Chuyªn ®Ò gi¸o dôc kÜ n¨ng sèng Kú Xu©n, ngµy 6 th¸ng 11 n¨m 2010 Bài 1 Bài 1 Một số vấn đề chung về kĩ năng sống và giáo dục kĩ năng Một số vấn đề chung về kĩ năng sống và giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trong nhà trường phổ thông sống cho học sinh trong nhà trường phổ thông I. Quan niệm về kĩ năng sống I. Quan niệm về kĩ năng sống Có rất nhiều quan niệm khác nhau về KNS: Có rất nhiều quan niệm khác nhau về KNS: - Theo tổ chức y tế thế giới(WHO) KNS là khả năng để có - Theo tổ chức y tế thế giới(WHO) KNS là khả năng để có hành vi thích ứng và tích cực, giúp cá nhân có thể ứng xử hành vi thích ứng và tích cực, giúp cá nhân có thể ứng xử hiệu quả trước các nhu cầu và thách thức cuộc sống hàng hiệu quả trước các nhu cầu và thách thức cuộc sống hàng ngày. ngày. - Theo UNICEF, KNS là cách tiếp cận giúp thay đổi và hình - Theo UNICEF, KNS là cách tiếp cận giúp thay đổi và hình thành hành vi mới. thành hành vi mới. - Theo tổ chức giáo dục, khoa học và văn hoá LHQ, KNS - Theo tổ chức giáo dục, khoa học và văn hoá LHQ, KNS gắn với 4 trụ cột của GD đó là: Học để biết, học làm ngư gắn với 4 trụ cột của GD đó là: Học để biết, học làm ngư ời, học để sống với người khác, học để làm ời, học để sống với người khác, học để làm Như vậy có thể thấy KNS bao gồm một loạt các kĩ Như vậy có thể thấy KNS bao gồm một loạt các kĩ năng cụ thể, cần thiết cho cuộc sống hàng ngày của năng cụ thể, cần thiết cho cuộc sống hàng ngày của con người. Nói cách khác, KNS là khả năng làm chủ con người. Nói cách khác, KNS là khả năng làm chủ bản thân của mỗi người, khả năng ứng xử với những bản thân của mỗi người, khả năng ứng xử với những người khác và với xã hội, khả năng ứng phó tích cực người khác và với xã hội, khả năng ứng phó tích cực trước các tình huốngcủa cuộc sống. trước các tình huốngcủa cuộc sống. Vậy KNS do đâu mà có và nó có những dấu hiệu Vậy KNS do đâu mà có và nó có những dấu hiệu nh­ sau: nh­ sau: - KNS không phải tự có được mà phải hình thành dần KNS không phải tự có được mà phải hình thành dần trong quá trình học tập, lĩnh hội và rèn luyện trong trong quá trình học tập, lĩnh hội và rèn luyện trong cuộc sống. cuộc sống. Quá trình hình thành KNS diễn ra trong cả Quá trình hình thành KNS diễn ra trong cả và ngoài hệ thống GD. và ngoài hệ thống GD. - KNS vừa mang tính cá nhân, vừa mang tính XH. KNS KNS vừa mang tính cá nhân, vừa mang tính XH. KNS mang tính cá nhân vì đó là khả năng của cá nhân. mang tính cá nhân vì đó là khả năng của cá nhân. KNS mang tính xã hội vì phụ thuộc vào các giai đoạn KNS mang tính xã hội vì phụ thuộc vào các giai đoạn lịch sử xã hội, chịu ảnh hưởng của truyền thống và lịch sử xã hội, chịu ảnh hưởng của truyền thống và văn hoá của gia đình, cộng đồng, dân tộc. văn hoá của gia đình, cộng đồng, dân tộc. II. Phân loại kĩ năng sống II. Phân loại kĩ năng sống Theo UNESCO,WHO và UNICEF có thể xem KNS Theo UNESCO,WHO và UNICEF có thể xem KNS gồm các kĩ năng cốt lõi sau: gồm các kĩ năng cốt lõi sau: - Giải quyết vấn đề Giải quyết vấn đề - Kĩ năng suy nghĩ, tư duy phê phán Kĩ năng suy nghĩ, tư duy phê phán - Kĩ năng giao tiếp hiệu quả Kĩ năng giao tiếp hiệu quả - Kĩ năng ra quyết định Kĩ năng ra quyết định - Kĩ năng tư duy sáng tạo Kĩ năng tư duy sáng tạo - Kĩ năng tự nhận thức Kĩ năng tự nhận thức - Kĩ năng thể hiện sự cảm thông Kĩ năng thể hiện sự cảm thông - Kĩ năng ứng phó với căng thẳng và cảm xúc Kĩ năng ứng phó với căng thẳng và cảm xúc Trong GD của nước ta kĩ năng