hình 9-ch4

MỤC TIÊU: 1, Kiến thức: HS nhớ lại và khắc sâu các khái niệm về hình trụ đáy của hình trụ, trục, mặt xung quanh, đường sinh, độ dài đường cao, mặt cắt khi nĩ song song với trục hoặc son

GIÁO ÁN HÌNH HỌC 9 -– Chương IV

Chương IV: HÌNH TRỤ HÌNH NÓN HÌNH CẦU.

TUẦN 30:

I MỤC TIÊU:

1, Kiến thức: HS nhớ lại và khắc sâu các khái niệm về hình trụ (đáy của hình trụ, trục, mặt xung

quanh, đường sinh, độ dài đường cao, mặt cắt khi nĩ song song với trục hoặc song song với đáy)

2, Kĩ năng: HS nắm chắc và biết sử dụng cơng thức tính diện tích xung quanh, diện tích tồn phần

và thể tích của hình trụ

3, Thái độ: Rèn HS tính cẩn thận trong tính tốn và suy luận các bài tốn

II CHUẨN BỊ:

1, Giáo viên:Thước thẳng, bảng phụ, các mơ hình về hình trụ

2, Học sinh: Thước thẳng, compa, bảng nhĩm, tìm hiểu trước bài học

III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

1, Ổn định lớp : (1’)

2, Kiểm tra bài cũ:

3, Giảng bài mới :

a, Giới thiệu bài: (1’) Tiết học hơm nay chúng ta sẽ tìm hiểu về hình trụ.

b, Tiến trình bài dạy:

mặt đáy

mặt đáy

mặt xung quanh

GV: Ở lớp 8 ta đã biết một số khái

niệm cơ bản của hình học khơng

gian, ta đã được học hình lăng trụ

Hoạt động 2: Khái niệm hình trụ

GV đưa hình 73 lên bảng phụ, giới

- Cách tạo nên hai đáy của hình trụ,

đặc điểm của đáy

- Cách tạo nên mặt xung quanh của

GV yêu cầu HS thực hiện ?1

GV gọi học sinh trình bày ?1

GV cho HS làm bài 1 trang 110

HS lên bảng điền vào dấu (…)

- Khi cắt hình trụ bởi một mặt phẳng song song với trục DC thì mặt cắt là hình chữ nhật

HS thực hiện ?2 theo từng bàn và

GIÁO ÁN HÌNH HỌC 9 -– Chương IV

4, Dặn dò học sinh chuẩn bị cho tiết học sau: (3’)

-Nắm chắc các khái niệm về hình trụ, các cơng thức tính diện tích xung quanh, diện tích tồn phần

và thể tích của hình trụ

-Làm các bài tập:2, 6, 7, 8, 9, 12 SGK trang 110, 111, 112 Chuẩn bị tiết sau luỵên tập

-Hướng dẫn: Bài 6

( )

2

50 Ëy V = h = 50 50 1110,16

xq xq

S

π

IV RÚT KINH NGHIỆM - BỔ SUNG:

GIÁO ÁN HÌNH HỌC 9 -– Chương IV

1, Giáo viên:Thước thẳng, bảng phụ, máy tính bỏ túi

2, Học sinh: Thước thẳng, bảng nhĩm, máy tính bỏ túi và bài tập GV đã cho

III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

1, Ổn định lớp : (1’)

2, Kiểm tra bài cũ:

3, Giảng bài mới :

a, Giới thiệu bài: (1’) Để củng cố các khái niệm và cơng thức về hình trụ, trong tiết học hơm nay

chúng ta sẽ tìm hiểu một số bài tập vận dụng các kiến thức trên

b, Tiến trình bài dạy:

2a a

B A

GV nêu yêu cầu kiểm tra:

HS1: Chữa bài tập 7 trang 111

Tính diện tích giấy cứng dùng để làm hộp

Giải: Diện tích phần giấy cứng chính là diện tích diện tích xung quanh của hình hộp có đáy là hình vuông có cạnh bằng đường kính của đường tròn

Sxq = C.h = 13.3 = 39 (cm2)b) Tóm tắt đề bài:

r = 5mm

h = 8mm

Tính V = ?Thể tích của hình trụ là:

( )

3

.5 8 200628

- Khi nhấn chìm hoàn toàn một

tượng đá nhỏ vào một lọ thuỷ

tinh đựng nước, ta thấy nước

dâng lên Hãy giải thích hiện

- Thể tích của tượng đá bằng thể tích của cột nước hình trụ có

a

B A

V1

r

h

nhóm trong khoảng 5’, sau đó

- Có h ta tính diện tích xung quanh

theo công thức nào?

