I/ Các bước lên lớp : 1/ Ổn định : 2/ Kiểm tra bài cũ : 3/ Bài mới : GV giới thiệu bài mới :Nhạc sĩ Nguyễn văn Tý đã ra đi nhưng những sáng tác của ông mãi mãi để lại cho đời những g
Trang 1Giáo án Ngữ Văn 7 Giáo viên: Nguyễn Thị Phê
TUẦN 1 : BÀI 1 : Tiết 1 : Cổng trưồng mở ra
Tiết 2 : Mẹ tôi
Tiết 3 : Từ ghép
Tiết 4 :Liên kết trong văn bản
Ngày soạn : 1/ 09/2006 Ngày dạy : 5 8/9/2006
Tiết 1 : VĂN BẢN
A/ ĐỌC _HIỂU VĂN BẢN :
I/ Mục tiêu bài học: Lý Lan
@ Giúp H S:
+Cảm nhận và hiểu biết được những tình cảm đẹp đẽ của người mẹ đối với con nhân ngày khai trường
+ Thấy được ý nghĩa lớn lao của nhà trường đối với tuổi trẻ
I/ Các bước lên lớp :
1/ Ổn định :
2/ Kiểm tra bài cũ :
3/ Bài mới : GV giới thiệu bài mới :Nhạc sĩ Nguyễn văn Tý đã ra đi nhưng những sáng tác
của ông mãi mãi để lại cho đời những giai điệu đẹp , đăc biệt là tình mẹ đối với con : “ Mẹ thương con có hay chăng , thương từ thai nghén trong lòng …nhớ những lúc mừng con lẫy rồi con ngồi” Thế đấy , mẹ lo lắng cho con từ lúc mang thai , đến lúc sinh con ra , lo cho con “ ăn ngon chóng khoẻ” rồi đến lúc con chuẩn bị bước vào một chân trời mới – Trường học Ở nơi đó con sẽ được học hỏi , tìm tòi khám phá , sáng tạo những điều hay , mới lạ đó cũng là giai đoạn mẹ lo lắng quan tâm đến con nhiều nhất Mẹ mong mõi con học tập giỏi giang , trở thành một người có ích cho xã hội đất nước Để hiểu rõ tâm trạng của các bậc cha mẹ nhất là trong cái đêm trước ngày khai trường vào lớp một của con Chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu văn bản “ Cổng trường mở ra” Giáo viên ghi đề lên bảng
Tiến trình các hoạt động : Phần ghi bảng
-Trước hết các em cho biết vân bản này thuộc loại văn bản
gì ?
-Thế nào là văn bản nhật dụng ?
*Hoạt động 1 :Đọc văn bản và tìm hiểu chú thích
- GV đọc mẫu HS đọc lại chữa sai
- HS đọc phần chú thích
*Hoạt động 2 : Tìm hiểu văn bản
- Em hãy tóm tắt đại ý văn bản bằng vài câu ngắn gọn ?
- Tìm những từ ngữ trong văn bản biểu hiện rõ tâm trạng
của hai mẹ con ?
- Qua đó ta thấy tâm trạng của hai mẹ con có gí khác nhau
không ? Ở đây tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật
I/ Tác giả –tác phẩm :
- SGK trang 8
II/ Tìm hiểu văn bản :
1/Hoàn cảnh nảy sinh tâm trạng:
-Vào đêm trước ngày khai trường của con mẹ không ngủ được
Trang 2- Chi tiết nào chứng tỏ ngày khai trường đã để lại dấu ấn
thật sâu đậm trong tâm hồn người mẹ ?
- Theo em tại sao ngày khai trường đã để lại dấu ấn thật
sâu đậm trong tâm hồn người mẹ đến thế ?
- Từ những dấu ân sâu đậïm của ngày khai trườngđiều mẹ
mong muốn cho con ở đây là gì ?
- Từ sự trăn trở , suy nghĩ đến những mong muốn của
người mẹ trong đêm trước ngày khai trường đầu tiên của
con, em thấy mẹ là người thế nào ?
