Giáo án Chí Phèo (Thi giảng)

- HS hoạt động độc lập trả lời - GV chốt kiến thức - Văn bản Chí Phèo thuộc thể loại nào?. - HS hoạt động độc lập trả lời - GV chốt kiến thức lên bảng phụ - Giáo viên hỏi: Dựa vào phần l

Trang 1

- Rèn luyện kĩ năng đọc - hiểu văn bản theo đặc trưng thể loại.

- Rèn luyện kĩ năng phân tích nhân vật trong tác phẩm tự sự

- Bài soạn, sách giáo khoa, sách giáo viên Ngữ văn lớp 11, tập 1

- Trích đoạn phim, tranh ảnh trong phim Làng Vũ Đại ngày ấy

- Tài liệu tham khảo: Văn học Việt Nam (1900 - 1945), NXB Giáo dục, Nam Cao về tác gia và tác phẩm, NXB Giáo dục…

Trang 2

2 Học sinh

- Vở soạn, sách giáo khoa, vở ghi và bảng phụ

- Chuẩn bị tư liệu cho bài học

C Tiến trình lên lớp

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ

- Giáo viên hỏi: Trình bày ngắn gọn phong cách nghệ thuật của NamCao?

- Học sinh trả lời

- GV nhận xét, cho điểm HS

3 Bài mới

* Lời vào bài

Mặc dù có những sáng tác đăng báo từ 1936 nhưng phải đến Chí Phèo

Nam Cao mới thực sự nổi tiếng trên văn đàn Trước Nam Cao đã có nhữngnhà văn thành công khi viết về đề tài nông dân như Nguyễn Công Hoan, NgôTất Tố, Vũ Trọng Phụng và cũng có những tác phẩm hấp dẫn viết về đề tài

lưu manh hóa như Bỉ vỏ của Nguyên Hồng, đây thực sự là thử thách lớn với

những cây bút đến sau, trong đó có Nam Cao Bằng ý thức “khơi những

nguồn chưa ai khơi, sáng tạo những gì chưa có” và bằng tài năng nghệ thật

độc đáo của mình của mình, Nam Cao đã vượt qua thử thách và khiến choChí Phèo trở thành kiệt tác trong văn xuôi việt Nam hiện đại

* Nội dung bài mới

Trang 3

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ

TRÒ

NỘI DUNG CẦN ĐẠT

Hoạt động 1: Hướng dẫn học sinh

đọc – hiểu thông tin về ngữ cảnh

của văn bản

- Truyện ngắn Chí Phèo được Nam

Cao sáng tác trong hoàn cảnh nào?

- HS hoạt động độc lập trả lời

- GV chốt kiến thức

- Văn bản Chí Phèo thuộc thể loại

nào? Nêu những hiểu biết của em về

thể loại đó?

- Học sinh hoạt động độc lập trả lời

- Giáo viên giảng

I Đọc – hiểu ngữ cảnh

1 Hoàn cảnh sáng tác

- Hoàn cảnh xã hội: Đó là giai đoạn xãhội Việt Nam nửa thực dân nửa phongkiến, đời sống nhân dân vô cùng khổcực, xã hội đầy rẫy những bất công

- Hoàn cảnh cảm hứng: Dựa vàonhững việc thật, người thật ở làng quêNam Cao trước Cách mạng thángTám

- Đọc – hiểu thể loại truyện có thể:+ Đọc theo lời kể

+ Đọc theo cốt truyện+ Đọc theo nhân vật

Trang 4

đọc – hiểu cấu trúc ngôn từ của

văn bản

- Giáo viên gọi hai học sinh đọc đoạn

mở đầu và đoạn tâm trạng Chí vào

buổi sáng sau khi gặp thị Nở

- Ngoài nhan đề là Chí Phèo truyện

ngắn này còn có những nhan đề nào

khác? Ý nghĩa của những nhan đề

Trang 5

+ Năm 1941: Nhà xuất bản Đời Mới

đổi lại thành Đôi lứa xứng đôi ->

Nhấn mạnh mối tình thị Nở - ChíPhèo, chạy theo thị hiếu công chúngbấy giờ

+ Năm 1946: Tác giả tự sửa lại là Chí

Phèo, in trong tập Luống cày -> Khái

quát được tư tưởng nghệ thuật củanhà văn

+ Tâm trạng của Chí sau khi tỉnhrượu, mấy ngày hạnh phúc ngắn ngủicủa Chí Phèo và thị Nở Bị thị Nở từ

