Thực tế việc quản lý hoạt động TCM hiện nay ở trường THCS TamHiệp,Huyện Thanh Trì còn mang tính hình thức, chưa được tổ chức quản lý chặtchẽ, chưa có tác dụng thiết thực trong nâng cao n
Trang 1MỤC LỤC
PHẦN I:ĐẶT VẤN ĐỀ 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Mục đích nghiên cứu 2
3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu 2
4 Giả thuyết khoa học 2
5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3
6 Giới hạn của đề tài 3
7 Phương pháp nghiên cứu 3
8 Cấu trúc luận văn 4
PHẦN II: NỘI DUNG Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN TẠI TRƯỜNG THCS TAM HIỆP 5
1.1 Tổng quan về lịch sử nghiên cứu quản lý hoạt động tổ chuyên môn tại trường THCS Tam Hiệp 5
1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài 6
1.2.1 Quản lý 6
1.2.2 Quản lý giáo dục 8
1.2.3 Quản lý nhà trường và quản lý trường THCS 10
1.3 Tổ chuyên môn, tổ trưởng chuyên môn, quản lý hoạt động tổ chuyên môn16 1.3.1 Tổ chuyên môn 16
1.3.2 Tổ trưởng chuyên môn 17
1.3.3 Quản lý hoạt động tổ chuyên môn 19
1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng 28
1.4.1 Yếu tố chủ quan 28
1.4.2 Yếu tố khách quan 31
Tiểu kết Chương 1 32
Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN CỦA HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG THCS TAM HIỆP,HUYỆN THANH TRÌ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI 33
2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và giáo dục của xã Tam Hiệp,Huyện Thanh Trì,Hà Nội 2.1.1 Điều kiện tự nhiên 33
2.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội 33
2.1.3 Giáo dục của Xã Tam Hiệp,huyện Thanh Trì 34
2.2 Giáo dục THCS Tam Hiệp,Huyện Thanh Trì, Hà Nội 34
2.2.1 Tình hình chung về giáo dục THCS Tam Hiệp của Huyện Thanh Trì34 2.2.2 Quy mô mạng lưới trường lớp và học sinh 35 2.2.3 Số lượng, cơ cấu, trình độ của đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên.35
Trang 22.2.4 Cơ sở vật chất, thiết bị dạy học (Thống kê Phụ lục 1) 38
2.3 Thực trạng hoạt động tổ chuyên môn ở các trường THCS Tam Hiệp,Huyện Thanh Trì 39
2.4 Thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn trường THCS Tam Hiệp,Huyện Thanh Trì 43
2.4.1 Thực trạng việc phân chia tổ chuyên môn 43
2.4.2 Quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng trường THCS Tam Hiệp, Huyện Thanh Trì 45
2.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng trường THCS Tam Hiệp,Huyện Thanh Trì 56
Tiểu kết Chương 2 57
Chương 3 MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN CỦA HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG THCS TAM HIỆP,HUYỆN THANH TRÌ, TP HÀ NỘI 58 3.1 Những nguyên tắc trong việc đề xuất biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động tổ chuyên môn ở trường THCS Tam Hiệp 58
3.1.1 Bảo đảm tính toàn diện và hệ thống 58
3.1.2 Bảo đảm tính khả thi 58
3.1.3 Bảo đảm tính kế thừa 58
3.2 Một số biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng trường THCS Tam Hiệp thành phố Bắc Giang, tỉnh Bắc Giang 58
3.2.1 Nâng cao chất lượng quản lý xây dựng kế hoạch hoạt động 58
3.2.2 Đổi mới công tác quản lý chuyên môn, nghiệp vụ 67
3.2.3 Đẩy mạnh công tác bồi dưỡng đội ngũ 74
3.2.4 Quản lý chặt chẽ công tác thi đua, khen thưởng 80
3.3 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất 82
PHẦN III:KẾT LUẬN CHUNG 85
1 Kết luận 85
2 Khuyến nghị 86
TÀI LIỆU THAM KHẢO 88
Trang 3PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ
1 Lý do chọn đề tài
Từ trước đến nay, một quốc gia muốn phát triển cần phải có các nguồnlực như tài nguyên thiên nhiên, vốn, khoa học - công nghệ, con người Trongcác nguồn lực đó thì nguồn lực con người là quan trọng nhất, có tính chất quyếtđịnh trong sự tăng trưởng và phát triển kinh tế Một nước cho dù có tài nguyênthiên nhiên phong phú, máy móc kỹ thuật hiện đại nhưng không có những conngười có trình độ, có đủ khả năng khai thác các nguồn lực đó thì khó có khảnăng đạt được sự phát triển như mong muốn
Thời đại ngày nay, con người được coi là một "tài nguyên đặc biệt", một