- Trong văn bản có phải người mẹ đang nói trực tiếp với
con hay không ? Theo em người mẹ đang tâm sự với ai ?
Cách viết này có tác dụng gì ?
- Câu văn nào trong bài nói lên vai trò và tầm quan trọng
to lớn của nhà trường đối với thế hệ trẻ ?
- Kết thúc baì văn , người mẹ nói : “ Bước qua cánh cổng
trường là một thế giới kì diệu sẽ mở ra”
- Em đã qua thời cấp 1, bây giờ em hiểu thế giới kì đó là gì?
*Hoạt động 3 : Tổng kết
- Như các em đã biết văn bản nàyviết về tâm trạng của
người mẹ trong đêm không ngủ trước ngày khai trường để
vào lớp một của con Qua tâm trạng của người mẹ, em hiểu
gì về vấn đề mà tác giả muốn nói ở đây ?
HS đọc ghi nhớ
* Hoạt động 4 : Luyện tập
- Em hãy kể lại một kỷ niệm sâu sắc nhất của em đối với
với mẹ và phát biểu suy nghĩ về kỷ niệm đó bằng một đoạn
văn ? ( Có thể phát biểu bằng miệng hoặc chuẩn bị trên
giấy )
- GV nhận xét
không tập trung được vào việc gì cả
-….Mẹ lên giường và trằn trọc…nhưng mẹ không ngủ được
- Aán tượng về buổikhai trường đầu tiên rất sâu đậm
- Nhớ về sự nôn nao hồi hộp
…và nỗi chơi vơi hốt hoảng Mẹ thao thức không ngủ được suy nghĩ triền miên
Tấm lòng thương con , tình cảm đẹp đẽ sâu nặng đối với con
3/ Suy nghĩ của mẹ về ngày mai
khi cổng trường mở ra :
- …Đi đi con , hãy can đảm lên ….bước qua cánh cổng trường là một thế giới kì diệu sẽ mở ra - Vai trò to lớn của nhà trường đối với cuộc sống của mỗi con người
III/Ghi nhớ : SGK trang 9 VI/ Luyện tập :
*Lồng ghép : GV giáo dục HS
về ý thức giữ gìn bảo vệ cảm quan trường học góp phần tạo nên tạo nên cảnh quan chung của môi trường du lịch
4/ Củng cố :
- GV cho HS đọc lại đoạn văn : ‘’Thực sự mẹ không ….bước vào ‘’
Theo em , em sẽ làm gì để đền đáp lại tình cảm của mẹ ?
5/ Hướng dẫn về nhà : - HS đọc thuộc phần ghi nhớ SGK /9.
- Xem và soạn văn bản : ‘’Mẹ tôi ‘’
- Đọc kĩ văn bản và trả lời những câu hỏi phần : Đọc – Hiểu văn bản
Trang 3Giáo án Ngữ Văn 7
Ngày soạn : 3/09/2006 Giáo viên : Nguyễn Thị Phê Ngày dạy : 6 8/9/2006
Tiết 2 : VĂN BẢN :
A./ ĐỌC _ HIỂU VĂN BẢN : Et-môn đô đơ A-mi xi
I/ Mục tiêu bài học :
_ Giúp HS :
Hiểu biết và thấm thía những tình cảm thiêng liêng sâu nặng của cha mẹ đối với con cái
II/ Các bước lên lớp :
1/ Ổn định :
2/ Kiểm tra bài cũ :- Tóm tắt ngắn gọn văn bản :’’Cổng trường mở ra ‘’và nêu bài học sâu
sắc nhất trong văn bản này ?