Trang 6

- GV hỏi: Xác định thế giới nhân vật

trong truyện ngắn Chí Phèo? Chỉ ra

nhân vật trung tâm, nhân vật chính,

+ Đoạn kết: Thái độ của mọi người

và thị Nở sau cái chết của bá Kiến vàChí Phèo

2 Nhân vật

+ Nhân vật trung tâm: Chí Phèo+ Nhân vật chính: Chí Phèo, bá Kiến+ Nhân vật phụ: bà Ba, lý Cường, bàhàng rượu, bà cô thị Nở,

3 Cốt truyện, tình huống truyện

4.1 Cốt truyện

- Câu chuyện kể về cuộc đời Chí Phèo Hắn nguyên là một đứa con hoang bị bỏ rơi trong cái lò gạch cũ

- Lớn lên như một cây cỏ dại, hết đi

ở cho nhà người này đến đi ở cho nhà khác Đến năm 20 tuổi Chí làm tá điền

Trang 7

- GV nhận xét

- GV yêu cầu: Hãy xác định tình

huống truyện trong Chí Phèo?

- HS HĐĐL trả lời

hảm hại Chí phải vào tù Khi ra tù,

Chí trở thành “con quỷ dữ” của làng

Vũ Đại, là tay sai đắc lực cho bá Kiến

- Một đêm trăng, Chí Phèo say khướtthì gặp thị Nở Được sự chăm sóc tậntình của thị Nở, Chí Phèo khao khátmuốn làm người lương thiện Bị bà côthị Nở ngăn cản, Chí Phèo rơi vàotuyệt vọng, uất ức Chí đến nhà báKiến đòi quyền làm người Chí Phèođâm chết bá Kiến rồi tự sát

4.2 Tình huống

* Trong cuộc đời Chí Phèo có ba bước ngoặt

- Tình huống đi ở tù (từ người lương

thiện thành “con quỷ dữ”)

- Tình huống gặp thị Nở (từ “con

quỷ dữ” đến sự khát khao trở thành

người lương thiện)

- Tình huống bị cự tuyệt (sự đau khổ,phẫn uất dẫn đến tự sát)

Trang 8

đọc – hiểu cấu trúc nội dung và

nghệ thuật của văn bản

- Giáo viên dẫn: Toàn bộ câu

chuyện diễn ra ở làng Vũ Đại, đây là

không gian nghệ thuật của tác phẩm

- Hình ảnh làng Vũ Đại được miêu

tả trong văn bản như thế nào? Trong

làng tồn tại những mâu thuẫn gì?

+ Trong làng tồn tại nhiều mâu thuẫn Mâu thuẫn trong nội bộ giai cấpthống trị, tranh giành quyền lực vớinhau

Tuy nhiên, chúng lại cấu kết vớinhau để nhằm bóc lột, vơ vét tận cùngxương máu của nhân dân lao khổ

Trang 9

- GV dẫn: Nạn nhân đau khổ nhất ở

làng Vũ Đại, nhân vật kết tinh các

giá trị đặc sắc trong truyện ngắn là

Chí Phèo

- GV hỏi: Cuộc đời Chí Phèo có thể

chia làm mấy giai đoạn?

- GV chốt kiến thức lên bảng phụ

- Giáo viên hỏi: Dựa vào phần lược

bỏ trong sách giáo khoa và những

hồi ức của Chí Phèo khi tỉnh rượu,

Nam Cao đã giới thiệu Chí Phèo như

thế nào trước khi vào tù?

=> Hình ảnh một làng quê ngột ngạtđen tối, với những mối xung đột âmthầm quyết liệt Đây chính là hình ảnhthu nhỏ của làng quê Việt Nam trướcCách mạng tháng Tám với đầy rẫynhững bất công

tù tới khi gặp thị Nở+ Giai đoạn ba: Từ khi bị thị Nởkhước từ tới khi Chí đâm chết bá Kiến

và tự sát

1.2.1 Quá trình tha hóa

* Trước khi vào tù

- Lai lịch: Là một đứa trẻ vô thừa

Trang 10

- Giáo viên đặt câu hỏi: Trước khi

vào tù Chí Phèo là con người như thế

nào? Tìm các chi tiết thể hiện bản

tính của Chí?

