Thực hiện lời dạy của Bác và để góp phần cùng với nhà trường nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh, ngoài việc giảng dạy các bộ môn văn hóa trên lớp, học sinh còn phải tu dưỡ
Trang 1RÈN KĨ NĂNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO
HỌC SINH LỚP 2
I.ĐẶT VẤN ĐỀ:
1 Lý do chọn đề tài:
Trong một cuộc nói chuyện với học sinh, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng dạy:
“Có tài mà không có đức là người vô dụng Có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó” Thật vậy, đánh giá một cách toàn diện về một con người không chỉ có thước đo của thể chất, trí tuệ mà đạo đức cũng được xem là “chuẩn mực” để đánh giá sự phát triển tố chất con người Một đất nước muốn phát triển hỏi phải có một
hệ thống giáo dục tiến bộ toàn diện, không chỉ biết đào tạo có hiệu quả về mặt kiến thức, trí tuệ con người mà còn biết đào tạo ra những con người chuẩn mực ngay từ lứa tuổi tiểu học
Thực hiện lời dạy của Bác và để góp phần cùng với nhà trường nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh, ngoài việc giảng dạy các bộ môn văn hóa trên lớp, học sinh còn phải tu dưỡng và rèn luyện về đạo đức, kỹ năng sống, kỹ năng hòa nhập với cộng đồng, kỹ năng ứng xử, … trong đó trau dồi rèn luyện đạo đức là vấn đề hàng đầu, vì đạo đức là nền tảng của gia đình, nền tảng của xã hội và hình mẫu cho các em học sinh học tập và rèn luyện Nhưng thực tế, một số giáo viên còn xem nhẹ, dạy lướt qua khi học sinh học đến môn này Nhiều học sinh có thái độ, hành vi ứng xử chưa phù hợp với chuẩn mực đạo đức khi cùng học, cùng chơi với bạn, khi giao tiếp với người lớn Vì vậy tôi chọn đề tài : “Rèn kĩ năng giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 2” để nghiên cứu, giáo dục, nhằm giúp cho học sinh
có hành vi ứng xử phù hợp trong cuộc sống
2 Mục đích nghiên cứu:
Nhằm giúp học sinh lớp 2 có hiểu biết về một số chuẩn mực hành vi đạo đức phù hợp với lứa tuổi trong các mối quan hệ của các em với bản thân, gia đình, nhà trường, cộng đồng và thực hiện theo các chuẩn mực đạo đức đó
Từng bước hình thành kĩ năng nhận xét, đánh giá hành vi của bản thân và những người xung quanh theo chuẩn mực đã học; kĩ năng lựa chọn và thực hiện các hành vi ứng xử phù hợp với chuẩn mực trong các tình huống đơn giản, cụ thể của cuộc sống; biết nhắc nhở bạn bè cùng thực hiện
3 Đối tượng nghiên cứu:
Đề tài nghiên cứu về vấn đề giáo dục đạo đức cho học sinh; đối tượng là giáo viên và học sinh lớp 2 trường Tiểu học Lê Bình 1
4 Đối tượng khảo sát và thực nghiệm:
Trang 2Lớp 2/1 trường Tiểu học Lê Bình 1.
