Trong quá trình giáo dục đạo đức cho học sinh, chúng ta phải hình thành cho các em những thói quen chuẩn mực đạo đức cụ thể là: Lòng kính yêu ông bà, cha mẹ, kính trọng thầy giáo, cô giá[r]
Trang 1PHẦN I: MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài:
Xuất phát từ thực trạng ở địa phương phường Hòa Hiệp Bắc, chứng kiến nhiều thế hệ học trò lớn lên với nhiều thay đổi: không việc làm; không giúp
đỡ ba mẹ, suốt ngày lang thang, tụ tập, gây gổ đánh nhau, nói tục, có những
em còn có biểu hiện của nghiện hút, chích ma túy, chất gây nghiện… và đaulòng hơn nữa có em chết, bỏ lại những nỗi đau cho người thân chỉ vì không chịu đi làm dù đang ở đỉnh cao của tuổi trẻ và sức khỏe, hời hợt và vô trách nhiệm với gia đình với chính cả bản thân mình…Thực trạng xuống cấp về đạo đức cũng như nhân cách của những học trò thân yêu của mình làm bản thân tôi cảm thấy vô cùng xót xa và đặt ra nhiều câu hỏi trong đó có những câu hỏi: Có phải một phần của thực trạng đó là do sự giáo dục của gia đình, nhà trường và thực sự vẫn còn thiếu sự quan tâm của các cấp chính quyền địa phương? Vậy Làm thế nào để giúp các em có 1 nền tảng đạo đức bền vững? Phải chăng khi dạy, chúng ta còn nặng nề bởi kiến thức mà chưa thực
sự chú tâm vào việc giáo dục các em các kĩ năng sống,kĩ năng ứng phó với các tình huống xấu xảy ra trong cuộc sống??? Xã hội càng phát triển con người càng phải hoàn thiện, một con người hoàn thiện về nhân cách là con người không chỉ có tài mà cần phải có cả đức Nhân cách của con người muốn được xây dựng và phát triển cần bắt đầu ngay từ khi mới sinh ra và đặc biệt là trong giai đoạn ngồi trên ghế nhà trường Có thể nói, việc hình thành và phát triển các phẩm chất đạo đức, tri thức cho thế hệ trẻ là một trong những nhiệm vụ quan trọng, cấp thiết, đây cũng là một trong những nhiệm vụ của nhà trường nói riêng, của ngành giáo dục nói chung cần phải thực hiện Giáo dục đạo đức cho học sinh Tiểu học là một mặt của hoạt độnggiáo dục nhằm xây dựng cho trẻ em những tính cách nhất định và bồi dưỡng cho các em những quy tắc hành vi thể hiện trong thái độ với bạn bè, gia đình, người khác và đối với Nhà nước, Tổ quốc Đạo đức của con người mới
xã hội chủ nghĩa không chỉ là thành phần quan trọng về cơ bản của giáo dục
mà là mục đích của toàn bộ công tác giáo dục thế hệ trẻ Trong giáo dục không những có kiến thức mà phải có đạo đức Vì vậy công tác giáo dục trước tiên phải đặt chăm lo bồi dưỡng đạo đức cho học sinh, coi đó là cái căn bản, cái gốc cho sự phát triển nhân cách
Học để có đạo đức, để hành động có đạo đức, để yêu đạo đức Đó là một tưtưởng lớn của thời đại, một định hướng đúng đắn và quan trọng của nền giáo dụchiện đại Ngày nay, với những thành tựu vĩ đại của cách mạng khoa học và kỹthuật, con người nắm trong tay những tư tưởng và khoa học hết sức hùng hậu, cógiá trị và sức sang tạo cực kỳ lớn lao đồng thời cũng có sức tàn phá và hủy diệt thậtkinh khủng Bước tiến phi thường đó của xã hội loài người đòi hỏi mỗi con người,mỗi dân tộc nhất thiết phải có tâm hồn và đạo đức trong sáng của lòng nhân ái Công cuộc đổi mới xã hội hiện nay ở nước ta cũng nhằm tiếp tục nhân đạo hóacác quan hệ giữa người và người, giữa người và môi trường sống, làm cho những
Trang 2nguyên tắc của nền đạo đức mới được khẳng định trong các chính sách và chủ trương,trong các hoạt động và quan hệ xá hội Đồng thời chính sự nghiệp đổi mới cũng đòihỏi xuất hiện những con người có phẩm chất đạo đức đầy đủ để đưa sự nghiệp đó tiếnlên đúng hướng và thu được nhiều kết quả Thái độ đặc biệt coi trọng nhân cách đãđược Hồ Chủ Tịch dạy:
“Có tài mà không có đức là người vô dụng, có đức mà không có tài làm việc gì cũng khó”.