nguồn lực của sự phát triển kinh tế Bởi vậy, việc phát triển con người, phát triểnnguồn nhân lực trở thành vấn đề chiếm vị trí trung tâm của hệ thống phát triểncác nguồn lực
Trong hệ thống GD quốc dân, muốn nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thìphải đặc biệt quan tâm đến đội ngũ nhà giáo và CBQLGD, trong đó đội ngũ HT,TTCM có vai trò quyết định đến sự phát triển của mỗi nhà trường
Nếu xét trong mỗi trường THCS, TCM có một vị trí vô cùng quan trọnggóp phần vào việc thực hiện nhiệm vụ đổi mới chuyên môn, đổi mới nhà trường.Trong Điều lệ trường THCS, các văn bản chỉ đạo của Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT
đã nhấn mạnh đến vai trò của TCM Việc đưa TCM hoạt động hiệu quả sẽ pháthuy được năng lực sáng tạo của mỗi GV, tăng cường mối đoàn kết nội bộ, rènluyện khả năng quản lý, điều hành hoạt động của TTCM; đồng thời tạo động lực
để phát huy nhiều sáng kiến kinh nghiệm của GV góp phần nâng cao chất lượngdạy và học của mỗi nhà trường Hoạt động TCM có chất lượng sẽ giúp lập lại trật
tự, kỷ cương nề nếp của nhà trường, nâng cao chất lượng giảng dạy và GD, phùhợp với quan điểm đổi mới của Đảng và Nhà nước cũng như của ngành GD&ĐT,đáp ứng mục tiêu đào tạo con người phát triển toàn diện
Thực tế việc quản lý hoạt động TCM hiện nay ở trường THCS TamHiệp,Huyện Thanh Trì còn mang tính hình thức, chưa được tổ chức quản lý chặtchẽ, chưa có tác dụng thiết thực trong nâng cao năng lực chuyên môn đối với
GV, chưa thực sự đáp ứng được yêu cầu của sự nghiệp GD trong thời đại mới
Xuất phát từ các lý do trên, tôi lựa chọn đề tài “Quản lý hoạt động TCM tại
trường THCS Tam Hiệp,Huyện Thanh Trì, TP Hà Nội”.
2 Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu lý luận và thực tiễn công tác quản lý hoạt động TCM tạitrường THCS trên địa bàn xã Tam Hiệp,Huyện Thanh Trì,từ đó đề xuất một sốbiện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng hoạt động TCM của các trườngTHCS địa bàn Huyện Thanh Trì
Trang 43 Đối tượng và khách thể nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp quản lý hoạt động TCM tại trường THCS Tam Hiệp
3.2 Khách thể nghiên cứu
Công tác quản lý TCM của Hiệu Trưởng tại trường THCS Tam Hiệp trênđịa bàn Xã Tam Hiệp,Huyện Thanh Trì
4 Giả thuyết khoa học
Việc quản lý hoạt động TCM của trường THCS Tam Hiệp đã được thựchiện nhiều năm nhưng còn nhiều hạn chế như hoạt động TCM còn hình thức,nội dung hoạt động sơ sài, hiệu quả thấp, còn tạo ra áp lực cho GV, chưa thực sựthu hút được GV tham gia Những hạn chế này do nhiều nguyên nhân nhưchưa có các lớp bồi dưỡng về công tác quản lý, công tác xây dựng kế hoạch,công tác điều hành hoạt động của TCM; việc quy hoạch, bồi dưỡng, bổ nhiệm,
bổ nhiệm lại, miễn nhiệm TTCM, TPCM… cũng còn nhiều bất cập Nếu có biệnpháp quản lý hoạt động này một cách khoa học, phù hợp thì sẽ nâng cao đượcchất lượng hoạt động TCM, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học tại cáctrường THCS
5 Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1 Hệ thống hóa một số vấn đề lý luận về công tác quản lý TCM trongtrường THCS Tam Hiệp
5.2 Nghiên cứu thực trạng công tác quản lý TCM của HT trường THCSTam Hiệp và nguyên nhân của thực trạng
5.3 Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động TCM ở trường THCSTam Hiệp nhằm nâng cao năng lực đội ngũ TTCM, góp phần nâng cao năng lựcchuyên môn cho GV
6 Giới hạn của đề tài
- Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu trường THCS Tam Hiệp trên địa bàn XãTam Hiệp,Huyện Thanh Trì
- Điều tra 2 CBQL và GV, trong đó có:
+ HT và PHT;
+ 2 TTCM và 2 TPCM;
+ 30 GV
7 Phương pháp nghiên cứu
7.1 Phương pháp nghiên cứu tài liệu, văn bản
Đọc và phân tích các tài liệu, các văn bản pháp quy, chủ trương, chínhsách của Đảng, Nhà nước, của ngành GD&ĐT, các công trình nghiên cứu, cáctài liệu khoa học có liên quan đến đề tài nghiên cứu để xây dựng cơ sở lý luậncủa đề tài
Trang 57.2 Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi: được sử dụng để tìm hiểu quanđiểm, thái độ của các TTCM và GV về phương pháp quản lý của HT cũng nhưthực trạng hoạt động TCM của trường THCS.
