Bài giảng Tư tưởng Hồ Chí Minh: Chương 3 - ThS. Lê Thị Ngọc Hoa

Bài giảng "Tư tưởng Hồ Chí Minh - Chương 3: Tư tưởng Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội và con đường quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam" nêu lên tính tất yếu của CNXH ở Việt Nam; quan niệm của Hồ Chí Minh về những đặc trưng bản chất của CNXH; quan niệm của Hồ Chí Minh về mục tiêu và động lực của CNXH.... Mời các bạn cùng tham khảo.

Trang 1

KHOA KINH TẾ CHÍNH TRỊ

BỘ MÔN: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Đà Nẵng - 2017

Trang 3

I Tư tưởng Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội

II Tư tưởng Hồ Chí Minh về con đường quá độ lên

chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Trang 4

I Tư tưởng Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội

Trang 5

1 Con đường hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội

a.Về tính tất yếu của chủ nghĩa xã hội

- Sự ra đời của CNXH xuất phát từ quy luật vận động, phát triển khách quan của lịch sử

xã hội loài người, từ nội dung, tính chất và

xu thế vận động tất yếu của thời đại.

- CNXH ra đời chính từ sự tàn bạo của CNTB

Trang 6

Cộng sảnchủ nghĩaCộng sản

nguyên thuỷ

Trang 7

1 Con đường hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội

Quan điểm của Hồ Chí Minh

Người giải thích sự phát triển xã hội từ CSNT đến CNXH là

do sự thay thế lần lượt các phương thức sản xuất

“Chỉ có chủ nghĩa cộng sản mới cứu nhân loại, đem lại cho mọi người không phân biệt chủng tộc và nguồn gốc sự tự do, bình đẳng, bác ái, đoàn kết, ấm no trên

quả đất”

Chủ nghĩa xã hội là kết quả tất yếu của cách mạng Việt Nam

“Cách s ả n xu ấ t và s ứ c s ả n xu ấ t phát tri ể n và bi ế n đổ i mãi, do đ ó

mà t ư t ưở ng con ng ườ i, ch ế độ xã h ộ i…c ũ ng phát tri ể n và bi ế n

đổ i… Cách s ả n xu ấ t t ừ ch ỗ dùng cành cây, búa đ á phát tri ể n d ầ n

đế n máy móc, s ứ c đ i ệ n, s ứ c nguyên t ử Ch ế độ xã h ộ i c ũ ng phát

tri ể n t ừ c ộ ng s ả n nguyên th ủ y đế n ch ế độ nô l ệ , đế n ch ế độ

phong ki ế n, đế n ch ế độ t ư b ả n và ngày nay g ầ n m ộ t n ử a loài

ng ườ i đ ang ti ế n lên ch ế độ xã h ộ i ch ủ ngh ĩ a và c ộ ng s ả n ch ủ

ngh ĩ a S ự phát tri ể n và ti ế n b ộ đ ó không ai ng ă n c ả n đượ c”

Hồ Chí Minh kết luận, quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội là một

tất yếu lịch sử

“Con đường tiến tới chủ nghĩa xã hội của các dân tộc

là con đường chung của thời đại, của lịch sử

không ai ngăn cản nổi”

Trang 8

b.Cách tiếp cận của Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội

• Hồ Chí Minh tiếp cận CNXH trên cơ sở học thuyết Hình thái kinh tế - xã hội và các quan điểm duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin.

Trang 9

F.EngelsC.Max V.I.LÊNIN

CỘNG SẢN NGUYÊN THỦY

CHIẾM HỮU NÔ LỆ

PHONG KiẾNCHỦ NGHĨA TƯ BẢN

CHỦ NGHĨA XÃ HỘI

Trang 10

- Chủ nghĩa yêu

nước, nhu cầu thực

tiễn của Việt Nam

Ngày 5/6/1911, Nguyễn Tất Thành ra đi tìm đường cứu nước (hướng sang Pháp và các

nước phương Tây)

Trang 11

•- Từ truyền thống văn hóa phương Đông và Việt Nam

Truyền thống nhân ái, yêu mến quê hương, sống có tình có nghĩa Truyền thống đề cao văn hóa, lễ nghĩa, coi trọng giáo dục đạo đức Dân tộc Việt Nam yêu hòa bình, sống hòa đồng với các dân tộc khác

- Từ thực tiễn sinh thành và vận động của chủ nghĩa xã hội

Trang 12

2 Đặc trưng của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Trang 13

Là một xã hội hiện thực có đặc trưng là xóa bỏ tư hữu tư nhân về tư liệu sản xuất nhằm giải phóng con người

Là giai đoạn quá độ tất yếu để đi đến xóa bỏ tình trạng xã hội

phân chia thành giai cấp

Bên cạnh tính ưu việt của xã hội mới so với xã hội cũ vẫn

còn tồn tại sự bất bình đẳng về của cải xã hội.

