MỤC ĐÍCH YÊU CẦU : Giúp HS : -- Cảm nhận được hình ảnh cao đẹp của người yêu nước : trong gian nguy vẫn hiên ngang, bền gan, vững chí, nhân cách cứng cỏi.. Qua bài thơ , em hiểu gì về ph
Trang 1Ngày soạn : 4 / 12 / 04
Tiết 59
I MỤC ĐÍCH YÊU CẦU :
Giúp HS :
Cảm nhận được hình ảnh cao đẹp của người yêu nước : trong gian nguy vẫn hiên ngang, bền gan, vững chí, nhân cách cứng cỏi
Cảm nhận giọng điệu hùng tráng của thể thất ngôn bát cú trong lối thơ tỏ chí của các nhà thơ yêu nước Việt Nam
Bồi dưỡng lòng yêu kính, tự hào người anh hùng yêu nước
II CHUẨN BỊ :
GV : Đọc SGK, sách tham khảo, soạn bài
HS : Đọc sách GK, trả lời câu hỏi chuẩn bị bài
III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC :
1 ỔN ĐỊNH (1’) Kiểm diện sĩ số, kiểm tra tác phong HS
2 KIỂM TRA (5’)
? Đọc thuộc lòng bài thơ Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác
? Qua bài thơ , em hiểu gì về phẩm chất của người chiến sĩ yêu nước trong hoàn cảnh tù ngục của kẻ thù ?
3 BÀI MỚI :
GIỚI THIỆU BÀI (1’)
Đầu năm 1908, nhân dân Trung Kì nổi dậy chống sưu thuế, Phan Châu Trinh bị bắt, bị kết án chém và đày ra Côn Đảo (tháng 4 – 1908) Vài tháng sau, nhiều thân sĩ yêu nước khắp Trung Kì, Bắc Kì cũng bị đày ra đây Bài thơ này làm trong thời gian Phan Châu Trinh bị đày ra đảo Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu trong tiết học này
CHÚ THÍCH
+ Cho HS đọc diễn cảm bài thơ, chú ý
thể hiện khẩu khí ngang tàng và giọng
điệu hào hùng của tác giả
Đọc diễn cảm bài thơ
Đọc chú thích
Tác giả :
+ Lưu ý lối nói ngụ ý khi đọc các chú
thích 4, 5 và 6
? Dựa vào chú thích hãy cho biết vài
nét về tác giả bài thơ ?
Hướng trả lời Phan Châu Trinh(1872 -1926) hiệu là Tây Hồ, biệt hiệu Hi Mã, quê Quảng Nam , đỗ Phó bảng, làm quan nhưng chỉ trong một thời gian ngắn đã bỏ quan, hoạt động cách mạng Ông là người đề xướng dân chủ,
Phan Châu Trinh
(1872 -1926) hiệu là Tây Hồ, là chí sĩ yêu nước tích cực đầu thế
kỉ XX
Trang 2đòi bãi bỏ chế độ quân chủ sớm nhất ở Việt Nam
Tác phẩm : Bài thơ
viết trong thời gian
? Bài thơ làm theo thể thơ gì, phương
thức biểu đạt nào ? Bài thơ làm theo thể thơ thất ngôn bát cú, phương
thức biểu cảm
ông bị đày ra Côn Đảo (1908)
- Phương thức biểu đạt : biểu cảm
- Thể thơ : thất ngôn bát cú Đường luật
HOẠT ĐỘNG 2
+ Đọc 2 câu thơ đầu HOẠT ĐỘNG 2 Quan sát khổ thơ II ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
? Câu thơ đầu giới thiệu với chúng ta
điều gì?
Hướng trả lời : Miêu tả bối cảnh không gian, đồng thời tạo dựng tư thế con người giữa đất trời Côn Đảo
1 HAI CÂU ĐỀ
Làm trai đứng giữa đất Côn Lôn.
? Em hiểu gì về câu thơ thứ hai? Bọn thực dân bắt người tù
phải làm công việc khổ sai : đập núi làm đá
Lừng lẫy làm cho lở núi non.
GIẢNG :
Theo quan niệm nhân sinh truyền
thống, người làm trai “ Đã sinh làm trai
thì cũng khác đời” ( Phan Bội Châu),
“Chí làm trai Nam, Bắc, Tây, Đông –
Cho phỉ sức vẫy vùng trong bốn bể”
(Nguyễn Công Trứ) Đó là lòng kiêu
hãnh, là ý chí tự khẳng định mình, là
khát vọng hành động mãnh liệt Phan
Châu Trinh đường hoàng giữa đất trời
Côn Lôn, “đứng giữa” biển rộng, non
cao, đội trời, đạp đất, tư thế hiên ngang,
sừng sững! Công việc đập đá khổ sai là
một thử thách vô cùng nặng nề, nhưng
đối với kẻ làm trai càng thể hiện khí
phách, uy dũng của mình Hai câu thơ
toát lên một vẻ đẹp hùng tráng, một
khẩu khí mạnh mẽ, một lối nói khoa
trương đầy ấn tượng về chí nam nhi:
sẵn sàng chấp nhận thử thách, sống
ngang tàng hiên ngang
Giữa đất trời Côn Lôn, người yêu nước sẵn sàng chấp nhận thử thách, sống hiên ngang
+ Gọi HS đọc hai câu 3 – 4
? Nghệ thuật trong hai câu thơ có gì
đặc biệt ?
Định hướng trả lời Dùng những động từ mạnh : xách búa, đánh tan,
ra tay, đập bể
2 HAI CÂU THỰC
Xách búa đánh tan năm bảy đống
? Em hiểu gì về công việc đập đá ? Giọng điệu hùng tráng, Ra tay đập bể mấy
Trang 3Qua đó, hình ảnh người tù khổ sai đã sôi nổi trăm hòn.
hiện lên như thế nào ?