7.3 Phương pháp đàm thoại: mục đích của phương pháp này là để hiểusâu hơn thực tế quản lý hoạt động TCM của HT trường THCS Tam Hiệp cũngnhư tìm thêm các mô hình quản lý có hiệu quả đưa vào biện pháp đề xuất
7.4 Phương pháp quan sát: được sử dụng trong đề tài để thu thập thêmchứng cứ nhằm bổ sung cho các phương pháp nghiên cứu trên
7.5 Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: nhằm mục đích tích lũy thêmkinh nghiệm từ thực tiễn quản lý hoạt động TCM của HT tại trường THCS TamHiệp
7.6 Phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học: nhằm mục đích
để xử lý các số liệu khảo sát, điều tra nhằm phân tích, đánh giá và rút ra kếtluận
8 Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, danh mục các tài liệu thamkhảo, luận văn còn có 3 chương:
Chương 1 Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động TCM tại các trường THCSTam Hiệp
Chương 2 Thực trạng quản lý hoạt động TCM của HT trường THCS TamHiệp,Huyện Thanh Trì,Hà Nội
Chương 3 Một số biện pháp quản lý hoạt động TCM của HT trường TamHiệp,Huyện Thanh Trì,Hà Nội
Trang 6PHẦN II NỘI DUNG
Chương 1:CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN
MÔN TẠI TRƯỜNG THCS TAM HIỆP 1.1 Tổng quan về lịch sử nghiên cứu quản lý hoạt động tổ chuyên môn tại
Ngoài ra phải kể đến công trình biên soạn tài liệu tập huấn công tácTTCM các trường THCS, THPT của nhóm các tác giả Hoàng Đức Minh,Nguyễn Thị Minh Phương, Lê Trần Tuấn, Trần Thị Minh Hằng, Nguyễn ThịTuyết Hạnh…Trong đó các tác giả đã xây dựng một bộ tài liệu hướng dẫn kháđầy đủ, rõ ràng cho công tác quản lý của các TTCM
Bên cạnh đó phải kể đến các công trình nghiên cứu của Cơ quan hợp tácQuốc tế Nhật Bản (JICA) với Bộ GD&ĐT và Sở GD&ĐT tỉnh Bắc Giang trong
Dự án Tăng cường bồi dưỡng GV theo cụm và quản lý nhà trường tại Việt Namhay các tài liệu của Dự án Plan về bồi dưỡng GV tại Việt Nam cũng đã đề cậpđến việc quản lý của HT đối với các TCM…
1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài
1.2.1 Quản lý
Theo Từ điển tiếng Việt thông dụng: “Quản lý là tổ chức, điều khiển hoạt
động của một đơn vị, cơ quan” [45].
FW Taylor cho rằng, quản lý là biết chính xác điều muốn người khác làm
và sau đó thấy họ đã làm hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất.Điều đó đồng nghĩa với tạo ra lợi nhuận lớn nhất cho ông chủ và thu nhập lớnnhất cho người lao động
Theo tác giả Phan Văn Kha: “Quản lý là quá trình lập kế hoạch, tổ chức
lãnh đạo, và kiểm tra công việc của các thành viên thuộc một hệ thống đơn vị và việc sử dụng các nguồn lực phù hợp để đạt được các mục đích đã định ” [18].
Tác giả Trần Kiểm cho rằng: “Quản lý nhằm phối hợp nỗ lực của nhiều
người sao cho mục tiêu của từng tác nhân biến thành những thành tựu xã hội”
Trang 7+ Quản lý phải bao gồm hai yếu tố chủ thể quản lý và khách thể quản lý;+ Quản lý là sự tác động có định hướng, có mục đích, có kế hoạch và có
hệ thống thông tin của chủ thể đến khách thể của nó;
+ Quản lý tồn tại với tư cách là một hệ thống Nó có cấu trúc và vận hànhtrong môi trường xác định
Bản chất của hoạt động quản lý là sự tác động có mục đích của ngườiquản lý (chủ thể quản lý) đến người bị quản lý (khách thể quản lý), nhằm đạtđược mục tiêu quản lý Nói cụ thể: Bản chất của hoạt động quản lý là việc pháthuy được nhân tố con người trong tổ chức Trong QLNN về GD, đó là sự tácđộng của Nhà nước đến các cơ sở GD và các lực lượng khác trong nhà trườngnhằm mục tiêu nâng cao chất lượng và hiệu quả GD
Như vậy, quản lý là một quá trình tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý tới khách thể quản lý trong một tổ chức, nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích đã đề ra.
