Chương trình môn Toán thực hiện tích hợp liên môn thông qua các nội dung, chủ đề liên quan hoặc các kiến thức toán học được khai thác, sử dụng trong các môn học khác như Vật lý, Hóa học, Sinh Học, Địa lý, Tin Học, Công nghệ, Lịch sử... Khai thác tốt những yếu tố liên môn nêu trên vừa mang lại hiệu quả với các bộ môn, vừa góp phần củng cố kiến thức môn Toán, cũng như góp phần rèn luyện cho học sinh khả năng vận dụng toán học vào thực tiễn. Đó là yêu cầu mà chương trình Toán THCS cần đạt được theo tinh thần chương trình GDPT mới.
Trang 1Toán 9 Bài : HÌNH TRỤ (Thời gian : 1 tiết) I.Mục tiêu:
1) Kiến thức:
- Mô tả được hình trụ, các khái niệm mặt đáy, diện tích đáy, diện tích xung quanh, diện tích toàn phần và thể tích hình trụ
- Công thức tính diện tích xung quanh, diện tích toàn phần và thể tích hình trụ
2) Kỹ năng:
- Tính được diện tích xung quanh, thể tích của hình trụ
- Giải quyết được một số vấn đề thực tiễn gắn với việc tính diện tích xung quanh, thể tích hình trụ
3) Thái độ:
- Học sinh thể hiện sự hứng thú, muốn tìm hiểu hình trụ
- Thể hiện được sự hợp tác với giáo viên, với các bạn trong nhóm trong lớp trong các hoạt động học tập
4) Định hướng phát triển năng lực:
- Có cơ hội phát triển năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn, có tính tích hợp liên môn giữa môn Toán và môn công nghệ
- Có cơ hội phát triển năng lực mô hình hóa toán học thông qua việc chuyển vấn đề thực tiễn thành vấn đề toán học có liên quan đến thể tích hình trụ
- Có cơ hội phát triển năng lực giao tiếp toán học thông qua hoạt động nhóm, tương tác với GV
5) Định hướng phát triển phẩm chất:
- Sự nhạy bén, linh hoạt trong tư duy
- Tính chính xác, kiên trì, tính thẩm mỹ
II Phương pháp, kỹ thuật, hình thức, thiết bị dạy học:
- Phương pháp và kỹ thuật dạy học: Hoạt động nhóm, vấn đáp, thuyết trình.
- Hình thức tổ chứ dạy học: Cá nhân, nhóm.
- Phương tiện thiết bị dạy học: Máy chiếu, bảng.
III Chuẩn bị:
1) Chuẩn bị của GV:
- Phiếu học tập, silde, mô hình hình trụ, giấy màu, 4 tượng thạch cao hình nhân vật
hoạt hình
2) Chuẩn bị của HS:
- Máy tính cầm tay, dụng cụ học tập toán, keo dán, vật dụng trang trí
IV Tiến trình dạy học:
Thời
10
phút
Hoạt động 1: Hình thành khái niệm hình trụ Mục tiêu:
- Mô tả được hình trụ, mặt đáy, mặt xung quanh, đường sinh, chiều cao, bán kính
Trang 2mặt đáy của một hình trụ.
- Xác định được các yếu tố trên từ một vật dụng thực tế có hình trụ
Phương pháp: Thuyết trình, vấn đáp
Hình thức: hoạt động cá nhân, hoạt động nhóm.
5
phút
5
phút
1) Mô tả hình trụ và các yếu tố liên quan:
* GV cho HS quan sát các hình ảnh có hình cầu,
hình nón và hình trụ trong thực tế
https://drive.google.com/file/d/12Vwq3XJzvZDN
PHifr7njEva-4LaYI_y1/view?usp=sharing
Giới thiệu vào bài học: HÌNH TRỤ
Gv: Cho học sinh quan sát video miêu tả cách tạo
ra hình trụ Từ đó giới thiệu các yếu tố của hình
trụ
Bài tập 1: Quan sát hình và gọi tên các yếu tố
được đánh số trên hình
Hs: điền vào phiếu học tập và xung phong trả lời
câu hỏi
1 Bán kính mặt đáy
2 Đường kính mặt đáy
3 Chiều cao
4 Mặt xung quanh
5 Mặt đáy.
Bài tập 2: Xác định chiều cao, bán kính mặt đáy,
mặt xung quanh, mặt đáy của một vật hình trụ
+ Nhiệm vụ: Quan sát một hộp sữa Ông Thọ Xác
định chiều cao hộp sữa, mặt đáy, mặt xung quanh,
chiều cao và bán kính mặt đáy
+ Hình thức: hoạt động nhóm
Gv: mời một nhóm lên trình bày, các nhóm khác
nhận xét
1/ Hình trụ: sách giáo khoa trang 107
- EF đường sinh
- DC trục hình trụ
- Độ dài đường sinh h là chiều cao của hình trụ
- DA, BC là bán kính mặt đáy Bài tập: Quan sát một hộp sữa Ông Thọ Xác định chiều cao hộp sữa, mặt đáy, mặt xung quanh, chiều cao và bán kính mặt đáy
Hoạt động 1: Giúp phát triển năng lực mô hình hóa toán học thông qua việc quan sát các mô hình trình chiếu trên ứng dụng GSP, hình vẽ và vật dụng thực tế
Năng lực giao tiếp toán học thông qua việc trả lời các câu hỏi vấn đáp và trình bày bài làm trước lớp
Trang 3phút Mục tiêu: Hoạt động 2: Cắt hình trụ bởi mặt phẳng
- Xác định được mặt cắt khi cắt hình trụ bởi các mặt phẳng
Phương pháp: thuyết trình, trình chiếu slide minh họa
Hình thức: Hoạt động cá nhân.
2) Cắt hình trụ bởi mặt phẳng
Gv: Cho học sinh quan sát hình ảnh cắt hình trụ
bằng mặt phẳng song song với 2 mặt đáy; song
song với trục hình trụ
Hs: mặt phẳng cắt song song với đáy, mặt cắt là
hình tròn
Mặt phẳng cắt song song với trục, mặt cắt là hình
chữ nhật
Gv: Hãy cho ví dụ cắt hình trụ bởi mặt phẳng
trong cuộc sống hằng ngày
Hs: cắt bánh gato
Bánh có hình trụ, dao cắt được xem như mặt
phẳng cắt hình trụ Đặt dao ngang với mặt bánh ta
được mặt cắt là hình tròn, đặt dao vuông góc với
mặt bánh ta được mặt cắt là hình chữ nhật
2/ Cắt hình trụ bởi mặt phẳng
SGK trang 108 a) Mặt phẳng cắt song song với đáy
b) Mặt phẳng cắt song song với trục
Hoạt động 2 góp phần phát triển mô hình hóa toán học với sự trợ giúp của các phần mềm vẽ hình, phát triển được trí tưởng tượng không gian; mô tả được những đối tượng của hình khối trên vật thể thực tế
Hoạt động 3: Diện tích xung quanh, thể tích hình trụ Mục tiêu:
- Hình thành công thức tính diện tích xung quanh diện tích toàn phần và thể tích hình trụ
Phương pháp: vấn đáp, thuyết trình
Hình thức: hoạt động nhóm
15
phút
3) Diện tích xung quanh, thể tích hình trụ
GV: Với tờ giấy A4 và mô hình hình trục, hãy nêu
cách tính diện tích xung quanh của mô hình đã
cho?
3/ Diện tích xung quanh, thể tích hình trụ
Trang 4Hs: thảo luận nhóm nêu cách thực hiệnquấn
giấy A4 một vòng xung quanh mô hình Cắt bỏ
phần giấy dư.Trải phần giấy còn lại ra ta có môt
hình chữ nhật Khi đó diện tích xung quanh của
hình trụ chính là diện tích hình chữ nhật vừa cắt
được
Từ đó, học sinh tự phát biểu công thức tính diện
tích xung quanh, diện tích toàn phần của hình trụ
một cách tổng quát
Gv: Giới thiệu công thức tính thể tích hình trụ
Hs: hoàn tất phiếu học tập
Kiểm tra lại diện tích xung quanh của mô hình
bằng công thức, so sánh với kết quả ban đầu của
nhóm
Với hình trụ có chiều cao h, bán kính đáy r thì:
- Diện tích xung quanh
2 hay
- Diện tích toàn phần
2
tp
4/ Thể tích hình trụ:
V = Sđáy.h = πr2.h Hoạt động 3: Góp phần phát triển năng lực giải quyết vấn đề, thực hiện được việc lập luận hợp lý khi giải quyết vấn đề, kỹ năng tính toán, kỹ năng làm việc nhóm
Phát triển năng lực mô hình hóa toán học, năng lực giao tiếp toán học
10
phút
Hoạt động 4: Hướng dẫn tự học ở nhà Mục tiêu:
Nhận biết được các vật dụng thực tiễn có hình trụ
Biết xác định chiều cao, bán kính, diện tích xung quanh thể tích hình trụ
Áp dụng các kiến thức về hình trụ để thực hiện một yêu cầu gắn liền với cuộc sống Phương pháp: đặt vấn đề và giải quyết vấn đề
Hình thức: hoạt động nhóm
Gv: trình chiếu yêu cầu
Bằng các vật dụng cho trước: giấy màu, thước dây, kéo, compa, một món quà lưu niệm (như hình) Hãy thiết kế và tạo ra một chiếc hộp đựng quà hình trụ
Yêu cầu: hộp hình trụ có nắp, chứa vừa món quà, trang trí đẹp mắt
Hoạt động 4 góp phần phát triển năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tính toán, năng lực giao tiếp toán học Giúp nhận thấy được sự kết nối giữa toán học với thực tiễn, giữa toán học với môn công nghệ, tăng tính thẩm mỹ trong cuộc sống