3/ Bài mớí : GV giới thiệu bài mới : Từ xưa đến nay người Việt Nam luôn có truyền thống
“ Thờ cha , kính mẹ” Dẫu xã hội có văn minh tiến bộ như thế nào đi nữa thì sự hiếu thảo , thờ cha kính mẹ vẫn là biểu hiện hàng đầu của thế hệ con cháu Tuy nhiên không phải lúc nào ta cũng ý thức được điều đó , có lúc vì vô tình hay tự nhiên mà ta phạm phải những lỗi lầm đơi với cha mẹ Chính những lúc ấy cha mẹ mới giúp ta nhận ra những lỗi mà ta đã làm Văn nản “ Mẹ tôi” mà chúng ta tìm hiểu ngày hôm nay sẽ cho chúng ta thấy được tình cảm của các bậc cha mẹ đối với con cái của mình
*Hoạt động 1: Đọc và tìm hiểu chú thích
-Cho HS đọc phần giới thiệu tác giả , tác phẩm trong phần
chú thích
-Cho HS đọc toàn bộ văn bản một lần đọc thật diễn cảm đẻ
thể hiện hết nỗi buồn khổ của người cha trước lỗi lầm của
người con và sự tôn trọng của ông đối vối vợ mình
-Cho HS đọc phần chú thích Chú ý những từ ngư õkhó hiểu
*Hoạt động 2 : Tìm hiểu văn bản
-Bài văn kể câu chuyện gì ?
-Em hãy tóm tắt văn bản’’ Mẹ tôi’’?
-Qua bài văn em thấy thái độ của người bố đối cới En –ri –cô
là thái độ gì ?
-Dựa vào đâu mà em biết được điều đó ?
-Tìm từ ngữ , hình ảnh trong bức thư thể hiện rõ điều này ?
-Lí do gì khiến ông thể hiện thái độ ấy ?
-Vậy bà mẹ của En –ri –cô là người như thế nào ? Căn cứ vào
đâu mà em có được nhận xét đó ?
HS trả lời GV bình giảng
-Từ hình ảnh người mẹ của En –ri –cô , em có cảm nhận gì
về tấm lòng của các bà mẹ nói chung ?
I/ Tác giả – Tác phẩm:
SGK / 12
II/ Tìm hiểu văn bản :
1/ Nguyên nhân dẫn đến việc bố viết thư :
- Khi nói với mẹ tôi đã nhỡ thốt ra một lời thiếu lễ độ
2/Thái độ của người cha đối với En-ri-cô :
- Sự hỗn láo của con như một nhát dao đâm vào tim bố vậy
- Bố không thể nén được cơn tức giận đối với con
- Con hãy nhớ rằng lòng thương yêu kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng liêng hơn cả
- Buồn bã tức giận
Trang 4bức thư của bố ?
- Trong 4 lí do đã nêu ở câu 4 , em hãy cho biết em chọn lí do
nào ?
- .>HS thảo luận GV chốt
- Trước tấm lòng thương yêu hy sinh vô bờ bến của mẹ dành
cho En – ri –cô người bố khuyên con điều gì ?
-Em hiểu được gì qua lời khuyên con của người bố ?
-Theo em tại sao người bố không nói trực tiếpvới En-ri-cômà
lại viết thư?
- GV bình giảng khi HS trả lời
*Hoạt động 4 : Luyện tập.
-Từ trước đến nay em có làm gì có lỗi với mẹ chưa? Kể lại
một lỗi lầm mà em đã phạm phải? Em đã làm gì để sửa chữa
những lỗi lầm đó ?
3/ Lời khuyên nhủ của bố:
… Không bao giờ con được thốt ra một lời nói nặng với mẹ
- Con phải xin lỗi mẹ
Lời khuyên nhủ chân tình sâu sắc
II/ Ghi nhớ :
SGK/ 13
III/ Luyện tập :
4/ Củng cố :
GV cho HS đọc thêm “Thư gửi mẹ” và “Vì soa hoa cúc lại có nhiều cánh nhỏ”
5/Hướng dẫn về nhà :
- Tóm tắt được tác phẩm
- Học thuộc phần ghi nhớvà tác giả , tác phẩm
- Soạn bài mới : Từ ghép
- Thế nào là từ ghép ?