Đức là nền tảng tạo đà cho tài phát triển, tài làm cho đức phát triển toàn diện vữngchắc làm gia tăng các giá trị xã hội cho mỗi người
Người Việt Nam từ xưa đã có biết bao truyền thống tốt đẹp Truyền thốngtôn sư trọng đạo được người Việt Nam tôn vinh, người thầy được kính trọng và đềcao Song, do sự du nhập của nhiều nguồn văn hóa không lành mạnh và do cơ chếthị trường kinh tế chạy theo lợi nhuận thì việc giáo dục đạo đức có ít nhiều ảnhhưởng Trước đây trong các trường học, hiện tượng vô lễ với giáo viên, nói tụcchửi bậy là rất hiếm, ý thức kỷ luật của học sinh rất tốt, tinh thần đoàn kết, tươngthân tương ái là rất cao Trong gia đình con cháu yêu thương ông bà, cha mẹ:
“Một lòng thờ mẹ kính cha Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con”.
Lúc sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh có nói:“Hiền dữ phải đâu là tính sẵnPhần nhiều do giáo dục mà nên”.
Chính vì vậy, mọi nhà trường tiến bộ, nhân đạo, dân chủ, hướng về tương lainhất thiết phải coi trọng và ngày càng làm tốt hơn việc bồi dưỡng đạo đức mới chothế hệ trẻ đang lớn lên và tiến hành ngay từ bậc Tiểu học
2 Mục đích nghiên cứu:
Việc giáo dục đạo đức là vấn đề cấp thiết không chỉ ở một quốc gia nào
“Trong tương lai tri thức là quyền lực, giáo dục đạo đức là chìa khóa cuối cùng
mở cánh cửa vào tương lai” Đảng và nhà nước ta cũng xác định được rằng giáo
dục đạo đức cho học sinh Tiểu học là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu Để giáo dụcđạo đức cho các em nhiệm vụ đó trước hết của các thầy cô giáo Trên cơ sở điềutra chất lượng giáo dục đạo đức đạo đức của trường Tiểu học Hải Vân, từ đó rút ramột số kết luận về tâm lý lứa tuổi điển hình, đề xuất một số biện pháp giáo dục đạođức nhằm nâng cao chất lượng đạo đức cho học sinh của trường tiểu học Hải Vân.Việc tìm hiểu và đánh giá chất lượng đạo đức học sinh nhằm giúp giáo viên nắmđược tình hình đạo đức của lớp mình, trường mình, nhìn nhận được thái độ, ý thứccủa học sinh, hiểu được yếu tố và nguyên nhân nào đã tác động đến đạo đức củacác em Từ đó tìm cho mình phương pháp giảng dạy thông qua các môn học và cáchoạt động tập thể có hiệu quả cao nhất trong việc giáo dục đạo đức cho các em học
Trang 3sinh nhàm nâng cao chất phẩm chất đạo đức cho các em học sinh, cũng từ đó rút racho bản thân những bài học quý báu trong việc hình thành nhân cách học sinh Tiểuhọc.
3 Phạm vi nghiên cứu:
- Phạm vi về quy mô: Là vấn đề giáo dục đạo đức thông qua các môn học vàcác hoạt động tập thể ngoài giờ lên lớp
- Phạm vi về không gian: Tại trường Tiểu học Hải Vân
- Phạm vi về thời gian: Từ tháng 8 năm 2014 đến tháng 5 năm 2015
4 Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Nghiên cứu lí luận của vấn đề giáo dục đạo đức cho học sinh Tiểu học.