5 Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp thuyết phục: Tổ chức tuyên truyền, nâng cao nhận thức đối với các thành viên tham gia
- Phương pháp rèn luyện: Thực hiện tốt công tác giáo dục đạo đức cho học sinh Tiểu học
- Phương pháp thúc đẩy: Khen thưởng, tán thành, coi trọng, khích lệ những
cố gắng của học sinh làm cho bản thân học sinh đó vươn lên hơn nữa và động viên khuyến khích các em khác noi theo
6 Phạm vi và thời gian nghiên cứu:
Học sinh lớp 2/1 trường Tiểu học Lê Bình 1.Năm học 2018-2019
II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
1 Nội dung lý luận về vấn đề giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 2:
Trong công cuộc đổi mới hiện nay khi yếu tố con người được đặc biệt coi trọng, thì tiềm năng trí tuệ cùng với sức mạnh tinh thần đạo đức của con người càng được đề cao và phát huy mạnh mẽ trong mọi lĩnh vực xã hội Việc nâng chất lượng và hiệu quả đạo đức cho học sinh là đòi hỏi, thường xuyên liên tục trong công tác giáo dục "Trồng người"
Giáo dục đạo đức cho học sinh làm cho các em phát triển đúng về mặt đạo đức Tạo cơ sở cho các em biết cư xử và ứng xử đúng đắn trong các mối quan hệ của bản thân với bạn bè, người khác ngay từ khi mới bước vào lớp 2 Với độ tuổi
"non nớt" đó thì việc giáo dục đạo đức càng được quan tâm và kỹ lưỡng hơn của từng giáo viên đối với học sinh Kết quả của quá trình giáo dục đạo đức là học sinh
có những phẩm chất tốt đẹp và bền vững để ứng xử tốt trong các mối quan hệ xã hội
Bác Hồ đã dạy "Dạy cũng như học, phải chú trọng cả tài lẫn đức vì : Có tài
mà không có đức là người vô dụng Có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó" Chính vì thế đức và tài luôn luôn phải song song với nhau.Vậy làm thế nào
để học sinh có được những phẩm chất tốt đẹp đó Nhất là trong trào lưu xã hội hiện nay Đây chính là một vấn đề quan trọng đặt ra cho mọi người giáo viên Trong công tác giảng dạy đòi hỏi giáo viên phải có những kinh nghiệm, các phương pháp giảng dạy phù hợp với đối tượng học sinh, phù hợp với điều kiện của địa phương
để phát huy được khả năng nhận thức của học sinh và giúp các em hiểu rằng bằng các hoạt động học tập – vui chơi… sinh hoạt của mình để tự hình thành con người
có ích cho xã hội, là người chủ nhân tương lai của đất nước
2 Thực trạng vấn đề giáo dục đạo đức cho học sinh:
2.1 Ở nhà trường:
a) Giáo viên:
Trang 3- Quan niệm của một số giáo viên cho rằng, môn Đạo đức là dễ dạy, dễ nói chỉ cần lướt qua là đủ Thực sực không chú trọng, mà thường quan tâm và chỉ chú trọng ở hai môn Toán và Tiếng Việt Chính vì thế mà rèn luyện đạo đức cho học sinh thông qua môn học Đạo đức hay bị xem nhẹ nên giờ dạy không được đảm bảo, cách truyền thụ đạo đức còn khô khan, rời rạc, không lôi cuốn học sinh tích cực học tập
b) Đối với học sinh:
- Đa số học sinh của lớp đều là con em nông thôn, điều kiện kinh tế còn khó khăn nên họ ít chú trọng đến việc học tập và rèn luyện hành vi đạo đức cho con em mình, chỉ cần đến trường để biết đọc, biết viết là được
- Khi đến trường, các em được thầy cô dạy bảo điều đầu tiên là "lễ phép",
"kính trên nhường dưới, gọi dạ bảo vâng", không nói tục, chửi bậy Ở nhà trường thì vậy, còn ở gia đình và xã hội thì sao? Vì thế cho nên việc dạy và giáo dục đạo đức cho học sinh phải biết kết hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội
2.2 Ở gia đình.
Vì công việc gia đình nên phụ huynh thường giao hẳn cho thầy cô, nhà trường và ít quan tâm đến việc giáo dục con cái
Ví dụ: Có những phụ huynh hay phàn nàn với cô giáo chủ nhiệm rằng "Cháu còn chưa ngoan, hay nghịch, mải chơi, không nghe lời bố mẹ, hay nói tục, chửi thề …
Vì vậy nhờ cô, nhờ thầy khuyên bảo cháu giúp tôi Vấn đề này không được giáo dục kịp thời ngay từ khi còn nhỏ thì chắc chắn dần dần các em hình thành nên những hành vi không tốt Bên cạnh đó có nhiều phụ huynh có quan tâm đến việc giáo dục đạo đức cho con em mình nhưng hiệu quả còn hạn chế do bận bịu với công việc gia đình, còn thiếu kinh nghiệm và các kĩ năng cần thiết trong việc giáo dục con cái
Để nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức phải thường xuyên học tập trao đổi
để nâng cao trình độ về kiến thức Cần phối hợp chặt chẽ với nhà trường trong công tác giáo dục
