến trình bài học
1 HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG ( 2 phút)
Hoạt động của Thầy và trò Kiến thức cần đạt
Mục tiêu: tạo tâm lí tốt cho Hs trước khi hình thành
kiến thức mới
* Thao tác 1 :
Bước 1: GV giao nhiệm vụ
* GV:
+ Cho hs xem đoạn phim liên quan đến bài học
+ Chuẩn bị câu hỏi:
Bấm máy chiếu
GV- Đoạn phim trên khiến em nhớ tới tác phẩm văn học
nào?
GV: - Đoạn trích trên tái hiện cảnh gì
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ
* HS:
+ Xem đoạn phim, đoán tên tác phẩm văn học và sự
việc
Bước 3: HS báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ
HS: Tác phẩm Chí Phèo của Nam Cao
HS: Cảnh Chí phèo gặp Thị Nở khi hắn triền miên trong
những cơn say
Bước 4: GV nhận xét và dẫn vào bài mới
Đoạn phim gợi ta đến tác phẩm Chí Phèo- kiệt tác của
nhà văn Nam Cao Thiên truyện mà hơn nửa thế kỉ qua
vẫn sống mãi trong lòng độc giả không chỉ bởi tài năng
nghệ thuật của nhà văn mà còn bởi cái nhìn nhân đạo
sâu sắc, mới mẻ Tiết học trước các em đã có cái nhìn
bao quát về tác giả, tác phẩm Tiết học này cô cùng các
- Nhận thức được nhiệm vụ cần giải quyết của bài học
- Tập trung cao và hợp tác tốt
để giải quyết nhiệm vụ
- Có thái độ tích cực, hứng thú
Trang 3em đọc hiểu văn bản với các sự việc, chi tiết tiêu biểu
làm làm giá trị Chí Phèo
2 HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC ( 35 phút)
*Thao tác 1 :
Hướng dẫn HS ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
1 Các sự việc
- Mục tiêu: Học sinh nắm được những sự
việc của tác phẩm Chí Phèo
- Phương tiện: máy chiếu
- Kĩ thuật dạy học: hỏi và trả lời
- Hình thức tổ chức: hoạt động cá nhân
- Các bước thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV dẫn dắt: Tự sự là phương thức
trình bày chuỗi sự việc, sự việc này dẫn
dến sự việc kia và cuối cùng dẫn đến
kết thúc nhằm thể hiện một ý nghĩa Để
giúp các em hình dung hệ thống sự việc
làm nên cốt truyện Chí Phèo, cô hướng
dẫn các em như sau:
GV:Hướng dẫn cách làm:
Cô nêu ra một câu hỏi cho cả lớp về
vấn đề liên quan đến sự việc, cô gọi một
bạn trả lời, bạn đó sau khi trả lời sẽ đặt
câu hỏi cho bạn khác về vấn đề đang tìm
hiểu Cứ như vậy đến khi cô kết thúc hoạt
động này Khi hs trả lời, gv viết kết quả ra
tờ A0, treo ở góc bảng
GV hỏi: Em hãy nêu 1 sự việc của tác
phẩm
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ
*HS tìm nhanh các sự việc
*HS lần lượt trả lời từng câu
Bước 3: HS trình bày sản phẩm trả lời
và hỏi
HS 1: - Chí Phèo say rượu và chửi
Hỏi bạn: Bạn nêu sự việc tiếp theo
HS 2: Chí Phèo đi tù về, đến nhà Bá Kiến
ăn vạ
Hỏi bạn: Sự việc nào nối tiếp sự việc
II ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
1 Các sự việc
Trang 4HS 3: Chí Phèo gặp thị Nở
Hỏi bạn: Sau khi Chí Phèo đi tù về thì xảy
ra sự việc nào?
HS 4: Chí Phèo gặp Thị Nở
Hỏi bạn: Vậy Chí Phèo giết Bá Kiến có
phải là một sự kiện không?