Sau đó GV yêu cầu cả lớp tính và

GIÁO ÁN HÌNH HỌC 9 -– Chương IV

đọc kết quả

GV giới thiệu bài tập 13 trang 113

SGK

H: Muốn tính thể tích phần cịn lại

của tấm kim loại ta làm thế nào?

GV yêu cầu một HS tính cụ thể

Một HS đọc to đề bài

Đ: Ta cần lấy thể tích cả tấm kim loại trừ đi thể tích của bốn

lỗ khoan hình trụ

HS lên bảng trình bày

Thể tích của tấm kim loại là:

5.5.2 = 50 (cm3) Thể tích một lỗ khoan hình trụ:

D = 8mm, suy ra r = 4mm = 0,4cm

( )

2 0, 4 2 1,002 3

Thể tích phần cịn lại của tấm kim loại là: 50 – 4.1 =46 (cm3)

Bài 13: (trang 113 SGK)

Hoạt động 3: Củng cố.

GV yêu cầu HS nhắc lại các cơng

thức tính diện tích xung quanh,

diện tích tồn phần và thể tích của

hình trụ

GV: Tìm trong thực tế những bài

tốn vận dụng hình trụ để giải

quyết

VD: Vì sao thùng đựng dầu, phích

nước, … đều cĩ dạng hình trụ?

HS nhắc lại các cơng thức:

2

xq

S = πr h

2

®

S =S + S = πrh+ πr

2

V S h= =πr h

HS: Tìm hiểu trong thực tế

Khi sản xuất các thùng chứa, người ta thường chú ý đến việc tiết kiệm vật liệu Cùng một vật liệu nhất định, làm thế nào để sản xuất thùng chứa cĩ dung tích lớn nhất

4, Dặn dò học sinh chuẩn bị cho tiết học sau: (3’)

- Nắm chắc các cơng thức về diện tích xung quanh, tồn phần và thể tích của hình trụ

- Vận dụng các cơng thức trên vào giải các bài tập sau: 9, 14 SGK trang 113, bài 5, 6, 7 trang 123 SBT

- Đọc trước bài: Hình nĩn – Hình nĩn cụt

- Ơn lại cách tính diện tích xung quanh và thể tích của hình chĩp đều

IV RÚT KINH NGHIỆM - BỔ SUNG:

GIÁO ÁN HÌNH HỌC 9 -– Chương IV

1, Giáo viên:Thước thẳng, bảng phụ, các mơ hình về hình nĩn và các đồ dùng thực nghiệm

2, Học sinh: Thước thẳng, bảng nhĩm, tìm hiểu trước bài học, ơn tập về hình chĩp đều

III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

1, Ổn định l ớp : (1’)

2, Kiểm tra bài cũ:

3, Giảng bài mới :

a, Giới thiệu bài: (1’) Đặt vấn đề: Khi quay hình chữ nhật quanh một cạnh cố định ta được một

hình trụ, nếu thay hình chữ nhật bằng một tam giác vuơng, quay tam giác vuơng AOC một vịng quanh cạnh gĩc vuơng OA cố định, ta được hình gì? Hình này cĩ đặc điểm như thế nào? Trong tiết học hơm nay chúng ta sẽ tìm hiểu về vấn đề này

b, Tiến trình bài dạy:

l h

r

O A'A

S

Al

A'A

S

r

h l

- Cạnh AC quột nờn mặt xung

quanh của hỡnh nún, mỗi vị trớ

của AC gọi là một đường sinh

- A là đỉnh của hỡnh nún, AO

gọi là đường cao của hỡnh nún

Sau đú GV đưa hỡnh 87 trang

HS tỡm cỏc vật trong thực tế cú dạng hỡnh nún và mụ tả cỏc yếu tố của hỡnh nún đú

Hoạt động 2: Diện tớch xung quanh của hỡnh nún.

GV thực hành cắt mặt xung

quanh của hỡnh nún dọc theo

một đường sinh rồi trải ra

quanh của hỡnh nún Vậy diện

tớch xung quanh của hỡnh nún

là:

xq

S =πrl

Với r là bỏn kớnh đỏy hỡnh nún

l là độ dài đường sinh

- Tớnh diện tớch toàn phần của

hỡnh nún như thế nào?

- Nhắc lại cụng thức tớnh diện

tớch xung quanh của hỡnh chúp

đều?