2.3 Thực tiễn ngoài xã hội.
Trong giai đoạn hiện nay chuẩn mực đạo đức có phần bị lơ lỏng Những hành vi, thói quen đạo đức xấu diễn ra hằng ngày, hằng giờ Đối với học sinh việc bắt chước thì rất nhanh vì sự nhận thức của các em còn hạn chế Vậy sự nhận thức hiểu biết của các em không còn bó hẹp trong nhà trường mà còn ảnh hưởng nhiều
từ xã hội Nếu ảnh hưởng của người lớn tốt hay xấu thì các em có thể nhận ra để học tập hoặc làm theo
Vì thế nhà trường, gia đình và xã hội là một mối tổng hoà các mối quan hệ
để giúp các em trở thành người công dân tốt, là người chủ tương lai của đất nước
Trang 43 Một số giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 2:
Để phát huy tính tích cực hoạt động nhận thức của học sinh trong dạy học phải đổi mới đồng bộ về cơ cấu, hệ thống giáo dục, nội dung phương pháp, hình thức tổ chức phương tiện dạy học
3.1 Khi tiến hành dạy học môn Đạo đức ở lớp 2 phải kết hợp chặt chẽ các phương pháp giáo dục, các phương tiện dạy học với các phương tiện giáo dục
Để tiết dạy đạo đức được thành công thì giáo viên phải sử dụng các phương pháp đặc trưng chủ yếu và kể chuyện theo tranh, trình bày trực quan, đàm thoại, nêu gương, đóng vai, vv … và kèm theo các phương tiện giáo dục như tranh ảnh, truyện kể, phim, … phù hợp với nội dung của từng bài
3.2 Dạy học đạo đức phải luôn gắn bó với thực tiễn trong cuộc sống
Giáo viên tạo điều kiện cho học sinh tập xử lý, giải quyết các tình huống cụ thể gần gũi với cuộc sống của các em để các em tự nhận xét và đánh giá hành vi của bản thân, của những người xung quanh
Ở lớp tôi chủ nhiệm tôi luôn tìm hiểu tâm lí của học sinh Trong các buổi sinh hoạt tập thể tôi thường tổ chức sinh hoạt theo chủ điểm của tuần, của tháng như cho các em thi văn nghệ, kể chuyện tổ chức trò chơi sắm vai, với cách hoá trang đơn giản Nhất là các câu chuyện tự biên, có nội dung đơn giản nhưng gần gũi với cuộc sống để các em tích cực tham gia sôi nổi Qua buổi sinh hoạt đó, lồng ghép giáo dục cho học sinh có tinh thần đoàn kết, tinh thần tập thể, tình yêu thương giúp đỡ lẫn nhau, đoàn kết, công bằng, phát huy tính sáng tạo của học sinh
Ví dụ: Trong tháng 9 chủ điểm “Truyền thống nhà trường”: Các em vào năm học mới giáo viên định hướng cho các em thấy rõ nhiệm vụ của năm học giáo viên hướng dẫn và giúp đỡ các em sẵn sàng nhận nhiệm vụ được giao và hoàn thành tốt các nhiệm vụ của người học sinh Hay tháng 11 chủ điểm "Chào mừng ngày nhà giáo Việt Nam", phát động phong trào "Bông hoa học tốt" giúp các em học tập và rèn luyện tốt, xây dựng đôi bạn cùng tiến Giáo dục cho học sinh có thái độ, tinh thần học tập đúng đắn Học tập tốt dành nhiều bông hoa Đó chính là sự thể hiện lòng kính trọng và biết ơn thầy cô giáo Giáo viên có thể kết hợp nhiều hình thức thi đua để hoạt động gây hứng thú cho học sinh
Ví dụ: Làm báo ảnh chào mừng ngày 20 – 11
Đi thăm thầy cô giáo cũ
Tháng 12: chủ điểm "Chào mừng ngày Thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam 22/12" Giáo dục cho học sinh những đức tính tốt đẹp của anh bộ đội cụ Hồ Học tập và làm việc theo gương anh bộ đội giúp học sinh có phẩm chất tốt đẹp, có
ý thức tổ chức kỉ luật, có tinh thần vượt khó, lòng trung thành trong học tập và các hoạt động khác, giúp đỡ các gia đình thương bình liệt sĩ, gia đình có công với cách mạng bằng những việc làm nhỏ của mình
Giáo viên có thể tổ chức hoạt động như: Hát, múa, thi kể chuyện về anh bộ đội
Trang 5Đến thăm các gia đình thương bình liệt sĩ và gia đình có công với cách mạng.