HS 5: Có Vậy theo bạn truyện còn sự
việc nào không?
Hs 6: Chí Phèo giết Bá Kiến
Bước 4: GV nhận xét, bổ xung, chốt
kiến thức
Bấm máy chiếu.
• Chí Phèo say rượu vừa đi, vừa chửi
• Chí Phèo ra tù, đến nhà Bá Kiến ăn vạ
• Chí Phèo gặp thị Nở
• Chí Phèo tỉnh rượu và ăn cháo hành
• Chí Phèo giết Bá Kiến, tự tử
• Dân làng bàn tán về cái chết của Bá Kiến và Chí Phèo
* Thao tác 2 :
Hướng dẫn HS tìm sự việc tiêu biểu
Mục tiêu: rèn kĩ năng đọc hiểu văn bản
cho học sinh; giúp học sinh nhận biết sự
việc tiêu biểu của tác phẩm.
- Phương tiện: giấy nháp, máy chiếu
- Kĩ thuật dạy học: Công não
- Hình thức tổ chức: hoạt động cá nhân.
- Các bước thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ cho
HS
GV: Trong chuỗi sự việc trên, em ấn
tượng nhất với sự việc nào
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ
Bước 3: HS trả lời câu hỏi
HS 1: Chí Phèo đi tù về
HS 2: Chí Phèo tỉnh rượu và ăn cháo
hành
Bước 4: GV nhận xét, bổ xung, chốt
kiến thức
(Bấm máy chiếu)
GV: Bao nhiêu bạn đồng ý ý kiến thứ
nhất? Bao nhiêu bạn đồng ý ý kiến thứ 2?
HS giơ tay
GV nhận xét: Đa số các bạn có ấn tượng
về sự việc Chí Phèo tỉnh rượu và ăn cháo
hành
GV dẫn dắt: Hẳn các em đã có những
ấn tượng riêng về các sự việc trong quá
trình viết và kể, người viết hoặc người
Trang 5kể lựa chọn một số sự việc tiêu biểu góp
phần hình thành hệ thống cốt truyện
Có nhiều sự việc tiêu biểu đóng vai trò
quan trọng trong việc làm nên cốt
truyện và thể hiện quan điểm, tư tưởng
của
* Thao tác 3:
Hướng dẫn HS tái hiện sự việc Chí
Phèo tỉnh rượu, ăn cháo hành
Mục tiêu: Giúp HS tìm những chi tiết làm
nên sự việc
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ cho
HS
GV dẫn dắt: Trong khi tìm hiểu tác
phẩm hẳn các em đã đọc rất kĩ văn bản
và có ấn tượng sâu sắc về nhân vật Chí
Phèo Giúp cả lớp hình dung được
những trạng thái cảm xúc phức tạp của
Chí Phèo và định hình được các chi tiết
trong sự việc, cô đề nghị các em bằng
cách riêng của mình tái hiện lại sự việc
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ
Tái hiện sự việc bằng kĩ thuật đóng vai
Bước 3: HS báo cáo sản phẩm
Hai hs đóng vai phóng viên và Chí Phèo
tái hiện lại các chi tiết trong sự việc
Bước 4: GV nhận xét, bổ xung, chốt
kiến thức
GV chốt: Các em đã tái hiện một cách
sinh động và sáng tạo sự việc
GV dẫn dắt:
Cả lớp phần nào nắm được nội dung sự
việc với các chi tiết chính Để hiểu rõ
hơn về sự việc này, chúng ta cùng tìm
hiểu.
Trước tiên, ta xác định vị trí sự việc.
* Thao tác 4 :
Hướng dẫn HS tìm hiểu vị trí sự việc:
Mục tiêu: HS biết tìm hiểu vị trí sự
việc:Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ
cho GV: Thực hiện cá nhân
- Căn cứ vào các sự việc xảy ra trước đó,
hãy nêu vị trí sự việc
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ
Tìm từ ngữ trong phần chữ nhỏ, in
2.Sự việc tiêu biểu: Chí Phèo tỉnh rượu ăn
cháo hành
a Vị trí sự việc:
Sau đêm gặp thị Nở
=>Hoàn cảnh đặc biệt
Trang 6Bước 3: HS báo cáo sản phẩm
Sau đêm gặp thị Nở
=>Hoàn cảnh đặc biệt.