- Điều tra thực trạng trong công tác giáo dục đạo đức cho học sinh trườngTiểu học Hải Vân
- Tìm hiểu nguyên nhân trực tiếp và gián tiếp ảnh hưởng đến chất lượng giáodục đạo đức cho học sinh trường Tiểu học Hải Vân
- Đề xuất mới: Trang bị cho học sinh Tiểu học những kiến thức về các chuẩnmực hành vi đạo đức và các khái niệm đạo đức thông qua môn Đạo đức, các mônhọc khác để giúp các em đánh giá các hoạt động của bản thân về đạo đức
- Trên cơ sở những hiểu biết đó, từng bước bồi dưỡng cho học sinh Tiểu học
ý thức, thái độ, hành vi trong mối quan hệ với thầy cô, bạn bè, ông bà, cha mẹ
5 Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp điều tra: Điều tra thực trạng trong công tác giáo dục đạo đứccho học sinh Lấy ý kiến của giáo viên và học sinh để thu thập thông tin nghiên cứu
- Phương pháp đàm thoại: Trực tiếp trò chuyện với giáo viên, học sinh để tìmhiểu nhận thức như thế nào về vai trò, ý nghĩa của việc giáo dục đạo đức cho học sinh
- Phương pháp quan sát: Dự giờ và quan sát giờ dạy của giáo viên Quan sát cử chỉ,thái độ, hành động, sự biểu hiện phẩm chất đạo đức qua hành vi của học sinh tronghọc tập, giao tiếp thông qua các tiết học trên lớp Quan sát các hoạt động ngoại khóatrên sân trường, hoạt động tập thể ngoài giờ lên lớp,… để từ đó điều chỉnh hành vi và
ý thức đạo đức cho học sinh
- Phương pháp lấy ý kiến đồng nghiệp: Gặp trực tiếp những giáo viên có kinhnghiệm, các nhà quản lý xin ý kiến, trao đổi về những vấn đề có liên quan đến đề tài
Trang 4
- Phương pháp thực nghiệm: Kiểm nghiệm tính khoa học, tính khả thi của các biệnpháp đã đề xuất
- Phương pháp thống kê toán học
6 Đóng góp mới của đề tài:
- Trang bị cho học sinh tiểu học những hiểu biết nhất định về đạo đức của xã
hội đối với cá nhân, các yêu cầu biểu thị dưới dạng các chuẩn mực đạo đức, các quytắc đạo đức, các khái niệm đạo đức, các nguyên tắc đạo đức, các lý tưởng đạo đức,…
để giúp cho học sinh ý thức được ý nghĩa, tính đúng đắn, giá trị của các hành vi đạođức phù hợp với các yêu cầu để ứng xử đúng đắn trong các tình huống đạo đức
- Hình thành cho học sinh kinh nghiệm đạo đức, thói quen đạo đức thông quaviệc tổ chức cho các em tập dượt trong các hoạt động (học tập, lao động, công tác xãhội, sinh hoạt tập thể,…) Thói quen hành vi đạo đức chỉ được hình thành và trở nênbền vững thông qua hoạt động, mối quan hệ đa dạng với những người khác, trẻ em tựkhẳng định, tự tin đó là điều quan trọng trong việc ứng xử đạo đức
- Bồi dưỡng cho học sinh ý thức, thái độ, hành vi đối với phẩm giá của conngười trong quan hệ đối với người khác
7 Kế hoạch nghiên cứu:
- Từ tháng 8/2014 đến tháng 11/2014: Giai đoạn chuẩn bị nghiên cứu đề tài.
- Từ tháng 12/2014 đến tháng 01/2015: Giai đoạn nghiên cứu đề tài
- Từ tháng 02/2015 đến tháng 4/2015: Giai đoạn soạn thảo và viết đề tài
PHẦN II: NỘI DUNG
I CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC:
- Cần đảm bảo sự bình đẳng trong học sinh để hình thành và phát triển đạođức Quan tâm đặc biệt đến những học sinh đang gặp khó khăn bất lợi
Trang 5- Cần có sự định hướng đúng đắn cho sự phát triển đạo đức tiếp theo của họcsinh sau bậc Tiểu học.