1.2.2 Quản lý giáo dục
Theo tác giả M.I Kônđacốp: "Quản lý khoa học hệ thống GD là tác động
có hệ thống, có kế hoạch, có ý thức và hướng đích của chủ thể quản lý ở các cấp khác nhau đến tất cả các mắt xích của hệ thống (Từ Bộ đến các cơ sở GD) nhằm mục đích đảm bảo việc hình thành nhân cách cho thế hệ trẻ.”[4].
Tác giả Đặng Quốc Bảo cho rằng: "QLGD theo nghĩa tổng quát là hoạt
động điều hành phối hợp của các lực lượng xã hội nhằm thúc đẩy công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu xã hội" [8].
Theo tác giả Trần Kiểm: “QLGD là tác động có hệ thống, có kế hoạch, có
ý thức và hướng đích của chủ thể quản lý ở các cấp khác nhau nhằm mục đích đảm bảo cho sự hình thành nhân cách thế hệ trẻ trên cơ sở nhận thức và vận dụng những quy luật chung của xã hội cũng như các quy luật của QLGD, của
sự phát triển tâm lý và thể lực của trẻ em”[21].
Còn tác giả Phạm Minh Hạc lại quan niệm: "QLGD là hệ thống tác động
có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý (hệ thống GD) nhằm làm cho hệ thống vận hành theo đường lối và nguyên lý GD của Đảng thực hiện được các tính chất của nhà trường XHCN Việt Nam, mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học - GD thế hệ trẻ, đưa hệ GD tới mục tiêu dự kiến tiến lên trạng thái mới về chất" [14].
Khái niệm QLGD tuy có những cách diễn đạt khác nhau, nhưng về cơ bảnđều thống nhất về bản chất của QLGD, đó là quá trình tác động có định hướngcủa chủ thể quản lý lên các thành tố tham gia vào quá trình hoạt động GD, nhằmthực hiện có hiệu quả mục tiêu GD đề ra Trong đó:
+ Chủ thể quản lý: Bộ máy quản lý các cấp;
+ Khách thể quản lý: Hệ thống GD quốc dân, các đơn vị GD;
Trang 8+ Quan hệ quản lý: Đó là các mối quan hệ giữa người dạy và người học;quan hệ giữa người quản lý và người dạy, người học; quan hệ giữa nhà giáo,cộng đồng, nhà trường của toàn bộ hệ thống GD;
+ Các thành tố của quá trình GD bao gồm: Mục tiêu GD; nội dung GD;phương pháp GD; lực lượng GD (người dạy); đối tượng GD (người học);phương tiện GD (điều kiện)
1.2.3 Quản lý nhà trường và quản lý trường THCS
1.2.3.1 Quản lý nhà trường
Hoạt động trung tâm của nhà trường là dạy học và GD (theo nghĩa hẹp)
Vì vậy, quản lý nhà trường thực chất là quản lý quá trình dạy học, bao gồm: quátrình lao động sư phạm của người thầy, hoạt động học tập của HS
Theo tác giả Phạm Viết Vượng: "Quản lý nhà trường là hoạt động của các
cơ quan quản lý nhằm tập hợp và tổ chức các hoạt động của GV, HS và các lực lượng GD khác, huy động tối đa các nguồn lực GD để nâng cao GD và đào tạo trong nhà trường"[29].
Tác giả Phạm Minh Hạc cho rằng: "Quản lý nhà trường là thực hiện
đường lối GD của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận hành theo nguyên lý GD, để tiến tới mục tiêu GD, mục tiêu đào tạo đối với ngành GD, với thế hệ trẻ và từng HS"
Còn tác giả Trần Kiểm lại quan niệm: "Quản lý trường học là thực hiện đường lối GD của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận hành theo nguyên lý GD, để tiến tới mục tiêu GD, mục tiêu đào tạo đối với ngành GD, với thế hệ trẻ và với từng HS"[20].
Từ những quan niệm trên,tôi hiểu, quản lý nhà trường chính là nhữngcông việc mà người CBQL (HT) phải thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mìnhtrong việc lãnh đạo, chỉ đạo đơn vị Đó là những hoạt động có ý thức, có kếhoạch và hướng đích của chủ thể quản lý nhằm tập hợp, tổ chức các hoạt độngcủa GV, HS và các lực lượng GD khác nhằm thực hiện các chức năng, nhiệm vụcủa đơn vị GD đó đã đề ra
1.2.3.2 Quản lý trường THCS
Do các đặc thù riêng của nhà trường THCS ngoài những tri thức về kinh tếhọc, xã hội học, GD học, quản lý hành chính một cơ sở thì người quản lý trườngTHCS đòi hỏi phải có những tri thức về đặc điểm của nhà trường THCS, tâm lýhọc bậc THCS, đặc điểm lao động của người GVTHCS ; đồng thời phải có kỹnăng giao tiếp và ứng xử với đa dạng các lớp người như GV, HS, phụ huynh, cácnhân vật trong cộng đồng có quan hệ trực tiếp hoặc gián tiếp với nhà trường
Như vậy, quản lý trường THCS là những hoạt động có ý thức, có kế hoạch và định hướng của HT nhằm tập hợp và tổ chức các hoạt động của GV,
HS và các lực lượng GD khác huy động tối đa các nguồn lực GD nhằm thực
Trang 9hiện chức năng, nhiệm vụ mà nhà trường đề ra.