- Các kiểu từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập
Trang 5Giáo án Ngữ Văn 7
Ngày soạn : 5/09/2006 Giáo viên : Nguyễn Thị Phê Ngày dạy : 8 10/9/2006
Tiết 3 _ B
I / Mục tiêu bài học : Giúp HS :
+ Nắm được cấu tạo của 2 loại từ ghép : Từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lặp
+ Hiểu được cơ chế tạo nghĩa của từ ghép Tiếng Việt
+ Biết vận dụng cơ chế tạo nghĩa vào việc tìm hiểu nghĩa của hệ thống từ ghép Tiéng Việt
II/ Các bước lên lớp :
1/Ổn định :
2/ Kiểm tra bài cũ : - Qua bức thư người cha viết cho En-ri-cô em rút ra bài học gì ?
3/Bài mới : - GV giới thiệu bài mới : Ở lớp 6 các em đã học “ Cấu tạo của từ” Trong đó
phần nào các em cũng đã nắm được khái niệm về từ ghép ( đó là những từ phức được tạo ra bằng cách ghép các tiếng có nhgiã với nhau ) để giúp các em có một kiến thức sâu rộng hơn về cấu tạo , trật tự sắp xếp và nghĩa của từ ghép , chúng ta sẽ tìm hiểu bài “Từ ghép”
Tiến trình các hoạt động Phần ghi bảng
*Hoạt động1 :
- GV cho HS ôn lại định nghĩa về từ ghép
- Thế nào là từ ghép ? Em đã học những loại từ
ghép nào? Cho VD mỗi loại
*Hoạt động 2:
- GV gọi HS đọc các câu văn , đoạn văn ( trang
12,13 ) chú ý những từ ghép in đậm
- Các em hãy so sánh từ “bà” với từ
“bà ngoại”, “thơm”với “thơm phức” có khác
nhau như thế nào ?
- Từ đó em có nhận xét gì về nghiã của từ ghép
“bà ngoại” với “thơm phức” so với nghĩa của
những từ đơn “bà” , “thơm” ?
HS thảo luận
- Tại sao lại có sự khác nhau đó ?
- Tiếng đứng sau có tác dụng gì so với tiếng
đứng trước ?
- Các tiếng trong từ ghép “bà ngoại” và “thơm ,
phức” tiếng nào là tiếng chính , tiếng nào là
tiếng phụ ?
- Em có nhận xét gì về cấu tạo của từ ghép
chính phụ ?
I / Tìm hiểu bài :
1/ Các loại từ ghép : a/Từ ghép chính phụ :
* Cấu tạo Nghĩa Tiếng C _ P
Bà ngoại người đàn bà sinh mẹ Thơm phức có mùi thơm bốc lên mạnh hấp dẫn Nghĩa của TGC P hẹp hơn , cụ thể hơn so với nghĩa của tiếng chính
* Ghi nhớ : SGK /14
Trang 6gì về nghĩa của từ ghép chính phụ so với nghĩa
của tiếng chính?
- Những từ ghép : dưa hấu , cá trích ốc bươu
Em có nhận xét gì về nghĩa của những từ này ?
- Tóm lại em hiểu thế nào là từ ghép chính phụ?
*Hoạt động 3 : _ GV gọi HS đọc 2 đoạn văn
SGK trang /14
- Quan sát trong các từ ghép ‘’quần áo ‘’,ø “trầm
bổng” , “to lớn” các tiếng sau có bổ sung cho
tiếng đầu không ?
Thế nào là từ ghép đẳng lập ?
- Về mặt cấu tạo các từ ấy bình đẳng nhau về
ngữ pháp còn về mặt cơ chế nghĩa chúng có
điểm gì giống và khác nhau không ?
- Các từ ghép : giấy má viết lách ,quà cáp
….tiếng thứ 2 không còn rõ nghĩa nhưng nghĩa
của các từ ghép trên khái quát hơn nghĩa của
từng tiếng nên nó là từ ghép đẳng lặp ?
- Tóm lại xét về mặt cấu tạo và về ý nghĩa em
hiểu thế nào là từ ghép đẳng lặp ?