Với những yêu cầu trên, nhà trường, gia đình và các tổ chức xã hội cần nhậnthức đầy đủ và có trách nhiệm cùng với các nhà quản lý giáo dục tiến hành cáchoạt động giáo dục thiết thực để giáo dục đạo đức cho học sinh Tiểu học
Theo tác giả Nguyễn Sinh Hùng (Tài liệu Đạo đức và phương pháp dạy đạođức ở trường Tiểu học của nhà xuất bản Hà Nội năm 1992) muốn nghiên cứu vàgiảng dạy đạo đưc, dù ở cấp độ nào vấn đề đầu tiên là phải xác định rõ được cácnguyên lý đạo đức và các phạm trù cơ bản của đạo đức, với một quan điểm phươngpháp luận khoa học chân chính; Các vấn đề như bản chất của đạo đức, sự phát sinh
và phát triển của đạo đức, các tiêu chuẩn khoa học của đạo đức, vai trò của đạo đứctrong đời sống xã hội - Chính là phạm trù cơ bản của đạo đức học Mác-Lê nin, đãđược Mác và F.Anggen trình bày, luận giả theo quan điểm của triết học duy vậtbiện chứng và duy vật lịch sử Cho đến nay, trong quá trình đổi mới, mặc dù trongnội hàm của từng vấn đề đó đã có những dấu hiệu phát triển, phong phú thêmnhững giá trị, chuẩn mực cơ bản của nó vẫn còn nguyên giá trị lịch sử và vẫn còn ýnghĩa thực tiễn sắc bén của nó
Hiện nay vẫn có người “tế nhị” hơn trong việc phủ nhận đạo đức học theo
quan điểm Mác xít, biện lẽ rằng trong các tác phẩm của Mác và Lê nin không hềthấy có một học thuyết, một định nghĩa riêng cho đạo đức về hiện tượng đúng làcác nhà sáng lập chủ nghĩa mác không có một tác phẩm riêng lĩnh vực đạo đứctrong đó có nêu lên một khái niệm về đạo đức, nhưng trong các tác phẩm củamình, Mác cũng như F.Angghen khi nêu lên một vấn đề đạo đức đều quy về nhữngnguyên tắc, quy phạm được quy định một cách lịch sử của hành vi của con người
kể cả cách đánh giá các hành vi ấy trong các phạm trù Thiện và Ác, đến phẩm chấtđạo đức của con người Vì vậy có thể rút ra kết luận rằng: Những nguyên tắc, quyphạm của hành vi của con người, đối với phẩm giá của con người, trong quan hệvới những người khác, ngay trong quan hệ với giai cấp mình hoặc với giai cấp đốilập, trong quan hệ với nhân dân, với Tổ quốc… Chính biểu hiện lý luận về đạo đức,ngay cả mối quan hệ giữa cá nhân với xã hội, việc kết hợp lợi ích cá nhân và lợi ích
xã hội luôn luôn là các vấn đề trọng tâm của các học thuyết đạo đức - Cũng chính làcác vấn đề lý luận cơ bản của đạo đức Tuy nhiên, khi nghiên cứu và giảng dạy đạođức, chúng ta không chỉ dừng ở việc trình bày những nguyên lý chung nhất mà phảitiếp tục đi sâu vào phạm trù đạo đức cụ thể làm cơ sở vững chắc cho quá trình giáodục đạo đức nói chung
2 Một số khái niệm về đạo đức:
Đạo đức là một trong những hình thái sớm của ý thức xã hội, bao gồmnhững chuẩn mực xã hội điều chỉnh hành vi của con người trong quan hệ vớingười khác và với cộng đồng (quan hệ gia đình, bạn bè, hàng xóm, giai cấp, dântộc)
Trang 6Đạo đức được thể hiện ở các quan hệ về thiện và ác, lòng nhân ái, lươngtâm, danh dự, hạnh phúc, lẽ công bằng về những điều cần phải làm, nên làm, đượchay không được làm, … Căn cứ vào những chuẩn mực đó, người ta đánh giá hành