- GV cho HS xem ảnh và chốt kiến

thức

nhận, không biết cha mẹ

"Một người đi thả ống lươn nhặt

được Chí Phèo trần truồng và xám ngắt trong một váy đụp để bên cái lò gạch bỏ không"

- Tuổi thơ bơ vơ, bất hạnh, hết đi ởcho nhà này đến nhà khác

“Trời run rủi, Chí được một anh thả ống lươn nhặt về nhưng anh ta không nuôi mà cho một bà góa mù Bà góa

mù nuôi không nổi nên bác phó cối Tuổi thơ bơ vơ, hết đi ở nhà này lại đến nhà khác.”

- Lớn lên: Làm canh điền cho nhà báKiến

Trang 11

- GV hỏi: Nguyên nhân nào khiến

Chí Phèo phải vào tù?

- GV gợi dẫn: Mở đầu văn bản,

Nam Cao đã cho nhân vật Chí Phèo

xuất hiện thật ấn tượng, như chạm

như khắc một con người bằng xương

bằng thịt Chí Phèo ngật ngưỡng

bước ra khỏi trang sách của Nam

- Bản tính: hiền lành, lương thiện, cóước mơ giản dị, có lòng tự trọng

+ Chí Phèo là anh canh điền "hiền

lành như đất làm việc quần quật cho nhà bá Kiến”

+ Chí Phèo có ước mơ giản dị "có

gia đình nho nhỏ Chồng cuốc mướn cày thuê, vợ dệt vải".

+ Khi bị bà Ba quỷ quái gọi lên bóp

chân, Chí Phèo "chỉ thấy nhục chứ

sung sướng gì".

* Sau khi ra tù

- Lý do vào tùChí bị đẩy vào tù chỉ vì cơn ghentuông vô cớ của bá Kiến

Trang 12

Cao bằng những tiếng chửi Giáo

viên có thể hỏi học sinh: Vậy Chí

Phèo đã chửi những ai? Tiếng chửi

ấy cho thấy điều gì ở nhân vật này?

- GV xem tranh và chốt kiến thức

- Nhận xét ngôn ngữ kể truyện của

Nam Cao trong đoạn mở đầu?

- Tiếng chửi: Chửi đời, chửi trời,chửi cả làng Vũ Đại, chửi cha đứa nàokhông chửi nhau với hắn, chửi đứanào đẻ ra hắn Đáp lại tiếng chửi củahắn chỉ có tiếng của mấy con chó

=> Đây là phản ứng của Chí Phèovới cuộc đời Nó bộc lộ tâm trạng bấtmãn của một người có ít nhiều ý thứcđược mình đã bị xã hội loài người gạttên

- Ngôn ngữ nghệ thuật đa giọng điệu,

tả, kể linh hoạt, có sự đan xen các lờikể

(lời tác giả, nhân vật, dân làng, lời đốithoại của nhà văn với độc giả)

Trang 13

- Giáo viên có thể dẫn: Sau bảy,

tám năm ở nhà tù thực dân, Chí Phèo

đã khác trước rất nhiều

- GV hỏi: Ngoại hình của Chí Phèo

đã bị biến đổi như thế nào? Các chi

tiết nào thể hiện sự biến đổi ấy?

- GV cho học sinh xem ảnh và chốt

kiến thức

- Giáo viên hỏi: Sau khi ra tù, Chí

Phèo luôn ở trong trạng thái nào?

- Ngoại hình biến dạng+ Cái đầu cạo trọc lốc, răng cạo trắnghớn

+ Mặt thì đen mà rất cơng cơng+ Hai mắt gườm gườm

+ Quần nái đen, áo Tây vàng+ Ngực, tay chạm trổ đầy rồngphượng

-> Chí Phèo bị tha hóa về nhân hình

- Tính cách

+ Trạng thái: triền miên trong nhữngcơn say rượu, không tỉnh táo

+ Mối quan hệ và hành động Đến nhà bá Kiến lần thứ nhất

Trang 14

- Giáo viên dẫn: Cuộc đời Chí Phèo

triền miên trong những cơn say dài,

say mãi Trong cơn say hắn ngật

ngưỡng đến nhà bá Kiến

- Giáo viên hỏi: Ngay sau khi ra tù,

Chí Phèo tới nhà bá Kiến nhằm mục

Đến nhà bá Kiến lần haiMục đích xin đi ở tù, hù dọa bá Kiến.Hành động đến nhà đội Tảo chửi bới,đòi nợ Kết quả: 5 đồng, 5 sào vườn-> Thành tên lưu manh, trở thành taysai của bá Kiến Hắn trượt dài trên conđường tha hóa, lưu manh hóa

Với dân làng Vũ Đại

Trang 15

- GV giới thiệu qua cho học sinh

đoạn này Giáo viên hỏi: Nếu lần đến

đầu tiên Chí Phèo chỉ là tự phát thì

lần thứ hai dường như là tự giác

Như vậy Chí Phèo đã trở thành

người như thế nào?