*Hoạt động 4 : Luyện tập
- GV cho HS đọc và thực hiện yêu cầu của đề
bài
Trầm bổng Lúc trầm , lúc bổng rất êm tai Các tiếng bình Nghĩa chung hơn , đẳng về ngữ pháp khái quát hơn so nghĩa của các tiếng
* Ghi nhớ : SGK / 14
II./ Luyện tập :
1/ Phân loại từ ghép :
- T G chính phụ : lâu đời , xanh ngắt , nhà máy , nhà ăn , cười nụ
-T G đẳng lặp : suy nghĩ , chài lưới , cây cỏ , ẩm ướt , đầu đuôi
2/ Tạo TG chính phụ :
- bút chì , thước kẻ , mưa rào ,làm quen
- ăn bám , trắng xoá , vui tai , nhát gan
3/Tạo T G Đ L :
- núi ( sông , non ) ,mặt ( mũi , mày ), ham ( muốn , thích )
- học ( hành , hỏi ),xinh ( đẹp , tươi ), tươi ( đẹp , vui )
4/ Giải thích cách dùng từ ghép :
Có thể nói 1 cuốn sách , 1 cuốn vở
vì sách và vở là danh từ chỉ sự vật tồn tại dưới dạng cá thể , có thể đếm được
- Còn sách vở là từ ghép đẳng lặp có
nghĩa tổng hợp , chỉ chung cả loại nên có thể thể nói một cuốn sách vở
4/Củng cố : - Gv cho HS đọc phần đọc thêm SGK / 16,17.
5/ Hướng dẫn về nhà :
-Học thuộc 2 ghi nhớ SGK /17 cho VD
-Hoàn tất các bài tập
-Xem trước bài : ‘’Liên kết trong văn bản ‘’
- Đọc kĩ các đoạn văn và cho biết tính liên kết trong văn bản là gì ?
- Để thực hiện tính liên lết ta dùng những phương tiện nào ?
Trang 7Giáo án Ngữ Văn 7
Ngày soạn : 7/09/2006 Giáo viên : Nguyễn Thị Phê Ngày dạy : 9 11/9/2006
TIẾT 4 : C :
I/ Mục tiêu bài học : Làm cho HS thấy được :
+ Muốn đạt được mục đích giao tiếp thì văn bản nhất định có tính liên kết ,sự liên kết ấy cần được thể hiện trên cả 2 mặt : Hình thức ngôn ngữ và nội dung ý nghĩa
+ Cần vận dụng những những kiến thức đã học để bước xây dựng được những văn bản có tính liên kết
II/ Các bước lên lớp :
1/ Ổn định :
2/ Kiểm tra bài cũ :- Thế nào là từ ghép chính phụ ? ( Cáu tạo , vị trí , nghĩa ) cho VD
-Thế nào là từ ghép đẳng lặp ? ( Cấu tạo , vị trí , nghĩa ) cho VD
3 / Bài mới : - GV giới thiệu bài : Ở lớp 6,các em đãđược tìm hiểu “ Văn bản và phương thức
biểu đạt” Qua việc tìm hiểu ấy , các em đã hiểu văn bản phải có những tính chất là có chủ đề thống nhất , có liên kết , mạch lạc nhằm đạt mục đích giao tiếp Như thế một văn bản tốt phải có tính liên kết và mạch lạc Vậy “ Liên kết trong văn bản” phải như thế nào ? chúng ta cùnh đi vào tiết học hôm nay
Tiến trình các hoạt động Phần ghi bảng
*Hoạt động 1:
- GV cho HS đọc câu 1 SGK / 17 GV đọc lại
-Theo em đọc mấy dòng ấy En –ri- côđã có thể
hiểu thật rõ bố muốn nói gì chưa ?
( Chưa hiểu rõ có phải vì các câu văn diễn đạt sai
ngữ pháp không ?)
- Còn nếu En-ri- cô chưa hiểu thật rõ thì đó là vì
lí do gì ? Hãy tìm lí do nào xác đáng trong các lí
do sau đây :
1./Vì các câu văn viết khó hiểu
2./Vì có câu văn mục đích chưa thật rõ ràng
3./ Vì giữa các câu văn còn chưa có sự liên kết
- Qua đó em hiểu vì sao văn bản cần có sự liên
kết ?