vi của mỗi người và của chính mình Tuy chuẩn mực đạo đức không được ghithành văn bản pháp quy có tính chất bắt buộc mỗi người phải thực hiện, nhưng vẫnđược mọi người thực hiện do sự thôi thúc của lương tâm cá nhân và dư luận xãhội Đạo đức ra đời và phát triển là do nhu cầu xã hội phải điều tiết mối quan hệgiữa các cá nhân, phải điều tiết hoạt động chung của con người trong mọi lĩnh vựccủa đời sống xã hội
Đạo đức là sự phản ánh tồn tại xã hội nhất định, phản ánh các quan hệ xã
hội Vì vậy, trong xã hội có giai cấp, đạo đức có tính giai cấp “Xã hội nào thì đạo đức ấy” Đạo đức của xã hội ta là đạo đức xã hội chủ nghĩa Đạo đức được xây
dựng trên cơ sở một xã hội không có người bóc lột người, trên cơ sở có sự kết hợpthỏa đáng giữa lợi ích cá nhân và lợi ích xã hội Các hình thái kinh tế xã hội thaythế nhau, nhưng xã hội giữ lại những điều kiện sinh hoạt, những kiến thức chung
Do vậy đạo đức cũng có tính chất kế thừa nhất định Đó là những yêu cầu đạo đứcliên quan đến những hình thức liên hệ đơn giản nhất giữa người với người Cụ thể,mọi thời đại đều lên án cái ác, cái tàn bạo, tham lam, hèn nhát, … và đều khenngợi cái thiện, sự độ lượng, khiêm tốn Xã hội càng tiến bộ, quan hệ giữa ngườivới người càng mang tính nhân đạo hơn
Việc giáo dục đạo đức cho học sinh Tiểu học là hình thành cho các em lòngnhân ái mang bản sắc con người Việt Nam; Yêu quê hương đất nước hòa bình,công bằng bác ái, kính trên nhường dưới, đoàn kết với mọi người, … Có ý thức vềbổn phận của mình đối với người thân, đối với bạn bè, đối với cộng đồng và môitrường sống Tôn trọng và thực hiện đúng pháp luật, các quy định của nhà trường,khu dân cư, sống hồn nhiên, mạnh dạn, tự tin, trung thực Biết cách tự phục vụ,biết cách học tập, vận dụng làm được một số việc trong gia đình
Trong quá trình giáo dục đạo đức cho học sinh, chúng ta phải hình thành chocác em những thói quen chuẩn mực đạo đức cụ thể là: Lòng kính yêu ông bà, cha
mẹ, kính trọng thầy giáo, cô giáo, quý mến bạn bè, giúp đỡ bạn khi gặp khó khăn;thật thà dũng cảm trong học tập, lao động; lòng biết ơn những người có công vớiđất nước… Những thói quen này, những đức tính này thực hiện theo các chuẩnmực đạo đức nhân đạo của loài người là các yếu tố tạo thành nền tảng để hìnhthành và phát triển nhân cách đạo đức mới Những thói quen hành vi đạo đức nàykhông đơn thuần là những hành động ứng xử có được do lặp lại bằng luyện tậptrong nhiều tình huống quen thuộc Đó phải là những hành động ứng xử chịu sựkích thích của những động cơ đạo đức đúng đắn
Như vậy phẩm chất đạo đức của thế hệ trẻ, sự ứng xử này được hình thành
do trẻ rèn luyện những thói quen đạo đức, tình cảm đạo đức, kiến thức đạo đức Vìvậy giáo dục đạo đức cho học sinh Tiểu học là cung cấp cho trẻ những biểu tượng
và khái niệm đạo đức, bồi dưỡng xúc cảm đạo đức và tình cảm đạo đức, rèn luyện
Trang 7kỹ năng và thói quen đạo đức.