- GV cho xem video trích đoạn

phim khi Chí ở quán bà hàng rượu

rồi chốt kiến thức

Chí Phèo là một tên côn đồ, độc ác,

hung hãn, một “con quỷ dữ” ai ai cũng

sợ

“Hắn đã phá bao nhiêu cơ nghiệp,

đập nát bao nhiêu cảnh yên vui, đạp

đổ bao nhiêu hạnh phúc, làm chảy máu và nước mắt của bao nhiêu người lương thiện Hắn biết đâu vì hắn làm tất cả những việc ấy trong khi người hắn say; hắn say thì hắn làm bất cứ cái gì người ta sai hắn làm.”

=> Chí Phèo còn bị tha hóa cả vềnhân tính

- Nguyên nhân sự tha hóa, lưu manhhóa: Chính nhà tù thực dân và xã hộiđương thời đã khiến cho Chí Phèo bịbăm vằm bộ mặt người, nhân cáchngười để thành một tên lưu manh, một

“con quỷ dữ”.

Trang 16

- Giáo viên hỏi: Sau khi ra tù, Chí

Phèo bị tha hóa cả nhân hình lẫn

nhân tính Nguyên nhân nào khiến

Chí Phèo bị tha hóa như vậy?

GV yêu cầu HS hoạt động nhóm trả

lời Hình thức viết lên bảng phụ, thời

gian 5 phút

- HS thảo luận nhóm trả lời

- GV đưa ra vấn đề: Có ý kiến cho

rằng ; sự tha hóa của Chí Phèo là

hiện tượng mang tính quy luật Ý

- Ý nghĩa tư tưởng về hiện tượng thahóa của hình tượng Chí Phèo:

Chí Phèo không phải là trường hợp

tha hóa duy nhất trong các tác phẩm

về người nông dân nghèo của NamCao

Trang 17

kiến của em?

- GV diễn giảng

4 Củng cố, luyện tập

* GV cho HS trắc nghiệm khách quan củng cố kiến thức trong bài

Câu 1: Thông tin nào sau đây không đúng về hoàn cảnh sáng tác của

Chí Phèo?

A Đó là giai đoạn xã hội Việt Nam nửa thực dân nửa phong kiến

B Dựa vào những việc thật, người thật ở làng quê Nam Cao

C Đó là giai đoạn xã hội Việt Nam sau Cách mạng tháng Tám

-> Đáp án: C

Câu 2: Nam Cao đã miêu tả hình ảnh làng Vũ Đại như thế nào?

A Xa phủ, xa tỉnh

B Có tôn ti trật tự, có thế quần ngư tranh thực

C Tồn tại nhiều mâu thuẫn

D Tất cả các đáp án trên đều đúng

- > Đáp án: D

Câu 3: Sau khi ra tù Chí Phèo bị tha hóa những gì?

A Tha hóa nhân hình

B Tha hóa nhân tính

C Không bị tha hóa

Trang 18

D Cả hai đáp án A và B đều đúng

-> Đáp án: D

* Câu hỏi liên hệ

Giáo viên hỏi: Theo em nhân vật Chí Phèo đáng thương hay là đángtrách?

- HS suy ngẫm trả lời

- GV nhận xét

5 Dặn dò

- Nắm được hình tượng nhân vật Chí Phèo trước và sau khi ra tù

- Thấy được giá trị hiện thực của tác phẩm

- Soạn bài: Phong cách ngôn ngữ báo chí (tiếp theo)

Trang 19

Tiết 54: Văn học.

CHÍ PHÈO

(tiếp theo) Nam Cao

A Mục tiêu bài học: Giúp học sinh

- Rèn luyện kĩ năng đọc - hiểu văn bản theo đặc trưng thể loại

- Rèn luyện kĩ năng phân tích nhân vật trong tác phẩm truyện ngắn

Trang 20

- Bài soạn, sách giáo khoa, sách giáo viên Ngữ văn lớp 11, tập 1, tranh

ảnh, video trích trong bộ phim Làng Vũ Đại ngày ấy

- Tài liệu tham khảo: Văn học Việt Nam (1900 - 1945), NXB Giáo dục, Nam Cao về tác gia và tác phẩm, NXB Giáo dục.