Tổ chức mít tinh, nghe nói chuyện truyền thống kỉ niệm 22/12
3.6 Người xưa thường nói: "Tấm gương bao giờ cũng có giá trị hơn giáo huấn" đối với học sinh Người giáo viên là thần tượng, là trí tuệ, là lí tưởng của các em, các
em tin vào lời dặn dò vào việc làm của giáo viên hơn cả những điều cha mẹ dặn dò, khuyên nhủ.Vì vậy người giáo viên dạy đạo đức không phải chỉ có nhiệt tình, cần
có kiến thức, có vốn kinh nghịêm để ứng xử Đặc biệt ở mỗi thầy cô giáo, phải là một tấm gương sáng về đạo đức, mẫu mực để học sinh noi theo, để củng cố niềm tin cho trẻ về đạo đức Các em thu nhận được những điều cô dạy ở trên lớp không mâu thuẫn với thực tế
3.7 Việc giáo dục đối với học sinh còn chưa ngoan:
Với những học sinh cá biệt giáo viên cần quan tâm, thường xuyên theo dõi
và liên lạc chặt chẽ với phụ huynh học sinh để có biện pháp giáo dục kịp thời Cần
có những biện pháp cứng rắn kiên quyết, đồng thời phải gần gũi, tìm hiểu hoàn cảnh để giúp các em tránh những suy nghĩ lệch lạc về bản thân, tạo niềm tin, chỗ dựa tinh thần cho các em phấn đấu sửa chữa, vươn lên thành người tốt.Học sinh muốn có sự chuyển biến tốt thì người thầy phải kiên trì, không nôn nóng, chán nản, luôn luôn gần gũi và đồng thời là chỗ dựa vững chắc của các em khi các em đến trường
3.8 Giáo viên kết hợp với phụ huynh giáo dục học sinh ngay từ đầu năm học để cùng nhau làm tốt việc giáo dục đạo đức
Tóm lại: Việc giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 2 phải thực hiện ngay từ đầu như người xưa đã nói " Dạy con từ thuở còn thơ", trẻ em như tờ giấy trắng nên việc giáo dục đạo đức là rất quan trọng Việc giáo dục đạo đức cho các em không chỉ là lí thuyết, không phải đơn thuần chỉ là quá trình chuyển động thông tin từ thầy đến trò mà là một quá trình tâm lí xã hội tác động đến trí tuệ của các em
4 Kết quả thực hiện:
Qua nghiên cứu tìm hiểu giải pháp và áp dụng trong phạm vi học sinh Tiểu học, cụ thể là học sinh lớp 2 Các em gần gũi hơn với bạn bè trong lớp, cởi mở hơn đối với thầy cô, các em ngày càng lễ phép hơn với người lớn, với thầy cô Từ đó có những giải pháp giáo dục đạo đức học sinh ngày càng chăm ngoan hơn, biết đoàn kết và giúp đỡ bạn bè, biết cách ứng xử đúng mực với các bạn Ngoài ra sáng kiến này còn giúp tôi có nhiều phương pháp giải quyết hữu hiệu trong việc uốn nắn, giúp đỡ học sinh trở thành những người tốt để xứng đáng là con ngoan trò giỏi
III Kết luận và đề xuất :
Trang 6- Trong quá trình thực hiện và áp dụng sáng kiến kinh nghiệm, tôi đã rút ra được những bài học quí giá để bổ sung cho cho công tác chủ nhiệm lớp của mình như sau:
+ Luôn là tấm gương sáng cho học sinh noi theo
+ Phải kết hợp chặt chẽ các phương pháp giáo dục và các phương tiện dạy học + Luôn lắng nghe ý kiến về những khó khăn của học sinh để tháo gỡ những vướng mắc của học sinh
+ Dạy học đạo đức phải luôn gắn bó với thực tiễn trong cuộc sống Phối hợp tốt công tác chủ nhiệm giữa gia đình, nhà trường và cộng đồng xã hội để giáo dục cho học sinh trở thành những người con ngoan, trò giỏi …
* Trên đây là những đúc kết kinh nghiệm của tôi trong quá trình dạy học đạo đức, tuy nhiên không tránh khỏi con nhiều sai sót Rất mong nhận được ý kiến đóng góp của Ban giám hiệu nhà trường cùng các bạn đồng nghiệp để tôi ngày càng có nhiều kinh nghiệm trong việc giảng dạy và giáo dục đạo đức cho các em
Lê Bình 1, ngày 22 tháng 9 năm 2019
Người viết
Huỳnh Thị Mỹ Ái
DUYỆT SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM CỦA BAN GIÁM HIỆU