Giáo án Vật lí 8 dùng

CHUẨN BỊ CHO GIỜ DẠY HỌC GV nêu tình huống vào bài học : Trong thực tế ta thường nói chiếc ô tô đang chuyển động trên đường, người đi xe máy đang chuyển động trên đường, ngôi nhàđứng yê

- Yêu thích môn học, nghiêm túc, hợp tác trong học tập.

II CHUẨN BỊ CHO GIỜ DẠY HỌC

GV nêu tình huống vào bài học :

Trong thực tế ta thường nói chiếc ô tô đang chuyển động trên đường, người đi xe máy đang chuyển động trên đường, ngôi nhàđứng yên, cái cây đang đứng yên vậy làm thế nào để chúng ta biết được một vật đang chuyển động hay đứng yên thì cô cùng các em sẽ đi tìm hiểu bài ngày hôm nay

?

Hoạt động 1: Hình thành

khái niệm về chuyển động

cơ học.

Làm thế nào để biết một

vật chuyển động hay

đứng yên?

Bây giờ cô phân tích một VD

có một chiếc ô tô đang ở trên

đường

Có dấu hiệu nào để biết ô tô

đó đang chuyển động hay

I Chuyển động cơ học là gì?

DH1: Khi ô tô chuyển động thì sẽ có tiếng động cơ, nếu

ô tô đi xa dần thì tiếng động

cơ nhỏ dần

Hoạt động của GV Hoạt động của HS

GV chỉ định vài HS nêu cách

nhận biết một vật(Ô tô, chiếc

+ Nếu vị trí ô tô thay đổi

theo thời gian so với cột điện

thì ta nói vật đó chuyển động

hay đứng yên

+ Nếu vị trí ô tô không thay

đổi theo thời gian so với cột

điện thì ta nói vật đó chuyển

động hay đứng yên

GV thuyết trình: Để biết 1 vật

chuyển động hay đứng yên

ta cần chọn bất kỳ một vật

nào đó gắn liền trên mặt đất

( ngôi nhà , cây cối… hoặc

trái đất để làm vật mốc Từ

những bài học sau, nếu khi

đề cập đến trạng thái chuyển

động hay đứng yên của một

vật mà không nói tới vật

mốc, thì ta phải ngầm hiểu

rằng vật mốc chính là Trái

đất hoặc những vật gắn liền

trên Trái đất

Vậy khi nào thì một vật được

DH2: Khi ô tô chuyển động thì bánh xe sẽ quay

DH3: Khi ô tô chuyển động thì vị trí của ô tô so với cái cây bên đường xa dần

Còn vật đứng yên thì ngược lại

Ô tô chuyển động

Ô tô đứng yên

Khi vị trí của một vật so với vật mốc thay đổi theo thời gian thì vật đó được coi là chuyển động so với vật mốc

Một người đi xe đạp đangchuyển động theo thời gian so với ngôi nhà

Ngôi nhà được chọn là vật

Hoạt động của GV Hoạt động của HS

GV bổ sung thêm: Chuyển

động này gọi là chuyển động

cơ học mà ta thường gọi tắt

Có khi nào một vật vừa

chuyển động so với vật này

mà lại đứng yên so với vật

khác không thì cô cùng các

em sang tìm hiểu phần II

Hoạt động 2: Tìm hiểu về

tính tương đối của chuyển

động và đứng yên.

GV treo tranh vẽ hình

1.2_SGK lên bảng cho HS

quan sát

Hành khách ngồi trên toa tàu

đang rời khỏi nhà ga

So với nhà ga thì hành khách

chuyển động hay đứng yên ?

Tại sao? Chỉ rõ vật được chọn

làm mốc

So với toa tàu thì hành khách

chuyển động hay đứng yên?

Tại sao?

GV yêu cầu HS chốt trong

trường hợp trên hành khách

làm mốc còn xe đạp là vật chuyển động

Cái cây bên đường đứng yên

so với cái cột điện

Theo thời gian vị trí của cái cây không thay đổi so với cột điện và cột điện được chọn là vât làm mốc

II Tính tương đối của chuyển động và đứng yên.

So với nhà ga thì hành khách đang chuyển động Vì

vị trí của hành khách này đathay đổi (ra xa) so với nhà

ga theo thời gian Vật chọn làm mốc là nhà ga

So với toa tàu thì hành khách là đứng yên Vì vị trí của họ đối với toa tàu là không đổi theo thời gian

Trạng thái chuyển động và đứng yên của một vật chỉ cótính tương đối, trạng thái đótuỳ thuộc vào vật được chọnlàm mốc

HS lấy VD

Hoạt động của GV Hoạt động của HS

chuyển động so với cái gì và

đứng yên so với cái gì?