1.2.3.3 Hiệu trưởng trường THCS
HT trường THCS là người chịu trách nhiệm tổ chức, quản lí các hoạt động và chất lượng GD của nhà trường HT do Trưởng phòng GD&ĐT bổ nhiệm đối với trường THCS công lập[30].
a) Vai trò, vị trí của HT trong trường THCS
HT là người đứng đầu quản lý nhà trường, QLGD theo nguyên tắc tậptrung dân chủ, tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách Thủ trưởng chịu trách nhiệmđối với cấp trên, có quyền xử lý và ra quyết định theo đúng quyền hạn và chứctrách của mình
Người HT trước hết là người có phẩm chất chính trị tốt, biết vận động, thuhút quần chúng thực hiện tốt nhiệm vụ nhà trường, đồng thời phải biết hy sinhquyền lợi cá nhân vì tập thể, có chuyên môn vững, biết vận dụng sáng tạo chủtrương đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước vào trong đơn vị phát huytốt tinh thần dân chủ, sáng tạo đoàn kết trong việc thực hiện nhiệm vụ quản lýchuyên môn, nhằm nâng cao chất lượng dạy học cho GV
b) Nhiệm vụ và quyền hạn của HT
Theo Điều lệ Trường THCS, HT có các nhiệm vụ và quyền hạn sau:
- Xây dựng quy hoạch phát triển nhà trường; lập kế hoạch và tổ chức thựchiện kế hoạch dạy học, GD; báo cáo, đánh giá kết quả thực hiện trước Hội đồngtrường và các cấp có thẩm quyền;
- Thành lập các TCM, tổ văn phòng và các hội đồng tư vấn trong nhàtrường; bổ nhiệm tổ trưởng, tổ phó;
- Phân công, quản lí, đánh giá, xếp loại; tham gia quá trình tuyển dụng,thuyên chuyển; khen thưởng, thi hành kỉ luật đối với GV, nhân viên theo quyđịnh;
- Quản lí hành chính; quản lí và sử dụng có hiệu quả các nguồn tài chính,tài sản của nhà trường;
- Quản lí HS và tổ chức các hoạt động GD của nhà trường; tiếp nhận, giớithiệu HS chuyển trường; quyết định khen thưởng, kỉ luật, phê duyệt kết quảđánh giá, xếp loại, danh sách HS lên lớp, ở lại lớp; tổ chức kiểm tra, xác nhậnviệc hoàn thành chương trình cho HS trong nhà trường
- Dự các lớp bồi dưỡng về chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ quản lí; thamgia giảng dạy bình quân 2 tiết trong một tuần; được hưởng chế độ phụ cấp vàcác chính sách ưu đãi theo quy định;
- Thực hiện quy chế dân chủ cơ sở và tạo điều kiện cho các tổ chức chínhtrị - xã hội trong nhà trường hoạt động nhằm nâng cao chất lượng GD;
- Thực hiện xã hội hoá GD, phối hợp tổ chức, huy động các lực lượng xãhội cùng tham gia hoạt động GD, phát huy vai trò của nhà trường đối với cộng
Trang 10Có thể thấy rằng, trong các nhiệm vụ của HT thì nhiệm vụ đầu tiên có thểcoi là nhiệm vụ then chốt vì nó quyết định trực tiếp đến chất lượng GD HS theomục tiêu đã đề ra
HT quản lý việc dạy và học của tập thể GV, HS nhằm nâng cao chất lượngđào tạo theo mục tiêu GD HT tác động quản lý tới từng GV và cả tập thể GV, HStrong việc đầu tư nội dung, PPDH, GD, giáo dưỡng Người HT phải luôn sáng tạo
tự tìm tòi những biện pháp, giải pháp quản lý mới sao cho phù hợp với thực tiễn
và thuận lợi để nhanh chóng đạt được chất lượng, hiệu quả trong hoạt động dạyhọc - nhiệm vụ trọng tâm của nhà trường
1.3 Tổ chuyên môn, tổ trưởng chuyên môn, quản lý hoạt động tổ chuyên môn
1.3.1 Tổ chuyên môn
1.3.1.1 Khái niệm
TCM bao gồm GV, viên chức làm công tác quản lý chung các thành viên trong Tổ Mỗi tổ có ít nhất 3 thành viên TCM có tổ trưởng, nếu có từ 7 thành viên trở lên thì có một tổ phó [30].