sống được phân theo các nhóm Trong GD của nước ta kĩ năng sống được phân theo các nhóm sau: (T9) sau: (T9) - Nhóm các kĩ năng nhận biết sống với chính mình. Nhóm các kĩ năng nhận biết sống với chính mình. - Nhóm các kĩ năng nhận biết và sống với người khác. Nhóm các kĩ năng nhận biết và sống với người khác. - Nhóm các kĩ năng ra các quyết định một cách có hiệu quả. Nhóm các kĩ năng ra các quyết định một cách có hiệu quả. III. Tầm quan trọng của việc GDKNS cho học sinh III. Tầm quan trọng của việc GDKNS cho học sinh 1. Kĩ năng sống thúc đẩy sự phát triển cá nhân và xã hội 1. Kĩ năng sống thúc đẩy sự phát triển cá nhân và xã hội 2. GDKNS là yêu cầu cấp thiết đối với thế hệ trẻ 2. GDKNS là yêu cầu cấp thiết đối với thế hệ trẻ 3. GDKNS nhằm thực hiện yêu cầu đổi mới GDPT 3. GDKNS nhằm thực hiện yêu cầu đổi mới GDPT 4. GDKNS cho học sinh là xu thế chung của nhiều nước thế 4. GDKNS cho học sinh là xu thế chung của nhiều nước thế giới giới IV. Định hướng GDKNS cho học sinh trong nhà trư IV. Định hướng GDKNS cho học sinh trong nhà trư ờng PT ờng PT Mục tiêu Mục tiêu Trang bị cho HS những kiến thức, giá trị, thái Trang bị cho HS những kiến thức, giá trị, thái độ và kĩ năng phù hợp trên cơ sở đó hình độ và kĩ năng phù hợp trên cơ sở đó hình thành cho HS những hành vi, thói quen lành thành cho HS những hành vi, thói quen lành mạnh, tích cực loại bỏ những hành vi, thói mạnh, tích cực loại bỏ những hành vi, thói quen tiêu cực trong các mối quan hệ trong các quen tiêu cực trong các mối quan hệ trong các tình huống và hoạt động hàng ngày. tình huống và hoạt động hàng ngày. - Tạo cơ hội thuận lợi để HS thực hiện tốt quyền, Tạo cơ hội thuận lợi để HS thực hiện tốt quyền, bổn phận của mình và phát triển hài hoà về thể bổn phận của mình và phát triển hài hoà về thể chất, trí tuệ, tinh thần và đạo đức. chất, trí tuệ, tinh thần và đạo đức. 2. Nguyên tắc GDKNS cho HS trong nhà trư 2. Nguyên tắc GDKNS cho HS trong nhà trư ờng ờng Các nguyên tắc: Các nguyên tắc: - Tương tác: Tương tác: KNS không thể được hình thành chỉ qua KNS không thể được hình thành chỉ qua việc nghe giảng và đọc tài liệu mà phải thông qua các việc nghe giảng và đọc tài liệu mà phải thông qua các hoạt động tương tác với người khác. hoạt động tương tác với người khác. - Trải nghiệm Trải nghiệm : KNS chỉ được hình thành được trải : KNS chỉ được hình thành được trải nghiệm qua các tình huống thực tế. nghiệm qua các tình huống thực tế. - Tiến trình Tiến trình : GDKNS không thể hình thành trong ngày : GDKNS không thể hình thành trong ngày một ngày hai mà đòi hỏi phải có quá trình: nhận một ngày hai mà đòi hỏi phải có quá trình: nhận thức - hình thành thái độ - thay đổi hành vi. thức - hình thành thái độ - thay đổi hành vi. - - Thay đổi hành vi Thay đổi hành vi : Mục đích cao nhất của GDKNS là : Mục đích cao nhất của GDKNS là giúp người học thay đổi hành vi theo hướng tích cực. giúp người học thay đổi hành vi theo hướng tích cực. - Thời gian Thời gian - môi trường GD: GDKNS cần thực hiện ở - môi trường GD: GDKNS cần thực hiện ở mọi nơi mọi lúc và thực hiện càng sớm càng tốt. mọi nơi mọi lúc và thực hiện càng sớm càng tốt. [...]