Lấy 1 VD minh hoạ về tính

tương đối của chuyển động

ném theo phương ngang,

chuyển động của con lắc

đơn, của đầu kim đồng hồ

Yêu cầu HS quan sát và mô

nó sẽ thay đổi, nhưng

khoảng cách của nó có thay

đổi hay không? Lấy VD

GV thông báo: Đường mà vật

HS lấy ví dụ về các dạng chuyển động

Vị trí của vật chuyển động

có thể thay đổi so với vật làm mốc nhưng khoảng cách của nó có thể thay đổi hoặc không thay đổi

VD: Trái đất chyển động quanh Mặt Trời

Vận dụng

Trong hình 1.4, ta chỉ xét trạng thái chuyển động hay đứng yên của một trong 4 vật (Ô tô, tài xế, người đứngbên đường và cột điện) đối với 3 vật còn lại

Không phải lúc nào cũngđúng

Ví dụ: chuyển động của đầucánh quạt máy (lấy mốc làtrục quay của cánh quạt)

Quỹ đạo tròn, chuyển độngtròn

Quỹ đạo cong, chuyển độngcong

Hoạt động của GV Hoạt động của HS

GV yêu cầu HS trả lời câu

C11

(K-G)Hay nêu dạng quỹ đạo

và tên của những loại chuyển

động sau:

+ Chuyển động của kim đồng

hồ

+ Chuyển động của của quả

cầu lông khi đánh

4 Củng cố:

? Thế nào là chuyển động cơ học?

? Tại sao nói chuyển động hay đứng yên có tính tương đối?

- GV cho HS đọc phần: Có thể em chưa biết

2 Kĩ năng

- Vận dụng được công thức tính vận tốc

3 Thái độ

- Yêu thích môn học, nghiêm túc, hợp tác trong học tập

II CHUẨN BỊ CHO GIỜ DẠY HỌC

2 Kiểm tra bài cũ.

Câu 1 a) Khi nào ta biết được một vật chuyển động?

b) Cho ví dụ về một vật chuyển động; nêu rõ vật chọn làm mốc

c) Ta thường chọn những vật nào làm vật mốc?

Câu 2 a) Khi nào vật đứng yên?

b) Cho ví dụ về vật đứng yên, nêu rõ vật chọn làm mốc c) (k-g) Tại sao lại nói:”Chuyển động hay đứng yên chỉ

có tính tương đối” ?

3 Bài mới.

Ta đa biết cách xác định khi nào vật chuyển động và khi nào vậtđứng yên Trong quá trình chuyển động, có lúc vật chuyển động nhanh, có lúc vật chuyển động chậm Vậy làm thế nào để xác định được vật chuyển động nhanh hay chậm, chúng ta cùng tìmhiểu ở bài học ngày hôm nay

Hoạt động của GV Hoạt động của HS

?

Hoạt động 1: Tìm hiểu vận

tốc là gì?

Để biết vận tốc là gì ta cùng

đi nhiên cứu bảng sau:

Bảng ghi kết quả chạy TD

g chạy

Th

ời gia

n chạy

Xế

p hạng

QĐ tron

g 1s

1 Vận tốc là gì?

s

v =t

Hoạt động của GV Hoạt động của HS

Từ kết quả trên em có nhận

xét gì, chỉ ra xem bạn nào

chạy nhanh nhất

Như chúng ta thấy bạn nào

chạy mất ít thời gian nhất thì

bạn đó chạy nhanh nhất

GV thông báo: Như vậy cùng 1

quang đường tại sao lại có

bạn chạy 14s và 18s Để trả

lời được câu hỏi này chúng ta

đi tính quang đường của các

bạn này chạy trong 1s

Từ bảng các em nhận xét cho

co thời gian chuyển động, thứ

tự xếp hạng và quang đường

chuyển động trong 1 s

Như vậy cái quyết định xem

bạn nào chạy nhanh nhất Cái

quang đường người chạy được

trong 1s Như vậy cái quyết

định bạn chạy nhanh hay

chậm đó là gì?

GV thông bào giá trị quang

đường chạy trong 1 s gọi là

sẽ là người chạy nhanh hơn

Anh_6,25 m/s;

Minh_6,67m/s;

Phương_7,14m/s;

Hoa_m/s;5,88 Thư - 5,55m/s

Vật chuyển động càng nhanh khi thời gian chuyển động càng nhỏ

Quang đường chạy trong

1 giây quyết định thời gian bạn chạy nhiều hay ít

Vận tốc được xác định bằng quang đường đi được trong một đơn vị thờigian

Công thức tính vận tốc.