GIẢNG :
Với những nét bút khoa trương nhằm
làm nổi bật sức mạnh to lớn của con
người : tư thế ngạo nghễ vươn cao
ngang tầm vũ trụ, biến một công việc
lao động cưỡng bức hết sức nặng nhọc,
vất vả thành một cuộc chinh phục thiên
nhiên dũng mãùnh với sức mạnh thần kì
như một dũng sĩ thần thoại Giọng thơ
thể hiện khẩu khí ngang tàng, ngạo
nghễ của con người dám coi thường
mọi thử thách gian nan
Phép đối Người tù phải dùng tay cầm búa, đập đá thành hòn, thành đống, đó là công việc thủ công, nặng nhọc.Người tù khổ sai dám đương đầu, vượt lên chiến thắng thử thách, gian khổ
( Phép đối, động từ mạnh, giọng thơ hùng tráng, sôi nổi)
Công việc lao động vất vả, người tù khổ sai dám đương đầu vượt lên thử thách, gian nan
+ Đọc hai câu 5 – 6
? Từ chú thích (4), em hiểu cảm nghĩ
nào của tác giả qua hai câu thơ ?
Người tù chịu mọi nhục hình đầy đọa kéo dài: tháng ngày, mưa nắng nhưng vẫn tự thấy mình có tinh thần cứng cỏi, trung kiên không sờn lòng, đổi chí trước mọi thử thách, gian lao
3 HAI CÂU LUẬN
Tháng ngày bao quản thân sành sỏi,
Mưa nắng càng bền dạ sắt son.
? Trong hai câu thơ , tác giả đã sử dụng
những biện pháp nghệ thuật nào
NÂNG CAO :
Để làm nổi bật chí lớn, gan to của
người anh hùng, tác giả đã tạo thế
tương quan đối lập : tháng ngày, mưa
nắng, thân sành sỏi, dạ sắt son làm rõ
sức chịu đựng mãnh liệt cả về thể xác
lẫn tinh thần của con người trước thử
thách, gian nan, toát lên phẩm chất
trung thành với lí tưởng yêu nước
Phép đối, hình ảnh tượng trưng
( Phép đối, ẩn dụ)
Sức chịu đựng dẻo dai, bền bỉ và ý chí chiến đấu sắt son của người chiến sĩ cách mạng
+ Gọi HS đọc 2 câu 7 – 8
? Em hiểu ý hai câu này như thế nào ?
Dựa vào chú thích, cho biết hình ảnh
“kẻ vá trời” có ý nghĩa gì?
? Nhận xét về nghệ thuật trong hai câu
cuối?
BÌNH :
Hai câu thơ là sự đối lập giữa chí lớn
của những con người dám mưu đồ sự
nghiệp cứu nước vào những năm đầu
Đọc hai câu cuối
Hướng trả lời Những kẻ có gan làm việc lớn, khi phải chịu cảnh tù đày, chỉ là việc nhỏ, ko có
gì đáng nói “ Kẻ vá trời” ý nói người co ùchí làm những việc kinh thiên động địa
4 HAI CÂU KẾT
Những kẻ vá trời khi lỡ bước,
Gian nan chi kể việc con con.
(đối lập ; hình ảnh điển tích, nói quá)
thế kỉ XX, một công việc ko phải ai Nghệ thuật đối lập ( gian
Trang 4cũng tin sức người có thể làm được , với
những thử thách khó khăn trên đường
hoạt động Hình ảnh điển tích
“ bà Nữ Oa vá trời” trong thần thoại
Trung Quốc để nói lên chí lớn làm cách
mạng, cứu nước, cứu dân Tác giả cho
rằng những thử thách phải gánh chịu
trên bước đường chiến đấu được xem
như việc con con, nhưng sự thực thì bản
án và hoàn cảnh khắc nghiệt mà ông
phải mang đâu có phải là việc con con
nan >< con con), hình ảnh khoa trương (kẻ vá trời) để biểu thị dũng khí hiên ngang, tinh thần lạc quan trước cảnh tù đày Dũng khí hiên ngang, tự hào, tin
tưởng vào sự nghiệp cứu nước, coi thường gian lao tù đày
+ Hướng dẫn tổng kết
? Bài thơ có những đặc sắc gì về nghệ
thuật ?
? Qua đó, em hiểu thêm gì về người tù
yêu nước Phan Châu Trinh cũng như
các nhà yêu nước Việt Nam đầu thế kỉ
XX ?
Dựa vào ghi nhớ phát biểu
GHI NHỚ/ SGK
BÀI TẬP
Câu 1 : Nội dung của bài thơ “ Đập đá
ở Côn Lôn” là gì?
A.Phong thái ung dung, tự tại
B Khí phách hiên ngang, bất khuất
C Niềm tin ko đổi dời vào sự nghiệp
giải phóng dân tộc
D Tất cả đều đúng
Câu 2 : Từ “ Làm trai” trong bài thơ gợi
cho em nhớ tới những câu ca dao, tục
ngữ nào?
Thảo luận nhóm
Hướng trả lời Câu 1 : D
Câu 2 :
Làm trai cho đáng nên trai, Xuống Đông, Đông tĩnh, lên Đoài, Đoài yên.
(Ca dao)
BÀI TẬP
Câu 1 : D
Câu 2 :
Làm trai cho đáng nên trai,
Xuống Đông, Đông tĩnh, lên Đoài, Đoài yên.
(Ca dao)
(2’) HƯỚNG DẪN HỌC TẬP :
+ Học bài, nắm kiến thức cơ bản
+ Làm bài tập 2 / SGK / 150
+ Chuẩn bị bài Muốn làm thằng Cuội
RÚT KINH NGHIỆM