... thuật dạy học III dựng dy hc: (Nội dung GDKNS được đưa vào các hoạt động dạy học sao cho phù hợp kể cả trong tiết 2) VI Cỏc hot ng dy hc: A Kim tra bài củ : B Dy bi mi: V Dn dũ: Cùng suy nghĩ: Dành cho tổ chuyên môn nghiên cứu cụ thể soạn bài và dạy thử nghiệm - Mỗi nhóm nghiên cứu 1 bài soạn về GDKNS - Nhận xét về những điểm giống và khác nhau giữa bài soạn GDKNS với bài soạn truyền thống * Mỗi nhóm... mới - Các phương pháp và kĩ thuật dạy học môn đạo đức rất đa dạng, gồm nhiều PP và KTDH tích cực như: Theo nhóm, theo dự án, giải quyết vấn đề, đóng vai, trò chơi, động não II Mục tiêu GDKNS trong môn đạo đức ở tiểu học * GDKNS trong môn đạo đức nhằm mục đích - Bước đầu trang bị cho HS các KNS cần thiết phù hợp với lứa tuổi tiểu học - Giúp các em biết sống và ứng xử phù hợp trong các môn học - Giúp các... trường tiểu học I Khả năng GDKNS trong môn Đạo đức ở tiểu học - Chương trình môn đạo đức bao gồm một hệ thống các chuẩn mực hành vi đạo đức và pháp luật cơ bản, phù hợp với lứa tuổi học sinh tiểu học trong các mối quan hệ của các em với bản thân, với ngư ời khác với công việc, với cộng đồng, đất nước, nhân loại và với môi trường tự nhiên Môn đạo đức có tiềm năng lớn trong GDKNS - Bản thân nội dung...3 Nội dung GDKNS cho HS trong nhà trường PT (21KNS (T15) Một số KNS cơ bản cần thiết sau: - Kĩ năng tự nhận thức - Kĩ năng xác định giá trị - Kĩ năng kiểm soát cảm xúc - Kĩ năng ứng phó căng thẳng - Kĩ năng tìm kiếm... Bản thân nội dung môn đạo đức chứa đựng nhiều nội dung liên quan đến kĩ năng sống như: Kĩ năng giao tiếp, ứng xử, kĩ năng bày tỏ ý kiến, kĩ năng ra quyết định, kĩ năng giữ gìn vệ sinh cá nhân - Khả năng GDKNS của môn đạo đức không những thể hiện ở nội dung môn học mà còn được thể hiện ở PPDH đặc trưng của môn học Quá trình dạy học tiết đạo đức là quá trình tổ chức cho HS các hoạt động học tập phong phú,... ra quyết định Kĩ năng giải quyết vấn đề Kĩ năng kiên định Kĩ năng đảm nhận trách nhiệm Kĩ năng đặt mục tiêu Kĩ năng quản lý thời gian Kĩ năng tìm kiếm và xử lý thông tin 4 Cách tiếp cận và phương pháp GDKNS cho HS trong nhà trường PT a) Cách tiếp cận: Sử dụng các phương pháp và kỹ thuật dạy học tích cực để tạo điều kiện, cơ hội cho HS thực hành, trảI nghiệm KNS trong quá trình học tập b) Phương pháp... bứoc đầu biết sống tích cực chủ động, có mục đích, có kế hoạch, tự trọng tự tin, biết hợp tác giản dị tiết kiệmđể trở thành con ngoan trò giỏi, HS tích cực, công dân tốt của XH III Nội dung và địa chỉ GDKNS trong môn Đạo đức 11 KNS (T15-26) * Môn Đạo đức có khả năng GD cho HS những KNS sau: - Kĩ năng giao tiếp - Kĩ năng tự nhận thức - Kĩ năng xác định giá trị - Kĩ năng ra quyết định và giải quyết vấn... - HS làm việc cá nhân - HS chia sẽ kết quả đọc với các nhóm - HS nêu câu hỏi để Gv giải đáp(nếu có) + Kĩ thuật nói cách khác + Phân tích phim + Tóm tắt nội dung tài liệu theo nhóm 5 Các bước thực hiện GDKNS Gồm 4 bước(giai đoạn) sau: a) Khám phá: Kích thích HS tự tìm hiểu xem các em đã biết gì về những khái niệm, kĩ năng, kiến thứcsẽ được học Giúp Gv đánh giá(xác định thực trạng: kiến thức, kĩ năng)của... thử nghiệm - Mỗi nhóm nghiên cứu 1 bài soạn về GDKNS - Nhận xét về những điểm giống và khác nhau giữa bài soạn GDKNS với bài soạn truyền thống * Mỗi nhóm nghiên cứu về một giai đoạn thực hiện một bài GDKNS: - Bản chất/nhiệm vụ của giai đoạn đó là gì? - Mối liên hệ giữa giai đoạn đó với giai đoạn trước hoặc sau nó? - Các PP, kĩ thuật dạy học thường được sử dụng trong giai đoạn đó? Giai đoạn 1: Khám . GDPT 4. GDKNS cho học sinh là xu thế chung của nhiều nước thế 4. GDKNS cho học sinh là xu thế chung của nhiều nước thế giới giới IV. Định hướng GDKNS cho. hội 2. GDKNS là yêu cầu cấp thiết đối với thế hệ trẻ 2. GDKNS là yêu cầu cấp thiết đối với thế hệ trẻ 3. GDKNS nhằm thực hiện yêu cầu đổi mới GDPT 3. GDKNS