Lấy quang đường chia thờigian

Hoạt động của GV Hoạt động của HS

GV yêu cầu lớp nhận xét

GV thông báo cho HS ghi bài:

Hai người đi xe đạp, người thứ

nhất đi quang đường 300m

hết 1 phút, người thứ 2 đi

quang đường 75m hết 0,5h

a) Người nào đi nhanh hơn

b) ( k-g) Nếu hai người cùng

Phụ thuộc đơn vị chiều dài

và đơn vị thời gian

Đơn vị vận tốc.

Bảng 2.2: m/ph; km/h; km/s; cm/s

Đơn vị hợp pháp của vận

tốc là mét trên giây(m/s)

và kilômét trên giờ

(km/h);

1km/h 0,28m/s

Tốc kế(đồng hồ đo vận

tốc): là dụng cụ đo độ lớn của vận tốc

4 Vận dụng

HS trả lời

a) s1 = 300m ; t1 = 1ph = 60s

s2 = 7,5km = 7500m ; t2 = 0,5h = 1800s

Vận tốc của người thứ nhất là:

v1=s1:t1=300:60=5(m/s)v1=s1:t1=30060=5(m/s)Vận tốc của người thứ hai

S v t



�

Hoạt động của GV Hoạt động của HS

Người thứ nhất: s1=v1.t=5.1200=6000(m)s1=v1.t=5.1200=6000(m)

Người thứ hai: s2=v2.t=25:6⋅1200=5000(m)

Do hai người chuyển độngcùng chiều và xuất phát cùng thời điểm nên

khoảng cách giữa hai người vào lúc này là:

s=s1−s2=6000−5000=1000(m)=1(km)

- Tiết sau: “Bài 3 Chuyển động đều_Chuyển động không đều” Xem trước bài ở nhà

- Vận dụng để tính vận tốc trung bình trên một đoạnđường.

- Mô tả thí nghiệm 3.1 SGK và dựa vào các dữ kiện đa ghi

ở bảng 3.1 trong TN để trả lời câu hỏi trong bài

2 Kiểm tra bài cũ: (5’)

Nêu khái niệm vận tốc, công thức tính vận tốc Hay đổi

ổn định; có khi vật chuyển động nhanh, có khi vật chuyển động chậm Ở bài học hôm nay chúng ta sẽ cùng tìm hiểu điều đó

Hoạt động 1 Tìm hiểu

chuyển động đều – chuyển

động không đều.

Yêu cầu HS đọc thông tin

trong SGK, sau đó GV nêu

Là chuyển động mà vận tốc không thay đổi theo thời gian Ví dụ:

Chuyển động không đều là chuyển động mà vận tốc thay đổi theo thời gian Ví dụ

- Chuyển động đều là chuyển động mà vận tốc không thay đổi theo thời gian

- Chuyển động không đều làchuyển động mà vận tốc có

độ lớn thay đổi theo thời gian

Các chuyển động đều là chuyển động thẳng đều , tròn đều

Các chuyển động không đều

= vEF

Chuyển động a

Hoạt động của GV Hoạt động của HS

Hoạt động 2: Tìm hiểu vận

tốc trung bình của chuyển

GV: Lưu ý HS: Khi tính vtb trên

quang đường nào thì S là

chiều dài quang đường đó và

t là thời gian đi hết quang

đường đó Không tính vtb theo

Bài toán cho gì, yêu cầu gì?

Yêu cầu HS tóm tắt bài toán

(K-G) Muốn tính vtb trên

quang đường dốc ta làm ntn?

Muốn tính vtb trên quang

đường nằm ngang ta tính

Chuyển động b, c, d vì+ Ôtô khi khởi hành nhanhdần

+ Xe đạp xuống dốc nhanhdần

+ Tàu hoả vào ga chậm dần

2 Vận tốc trung bình của chuyển động không đều.

Chuyển động của bánh xe không đều

Trên AB vận tốc của vật không phải lúc nào cũng bằng vab

Trong chuyển động không đều, trung bình mỗi giây vậtchuyển động được bao

nhiêu m thì ta nói vtb của chuyển động là bấy nhiêu m/s

Hoạt động của GV Hoạt động của HS

Yêu cầu HS đọc, tóm tắt C6

Hay tính quang đường tàu đi

được ?