GV nhận xột: Cụng thức tớnh

diện tớch xung quanh của hỡnh

nún tương tự như hỡnh chúp

đều, đường sinh chớnh là trung

đoạn của hỡnh chúp đều khi số

cạnh của đa giỏc đỏy gấp đụi

ới p là nửa chu vi đáy

d là trung đoạn của hình chóp

GIÁO ÁN HÌNH HỌC 9 -– Chương IV

4, Dặn dò học sinh chuẩn bị cho tiết học tiếp theo: (4’)

- Nắm chắc các khái niệm về hình trụ, các cơng thức tính diện tích xung quanh, diện tích tồn phần và thể tích của hình nĩn

- Làm các bài tập:16, 17, 19, 20, 23 SGK trang 117, 118, 119

- Chuẩn bị tiếp phần hình nón cụt và luỵên tập

- Hướng dẫn: Bài 23

Để tính α ta cần tính được tỉ số giữa r và l Ta cĩ 1 sin 14 28'

4

r

IV RÚT KINH NGHIỆM - BỔ SUNG:

-Ngày soạn: 04/04/2010 Ngày dạy: 06 /04/2010 TUẦN 32: TIẾT 61: §1 HÌNH NĨN – HÌNH NĨN CỤT DIỆN TÍCH XUNG QUANH VÀ THỂ TÍCH CỦA HÌNH NĨN, HÌNH NĨN CỤT (tt) I MỤC TIÊU: 1, Kiến thức: HS nhớ lại và khắc sâu các khái niệm về hình nĩn (đáy, trục, mặt xung quanh, đường sinh, độ dài đường cao, mặt cắt song song với đáy của hình nĩn và khái niệm về hình nĩn cụt 2, Kĩ năng: HS nắm chắc và biết sử dụng cơng thức tính diện tích xung quanh, diện tích tồn phần và thể tích của hình nĩn, hình nĩn cụt 3, Thái độ: Rèn HS tính cẩn thận trong tính tốn và suy luận các bài tốn II CHUẨN BỊ: 1, Giáo viên:Thước thẳng, bảng phụ, các mơ hình hình nĩn cụt và các đồ dùng thực nghiệm 2, Học sinh: Thước thẳng, bảng nhĩm, tìm hiểu trước bài học, ơn tập về hình chĩp đều III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC: 1, Ổn định lớp : (1’)

2, Kiểm tra bài cũ:

3, Giảng bài mới :

a, Giới thiệu bài: (1’) Đặt vấn đề: Nếu chúng ta cắt hình nòn bằng một mặt phẳng song song với đáy thì ta được hình gì, nội dung bài học hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu

b, Tiến trình bài dạy:

GIÁO ÁN HÌNH HỌC 9 -– Chương IV

r2

r1h l

hình nĩn cụt.

4 Hình nĩn cụt: (SGK)

GV sử dụng mơ hình hình nĩn

được cắt ngang bỡi một mặt

phẳng song song với đáy để

Hoạt động 2: Diện tích xung quanh và thể tích của hình nĩn

xung của hình nĩn cụt theo diện

tích xung quanh của hình nĩn

V= πh r +r +r r

Theo dõi

- Diện tích xung quanh của hình nĩn cụt là hiệu diện tích xung quanh của hình nĩn lớn và hình nĩn nhỏ

GV: Yêu cầu HS nhắc lại các

cơng thức tính diện tích xung

quanh, diện tích tồn phần và

thể tích hình nĩn cụt (chú thích

các kí hiệu cĩ trong cơng thức)

GV giới thiệu bài 28 trang 120

- Nêu cơng thức tính diện tích

xung quanh của hình nĩn cụt?

GIÁO ÁN HÌNH HỌC 9 -– Chương IV

4, Dặn dò học sinh chuẩn bị cho tiết học sau: (5’)

- Nắm chắc các khái niệm về hình trụ, các cơng thức tính diện tích xung quanh, diện tích tồn phần và thể tích của hình nĩn và hình nĩn cụt

- Làm các bài tập:16, 17, 19, 20, 23 SGK trang 117, 118, 119 Chuẩn bị tiết sau luỵên tập

Hướng dẫn: Bài 23

Để tính α ta cần tính được tỉ số giữa r và l Ta cĩ 1 sin 14 28'

4

r

IV RÚT KINH NGHIỆM - BỔ SUNG:

Ngày soạn: 04/04/2009 Ngày dạy: 09/04/2010 TUẦN 32: TIẾT 62: LUYỆN TẬP I MỤC TIÊU: 1, Kiến thức: Thơng qua bài tập HS hiểu kĩ hơn các khái niệm về hình nĩn, hình nĩn cụt và củng cố các cơng thức về diện tích và thể tích hình nĩn và hình nĩn cụt 2, Kĩ năng: HS luỵện kĩ năng phân tích đề bài, áp dụng các cơng thức tính diện tích xung quanh, diện tích tồn phần và thể tích hình nĩn và hình nĩn cụt cùng các cơng thức suy diễn của chúng 3, Thái độ: Cung cấp cho HS một số kiến thức thực tế về hình nĩn và hình nĩn cụt, từ đĩ HS thấy được mối liên hệ giữa tốn học và thực tế và ham thích học tốn hơn II CHUẨN BỊ: 1, Giáo viên:Thước thẳng, bảng phụ, máy tính bỏ túi 2, Học sinh: Thước thẳng, bảng nhĩm, máy tính bỏ túi và bài tập GV đã cho III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC: 1, Ổn định lớp : (1’)

2, Kiểm tra bài cũ:

3, Giảng bài mới :

a, Giới thiệu bài: (1’) Để củng cố các khái niệm và cơng thức về hình nĩn và hình nĩn cụt,

trong tiết học hơm nay chúng ta sẽ tìm hiểu một số bài tập vận dụng các kiến thức trên

b, Tiến trình bài dạy:

35cm

10cm

r

GV nờu yờu cầu kiểm tra:

HS1: Chữa bài tập 21 trang 118

Tớnh số đo cung n0 của hỡnh

khai triển mặt xung quanh của

hỡnh nún

GV:

- Nờu cụng thức tớnh độ dài

cung n0, bỏn kớnh bằng a?

- Độ dài cung hỡnh quạt chớnh

là độ dài đường trũn đỏy hỡnh

- Nờu cỏch tớnh số đo cung n0

của hỡnh khai triển mặt xung

quanh hỡnh nún?

GV giới thiệu bài tập 23 trang

119 SGK

Gọi bỏn kớnh đỏy của hỡnh nún

là r, độ dài đường sinh là l Để

tớnh gúc α ta cần làm gỡ?

- Biết diện tớch mặt khai triển

của hỡnh nún bằng 1

4 diện tớch hỡnh trũn bỏn kớnh SA = l Hóy

ậy độ dài đường tròn O; là:

2a

πππ

⇒ =

HS: Để tớnh được gúc α ta cần tỡm được tỉ số r tức là tính được sin

- Diện tớch hỡnh quạt trũn khai triển đồng thời là diện tớch xung quanh của hỡnh nún là:

2

ạt 2

4

10,25

GIÁO ÁN HÌNH HỌC 9 -– Chương IV

4, Dặn dò học sinh chuẩn bị cho tiết học sau: (3’)

- Nắm chắc các cơng thức về diện tích xung quanh, tồn phần và thể tích của hình nĩn, hình nĩn cụt

- Vận dụng các cơng thức trên vào giải các bài tập sau: 24, 26, 29 SGK trang 119, 120

- Đọc trước bài: Hình cầu Diện tích mặt cầu và thể tích hình cầu

IV RÚT KINH NGHIỆM - BỔ SUNG:

GIÁO ÁN HÌNH HỌC 9 -– Chương IV

1, Giáo viên:Thước thẳng, bảng phụ, các mơ hình về hình cầu, thiết bị quay nửa hình trịn tâm O

để tạo nên hình cầu, các vật dụng cĩ dạng hình cầu

2, Học sinh: Thước thẳng, bảng nhĩm, tìm hiểu bài học, mang các vật dụng cĩ dạng hình cầu

III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

1, Ổn định lớp : (1’)

2, Kiểm tra bài cũ:

3, Giảng bài mới :

a, Giới thiệu bài: (1’) Đặt vấn đề: Khi quay hình chữ nhật quanh một cạnh cố định ta được một

hình trụ, nếu thay hình chữ nhật bằng một tam giác vuơng, quay tam giác vuơng AOC một vịng quanh cạnh gĩc vuơng OA cố định, ta được hình nĩn Vậy khi quay nửa hình trịn tâm O một vịng quanh đường kính ta được hình gì? Hình này cĩ đặc điểm như thế nào? Trong tiết học hơm nay chúng ta sẽ tìm hiểu về vấn đề này

b, Tiến trình bài dạy:

tròn tâm O, bán kính R một

vòng quanh đường kính AB cố

định ta được một hình cầu (GV

vừa nói vừa thực hành quay

nửa hình tròn đường kính AB)

Nửa đường tròn trong phép

quay nói trên tạo nên mặt cầu

Điểm O gọi là tâm, R là bán

kính của hình cầu hay mặt cầu

đó

Sau đó, GV đưa hình 103 tr

121 SGK để HS quan sát

- GV yêu cầu HS lấy ví dụ về

hình cầu , mặt cầu

HS: quan sát GV thực hiện

Một HS lên chỉ : tâm, bán kính mặt cầu trên hình 103 SGK

HS có thể lấy ví dụ như : hòn bi, quả bóng bàn, quả địa cầu

11

ph Hoạt động2: Cắt hình cầu bởi một mặt phẳng 2 Cắt hình cầu bởi một mặt phẳng

GIÁO ÁN HÌNH HỌC 9 -– Chương IV

GV dùng mô hình cầu bị cắt

bởi một mặt phẳng cho HS

quan sát và hỏi :

?Khi cắt hình cầu bởi một mặt

phẳng thì mặt cắt là hình gì ?