1.3.1.2 Chức năng, nhiệm vụ
Các TCM là nơi trực tiếp triển khai các mặt hoạt động của nhà trường,trong đó trọng tâm là hoạt động GD và dạy học; là đầu mối quản lý mà HT nhấtthiết phải tập trung dựa vào đó để quản lý nhà trường trên nhiều phương diện,nhưng cơ bản nhất là hoạt động sư phạm của GV TCM có các nhiệm vụ chínhsau đây:
+ Xây dựng kế hoạch hoạt động chung của tổ theo tuần, tháng, năm họcnhằm thực hiện chương trình, kế hoạch dạy học và hoạt động GD;
+ Thực hiện bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ, kiểm tra, đánh giá chấtlượng, hiệu quả giảng dạy, GD và quản lí sử dụng sách, thiết bị của các thànhviên trong tổ theo kế hoạch của nhà trường;
+ Tham gia đánh giá, xếp loại GV theo quy định Chuẩn nghề nghiệpGVTHCS và giới thiệu tổ trưởng, tổ phó
1.3.2 Tổ trưởng chuyên môn
1.3.2.1 Khái niệm
Là người đứng đầu TCM, do HT bổ nhiệm, chịu trách nhiệm trước HT vềphân phối nguồn lực của tổ, hướng dẫn, điều hành việc thực hiện các nhiệm vụcủa TCM theo qui định, góp phần đưa nhà trường đạt đến các mục tiêu đã đề ratheo kế hoạch
1.3.2.2.Chức năng và nhiệm vụ
+ Quản lý giảng dạy của GV:
Xây dựng kế hoạch hoạt động chung của tổ theo tuần, tháng, học kì và cả
Trang 11năm học nhằm thực hiện chương trình, kế hoạch dạy học và các hoạt động kháctheo kế hoạch GD, phân phối chương trình môn học của Bộ GD&ĐT và kếhoạch năm học của nhà trường
Xây dựng kế hoạch cụ thể dạy chuyên đề, tự chọn, tổ chức các hoạt động
GD ngoài giờ lên lớp, dạy bồi dưỡng HS giỏi, phụ đạo HS yếu kém
Xây dựng kế hoạch cụ thể về sử dụng đồ dùng dạy học, thiết bị dạy họcđúng, đủ theo các tiết trong phân phối chương trình
Hướng dẫn xây dựng và quản lý việc thực hiện kế hoạch chủ nhiệm, soạn
giảng của tổ viên Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho GV trong tổ,
GV mới tuyển dụng (đổi mới PPDH; đổi mới kiểm tra, đánh giá; dạy học theochuẩn kiến thức kĩ năng; sử dụng đồ dùng dạy học, thiết bị dạy học, ứng dụngCNTT trong dạy học)
Điều hành hoạt động của tổ (tổ chức các cuộc họp tổ theo định kì quy định
về hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ và các hoạt động GD khác); lưu trữ hồ sơcủa tổ; thực hiện báo cáo cho HT theo quy định Quản lý, kiểm tra việc thựchiện quy chế chuyên môn của GV (thực hiện hồ sơ chuyên môn; soạn giảng theo
kế hoạch dạy học và phân phối chương trình; ra đề kiểm tra, thực hiện việc chođiểm theo quy định; kế hoạch dự giờ của các thành viên trong tổ )
Dự giờ GV trong tổ theo quy định Các hoạt động khác (đánh giá, xếp loạiGV; đề xuất khen thưởng, kỉ luật GV
+ Quản lý học tập của HS: Nắm được kết quả học tập của HS thuộc bộ
môn quản lý để có biện pháp nâng cao chất lượng dạy học, GD
Đề xuất, xây dựng kế hoạch, tổ chức các hoạt động nội, ngoại khóa cho
HS để thực hiện mục tiêu GD
+ Quản lý CSVC của TCM
+ Các hoạt động khác (theo sự phân công của HT).
1.3.3 Quản lý hoạt động tổ chuyên môn
1.4.3.1 Khái niệm: Quản lý hoạt động TCM là những tác động có tổ chức, có
định hướng của chủ thể quản lý (HT) đến đối tượng quản lý (TCM) nhằm đảm bảo cho hoạt động của TCM đi vào nề nếp đạt hiệu quả và phù hợp với điều kiệnthực tế của trường
1.4.3.2 Nội dung quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng
Quản lý hoạt động TCM bao gồm 4 nội dung:
a) Quản lý việc xây dựng kế hoạch hoạt động
- Xác định phương hướng nhiệm vụ, mục tiêu, chỉ tiêu phấn đấu về cácmặt hoạt động: Giảng dạy lý thuyết, tổ chức thực hành thí nghiệm, tổ chức thamquan thực tế, ngoại khoá, bồi dưỡng HS giỏi, phụ đạo HS yếu, kém; GD đạođức Chỉ tiêu phấn đấu về tỷ lệ lên lớp thẳng, hoàn thành chương trình THCS
Trang 12- Điều kiện để đảm bảo kế hoạch: Đội ngũ GV, CSVC kỹ thuật, trangthiết bị phục vụ cho hoạt động GD, nguồn lực tài chính trong và ngoài ngânsách, huy động đóng góp xã hội Sách giáo khoa, tài liệu, trang thiết bị phục vụcho việc giảng dạy môn học, kinh phí phục vụ cho các hoạt động dạy, học.