3 Vai trò của nhà trường Tiểu học trong việc giáo dục đạo đức:
- Làm cho học sinh Tiểu học nhận thấy rằng cần làm cho hành vi ứng xử củamình phù hợp với lợi ích của xã hội, giúp cho các em lĩnh hội các lý tưởng đạođức, các nguyên tắc đạo đức, các chuẩn mực đạo đức để đảm bảo sự phù hợp đó
- Bồi dưỡng tình cảm đạo đức tích cực và bền vững các phẩm chất ý chí(thật thà, dũng cảm, kỷ luật, kiên trì…) để đảm bảo cho hành vi đạo đức luôn luônnhất quán với yêu cầu đạo đức
- Rèn luyện thói quen hành vi đạo đức, làm cho chúng trở thành bản tính tự nhiêncủa cá nhân và duy trì lâu bền các thói quen đó để ứng xử đúng đắn trong mọi hoàn cảnh
- Giáo dục văn hóa ứng xử (hành vi văn minh) thể hiện sự tôn trọng và quýtrọng lẫn nhau của con người, bảo quản tính nhân đạo, trình độ thẩm mĩ cao củacác quan hệ cá nhân trong cuộc sống
- Việc bồi dưỡng tình cảm đạo đức và rèn luyện thói quen hành vi đạo đức lànhằm hình thành bản lĩnh đạo đức vững vàng cho học sinh Song cần chú ý rằngnếu trình độ phát triển nhân cách về mặt đạo đức nhất là về mặt ý thức đạo đứckhông tương ứng với trình độ phát triển của tình cảm đạo đức, của thói quen hành
vi đạo đức thì sẽ gặp nhiều khó khăn, không thuận lợi, lung túng, thậm chí mắc sailầm trong ứng xử đạo đức khi gặp các tình huống khó khăn; niềm tin đạo đức vàtình cảm đạo đức được hình thành không chắc chắn, phiến diện Mặt khác nếu việctruyền thụ kiến thức đạo đức được tiếp thu một cách hình thức thì sẽ gặp tai họa làlời nói và việc làm không thống nhất với nhau, lý trí và tình cảm không thống nhấtvới nhau, nảy sinh hiện tượng phân đôi nhân cách, hiện tượng đạo đức giả Chính
vì vậy, việc xác định vai trò của nhà trường trong giáo dục đạo đức cho học sinh làcực kỳ quan trọng
II THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC:
1 Đặc điểm tình hình nhà trường:
a) Nhà trường:
Được sự chỉ đạo sát sao của Sở giáo dục, Phòng giáo dục, được sự giúp đỡnhiệt tình có hiệu quả của các cấp các ngành; các bậc phụ huynh học sinh nhiệttình luôn tạo điều kiện tốt nhất để các giáo viên hoàn thành nhiệm vụ năm học
b) Học sinh:
Trang 8Lớp 4/3 năm học 2014-2015, Các em hầu hết là con em nhân dân lao động
ở địa phương , có nhiều mặt tốt cần phát huy nhưng cũng không hiếm nhữngmặt tồn tại tiêu biểu của một số học sinh cá biệt Về chất lượng học tập nhìnchung tất cả các bộ môn đều có học sinh chưa đạt về kiến thức kĩ năng Nếu đốichiếu với yêu cầu mới hiện nay đòi hỏi chất lượng ngày càng nâng cao thì chưađạt Tình trạng học hời hợt, không chú ý nghe giảng, không làm bài tập ở nhà làkhá phổ biến Ý thức chấp hành kỷ luật, nội quy của lớp và của nhà trường chưatốt vẫn còn ở rải rác các lớp Hiện tượng lấy cắp tiền của bạn, của gia đình đôilúc cả giáo viên để mua quà, tiêu sài; lấy cắp đồ dùng học tập của bạn vẫn diễn
ra hằng ngày… Ngoài thời gian học tập và rèn luyện ở trường, các em còn phảilao động giúp đỡ gia đình…Đã phải lam lũ lao động vất vả, phương pháp họctập, rèn luyện còn lung túng, cha mẹ ít quan tâm đến việc học hành và giáo dụccon cái nên chất lượng giáo dục thật đáng lo ngại tình hình này thôi thúc nhàtrường phải tập trung suy nghĩ cải tiến cách dạy, cách giáo dục học sinh pháttriển toàn diện đáp ứng nhu cầu của xã hội hiện nay
2 Chất lượng đạo đức của học sinh hiện nay ở trường tiểu học Hải Vân:
Muốn có biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh thì
phải nắm chắc và đánh giá đúng tình hinh đạo đức của học sinh lớp mình Tôi đãdùng nhiều hình thức điều tra như nghiên cứu hồ sơ, học bạ, nghiên cứu dư luậncủa giáo viên, của cha mẹ học sinh và nhân dân địa phương, theo dõi các hoạt độngcủa học sinh trên lớp cũng như các buổi sinh hoạt tập thể ngoài trời Qua điều tratôi thấy nhìn chung các em đều tốt, đều mong muốn xây dựng lớp mình thành lớptốt Riêng một số em có biểu hiện sai về mặt đạo đức đều rơi vào những em có họclực chưa tốt; Số còn lại là do những yếu tố ảnh hưởng bởi những tác động xấu,chưa có ý thức phân định và tiếp thu một cách có chọn lọc Hơn nữa đây cũng là
