* Các đặc trưng cơ bản Tính truyền miệng Tính tập thể Khái niệm – đặc trưng ÔN TẬP VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM Tính thực hành... cười Vè Truyện dân gian Câu nói dân gian Thơ ca dân gian
Trang 1Ôn tập văn học dân gian Việt Nam
Trang 2I NỘI DUNG ÔN TẬP
Câu 1:
Em hãy nhắc lại khái niệm và các đặc trưng của VHDG.
* Văn học dân gian : tác phẩm ngôn từ truyền miệng - sáng tác tập thể - phục vụ trực tiếp
cho các sinh hoạt đời sống.
* Các đặc trưng cơ bản Tính truyền miệng
Tính tập thể
(Khái niệm – đặc trưng)
ÔN TẬP VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM
Tính thực hành
Trang 3Câu 2:
Em hãy nhắc lại các thể loại của VHDG Việt Nam?
Thần thoại Tục ngữ
Sử thi
Chèo Ca dao Ngụ ngôn Cổ tích
Câu đố
Tr cười
Vè
Truyện dân gian Câu nói
dân gian
Thơ ca dân gian
Sân khấu dân gian
Sắp xếp các thể loại trên vào bảng sau cho phù hợp.
(Hệ thống thể loại)
ÔN TẬP VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM
Trang 4Câu 3:
Thể loại Mục đích
sáng tác
H.thức lưu truyền
Nội dung phản ánh
Kiểu nhân vật chính
Đặc điểm nghệ thuật
Sử thi
(a.hùng)
Truyền
thuyết
Truyện
cổ tích
Truyện
cười
Hoàn thành nội dung vào bảng sau:
ÔN TẬP VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM
Trang 5Câu 4: Ca dao
Ca dao được chia thành những loại nào? Ca dao
Ca dao than thân Ca dao tình nghĩa Ca dao hài hước
Phê phán
Tự trào
Nêu nội dung và nghệ thuật của từng loại ca dao.
Nội
dung
Nghệ
thuật
Thường là lời than của
người phụ nữ
Những tình cảm, phẩm chất của người lao động
Tâm hồn lạc quan yêu đời của người lao động
Môtíp mở đầu
“Thân em…”;
so sánh ẩn dụ
Hình ảnh biểu tượng, so sánh ẩn dụ…
Cường điệu phóng đại, so sánh đối lập,…
Ca dao than thân Ca dao tình nghĩa Ca dao hài hước
ÔN TẬP VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM
Trang 6II BÀI TẬP VẬN DỤNG Bài tập 1
- Đăm Săn rung khiên múa Một lần xốc tới, chàng vượt một đồi
tranh Một lần xốc tới nữa, chàng vượt một đồi lồ ô Chàng chạy vun vút qua phía đông, vun vút qua phía tây
- Chàng múa trên cao, gió như bão Chàng múa dưới thấp, gió như lốc Chòi lẫm đổ lăn lóc Cây cối chết rụi Khi chàng múa dưới thấp, vang lên tiếng đĩa khiên đồng Khi chàng múa trên cao, vang lên
tiếng đĩa khiên kênh Khi chàng múa chạy nước kiệu, quả núi ba lần rạn nứt, ba đồi tranh bật rễ bay tung
- Ngực quấn chéo một tấm mền chiến, mình khoác một tấm áo
chiến, tai đeo nụ, sát bên mình nghênh ngang đủ giáo gươm, đôi mắt long lanh như mắt chim ghếch ăn hoa tre Bắp chân chàng to bằng cây xà ngang, bắp đùi chàng to bằng ống bễ, sức chàng ngang sức voi đực, hơi thở chàng ầm ầm tựa sấm dậy, chàng nằm sấp thì gãy rầm sàn, chàng nằm ngửa thì gãy xà dọc: Đăm Săn vốn đã ngang tàng từ trong bụng mẹ
ÔN TẬP VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM
Trang 7Bài tập 2
Căn cứ vào bi kịch của Mị Châu – Trọng Thuỷ trong “An
Dương Vương và Mị Châu – Trọng Thủy”, hãy hoàn thành nội dung vào bảng sau:
Cái lõi sự
thật lịch sử
Bi kịch được
hư cấu
Những chi tiết hoang đường, kì ảo
Kết cục của
bi kịch
Bài học rút ra
ÔN TẬP VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM
Trang 8Bài tập 4
Căn cứ vào hai truyện cười đã học, em hãy điền nội dung thích hợp vào bảng sau:
Tên truyện Đối tượng cười
(Cười ai?)
Nội dung cười (Cười cái gì?)
Tình huống gây cười
Cao trào để
tiếng cười oà ra
Tam đại
con gà
Nhưng nó
phải bằng
hai mày
ÔN TẬP VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM
Trang 9Bài tập 5
ÔN TẬP VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM
Nhóm 1: Tìm các câu ca dao có mở đầu bằng Thân em như và
Chiều chiều
Cách mở đầu như vậy có tác dụng gì?
Nhóm 2: Thống kê các hình ảnh so sánh, ẩn dụ trong những bài ca dao đã học và cho biết người bình dân thường lấy các hình ảnh đó từ đâu (giải thích lí do và nêu hiệu quả nghệ thuật của chúng)
Nhóm 3: Tìm thêm một số câu ca dao nói về : chiếc khăn, chiếc áo; nỗi nhớ của những đôi lứa đang yêu; biểu tượng cây đa, bến nước - con thuyền, gừng cay -muối mặn
Nhóm 4: Tìm thêm một số câu ca dao hài hước mang lại tiếng cười giải trí, mua vui cho con người trong cuộc sống
Trang 10ÔN TẬP VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM
Nhóm 1
Tìm các câu ca dao có mở đầu bằng:
- Thân em như
- Chiều chiều
Cách mở đầu như vậy có tác dụng gì?
Bài tập 5
Nhóm 2
Thống kê các hình ảnh so sánh, ẩn dụ trong những bài ca dao đã học và cho biết người bình dân thường lấy các hình ảnh đó từ đâu (giải thích lí do và nêu hiệu quả
nghệ thuật của chúng)
Nhóm 3
Tìm thêm một số câu ca dao nói về :
- Chiếc khăn, chiếc áo
- Nỗi nhớ của những đôi lứa đang yêu
Biểu tượng cây đa, bến nước con thuyền, gừng cay
-muối mặn
Nhóm 4
Tìm thêm một số câu ca dao hài hước mang lại tiếng cười giải trí, mua vui cho con người trong cuộc sống
Trang 11Bài tập 6
ÔN TẬP VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM
Tìm một vài bài thơ hoặc câu thơ của các nhà thơ trung đại và hiện đại có sử dụng chất liệu văn học dân gian, qua đó chỉ ra vai trò của VHDG đối với văn học viết.
Trang 12ÔN TẬP VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM
1 Khái niệm, đặc trưng của VHDG
2 Hệ thống thể loại
3 Một số thể loại và tác phẩm tiêu biểu:
- Sử thi: Đăm Săn
- Truyền thuyết: Truyện An Dương Vương và Mị Châu – Trọng
Thuỷ
- Cổ tích: Tấm Cám
- Truyện cười: + Tam đại con gà
+ Nhưng nó phải bằng hai mày
- Ca dao: Than thân, yêu thương tình nghĩa, hài hước
4 Vai trò của VHDG đối với văn học viết