Gv chốt

Thay số : vtb1 = 120/30 = 4m/s

Vận tốc của xe trên quang đường nằm ngang là: ADCT: vtb2= s/t

Thay số: vtb2 = 60/24 = 2,5 m/s

Vận tốc Tb trên cả hai quang đường:

Vtb = (s1 + s2)/ ( t1 + t2)Thay số ; vtb = 3,3 m/sC6: Quang đường tàu đi được là :

ADCT: v = S/t => S = vtThay số : S = 30 5 = 150 (km)

4 Củng cố: (3’)

- Thế nào là chuyển động đều, chuyển động không đều?

- Nói xe đạp đi từ trường về nhà với vận tốc 10 km/h là nóiđến vận tốc gì?

- Nêu được VD thể hiện lực tác dụng làm thay đổi vận tốc

- Nhận biết được lực là một đại lượng véc tơ

2 Kỹ năng:

- Biểu diễn được véc tơ lực

+ Ôn lại kiến thức về lực, tác dụng lực.

III, TIẾN TÌNH DẠY – HỌC

1 Ổn định (1’):

2 Kiểm tra bài cũ (5’):

Chuyển động đều là gì? chuyển động không đều là gì, lấy

Hoạt động 1:Tìm hiểu

quan hệ giữa lực và sự

thay đổi của vận tốc

Vậy lực hút của nam châm

đa làm xe lăn biến đổi ntn

lực-1 thanh nam châm được gắn

cố định và 1 xe lăn bên trên

giống nhau không?

HS nghiên cứu thông tin

KN lực: Lực là đại lượng có độ lớn, phương chiều gọi là đại lượng véc tơ

Tỉ lệ xích được hiểu ntn

Yêu cầu HS trả lời C2

m = 5 kg -> P = 50 N

B

P

A F

a F1 điểm đặt lực tại A, phương thẳng đứng, chiều từ dưới lên cường độ lực : F1 =

20 N

4 Củng cố: (3’)

- Lực là đại lượng có hướng hay vô hướng, vì sao?

- Lực được biểu diễn như thế nào?

Tiết 5: SỰ CÂN BẰNG LỰC – QUÁN TÍNH

I, MỤC TIÊU

1 Kiến thức:

- Nêu được VD về 2 lực cân bằng Nhận biết đặc điểm của

2 lực cân bằng và biểu thị bằng véc tơ lực

- Từ dự đoán (về tác dụng của 2 lực cân bằng lên vật đangchuyển động) và làm TN kiểm tra dự đoán để khẳng định “Vậtchịu tác dụng của 2 lực cân bằng thì v không thay đổi, vật sẽchuyển động thẳng đều”

+ Học bài cũ và chuẩn bị bài mới

III, TIẾN TRÌNH DẠY – HỌC

1 Ổn định (1’):

2 Kiểm tra bài cũ (5’):

Nêu khái niệm lực ? Làm bài 4.5 SBT

3 Bài mới: (34’) ĐVĐ: Như SGK

dụng lên quyển sách, quả cầu,

quả bóng Biểu diễn các lực?

P PP

Q

P

So sánh điểm đặt, cường độ,

phương và chiều của 2 lực cân

bằng

Khi đứng yên chịu tác dụng của

2 lực cân bằng thì kết quả là

gì?

Nêu đặc điểm của hai lực cân

bằng?

Vật đang chuyển động mà chịu

tác dụng của 2 lực cân bằng thì

trạng thái chuyển động của

Đặt thêm quả nặng A’ lên quả

cân A thì hai quả nặng di

chuyển như thế nào

Khi quả B bị giữ lại A chịu tác

dụng của những lực nào?

HS thực hiện

* Nhận xét:

- Cùng điểm đặt lực+ Tác dụng vào cùng một vật.+ Cùng độ lớn

+ Cùng phương , ngược chiều

- Khi vật đứng yên chịu tác dụng của 2 lực cân bằng sẽ đứng yên mai mai

- Đặc điểm của 2 lực cân bằng;

+ Tác dụng vào cùng một vật.+ Cùng độ lớn

+ Cùng phương , ngược chiều

PA nên →Tcân bằng với →PA

Di chuyển nhanh dần

Khi đó tác dụng lên A chỉ còn hai lực, PA và T lại cân bằng nhau nhưng A vẫn tiếp tục chuyển động