Quan điểm của Mác - Ăngghen

a.Quan điểm của Chủ nghĩa Mác – Lênin về đặc trưng bản chất của CNXH

Trang 14

Về quan hệ sản xuất: Xóa bỏ chế độ tư hữu, thiết lập chế độ

công hữu về tư liệu sản xuất

Về lực lượng sản xuất: chủ nghĩa xã hội dựa trên nền đại công

nghiệp; được tổ chức có kế hoạch trong cả nước

Về phân phối: chủ nghĩa xã hội thực hiện nguyên tắc phân phối

theo lao độngThực hiện sản xuất có kế hoạch và tiến tới xóa bỏ hàng hóa, tiền tệ

Khắc phục sự khác biệt về giai cấp, tiến tới xóa bỏ sự khác biệtgiữa nông thôn với thành thị, lao động trí óc và lao động chân tay;

xây dựng một xã hội thuần nhất về giai cấpChủ nghĩa xã hội đảm bảo cho con người phát triển toàn diện

Quan điểm của Lênin

a.Quan điểm của Chủ nghĩa Mác – Lênin về đặc trưng bản chất của CNXH

Nhà nước xã hội chủ nghĩa đảm bảo quyền lực thuộc về nhân dân

Trang 15

KHÔNG CÒN TÌNH TRẠNG NGƯỜI BÓC LỘT NGƯỜI

XÃ HỘI PHÁT TRIỂN CAO VỀ VĂN HÓA, ĐẠO ĐỨC

b Quan điểm cơ bản của Hồ Chí Minh

về bản chất và đặc trưng của chủ nghĩa xã hội

Trang 16

b Quan điểm của Hồ Chí Minh

Đặc trưng của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Trang 17

b.Quan điểm của Hồ Chí Minh

- Về kinh tế: chủ nghĩa xã hội là một xã hội dân giàu nước mạnh, có nền kinh tế phát triển cao, gắn liền với

sự phát triển của khoa học kỹ thuật

Trang 18

b.Quan điểm của Hồ Chí Minh

- Về văn hóa, đạo đức: chủ nghĩa xã hội là một xã hội không còn người bóc lột người, một xã hội phát triển cao về văn hóa đạo đức

Trang 19

b Quan điểm của Hồ Chí Minh

•CNXH là công trình tập thể của ND, do ND tự xây dựng lấy dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Đó là một CNXH của dân, do dân, vì dân, là hiện thân đỉnh cao của tiến trình tiến hóa lịch sử nhân loại.

Trang 20

3 Quan điểm của Hồ Chí Minh về mục tiêu, động lực

của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Trang 21

* Mục tiêu cụ thể

- Về chính trị: Xây dựng chế độ do nhân

dân làm chủ

( Hå ChÝ Minh toµn tËp, t 9, tr 590)

Trang 22

- Về kinh tế:

Xây d ự ng m ộ t n ề n kinh t ế có công nghi ệ p – nông nghi ệ p hi ệ n đạ i, khoa h ọ c k ỹ thu ậ t tiên ti ế n

“Biến một nền kinh tế lạc hậu thành một nền

kinh tế xã hội chủ nghĩa với công nghiệp và nông nghiệp hiện đại, khoa học và kỹ thuật tiên

tiến”

Xây dựng nền kinh tế xã hội chủ nghĩa với nhiều hình thức sở hữu khác nhau,

trong đó chế độ sở hữu công cộng về tư liệu sản xuất là hình thức

sở hữu quan trọng nhất

Xây dựng nền kinh tế phát triển toàn diện, trong đó, công nghiệp và

nông nghiệp là hai chân của nền kinh tế nước nhà

Vai trò của nông nghiệpGiải quyết vấn đề lương thực cho nhân dânThúc đẩy các ngành kinh tế khác phát triển

Vai trò của công nghiệp

Sản xuất nhiều của cải vật chất để nâng cao đời sống nhân dân

Mối quan hệ công nông nghiệp

Có mối quan hệ chặt chẽ và tác động qua lại với nhau

“Công nghi ệ p phát tri ể n thì nông nghi ệ p m ớ i phát tri ể n Cho nên công nghi ệ p

và nông nghi ệ p ph ả i giúp đỡ l ẫ n nhau và cùng nhau phát tri ể n, nh ư hai chân