HS đọc ghi nhớ
*Hoạt động 2 :
I/ Tìm hiểu bài :
1/ Liên kết :
…….con đã thiếu lễ độ với mẹ ….Bố nhớ
….mẹ con đã phải thức suốt đêm … Hãy nghĩ xem… người mẹ sẵn sàng… Thôi … con đừng hôn bố
Các câu chưa nối liền với nhau một cách tự nhiên
2/ Phương tiện liên kết :
- Một ngày kia / …còn bây giờ Phép nghịch đối
- Giấc ngủ đến với con … Gương mặt con phép lặp
Cần có sự liên kết về mặt hình thức ( sử dụng những phương tiện liên kết )
- Tôi nhớ đến mẹ tôi …bác gác cổng chưa có sự gắn bó chặt chẽ giữa các
Trang 8- So sánh những câu trên với nguyên văn bài viết
: “Cổng trường mở ra” và cho biết người viết đã
chép thiếu hay sai những từ ngữ cụ thể nào ?
- Và em thấy bên nào có sự liên kết và bên nào
không có sự liên kết ?
- Tại sao chỉ do để xót mấy chữ “còn bây giờ”
và chép lầm chữ “con” bằng chữ “đứa trẻ” mà
câu văn đang liên kết bỗng trở nên rời rạc ?
- Qua đó em hiểu thế nào là phương tiện liên kết
trong văn bản ?
*Hoat động 2 :
- Trong đoạn văn 2a cụm từ tác giả dùng phép
nghịch đối :’’ một ngày kia / còn bây giờ ‘’; phép
lặp ‘’giấc ngủ đến với con / gương mặt ….’’ Chỉ
có những phương tiện ngôn ngữ đó thì đủ câu văn
mang tính liên kết chưa ?
- Em hãy trả lời các câu hỏi đó khi xem các
trường hợp dưới đây:
+ GV gọi HS đọc đoạn văn bài tập 2 trang 19
- Đoạn văn trên giữa các câu có những từ ngữ
liên kết hay không ?Hãy chỉ ra và gạch dưới
- Đã có những từ ngữ liên vậy những câu ấy có
thật sự liên kết với nhau không ? Vì sao?
- Điều chứng tỏ ấy : ngoài hình thức ngôn ngữ,
văn bản còn có sự liên kết ở mặt nào khác nữa ?
- Tóm lại văn bản cần có sự liên kết ở mặt nào
nữa?(Hình thức và nội dung )
HS đọc mục 2 phần ghi nhớ
III/ Luyện tập :
1./ Sắp xếp các đoạn văn theo trình tự hợp lí :1 – 4 – 2 – 5 - 3
3./ Điền từ thích hợp : bà, bà, cháu ,bà, bà, cháu , thế là
4./ Giải thích sự liên kết giừa 2 câu văn
- Hai câu văn dẫn dắt ở đề bài , nếu tách khỏi các câu khác trong văn bản thì có vẻ như rời rạc ( câu trước chỉ nói về mẹ , câu sau nói về con ) nhưng đoạn văn bản không chỉ có 2 câu đó mà còn có câu thứ ba đứng kết sau kết chặt mẹ và con ở 2 câu trên trong 1 thể thống nhất , làm cho toàn đoạn văn trở nên liên kết chặt chẽ với nhau thành một khối : ‘’Mẹ …….mà nói … ’’
4/ Củng cố :- Thế nào là liên kết trong văn bản ?
- Muốn làm cho văn bản có tính liên kết ta phải thực hiện như thế nào ?
5/ Hướng dẫn về nhà : - Học ghi nhớ SGK / 19.
- Làm các bài tập 4,5
- Soạn bài mới : “Cuộc chia tay những con búp bê”
- Nắm được tác giả – tác phẩm
- Nắm được nọi dung văn bản
- Trả lời những câu hỏi phần : Đọc – Hiểu văn bản