Ngữ văn 7 - Tiết 114: Liệt kê

b) Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy. (Hồ Chí[r]

KIỂM TRA BÀI CŨ

Xác định biện pháp tu từ trong ví dụ sau :

1 Tiếng suối trong như tiếng hát xa

Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa

( Hồ Chí Minh )

2 Cùng trông lai mà cùng chẳng thấy

Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu

Ngàn dâu xanh ngắt một màu

Lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai

( Đặng Trần Côn – Đoàn Thị Điểm )

3 Con mèo cái nằm trên mái kèo

Con cá đối nằm trên cối đá

( Câu đối dân gian )

So sánh

Điệp ngữ

Chơi chữ

NGỮ VĂN 7

TIẾNG VIỆT – TIẾT 114

Xét ví dụ

Bên cạnh ngài, mé tay trái, bát yến hấp đường phèn,

để trong khay khảm, khói bay nghi ngút; tráp đồi mồi chữ nhật để mở , trong ngăn bạc đầy những trầu vàng , cau đậu , rễ tía, hai bên nào ống thuốc bạc, nào đồng hồ vàng, nào dao chuôi gà, nào ống vôi chạm, ngoáy tai, ví thuốc, quản bút, tăm bông trông mà thích mắt […]

Ngoài kia, tuy mưa gió ầm ầm, dân phu rối rít, nhưng trong này xem chừng tĩnh mịch, nghiêm trang lắm[… ]

(Phạm Duy Tốn)

*NhËn xÐt : C¸c bé phËn trong c©u in ®Ëm ( cấu tạo, trật tự,ý nghĩa, tác dụng )

Chỉ các đồ vật bày biện quanh quan lớn.

- Trật tự : Sắp xếp nối tiếp hàng loạt

Miêu tả một cách tỉ mỉ những đồ vật của quan lớn Nhấn mạnh sự sa hoa, an nhàn, sung

sướng của quan khi đi hộ đê

GHI NHỚ

Liệt kê là sắp xếp nối tiếp hàng loạt từ hay cụm từ cùng loại để diễn tả được

đầy đủ hơn, sâu sắc hơn những khía

cạnh khác nhau của thực tế hay của tư tưởng, tình cảm

Bài tập nhanh: Tìm phép liệt kê và nêu tác dụng

Tỉnh lại em ơi, qua rồi cơn ác mộng

Em đã sống lại rồi, em đã sống!

Điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa nung

Không giết được em, người con gái anh hùng!

(Tố Hữu)

Phép liệt kê: Điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa nung

+ Cấu tạo: Sắp xếp nối tiếp hành động tra tấn dã man của bọn giặc đối với chị Lí.

+ Ý nghĩa: Thể hiện sự tàn bạo của quân thù và sự

kiên cường của chị Lí.

Nhóm 1,2: Nhận xét về cấu tạo các phép liệt kê sau

a) Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần, lực lượng,

tính mạng, của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy

(Hồ Chí Minh)

b) Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng,

tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy

(Hồ Chí Minh)

Nhóm 2,3: Nhận xét về ý nghĩa các phép liệt kê sau :

a)Tre, nứa, trúc, mai, vầu mấy chục loại khác nhau, nhưng cùng một

mầm non mọc thẳng (Thép Mới)

b) Tiếng Việt của chúng ta phản ánh sự hình thành và trưởng thành của

xã hội Việt Nam và của dân tộc Việt Nam, của tập thể nhỏ là gia

đình, họ hàng, làng xóm và của tập thể lớn là dân tộc, quốc gia (Phạm Văn Đồng)

Xét cấu tạo – ý nghĩa và cách sắp xếp các bộ phận trong

phép liệt kê trong các ví dụ sau

NHÓM 1( xét cấu tạo ) NHÓM 2 ( xét ý nghĩa )

a) Toàn thể dân tộc Việt Nam

quyết đem tất cả tinh thần,

lực lượng, tính mạng, của

cải để giữ vững quyền tự do,

độc lập ấy (Hồ Chí Minh)

b) Toàn thể dân tộc Việt Nam

quyết đem tất cả tinh thần

a)Tre, nứa, trúc, mai, vầu mấy chục

loại khác nhau, nhưng cùng một mầm non mọc thẳng (Thép Mới)

b) Tiếng Việt của chúng ta phản ánh

* Xét về cấu tạo:

=> Liệt kê không theo cặp

Câu a: Liệt kê theo

từng sự việc

Câu b: Có quan hệ từ

NHÓM 1

phận liệt kê, bởi hiện

tượng liệt kê được sắp

xếp theo mức độ tăng

tiến

=> Liệt kê tăng tiến

NHÓM 2

LIỆT KÊ

Hoàn thành sơ

đồ phân loại liệt

kê sau

LIỆT KÊ

CẤU TẠO

Ý NGHĨA

Liệt kê theo cặp

Liệt kê không theo theo cặp

Liệt kê tăng tiến

Liệt kê không tăng tiến

Các kiểu liệt kê

Luyện tập

Bài 1 : Xác định phép liệt kê và nêu tác dụng trong ví

dụ sau :

a, Không gian yên tĩnh bỗng bừng lên

những âm thanh của dàn hòa tấu, bởi bốn khúc

nhạc lưu thủy, kim tiền xuân phong, long hổ du

dương, trầm bổng, réo rắt mở đầu đêm ca Huế

( Hà Ánh Minh )

b, Cải chửa ra cây, cà mới nụ

Bầu vừa rụng rốn mướp đương hoa Đầu trò tiếp khách trầu không có Bác đến chơi đay, ta với ta !

( Nguyễn Khuyến )

Luyện tập

Bài 1 : Xác định phép liệt kê vè nêu tác dụng

trong ví dụ sau :

a, Không gian yên tĩnh bỗng bừng lên những

âm thanh của dàn hòa tấu, bởi bốn khúc nhạc

lưu thủy, kim tiền xuân phong, long hổ du

dương, trầm bổng, réo rắt mở đầu đêm ca

Huế

( Hà Ánh Minh )

Thể hiện : Sự phong phú đa dạng của

các làn điệu – âm điệu ca Huế

Luyện tập

Bài 1 : Xác định phép liệt kê và nêu tác dụng trong ví

dụ sau :

b, Cải chửa ra cây, cà mới nụ

Bầu vừa rụng rốn mướp đương hoa Đầu trò tiếp khách trầu không có

Bác đến chơi đây, ta với ta !

( Nguyễn Khuyến )

Thể hiện : Liệt kê những cái không để nhấn mạnh

cái có, khẳng định tình bạn cao đẹp vượt lên trên

vật chất tầm thường

Bài 2 : Trong bài Tinh thần yêu nước của nhân dân ta, để

chứng minh luận điểm “Yêu nước là một truyền thống quý báu của ta” , Chủ tích Hồ Chí Minh nhiều lần đã sử dụng phép liệt kê Em hãy chỉ ra những phép liệt kê ấy ?

NHÓM 1 Đoạn 1 của văn bản

NHÓM 2 Đoạn 2 của văn bản

NHÓM 3 Đoạn 3 của văn bản

Chúng ta có quyền tự hào vì những trang sử vẻ vang thời đại Bà Trưng, Bà Triệu, Trần

Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung,

Bổn phận của chúng ta là làm cho những thứ của quý kín đáo ấy đều được đưa ra trưng bày Nghĩa là phải ra sức giải thích, tuyên truyền,

tổ chức, lãnh đạo, làm cho tinh thần yêu nước của tất cả mọi người đều được thực hành vào công việc yêu nước, công việc kháng chiến.

Bài 3 : Cùng quan sát những hình ảnh sau

Đặt câu theo chủ đề

có sử dụng phép liệt kê :

tả một số hoạt động trên sân trường

trong giờ ra chơi

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

- Hoàn thành các bài tập sgk trang 106

- Chuẩn bị bài: “Tìm hiểu chung về văn bản hành chính”

+ Đọc trước 3 văn bản SGK / trang107-109

+ Trả lời các câu hỏi: Văn bản hành chính viết ra nhằm mục đích gì? Hình thức trình bày một văn bản hành chính cần

theo bố cục như thế nào?

Xin tr©n träng c¶m ¬n

C¸c thÇy c« gi¸o vµ c¸c em häc sinh !