đ i kh ỏ e và đ i đề u thì ti ế n b ướ c s ẽ nhanh và nhanh chóng đ i đế n m ụ c đ ích”

Trang 23

- Về văn hóa:

Xây dựng nền văn hóa xã hội chủ nghĩa lấy hạnh phúc của đồng bào,

dân tộc làm cơ sở

“Trình độ v ă n hóa c ủ a nhân dân nâng cao s ẽ giúp cho chúng

ta đẩ y m ạ nh công cu ộ c khôi ph ụ c kinh t ế , phát tri ể n dân

ch ủ , c ầ n thi ế t để xây d ự ng n ướ c ta thành m ộ t n ướ c hòa

bình, th ố ng nh ấ t, độ c l ậ p, dân ch ủ và giàu m ạ nh”

Phương châm xây dựng nền văn hóa mới: dân tộc, khoa học, đại chúng

Dân tộc: thể hiện cốt cách, tâm hồn người Việt Nam; kế thừa và phát

huy truyền thống văn hóa Việt Nam

Khoa học: văn hóa đỏi hỏi phải đấu tranh chống lại những gì phản khoa học, phản tiến bộ…Phải tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa

nhân loại làm phong phú thêm văn hóa của ta

Đại chúng: phải phục vụ nhân dân, phản ánh được tâm tư,

nguyện vọng, ý chí của nhân dân

Trang 24

- Về quan hệ xã hội: - Xây dựng một xã hội công bằng, dân chủ,

có quan hệ tốt đẹp giữa người với người

- Xã hội có đạo đức, lối sống lành mạnh

Trang 25

- Về xây dựng con người mới:

Con người mới phải có tư tưởng xã hội chủ nghĩa

Con người xã hội chủ nghĩa phải có năng lực, phẩm chất sau

Trong mục tiêu xây dựng con người, Hồ Chí Minh đặc biệt chú trọng đến

lực lượng phụ nữ

Có tinh th ầ n và n ă ng l ự c làm ch ủ ; C ầ n, ki ệ m, liêm, chính, chí công vô t ư ; có ki ế n th ứ c khoa h ọ c, dám ngh ĩ , dám làm

Trang 26

b Động lực của chủ nghĩa xã hội

Động lực là tất cả những nhân tố góp phần thúc đẩy sự phát triển

kinh tế - xã hội thông qua hoạt động của con người.

* Bình diện cộng đồng

Động lực của chủ nghĩa xã hội bao gồm tất cả các tầng lớp

nhân dân của dân tộc Việt Nam

Để phát huy sức mạnh cộng đồng phải thực hiện đại đoàn kết dân tộc và phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân

trong xây dựng chủ nghĩa xã hội

“Chủ nghĩa xã hội là công trình đặc biệt, vĩ đại của nhân dân, do nhân dân xây dựng dưới sự lãnh đạo của Đảng Người kêu gọi: “Toàn dân đoàn kết xây dựng chủ nghĩa

xã hội

Trang 27

*Bình diện cá nhân

Tác động vào nhu cầu và lợi ích

của con người

Phát huy quyền làm chủ và ý

thức làm chủ của người lao động

Thực hiện công bằng xã hội

“Không sợ thiếu, chỉ sợ không công bằng, không sợ nghèo chỉ sợ lòng dân không yên”

Trang 28

c Đấu tranh khắc phục các trở lực

Đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân - kẻ thù của chủ nghĩa xã hội

Chống tham ô, lãnh phí, quan liêu - Giặc nội xâm

Chống chia rẽ, bè phái, mất đoàn kết, vô tổ chức kỷ luật

Chống chủ quan, bảo thủ, giáo điều, lười biếng,

không chịu học tập cái mới

Trang 30

1 Khái quát quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về thời kỳ

quá độ lên chủ nghĩa xã hội

* Quan niệm của chủ nghĩa Mác - Lênin

Quá độ lên chủ nghĩa xã hội là một tất yếu khách quan

CN Mác – Lênin chỉ ra 2 loại hình quá độ lên CNXH:

quá độ trực tiếp và quá độ gián tiếp

Theo Lênin, ở những nước tiền tư bản muốn đi lên chủ nghĩa xã hội

cần phải đảm bảo đủ hai điều kiện

Một là: Trong nước có sự lãnh đạo của Đảng Cộng sảnHai là: Có sự giúp đỡ của giai cấp vô sản các nước tiên tiến