Bước 4: GV nhận xét, bổ sung, chốt
kiến thức
GV nói:
Đó là cuộc gặp đầy ngẫu nhiên và bản
năng giữa một kẻ say dưới hình hài quỷ
dữ bị cả xã hội loại trừ và một người
đàn bà xấu xí, ngẩn ngơ, ế chồng bị cả
làng xa lánh.Nhưng, sau cái đêm định
mệnh đó, cuộc đời Chí có những thay
đổi bất ngờ Những thay đổi ấy như thế
nào, ta tìm hiểu diễn biến sự việc.
* Thao tác 5 :
Hướng dẫn HS tìm hiểu nội dung sự
việc:
Mục tiêu: HS biết sự việc kể về việc gì?
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ cho
GV: Thực hiện cá nhân
- Căn cứ vào phần tái hiện của các bạn
hãy nêu nội dung( sự việc kể về việc gì?)
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ:
Bước 3: HS báo cáo sản phẩm
Sau đêm gặp thị Nở, Chí Phèo tỉnh
rượu, ăn cháo hành do thị Nở mang ra
cho
Bước 4: GV nhận xét, bổ sung, chốt
kiến thức
* Thao tác 6 :
Hướng dẫn tìm hiểu diễn biến sự việc
Mục tiêu: HS hiểu diễn biến sự việc theo
trình thời gian
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ cho
hs
GV nêu câu hỏi:
Sự việc được kể theo trình tự nào?
Sự việc được diễn ra ở những thời điểm
nào?
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ
Hs làm việc cá nhân
Bước 3: HS báo cáo sản phẩm
Trình tự thời gian
Thời điểm: Chí Phèo tỉnh dậy
b Nội dung sự việc:
Sau đêm gặp thị Nở, Chí Phèo tỉnh rượu, ăn cháo hành do thị Nở mang ra cho
Trang 7Thị Nở nấu cháo hành mang đến
Diễn biến tâm lí của Chí khi ăn cháo hành
Bước 4: GV nhận xét, bổ sung, chốt
kiến thức
* Thao tác 7:
-GV Hướng dẫn học sinh hoạt động
nhóm Cô chia lớp thành 6 nhóm một
cách ngẫu nhiên theo vị trí ngồi lớp của
các em 6, 8 bạn một nhóm
Nhóm 1: bàn 1,2 bên trái: 8 bạn
Nhóm 2: Bàn 3,4 bên trái: 8 bạn
Nhóm 3: Bàn 5,6 bên trái : 6 bạn
Nhóm 1: bàn 1,2 bên phải: 8 bạn
Nhóm 2: Bàn 3,4 bên phải: 6 bạn
Nhóm 3: Bàn 5,6 bên phải: 8 bạn
Mỗi nhóm cử một nhóm trưởng chỉ đạo
làm việc và đại diện báo cáo, và một thư
kí ghi kết quả làm việc
Thực hiện nhiệm vụ trong 5 phút Sau đó
đại diện nhóm 1,3,5 lần lượt trình bày sản
phẩm, nhóm 2,4,6 treo sản phẩm phía bên
tường chỗ nhóm mình
Nhóm 1, 2: Hãy tìm từ ngữ chỉ giác
quan, cảm xúc, suy nghĩ của Chí Phèo
trong các chi tiết Chí Phèo tỉnh dậy? Nêu
nhận xét?
Nhóm 3,4: Hãy tìm từ ngữ chỉ hành
đông, suy nghĩ của thị Nở trong các chi
tiết thị Nở mang cháo hành đến? Nêu
nhận xét?