- Nêu các biện pháp: Thực hiện kế hoạch phát triển GD, xây dựng đội ngũ
GV và CSVC, nâng cao chất lượng GD toàn diện, thanh tra, kiểm tra, đánh giá,phối hợp các lực lượng GD trên địa bàn, cải tiến công tác quản lý Đảm bảo duytrì sĩ số HS, tự học, tự nâng cao trình độ tay nghề, nâng cao chất lượng giảngdạy, GD đạo đức, liên hệ thực tế cuộc sống, kiểm tra đánh giá kết quả học tậpcủa HS, phối hợp các lực lượng GD trong và ngoài nhà trường
- Chương trình hoạt động hàng tháng: Nội dung công việc, người thựchiện, điều chỉnh, bổ sung Trong công tác quản lý nhà trường, HT phải coi việc
GV, TCM thực hiện tốt kế hoạch là quan trọng, để đảm bảo chất lượng côngviệc
b) Quản lý chuyên môn, nghiệp vụ của GV
* Quản lý việc thực hiện quy chế chuyên môn của GV
- Học tập nghiên cứu, nắm bắt các quy định trong thực hiện mục tiêu, nộidung chương trình, PPDH, đánh giá, xếp loại kết quả GD
- Quản lý việc thực hiện kế hoạch giảng dạy của tổ và của từng GV
- Quản lý theo dõi việc thực hiện giờ lên lớp của GV
- Chỉ đạo thực hiện các khâu của quá trình dạy học như: Soạn, giảng, ra
đề kiểm tra, chấm và chữa bài khi lên lớp Đặc biệt chú trọng đến chất lượng củatừng hoạt động (GD đạo đức, GD thể chất, GD thẩm mỹ…)
- Chỉ đạo việc thực hiện triệt để việc sử dụng thiết bị dạy học cũng nhưviệc tích hợp GD bảo vệ môi trường và GD kỹ năng sống, GD lao động cho HS
* Quản lý việc đổi mới PPGD
Đổi mới PPGD là một trọng tâm của việc đánh giá, đổi mới tư duy củangười dạy Một trong những quan điểm dạy học hiện nay được sự quan tâm và
đồng tình của rất nhiều người làm công tác GD đó là “dạy học lấy HS làm trung
tâm” với quan điểm này thì việc dạy và việc học có các đặc trưng là “HS được suy nghĩ nhiều hơn, hành động nhiều hơn, hợp tác học tập với nhau nhiều hơn, bày tỏ ý kiến của mình nhiều hơn”.
Để quản lý việc đổi mới PPGD hiệu quả cần thực hiện tốt các khâu sau:
- Phải tạo động lực mới cho GV
- Xác định được các vấn đề của GV, HS, nhà trường
- Hiểu rõ các nguyên nhân
- Vạch ra mục tiêu, nhiệm vụ thay đổi cụ thể (theo tiến độ, theo lộ trình)
- Vạch ra các biện pháp hành động, các công việc phải làm
- Thực thi, kiểm tra, rút kinh nghiệm, điều chỉnh kế hoạch
Trang 13* Quản lý công tác kiểm tra, đánh giá
- Kiểm tra việc lập kế hoạch của TCM
- Kiểm tra việc thực hiện chương trình dạy học, phát hiện những vấn đềchưa hợp lý để điều chỉnh
- Kiểm tra nề nếp, nội dung SHCM
- Chất lượng giáo án, giờ dạy trên lớp
- Hồ sơ sổ sách của GV
- Công tác kiểm tra đánh giá kết quả học tập của HS: Đề kiểm tra, chấm,chữa và trả bài
c) Quản lý công tác bồi dưỡng đội ngũ
* Quản lý sinh hoạt TCM
Nội dung SHCM bao gồm các vấn đề như nghiên cứu bài học, việc họccủa HS, các khó khăn của HS trong học tập…
Trong quản lý SHCM của TCM, HT cần tập trung vào các nội dung:
- Việc thực hiện các buổi SHCM theo quy định
- Thái độ, tinh thần, sự cầu thị, tinh thần học hỏi của GV khi tham dự cácbuổi SHCM
Thực hiện tốt nguyên tắc: cởi mở, chia sẻ thật lòng; lắng nghe đồngnghiệp bằng cả con tim
* Quản lý công tác tự học, tự bồi dưỡng của GV
Theo quy định trong Điều lệ Trường THCS: “Học tập, rèn luyện để nâng
cao sức khỏe, trình độ chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ, đổi mới phương pháp giảng dạy” [30].
