Hỏi: Là tính hiệu dẫn đường về làng nên vai trò của hai cây phong đối với làng Kur-ku-rêu được khẳng định qua chi tiết này là gì?. Hỏi: Như giới thiệu ở đầu văn bản hai cây phong đứng
Trang 1Ngày soạn: Ngày dạy:
Người soạn: Đồng Thị Thanh Nhàn
Tuần 9: Tiết 34 Văn bản: HAI CÂY PHONG
Trích – Người thầy đầu tiên – Ai-ma-tốp
I Mục tiêu: Giúp học sinh.
- Phát hiện trong văn bản có hai mạch kể ít nhiều phân biệt lồng ghép nhau
- Hiểu hai cây phong được miêu tả bằng ngòi bút đậm chất hội họa
- Hiểu rõ những nguyên nhân khiến hai cây phong gây xúc động cho người kể chuyện:
II Chuẩn bị:
1 Giáo viên: soạn và thâm nhập giáo án + tranh + bảng phụ
2 Học sinh: Đọc văn bản và trả lời các câu hỏi phần đọc hiểu văn bản
1 Ổn định tổ chức
2 Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh
Văn bản hai cây phong được kể theo lối đặc biệt khác với những văn bản vừa học đó là gì? Tác dụng của cách kể đó
3 Bài mới: Hai cây phong được kể theo hai mạch kể lồng ghép nhau làm cho chuyện kể trở nên sinh động hấp dẫn và chân thật hơn nó mang tính khách quan và có giá trị thuyết phục cao hơn so với cách kể thông thường Điều đặc biệt hơn là hai cây phong được cảm nhận bằng con mắt của người học sĩ Hôm nay ta sẽ hiểu nét đặc biệt đó:
Hoạt động 3: Hướng dẫn phân
tích tác phẩm
Bước 2: Hướng dẫn tìm hiểu hình
ảnh hai cây phong qua nhân vật
“tôi” họa sĩ
Hỏi: Mạch kể xưng tôi được bắt
đầu từ đâu?
Hỏi: Bắt đầu mạch kể này tác
giả giới thiệu đến đối tượng nào?
Hỏi: Vị trí của hai cây phong
nằm ở đâu?
Hỏi: Nhân vật tôi đã biết đến
chúng từ khi nào? GV: Sự gắn bó với
vị trí đó nên sự hiện diện của hai cây
- Nhắc lại “Phía trên làng tôi”
- Hai cây phong
- Giữa ngọn đồi, phía trên làng tôi
- Từ thủa bắt đầu biết mình
I Sơ lược về tác giã, tác phẩm
II Đọc – Hiểu văn bản
III Phân tích
1 Hai mạch kể lồng ghép
2 Hai cây phong qua cảm nhận của nhân vật “Tôi” hoạ sĩ
Trang 2phong đối với làng Kur-ku-rêu được
ví với hình ảnh nào?
Hỏi: Em hiểu hải đăng là gì?
Hỏi: Cách nói như vậy ta gọi là
biện pháp nghệ thuật gì? Tác dụng
của nghệ thuật đó?
Hỏi: Là tính hiệu dẫn đường về
làng nên vai trò của hai cây phong
đối với làng Kur-ku-rêu được khẳng
định qua chi tiết này là gì?
Hỏi: Còn đối với nhân vật “tôi”
thì sao?
Hỏi: Mỗi lần về quê nhân vật
“tôi” tự xác định bổn phận đầu tiên
của mình là phải làm gì?
Hỏi: Như giới thiệu ở đầu văn
bản hai cây phong đứng giữa một
quả đồi phía trên làng như vậy dù
cao bao nhiêu cũng khó nhìn thấy
nhưng đối với nhân vật “tôi” thì
khác anh đã cảm nhận chúng như
thế nào?
Hỏi: Đây là cách cảm nhận như
thế nào?
Trí tưởng tưởng tinh tế đã bao lần
từ những chốn xa xôi trở về
Kur-ku-rêu “tôi” luôn mang theo những suy
nghĩ gì?