độ tuổi rất hiếu động, còn thích ham chơi, ý thức định hướng chưa rõ ràng Sựthiếu quan tâm từ phía gia đình: Cha mẹ vì quá bận rộn không có điều kiện thờigian để chăm sóc con cái; không khí gia đình cũng ảnh hưởng rất lớn đến các emnhư cha mẹ bỏ nhau, cha mẹ không hòa thuận khiến các em thiếu thốn tình yêuthương, nghe lời rủ rê của những kẻ xấu, xa lánh những người bạn tốt từ đó trở nên
hư hỏng Một số em có hoàn cảnh khó khăn, không có điều kiện vật chất đầy đủnhư các bạn bè khác trong lớp mà không vượt lên được hoàn cảnh sinh ra tự ty, comình lại, không chịu nhận sự giúp đỡ từ phía bạn bè và nhà trường Những em nàythường có biểu hiện rất đa dạng, có thể xếp thành mấy nhóm như sau:
*Ở trường:
- Thiếu ý thức tổ chức kỷ luật, chây lười trong học tập, lao động; Học bài,làm bài không đầy đủ, quay cóp bài khi làm bài kiểm tra; Ăn mặc chưa gọn gang,sạch sẽ, không tuân thủ theo quy định chung của trường
- Thiếu lễ phép với thầy cô giáo; thiếu trung thực với thầy cô giáo; thiếu tôntrong cô giáo, thầy giáo, thậm chí có em còn chửi thầy giáo, cô giáo
Trang 9- Phá phách tài sản của nhà trường, của bạn; gây gổ đánh nhau với bạn bètrong lớp, trong trường, dọa nạt ban cán sự lớp, nói tục, chửi bậy, ăn cắp vặt, …
*Ở ngoài trường:
- Thiếu lễ phép với cha mẹ, người lớn, nói dối gia đình, mất trật tự làngxóm… La cà hàng quán ăn uống bê tha, tiêu tiền lãng phí, chơi internet, điện tử,các trò chơi bạo lực…
- Một số học sinh cá biệt có những biểu hiện gần giống hành vi trẻ langthang phạm pháp như: Trộm cắp, đánh nhau, lừa dối gia đình để lấy tiền tiêu xài
Tôi cho rằng những em học sinh hư này nếu được giáo dục đúng cách thì sẽtrở thành những học sinh ngoan, học giỏi, có ích cho gia đình, nhà trường, xã hội
Vì vậy không thể giáo dục các em theo từng phần, từng mặt riêng biệt mà luônphải giáo dục toàn bộ nhân cách
III CÁC GIẢI PHÁP VÀ KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC:
1 Các giải pháp giáo dục đạo đức cho học sinh:
Tuổi học sinh Tiểu học là giai đoạn lĩnh hội các Chuẩn mực đạo đức và quy
tắc hành vi đạo đức một cách hệ thống Hơn nữa, nhà trường còn kiểm tra việcthực hiện các chuẩn mực đạo đức một cách thường xuyên và có mục đích Việcgiáo dục đạo đức cho học sinh không tách rời việc giáo dục nhân cách học sinh và
có thể thực hiện với nhiều hình thức thích hợp, đa dạng trong đó nổi bật là các hìnhthức sau:
a) Giáo dục đạo đức thông qua quá trình dạy học:
Bản thân quá trình dạy học và ngay trong các nhiệm vụ dạy học là nhằm góp
phần giáo dục đạo đức, nhân cách cho học sinh Tính chất giáo dục của việc dạyhọc đòi hỏi nhà giáo phải khai thác đúng đắn, sâu sắc nội dung các môn học, thôngqua việc dạy học mà thực hiện các yêu cầu, nhiệm vụ giáo dục nhằm phát triển cácphẩm chất đạo đức, hoàn thiện nhân cách học sinh
Trước hết phải nói tới quá trình dạy học môn Đạo đức ở trường Thông quamôn học này mà học sinh có được một hệ thống khái niệm, tri thức đạo đức Nhờ
đó học sinh có thể hiểu được mục đích hành động, biết được cần phải làm gì, phân
biệt được “cái tốt và cái xấu”, “cái đạo đức và cái vô đạo đức” v.v… Trên cơ sở
đó, các em định hướng đúng trong các hiện tượng phong phú và phức tạp ở quanhmình và có được tính tự giác trong quá trình học tập Ở bậc Tiểu học, việc dạy vàhọc môn Đạo Đức với tư cách là môn học cũng có tác dụng đặc biệt; thông qua việcdạy học môn Đạo Đức nhằm thực hiện được các nhiệm vụ:
- Cung cấp cho học sinh các tri thức sơ đẳng về các chuẩn mực đạo đức gắn
Trang 10với kinh nghiệm sống, giúp học sinh hình thành, định hướng về giá trị đạo đức,biết các nghĩa vụ, trách nhiệm và phân biệt được cái đúng cái sai, cái thiện cái ác.