Những nội dung tự bồi dưỡng của GV tập trung vào:
+ Phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, đặc biệt là phẩm chất đạo đức nhàgiáo;
+ Kiến thức chuyên môn nghiệp vụ phục vụ cho hoạt động dạy học như:kiến thức khoa học cơ bản; kiến thức khoa học sư phạm; kiến thức chung vềchính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội; kiến thức tin học, ngoại ngữ;
+ Kỹ năng nghề nghiệp: kỹ năng dạy học; kỹ năng GD; kỹ năng xử lý tìnhhuống; kỹ năng giao tiếp; kỹ năng tự học, tự bồi dưỡng; kỹ năng nghiên cứukhoa học và các kỹ năng khác
Để góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ GV trường THCS, HT cần thựchiện các nội dung quản lý hoạt động tự bồi dưỡng GV sau:
+ Quản lý kế hoạch tự bồi dưỡng của GV;
+ Quản lý nội dung tự bồi dưỡng;
+ Tổ chức và chỉ đạo thực hiện các hoạt động tự bồi dưỡng cho GV;
+ Quản lý các điều kiện đảm bảo hoạt động tự bồi dưỡng;
+ Kiểm tra, đánh giá kết quả tự bồi dưỡng của GV
Trang 14d) Quản lý công tác thi đua, khen thưởng
Thi đua, khen thưởng có vị trí rất quan trọng trong công tác dạy và họccủa các nhà trường cũng như ở các cơ quan đơn vị nói chung, vì thi đua, khenthưởng kích thích năng suất, chất lượng, hiệu quả công tác
Quản lý công tác thi đua, khen thưởng trong nhà trường cần tập trung vào:
- Xây dựng kế hoạch cụ thể, chi tiết, rõ ràng;
- Tổ chức, động viên mọi người tích cực, tự giác thi đua;
- Thi đua với các chỉ tiêu cụ thể, rõ ràng, có tính thuyết phục;
- Đảm bảo khách quan, trung thực, có ý nghĩa GD;
-Đảm bảo thực hiện tốt cả 3 khâu: Phát động thi đua;Tiến hành thi đua;Tổng kết và đánh giá thi đua
1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng
1.4.1 Yếu tố chủ quan
- Trình độ đào tạo: Có thể nói trình độ đào tạo có ảnh hưởng khá lớn đếncông tác quản lý TCM của HT, nó chính là cái “chất” ban đầu mà người HT cần
có để tạo nên uy tín cho bản thân
- Năng lực quản lý: Việc thường xuyên học hỏi, tích lũy kinh nghiệmtrong công tác quản lý giúp người HT nâng cao được năng lực quản lý cho bảnthân Năng lực càng cao, kinh nghiệm càng phong phú càng giúp HT chủ động,sáng tạo và đạt được hiệu quả cao trong các hoạt động quản lý TCM của mình
- Tầm hiểu biết: Người HT đòi hỏi phải có sự hiểu biết rộng và đa lĩnhvực về khoa học tự nhiên, khoa học xã hội, khoa học quản lý, về các kiến thức,thông tin hàng ngày để có một lượng kiến thức lớn giúp cho công tác quản lý và
xử lý các tình huống trong công tác quản lý được kịp thời và “hợp tình, hợp lý”
- Phong cách quản lý: Mỗi HT lại có phong cách quản lý riêng, trong đótựu chung có các phong cách sau: phong cách độc đoán, phong cách dân chủ,phong cách tự do, phong cách quan liêu…Trong mỗi phong cách quản lý đó đều
có những ưu điểm và những hạn chế khác nhau, quan trọng đó là mỗi CBQLphải biết vận dụng và phát huy mạnh nhất những ưu điểm và hạn chế tối đanhững hạn chế của mỗi phong cách
- Năng lực giao tiếp: Năng lực giao tiếp có được qua sự rèn luyện, tự họchỏi, tự trải nghiệm và tích lũy, người HT cần tích cực phát triển, mở rộng cácmối quan hệ ngoại giao để dần tự hoàn thiện các kỹ năng giao tiếp của bản thân
- Tính cách: Mỗi người có một tính cách riêng, người HT cũng vậy Tínhcách của HT quyết định đến “bầu không khí tâm lý” trong nhà trường Vì vậy,
HT cần luôn cởi mở, thân thiện với mọi người, tạo không khí trong nhà trườngluôn vui tươi, thoải mái