Về tới làng, chóng lên đồi qua
những biểu hiện trên em có những
nhận xét gì về vị trí của hai cây
phong trong làng nhân vật “tôi”
Qua đó em thấy tình cảm của tác
giả đối với hai cây phong là tình cảm
gọi gợi: bổn phận; cảm biết được, cứ
mỗi lần đã bao lần…
Hỏi: Nếu nói hai cây phong là
- Như ngọn hải đăng đặt trên núi
- Chú thích SGK
- So sánh
- khẳng định vai trò quan trọng của hai cây Phong đối với làng Kur-ku-rêu Tín hiệu dẫn đường về làng
- Quan trong không thể thiếu
Từ xa đưa mắt tìm hai cây Phong
- Cảm biết được chúng để nào cũng nhìn rõ
Ta sắp được thấy chúng chưa hai cây phong sinh đôi ấy mong sau Chóng về tới làng, Chóng lên đồi mà đến với hai cây phong! Tồi sau đó cứ đứng dưới gốc cây mà nghe mãi tiếng lá reo … ngây ngất”
- Rất quan trọng – hai cây Phong luôn xâm chiếm nổi lòng của “Tôi” luôn hiện hữu và khắc khoải trong lòng đưa con xa quê
- Nhớ nhung da diết, đi xa muốn về, muốn nhanh chóng được nhìn, được nghe và được ngắm hình dáng, âm thanh của chúng và ai đó là bổn phận
Trang 3hình ảnh quê hương thì đây còn là
bổn phận gì?
Đến đây em có thể tự trả lời cho
sự băn khoăn của mình bởi hai từ
“phải chăng” bà tôi đã đặt ra ban
đầu chưa?
Hỏi: Tại sao nỗi nhớ ấy lại kèm
theo nỗi buồn?
Nỗi nhớ da diết như với người
ruột thịt của “tôi” đối với hai cây
phong là nỗi nhớ về những ấn tượng
thời thơ ấu, hay chỉ vì “tôi” là họa sĩ
nên muốn kiếm tìm một hình ảnh
đẹp của quê hương để vẽ mà được
cảm nhận như vậy: Điều gì đã khiến
tôi bất ngờ?
Phải chăng hai cây phong chính
là bóng dáng của quê hương trong
làng đứa con xa xứ, biểu tượng của
quê hương, nó là mảnh hồn làng
luôn trỗi dậy và thiết tha mỗi khi
nghĩ đến?
Với chúng ta những người con
của Việt Nam một làng quê Việt
Nam là cây đa, đất nước, sân đình, là
dòng sông tuổi thơ, là cánh diều biếc
để soi “Anh đi anh nhớ quê nhà
Nhớ canh… tương” Còn với “tôi” hai
cây phong có lẽ chính là hồn quê
của anh?
Hồn quê hương được anh cảm
nhận thật diệu kì qua đoạn văn sau:
Các em theo dõi và tìm những chi
tiết chứng minh sự “khác hẳn” của
hai cây phong so với cây khác trong
làng?
GV: gạch chân
như với người thân của mình
- Bổn phận của đứa con xa quê nhớ về những hình ảnh thân quen của quê nhà, dỗi theo hình bóng của quê hương, với đôi mắt luôn kiếm tìm và tấm lòng thắc thoải nhớ mong
Nhìn bảng phụ tìm đến “khác nhau”:
Trang 4Dù ở thời điểm nào chúng cũng
nghiêng ngả thân cây lay động lá
cành không có tiếng rì rào theo
Hỏi: Em hãy tìm thêm những
cũng bậc khác nhau đó là gì?
Gạch chân: chú ý: “có khi” lặp đi
lặp lại
Hỏi: Ở đây tác giả đã sự dụng
biện pháp nghệ thuật gì?
Hỏi: Với những hình ảnh đó em
thấy hai cây phong được hiện lên
như thế nào?