Trang 31

2.Quan điểm của Hồ Chí Minh về thời kỳ quá độ lên

a.Về con đường quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở

Việt Nam

Trang 32

2.Quan điểm của Hồ Chí Minh về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội

ở Việt Nam

b.Về đặc điểm của thời kỳ quá độ

Việt Nam xây dựng CNXH

trong điều kiện vừa có hòa bình,

vừa có chiến tranh

Việt Nam bước vào thời kỳ quá độ từ 1 điểm xuất phát thấp:

từ 1 nước nông nghiệp lạc hậu tiến thẳng lên CNXH

MÂU THUẪN CHỦ YÊU

YÊU CẦU PHÁT TRIỂN CAO VỚI XUẤT PHÁT ĐiỂM NGHÈO NÀN, LẠC HẬU

Nước ta đi lên chủ nghĩa xã hội

trong bối cảnh quốc tế

có nhiều thuận lợi

Trang 33

c.NHIỆM VỤ LỊCH SỬ

1 Xây dựng nền tảng vật chất và kỹ thuật cho CNXH, xây dựng các tiền

đề về kinh tế, chính trị, văn hóa, tư tưởng cho CNXH

2 Cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới, kết hợp cải tạo với xây dựng, trong đó lấy xây dựng làm trọng tâm, cốt yếu, lâu dài.

2.Quan điểm của Hồ Chí Minh về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội

ở Việt Nam

Trang 34

d.Về nội dung xây dựng chủ nghĩa xã hội trong thời kỳ quá độ

Trong lĩnh vực chính trị

“Việc cần làm trước tiên là chỉnh đốn lại Đảng, làm cho mỗi đảng viên, mỗi đoàn viên, mỗi chi bộ đều ra sức làm tròn nhiệm vụ đảng giao phó cho mình, toàn tâm, toàn ý

phục vụ nhân dân”

(Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh)

Trang 35

d.Về nội dung xây dựng chủ nghĩa xã hội trong thời kỳ quá độ

Trang 36

d.Về nội dung xây dựng CNXH trong thời kỳ quá độ

Trong lĩnh vực văn hóa – xã hội

Xây dựng con người mới

Trang 37

3 Quan điểm của Hồ Chí Minh về bước đi và biện pháp xây dựng

chủ nghĩa xã hội trong thời kỳ quá độ

Quán triệt 2 nguyên tắc

-Một là, xây dựng CNXH là một hiện tượng mang tính quốc tế vì vậy phải quán -triệt các nguyên lý cơ bản của CN Mác – Lênin, học tập kinh nghiệm của các

-nước anh em nhưng không được giáo điều, máy móc

Hai là, Xác định bước đi và các biện pháp xây dựng chủ nghĩa xã hội

cần căn cứ vào điều kiện thực tế, đặc điểm dân tộc, nhu cầu

và khả năng thực tế của nhân dân

Trang 38

Mô hình “ba bước đi”

Thứ ba, phát triển công nghiệp nặng

Thứ hai, phát triển tiểu thủ công nghiệp và công nghiệp nhẹ

Thứ nhất, ưu tiên phát triển nông nghiệp, coi nông nghiệp là mặt trận

hàng đầu

Trang 39

Bước đi của thời kỳ quá độ

vTùy theo điều kiện, hoàn cảnh cụ thể khác nhau, định ra

những bước đi dài ngắn khác nhau, phù hợp với tình hình

phát triển kinh tế xã hội, với nhận thức của quần chúng,

với trình độ tổ chức quản lý xã hội của cán bộ.

vBước đi phải thực hiện dần dần, đi bước nào vững bước ấy,

đi bước trước phải tính tới bước sau, đi bước sau phải củng

cố bước trước Chống tư tưởng chủ quan nóng vội, đốt cháy giai đoạn.

Trang 40

c Biện pháp

“Nêu cao tinh thần độc lập tự chủ, sáng tạo, chống giáo điều,

rập khuôn, phải suy nghĩ, tìm tòi, tạo ra cách làm phù hợp với

thực tiễn của cách mạng Việt Nam”

ØCải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới, kết hợp với xây dựng,

lấy xây dựng làm chính.

Ø Kết hợp xây dựng với bảo vệ, thực hiện đồng thời hai nhiệm vụ

chiến lược của cách mạng Việt Nam.

Ø Phải có kế hoạch, biện pháp và quyết tâm thực hiện thắng lợi kế hoạch

Ø Đem của dân, tài dân, sức dân để làm lợi cho dân dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam

Định dạng
Số trang	43
Dung lượng	21,55 MB