* KL: SGK/19

Cho HS nghiên cứu nhận xét

(k-g)Vì sao mọi vật đều có

Yêu cầu HS trả lời C7

Yêu cầu HS trả lời C8

HS nx

GV chốt

Bài 1: (k-g) Một lò xo đầu trên

được mắc vào một giá cố định

Nếu đầu dưới treo 1 quả nặng

trọng lượng 2N thì chiều dài

của lò xo là 11cm, Nếu đầu

dưới treo quả nặng 6N thì chiều

dài của lò xo là 13cm Hỏi nếu

treo quả nặng 8N thì chiều dài

của lò xo là bao nhiêu? Hay vẽ

những vectow lực tác dụng lrrn

quả nặng trong trường hợp thứ

3 và giải thích vì sao quả nặng

đứng yên

GV hướng dẫn HS 1N quả nặng

dan ra thêm bao nhiêu cm

Tính 8N dan ra bao nhiêu

C7: Búp bê nga về phía trước

Vì khi dừng đột ngột, chânbúp bê dừng chuyển độngnhưng do quán tính nên thân

và đầu búp bê vẫn chuyểnđộng

HS trả lời

HS làm bài tập

4 Củng cố: (3’)

- Hai lực cân bằng là hai lực có đặc điểm ntn?

- Vật đứng yên hay chuyển động chịu tác dụng của 2 lựccân bằng thì có thay đổi vận tốc không?

2 Kỹ năng:

- Làm TN để phát hiện ma sát nghỉ

- Kể và phân tích được một số hiện tượng về lực ma sát có lợi, có hạitrong đời sống và kĩ thuật Nêu được cách khắc phục tác hại của lực ma sát vàvận dụng lợi ích của lực này

- Ôn lại kiến thức

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1 Ổn định (1’):

2 KTBC (15’): Kiểm tra 15’

Câu 1: Chuyển động cơ học là gì? Nêu định nghĩa của chuyển động đều

và chuyển động không đều

Câu 2: Một người đi xe đạp xuống một cái dốc dài 200m hết 50s Khi hết

dốc, xe lăn tiếp một quãng quãng đường nằm ngang dài 30m trong 15s rồi dừng lại Tính vận tốc của xe trên quãng đường dốc và trên cả hai quãng đường

(quãng đường dốc và quãng đường nằm ngang)

3 Bài mới: (26’)

Hoạt động của Gv Hoạt động của HS

Fms trượt xuất hiện ở đâu ?

Yêu cầu HS lấy VD

ma sát trượt giữa viên phấn và mặt bảng…

2 Lực ma sát lăn:

Khi hòn bi lăn trên sàn

Fms lăn xuất hiện khi vật chuyển động lăn trên mặt vật khác

Vd: Ma sát sinh ra ở các viên bi vòng đệm giữa trục quay với ổ trục

a) Ma sát trượtb) Ma sát lăn

N/x : Fms lăn rất nhỏ so với Fms trượt

Fk= F ms nghỉN/x: Fmsnghỉ xuất hiện khi vật chịu tác dụng của lực mà vật vẫn đứng yên

Khi ta bê một cái cối nặng

mà nó vẫn nằm yên, không

bị nhấc lên

Hoạt động 3: Nghiên cứu lực ma

sát trong đời sống và kĩ thuật (8’)

HS nghiên cứu câu C6

Yêu cầu HS trả lời

Lực ma sát có hại không

Gv chốt

HS nghiên cứu câu C7

Quan sát các trường hợp nếu không

có ma sát sẽ xảy ra hiện tượng gì ?

(K-G) Nếu không có Fms sẽ xảy ra

hiện tượng gì? tìm cách làm tăng

c Làm cản chuyển động của thùngLực ma sát có thể có hại

2 Lực ma sát có thể có ích

C7: a Bảng trơn nhẵn không viết được chữ

b Không có tác dụng ép chặt các mặt cần ép

c Đầu que diểm không có lửa

d Ôtô ko dừng lại khi phanh gấp

Bài 1: (k-g) Một ô tô chuyển động

thẳng đều khi lực kéo của động cơ

ô tô là 1000N

a) Tính độ lớn của lực ma sát tác

dụng lên các bánh xe ô tô ( bỏ qua

lực cản của KK)

b) Khi lực kéo của ô tô sẽ chuyển

động như thế nào nếu coi lực ma

sát là không thay đổi

dễ dàng

Bài 1:

a) Độ lớn của lực ma sát là Fms = 1000N

b) Ô tô sẽ chuyển động nhanh dần đều

4 Củng cố (2’)

- Có mấy loại lực ma sát, kể tên các loại đó, lấy VD minh hoạ ?

5 Dặn dò: (1’)