GV yêu cầu HS thực hiện ?1 tr

121 SGK

- GV yêu cầu HS đọc nhận xét

SGK

- Đường tròn có bán kính bé

hơn R nếu mặt phẳng không đi

qua tâm

- GV đưa hình 105 SGK lên

giới thiệu với HS: Trái đất

được xem như một hình cầu,

xích đạo là một đường tròn

lớn

- GV đưa tiếp hình 112 tr 127

SGK để hướng dẫn HS nội

dung cơ bản của bài đọc thêm

“ Vị trí của một điểm “

- Vĩ tuyến, xích đạo, bán cầu

nam, bán cầu bắc

- Vòng kinh tuyến, kinh tuyến,

kinh tuyến gốc, bán cầu đông,

bán cầu tây

- Cách xác định tọa độ địa lí

của điểm P trên bề mặt địa

- GV yêu cầu về nhà đọc lại

“Bài đọc thêm” để hiểu rõ

hơn

- HS: Khi cắt hình cầu bởi một mặt phẳng thì mặt cắt là một hình tròn

HS làm ?1 (điền câu trả lời vào SGK bằng bút chì) Một

HS lên bảng điền

- HS đọc nhận xét SGK tr 122

HS nghe GV trình bày và quan sát hình 112 SGK để có hiểu biết về tọa độ địa lí

Hoạt động 3: Diện tích mặt cầu

10

ph

GV: Bằng thực nghiệm, người

ta thấy diện tích mặt cầu gấp

4 lần diện tích hình tròn lớn

của hình cầu

S = 4 πR2 mà 2R = d

⇒ S = πd2

3 D iện tích mặt cầu

Bằng thực nghiệm, người ta thấy diện tích mặt cầu gấp 4 lần diện tích hình tròn lớn của hình cầu

S = 4 πR2 mà 2R = d

GIÁO ÁN HÌNH HỌC 9 -– Chương IV

Ví dụ 1: Tính diện tích mặt

cầu có đường kính 42 cm

- GV yêu cầu HS tính

Ví dụ 2 : (tr 122 SGK)

Smặt cầu = 36 cm2

Tính đường kính của một mặt

cầu thứ hai có diện tích gấp 3

lần diện tích mặt cầu này

GV: Ta cần tính gì đầu tiên ?

- Nêu cách tính đường kính

mặt cầu thứ hai

(Đề bài trên bảng phụ)

GV yêu cầu cả lớp tính 3 ô

đầu, nửa lớp còn lại tính 3 ô

còn lại

Bài 32 tr 125 SGK

r 2r

- Để tính diện tích bề mặt của

khối gỗ còn lại (cả trong lẫn

ngoài), ta cần tính những diện

tích nào ?

- Nêu cách tính

Bài 34 tr 125 SGK

D = 11m

Tính diện tích mặt cầu

HS lớp làm bài tập

Aùp dụng công thức:

S = 4 πR2.Hai HS lên bảng điền kết quả

HS lớp nhận xét kết quả

- Ta cần tính diện tích xung quanh của hình tròn và diện tích hai mặt bán kính cầu

- Diện tích xung quanh của hình tròn là

Strụ = 2 πr.2r = 4 πr2

Diện tích hai mặt bán cầu chính bằng diện tích mặt cầu:

Smặt cầu = 4 πr2

Vậy diện tích bề mặt cả trong lẫn ngoài của khối gỗ là:

Strụ + Smặt cầu = 8 πr2

Một HS lên bảng trình bày

Diện tích mặt kinh khí cầu đó là :

GIÁO ÁN HÌNH HỌC 9 -– Chương IV

πd2 ≈ 379,94 (m2)

2ph 4 Dặn dò hs chuẩn bị cho tiết học sau

 Nắm vững các khái niệm về hình cầu

 Nắm chắc các công thức tính diện tích mặt cầu

 Bài tập về nhà số 33 tr 125 SGK Bài 27, 28, 29 tr 129 SBT

 Tiết sau học tiếp phần thể tích hình cầu

IV RÚT KINH NGHIỆM – BỔ SUNG