2 Học sinh

- Vở soạn, sách giáo khoa, vở ghi và bảng phụ

- Chuẩn bị tư liệu cho bài học

C Tiến trình lên lớp

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ

Câu hỏi: Sau khi ra tù, Chí Phèo đã bị tha hóa cả về nhân hình và nhântính như thế nào?

- Hình thức: Gọi học sinh trả lời

- GV nhận xét

2 Bài mới

* Lời vào bài

Chí Phèo là hình tượng nhân vật khái quát cho hiện tượng tha hóa, lưumanh hóa của một bộ phận nông dân Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám

Bị xã hội đương thời băm vằm bộ mặt người, hủy hoại nhân cách, cứ tưởng

Chí Phèo mãi sống kiếp sống của “quỷ dữ” rồi sẽ vùi xác ở đâu đó Nhưng

không, bằng trái tim nhân đạo của một nhà văn lớn, Nam Cao đã để cho Chí

về với kiếp sống con người một cách thật tự nhiên Chí Phèo đã gặp thị Nở,

đó là bước ngoặt lớn trong cuộc đời Chí

Trang 21

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ

TRÒ

NỘI DUNG CẦN ĐẠT

Hoạt động 1: Tiếp tục hướng dẫn

học sinh đọc – hiểu cấu trúc nội

dung và nghệ thuật của văn bản

- GV cho xem tranh rồi diễn giảng về

thị Nở và cuộc gặp gỡ của Chí Phèo

– thị Nở

- HS nghe

- GV hỏi: Tỉnh dậy sau đêm gặp thị

Nở, Chí Phèo có trạng thái, tâm lí

* Diễn biến tâm trạng sau đêm gặp thị Nở

Trang 22

- GV hỏi: Sự quan tâm, chia sẻ của

thị Nở thể hiện qua chi tiết nào?

-> Bắt đầu thức tỉnh, hồi sinh để trở

về kiếp người

- Chi tiết bát cháo hành: Đó là bátcháo hành do người đàn bà xấu xí dởhơi nấu, bát cháo hành của thời kỳnghèo đói mang đến cho Chí vì lòngthương người ốm, vì sự rung động

Trang 23

- GV hỏi: Khi thị Nở mang bát

cháo hành đến, tâm trạng của Chí

Phèo được miêu tả như thế nào?

- GV hỏi: Bát cháo hành giúp con

người Chí thay đổi như thế nào từ

- Tâm trạng: Hắn ngạc nhiên xúcđộng, hắn thấy mắt mình ươn ướt,bâng khuâng trong lòng, cảm giác ănnăn và hối lỗi về những tội ác màmình đã làm

- Bát cháo hành giúp hắn giải cảm,toát đầm đìa mồ hôi, tỉnh hẳn người

Và rồi tâm hồn Chí cứ thế thực sự hồisinh:

+ Hắn nhớ lại bà Ba bắt hắn bóp chân,hắn chỉ thấy nhục, hắn nhận rõ sự xấu

Trang 24

- GV hỏi: Chi tiết bát cháo hành có

ý nghĩa như thế nào?

- GV hỏi: Chí Phèo thiết tha với

tình yêu, khát khao được sống lương

thiện nhưng ý định ấy lại không thể

thực hiện được vì sao?

+ Và hắn bỗng khát khao được làm

lương thiện " Trời ơi hắn thèm làm

lương thiện, hắn muốn làm hoà với mọi người biết bao"

-> Sự chăm sóc ân cần của thị Nở đãthức tỉnh linh hồn, thức tỉnh cái bảntính lương thiện hàng ngày bị che lấp

ở Chí

- Chi tiết bát cháo hành vừa là chi tiết

hiện thực thúc đẩy biến cố tâm hồnChí vừa là chi tiết thấm đẫm triết lí trữtình, giàu giá trị nhân văn sâu sắc

* Bi kịch bị cự tuyệt

- Nguyên nhân:

+ Bị bà cô thị Nở phản đối, tượngtrưng cho những định kiến xã hội

Định dạng
Số trang	32
Dung lượng	1,79 MB