Hỏi: Em có nhận xét gì về sự
cảm nhận đó của tác giả?
Hỏi:Tác giả đã cảm nhận hình
ảnh hai cây Phong bằng những giác
quan nào?
Hỏi:Đến đây em có nhận xét gì
về con người của nhân vật xưng
“tôi”?
Hỏi: Bằng những cảm nhận đó
em có thấy hình ảnh của hai cây
phong được hiện lên trước mắt người
đọc như thế nào? Như một bấc tranh
sinh động nhờ đâu? (Nghệ thuật
ngôn từ của tác giả) Vậy bằng nghệ
thuật em hãy nhắc lại ngôn từ rất
điêu luyện tác giả Aimatốp đã cho
người đọc cảm nhận được hình ảnh
của hai cây phong thật sinh động,
như một bức vẽ có hồn với chỉ một
vài nét chấm phá
Gọi một HS nhắc lại
Hỏi: Nếu như lúc đầu ta nói hai
cây phong chính là hình ảnh của
- Có tiếng nói riêng có tâm hồn riêng trang chứa lời ca êm dịu
- Nhiều cung bậc khác nhau, tìm tiếp theo trong đoạn
- so sánh, nhân hoá
- Sinh động có hồn
- Là cảm nhận tinh tế, bằng sự rung động nhạy cảm của tâm hồn người nghệ sĩ-hoạ sĩ (như tác giả đã giới thiệu ban đầu) thị giác, thính giác và bằng cả sự rung động củ một tâm hồn tinh tế nhạy cảm
- Con người có tâm hồn nghệ
sĩ rung động, mãnh liệt trước cảnh sắc thiên nhiên của quê hương “hai cây phong”
- Mang hơi thở sự sống cựa quậy, có tâm hồn có tiếng nói, có tình cảm, thiết tha, có âm thanh rạo rực
Nhìn bảng nêu Nếu dùng ngôn ngữ của mĩ thuật em đánh giá như thế nào về hình ảnh hai cây phong Có sức sống mạnh mẽ, vượt
Trang 5làng quê, là linh hồn của
laKus-ku-nêu thì qua đoạn này em có thể hiểu
thêm gì về con người nơi đây?
GV: Hai cây phong chính là hiện
thân của con người làng quê nơi đây
Nếu cây tre là biểu tượng của
con người Việt Nam nhỏ nhắn nhưng
dũng cảm phi thường trong chiến
đấu, cần cù chịu khó trong lao động,
thì có lẽ hai cây phong này chính là
hiện thân của dân làng Kus-ku-rêu?!
Và rồi khi hiểu được điều bí ẩn
của hai cây phong là do nó đứng ở vị
trí cao nơi nó đáp lại bất kì chuyển
động nào của không khí và gió dù
rét khẻ nhưng nhân vật “Tôi” có bỏ
đi cái cảm thụ cang động
Trở về nói cảm thụ của tuổi thơ
“Tôi” cảm thấy tuổi thơi rất đẹp như
mảnh vở của một chiếc gương thần
xanh Tôi bắt đầu ngược dòng thời
gian trở về với ký ức của tuổi thơ để
tìm đến với mảnh vở đẹp đẽ ấy bằng
mạch kể Chúng tôi mang theo lời kể
của “cả bọn”
Hai cây phong với ký ức tuổi thơ
được cảm thụ như thế nào?
Bước 3: Hướng dẫn tìm hiểu hình
ảnh hai cây phong với ký ức tuổi thơ
của “bọn trẻ” Làng Kur-ku-rêu
Hỏi: Nhớ về ký ức tuổi thơ bên
hai cây phong bắt đầu bằng kỉ niệm
gì? Hình ảnh hai cây phong được
giới thiệu như thế nào?
Hỏi: Mỗi lần lũ trẻ đến với hai
cây phong thì cây có biểu hiện gì?