Từ đó có nguyện vọng thông qua hoạt động mà đưa các chuẩn mực, các giá trị ấyvào mọi lĩnh vực của cuộc sống (phù hợp với trình độ nhận thức, tập quán hành viđạo đức đang hình thành ở mỗi em)
- Trên cơ sở đó giúp các em tập luyện trong đời sống thực tế, hình thành cáchành vi, tập quán hành vi lành mạnh, góp phần tạo nên lối sống phù hợp với cácchuẩn mực đạo đức văn hóa
Nếu thực hiện tốt các nhiệm vụ trên chúng ta đã và sẽ đặt được những viêngạch hồng đầu tiên trong quá trình giáo dục, bồi dưỡng hình thành cơ sở ban đầucủa tư cách đạo đức người công dân, người chiến sĩ, những người chủ tương laicủa đất nước, của dân tộc Các em cũng hiểu bổn phận, nghĩa vụ, trách nhiệm củamình trong các mối quan hệ xã hội, đòi hỏi trong giáo lưu, giao tiếp ứng xử phảituân theo các chuẩn mực đạo đức, nhất là trong điều kiện xã hội phát triển nhanhchóng, mạnh mẽ và phức tạp trong cơ chế thị trường Cụ thể là:
+ Các quan hệ với gia đình (cha mẹ, ông bà, anh chị em);
+ Quan hệ với nhà trường (thầy cô giáo, bạn bè);
+ Quan hệ với cộng đồng (làng xóm, đoàn thể, xã hội);
+ Thái độ và quan hệ với lao động, với công việc hàng ngày;
+ Thái độ và quan hệ với tài sản công cộng, với môi trường, với các di sảnvăn hóa, với thiên nhiên, …;
+ Ý thức về nghĩa vụ đối với Tổ quốc, đối với dân tộc;
+ Ý thức đối với trách nhiệm bổn phận, lợi ích chính đáng của bản thân, …
Ngoài môn Đạo đức, tất cả các môn học khác ở Tiểu học, đặc biệt là môn
Tiếng Việt, môn Toán các môn học khác đều có khả năng tiềm tàng, nếu được khaithác tốt, đúng hướng, nhằm vào việc giáo dục đạo đức Chẳng hạn ở môn TiếngViệt qua các câu chuyện kể, các bài văn, bài thơ có nội dung phong phú, sinh động
ca ngợi vẻ đẹp của đất nước, ca ngợi văn hóa, các tập quán truyền thống tốt đẹpcủa đất nước, của dân tộc nếu được khai thác, tiến hành đúng đắn sẽ mở rộng đượckiến thức về đạo đức, về truyền thống văn hóa, về kinh nghiệm, lối sống mang tínhdân gian, phản ánh bản sắc đạo đức của dân tộc Tất cả sẽ giáo dục, bồi dưỡng chohọc sinh tình yêu quê hương đất nước, lòng tự hào dân tộc và kể cả các chuẩn mực
sơ giản trong giao tiếp, ứng xử về đạo đức …
Khi hướng dẫn học sinh học bài, làm bài nhờ vận dụng đúng các nguyên tắc
và phương pháp giáo dục và dạy học sẽ giúp học sinh đi từ mức độ dễ đến khó, từ