Nhóm 5,6: Hãy tìm từ ngữ về: cảm xúc,
suy nghĩ, khao khát trong các chi tiết thể
hiện diễn biến tâm lí của Chí Phèo khi ăn
cháo? Nêu nhận xét
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ
Hs làm việc trong 5 phút
Bước 3: HS báo cáo sản phẩm
Nhóm 1, 2:
*Nhìn: cái lều ẩm thấp vẫn chỉ hơi lờ mờ
*Nghe: Tiếng chim hót, tiếng cười nói,
tiếng gõ mái chèo
*Cảm giác:
- miệng đắng…
- lòng mơ hồ buồn…
- rùng mình…
c Diễn biến sự việc: theo trình tự thời gian
Thời điểm: Chí Phèo tỉnh dậy Thị Nở nấu cháo hành mang đến Diễn biến tâm lí của Chí khi ăn cháo hành
** Chí Phèo tỉnh rượu
*Nhìn: cái lều ẩm thấp vẫn chỉ hơi lờ mờ
*Nghe: Tiếng chim hót, tiếng cười nói, tiếng gõ mái chèo
*Cảm giác:
- miệng đắng…
- lòng mơ hồ buồn…
Trang 8- buồn…
* Suy nghĩ:
- Quá khứ: ao ước…
- Hiện tại:
+ già rồi
+ cô độc
+ sang bên kia cái dốc cuộc đời
- Tương lai:
+ tuổi già
+ đói rét
+ cô độc, ốm đau- sợ nhất là cô độc
Nhóm 3,4.
* Suy nghĩ:
- trằn trọc, thương…
- bỏ thấy bạc
- nghĩ ăn cháo hành ra mồ hôi là nhẹ
người
* Hành động: nấu cháo, bỏ vào cái rổ,
mang ra
Nhóm 5,6
Ngạc nhiên
Mắt hình như ươn ướt
Nhìn bát cháo lòng bâng khuâng
Vừa vui, vừa buồn
Ăn ăn
Cầm bát cháo đưa lên mồm
Trời ơi cháo mới thơm làm sao
Chỉ khói xông vào mũi cũng đủ làm
người nhẹ nhõm
Nhận ra cháo hành rất ngon
Tại sao mãi giờ mới được ăn
Nhớ đến việc bị bà ba lợi dụng
Hắn chưa được người đàn bà nào yêu
Bát cháo hành làm hắn suy nghĩ nhiều
Hắn có thể tìm bạn cớ sao lại chỉ gây kẻ
thù.
Mình đẫm mồ hôi
Thấy lòng thành trẻ con
Muốn làm nũng với thị như với mẹ
- rùng mình…
- buồn…
* Suy nghĩ:
- Quá khứ: ao ước…
- Hiện tại:
+ già rồi + cô độc + sang bên kia cái dốc cuộc đời
- Tương lai:
+ tuổi già + đói rét + cô độc, ốm đau- sợ nhất là cô độc
Nhận thức thế giới bên ngoài Sống dậy những cảm xúc Sống dậy ý thức về bản thân Bước đầu của sự hồi sinh
Thị Nở mang cháo hành đến:
Suy nghĩ:
- trằn trọc, thương…
- bỏ thấy bạc…
- nghĩ ăn cháo hành ra mồ hôi là nhẹ người
Hành động:
nấu cháo, bỏ vào cái rổ, mang ra…
-Từ ngữ chọn lọc, chi tiết tiêu biểu -Tình thương, sự quan tâm, trách nhiệm
Diễn biến tâm lí Chí Phèo khi ăn cháo hành
-Cảm xúc: +Ngạc nhiên + Xúc động + Cảm nhận hương vị cháo…
-Suy nghĩ:
+ ăn năn + nhớ về bà ba-nhục + tìm bạn…
+ khát khao + muốn làm hòa + thèm lương thiện + tin thị Nở…
Trang 9Thèm lương thiện
Muốn làm hòa với mọi người
Thị sẽ mở đường cho hắn
Họ sẽ nhận hắn vào xã hội bằng phẳng
Hắn băn khoăn nhìn thị
Nói: “ Giá cứ thế này mãi thì thích nhỉ!”