Hỏi: Sự nghiêng ngả đang đong
lên trên sự khắc nghiệt của khí hậu nơi vùng quê hẻo lãnh, hoang vu
“mặc cho bão giông xô gãy cành trẻ trụy lá”
Không, hề vỡ mộng mà ngược lại ngày nay vẫn thấy nó có vẻ sinh động, khác thường
Chào mời, chúng tôi đến với bóng râm mát rượi và tiếng lá xào xạc diệu hiền
- Nghệ thuật so sánh, nhân hóa- hai cây phong hiện lên thật sinh động có hồn dồi dào sức sống – bức tranh động
Trang 6đưa đó được ví với hành động gì?
Hỏi: Với sự chào mời đã bằng
bóng râm mát rượi và tiếng lá xào
sạc diệu hiền thơ lũ trẻ đã tiến tới
với trò phá tổ chim như thế nào?
(Theo tranh và giảng chiến tranh)
Hỏi: Và khi đã leo cao đến tầm
chim bay bọn trẻ đã cảm nhận được
gì?
Nơi đó bọn chúng tôi còn khám phá
được những gì? Cây phong là nơi lý
tưởng để hội tụ với nhiều trò phá tổ
chim và leo cây nhưng đến đây thì
có thêm một điều thú vị hơn, bí ẩn
hơn đó là gì? Khám phá thế giới
xung quanh nhờ tầm cao khổng lồ
của cây phong
Đó là một thế giới như thế nào
mà khiến bọn trẻ sửng sốt và nín thở
quên cả chim lẫn tổ chim
Treo bảng phụ
Gạch chân
Hỏi: Hình ảnh đầu tiên đập vào
mắt bọn trẻ làm chúng thấy đó là
hình ảnh nào?
Hỏi: Đây là một chuồng ngựa
được đánh giá như thế nào khi ở
dưới đất?
Hỏi: Như trên ngọn phong
“chúng tôi” thấy như thế nào?
Hỏi: Như vậy mọi vật ở trên độ
cao “khổng lồ” “ngang tầm chim
bay” này có kích thước như thế nào
so với hình ảnh thật?
GV tất cả không gian bao la thu
nhỏ trong tầm mắt của bọn “bọn
chúng” với những hình ảnh rất hấp
Cồng kềnh bám vào các mắc mấu và cánh cây treo lên cao làm chấn động cả vương quốc loài chim
Như có phép thần thông vụt mở ra trước mắt một thế giới đẹp đẽ vô ngần của không gian bao la và ánh sáng
Nhìn bảng trả lời
Chuồng ngựa của nông trang
Tòa nhà rộng lớn nhất thế gian
Như một căn nhà xếp hình thường
Rất nhỏ
Dãy thảo nguyên hoang vu mắt hút trong làng sương mờ đục
Trang 7dẫn phóng tầm mắt ra xa hơn phía
sau làng bọn trẻ đã thấy gì?
Rồi chúng tôi lại cố gương hết
tầm mắt nhìn vào nơi xa thẳm biêng
biếc của thảo nguyên đó bọn trẻ
nhìn thấy gì?
Những dòng sông đó hiện ra
trước mắt bọn trẻ như thế nào?
Ơû hình ảnh này tác giả đã sử
dụng biện pháp nghệ thuật gì!
Tác dụng?
Nếu nhận xét về bức tranh thiên
nhiên này thì em sẽ nói gì?
Nhiều vùng đất trước đây chưa biết, những con sâu mà trước đây chưa nghe nói đến
Lấp lánh tận chân trời như những sợi chỉ vàng
So sánh – nhỏ bé mong manh – đạp như một đường kẻ màu bạc, tô điểm thêm cho vẻ đẹp của bức tranh nền xanh biếc với không gian bao la rộng tít đến tận chân trời thăm thẳm
- Bức tranh rộng lớn với gam màu chủ đạo là màu xanh biếc của cây, mây trời và thảo nguyên điểm trang thêm phía sau là màu trắng đục của sương mờ, màu bạc của những dòng sông như sợi chỉ mỏng manh