“ hay là mình sang đây ở một nhà với tớ
cho vui?”
Bước 4: GV nhận xét, bổ sung, chốt
kiến thức
* Thao tác 8 :
Hướng dẫn tìm hiểu giá trị của sự việc
Mục tiêu: HS hiểu được những nội dung
tư tưởng và nghệ thuật của sự việc
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ cho
học sinh
Phương pháp: Kĩ thuật hỏi và trả lời
GV: - Sự việc trên có giá trị nội dung như
thế nào?
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ
Bước 3: HS báo cáo sản phẩm
Hs 1: Tái hiện diễn biến tâm lí của Chí
Phèo khi tỉnh rượu, ăn cháo hành Sự việc
này có giá trị gì về tư tưởng?
Mời ban…
Hs2: Tư tưởng nhân đạo Tư tưởng nhân
đạo biểu hiện những khía cạnh nào?
Hs3:
-Tư tưởng nhân đạo:
+ Ca ngợi vẻ đẹp nhân vật, vai trò tình
yêu thương
+Khẳng định niềm tin vào giá trị con
người
+Trân trọng khát vọng hạnh phúc, tình
yêu
+ Tố cáo xã hội
Hỏi bạn: Những nét đặc sắc nghệ thuật
của sự việc?
Hs 4: Nghệ thuật
+Lựa chọn sự việc tiêu biểu
+Từ ngữ chọn lọc
+Lời văn nửa trực tiếp
+ Giọng văn lạnh lùng nhưng chan chứa
yêu thương
+Miêu tả diễn biến tâm lí nhân vật
+nói với thị…
Sử dụng động, tính từ, lời độc thoại, miêu tả tâm lí, câu hỏi, câu giả định…: Sống dậy cảm xúc, ý thức, lương tri, khát vọng
d.Giá trị của sự việc
Trang 10Bước 4: GV nhận xét, bổ sung, chốt
kiến thức
* Thao tác 9:
Hướng dẫn tìm hiểu chi tiết tiêu biểu
Mục tiêu: HS hiểu được cách lựa chọn, lí
giải về chi tiết tiêu biểu.
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ cho
học sinh
Kĩ thuật hỏi phát vấn
GV: - Em hãy lựa chọn một chi tiết tiêu
biểu của sự việc trên
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ
Lựa chọn chi tiết
Bước 3: HS báo cáo sản phẩm
Dự kiến câu trả lời:
Câu nói của Chí Phèo với thị Nở
Chí thấy lòng bâng khuâng
Bát cháo hành
…
Bước 4: GV nhận xét, bổ sung
Có ý kiến cho rằng: Trong chuỗi chi tiết
làm nên sự việc Chí Phèo tỉnh rượu ăn
cháo hành, bát cháo hành là chi tiết tiêu
biểu Anh/ Chị có đồng ý với ý kiến này
không? Vì sao?
Kĩ thuật hỏi và trả lời, trình bày một
phút.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ
Bước 3: HS báo cáo sản phẩm
Tái hiện diễn biến tâm lí của Chí Phèo khi tỉnh rượu, ăn cháo hành
-Tư tưởng nhân đạo:
+Ca ngợi vẻ đẹp nhân vật, vai trò tình yêu thương
+ Khẳng định niềm tin vào giá trị con người +Trân trọng khát vọng hạnh phúc, tình yêu +Tố cáo xã hội
-Nghệ thuật
+Lựa chọn sự việc tiêu biểu +Từ ngữ chọn lọc
+Lời văn nửa trực tiếp +Giọng văn lạnh lùng nhưng chan chứa yêu thương
+Miêu tả diễn biến tâm lí nhân vật
3 Chi tiết tiêu biểu
Chi tiết bát cháo hành (hình ảnh)