Bài giảng Tư tưởng Hồ Chí Minh: Chương 4 - ThS. Lê Thị Ngọc Hoa

Bài giảng trình bày quan niệm của Hồ Chí Minh về vai trò và bản chất của Đảng Cộng sản Việt Nam; tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam trong sạch, vững mạnh. Hi vọng đây sẽ là một tài liệu hữu ích dành cho các bạn sinh viên đang theo học môn dùng làm tài liệu học tập và nghiên cứu.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ KHOA KINH TẾ CHÍNH TRỊ

Đà Nẵng_2018

GIẢNG VIÊN: THS LÊ THỊ NGỌC HOA

I.Quan niệm của Hồ Chí Minh về vai trò và bản chất

của Đảng Cộng sản Việt Nam

II Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng Cộng sản

Việt Nam trong sạch, vững mạnh

I Quan niệm của Hồ Chí Minh về vai trò và bản chất của Đảng Cộng sản Việt Nam

1 Về sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam

V I Lênin

Hồ Chí Minh

Cách mạng trước hết cần có Đảng

Phong tr ào c«ng nh©n

Phong tr ào yªu n ưíc

( Hồ Chí Minh toàn tập, T10, tr 8)

- Cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, Việt Nam đang đứng trước cuộc khủng hoảng nghiêm trọng về đường lối cứu nước.

với KN Yên Bái

Phan Châu Trinh

với PT Duy Tân

- Mặt khác trong PTYN có lực lượng trí thức,

họ là cầu nối đưa CNMLN vào VN.

VIỆT NAM

TRÍ THỨC

Cả 2 phong trào đều có mục tiêu chung là đấu tranh chống kẻ thù đế quốc thực dân, giải phóng dân tộc giành độc lập

PHONG TRÀO CÔNG NHÂN

MỤC TIÊU

PHONG TRÀO YÊU NƯỚC

GIẢI PHÓNG DÂN TỘC

Quy luật đặc thù về sự

ra đời của Đảng cộng sản Việt

Nam

Chủ nghĩa Mác-Lênin

Phong trào công nhân Việt Nam

Phong trào yêu nước Việt Nam

Phong trào công nhân

Đảng Cộng sản Việt Nam là sản phẩm của sự kết hợp: CN Mác-Lênin

với phong trào công nhân

và phong trào yêu nớc Việt Nam

Ý nghĩa

Quan điểm của Hồ Chí Minh về sự ra đời của Đảng Cộng sản ở Việt Nam hết sức đúng đắn và sáng tạo, góp phần bổ sung và phát triển chủ nghĩa Mác – Lênin về sự ra đời của Đảng Cộng sản ở một nước thuộc địa nửa

phong kiến

Đặt cơ sở lý luận – thực tiễn cho chiến lược đại đoàn kết dân tộc

Có ý nghĩa lớn cho các nước có hoàn cảnh lịch sử như Việt Nam

2 Vai trò của Đảng Cộng sản Việt Nam

a Cơ sở khoa học của luận điểm

“Không có một tổ chức vững vàng lãnh đạo thì không thể có

phong trào cách mạng vững chắc được”

Các phong trào đấu tranh của nhân dân ta diễn ra quyết liệt, sôi nổi nhưng

b Quan điểm Hồ Chí Minh

- Hồ Chí Minh khẳng định sự cần thiết phải có Đảng lãnh đạo

- Đảng Cộng sản là nhân tố quyết định hàng đầu mọi thắng lợi của cách mạng

Luận điểm trên của Hồ Chí Minh đến nay vẫn còn nguyên giá trị: Nếu không có sự lãnh đạo của Đảng; nhận thức sai lệch về vai trò lãnh đạo của đảng sẽ rơi vào âm mưu của các thế lực thù địch (điều 4 ,Hiến pháp, 1980); buông lỏng sự lãnh đạo sẽ đánh mất niềm tin, cách mạng đi chệch hướng dẫn đến thất bại; do đó phải đổi mới chỉnh đốn Đảng

b Quan điểm Hồ Chí Minh

3 Bản chất của Đảng Cộng sản Việt Nam

Chủ nghĩa Mác – Lênin:

Đảng Cộng sản mang bản chất giai cấp công nhân

“Những người cộng sản luôn đại biểu cho lợi ích của toàn bộ phong trào.Vậy là, về mặt thực tiễn, những người cộng sản là bộ phận kiên quyết nhất trong các Đảng công nhân ở tất cả các nước, là bộ phận luôn thúc đẩy phong trào tiến lên về mặt lý luận Họ hơn bộ phận còn lại của giai cấp vô sản

ở chỗ là họ hiểu rõ những điều kiện, tiến trình và kết quả chung của

phong trào vô sản”

Quan điểm Hồ Chí Minh

Đảng Cộng sản Việt Nam mang bản chất giai cấp công nhân đồng thời cũng là

Đảng của nhân dân lao động và của dân tộc

Về thành phần: Đảng kết nạp những công nhân, nông dân, trí thức

thật hăng hái, thật giác ngộ cách mạng, trong đó giai cấp công nhân giữ

vai trò lãnh đạo

Về lý luận: Đảng theo chủ nghĩa Mác-Lênin

Về mục đích của Đảng: giành độc lập dân tộc để đi tới xã hội cộng sản

Về nguyên tắc xây dựng Đảng: theo các nguyên tắc xây dựng Đảng

kiểu mới của Lê-nin ( 5nguyên tắc: Tập trung dân chủ; Tập thể lãnh đạo,

cá nhân phụ trách; phê bình và tự phê bình; kỷ luật nghiêm minh tự

giác; đoàn kết thống nhất trong Đảng)

Đảng Cộng sản Việt Nam mang bản chất giai cấp công nhân

Đảng Cộng sản Việt Nam mang bản chất giai cấp công nhân đồng thời cũng

là Đảng của nhân dân lao động và của dân tộc

Trong báo cáo chính trị đọc tại Đại hội II của

Đảng (2/1951) Hồ Chí Minh nêu rõ:

“Trong lúc này quyền lợi của

giai cấp công nhân, nhân dân

lao động và của dân tộc Việt

Nam là một Chính vì Đảng Lao động Việt Nam là Đảng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động cho nên

nó phải là Đảng của dân tộc

Việt Nam”

Ý nghĩa

Xác lập cơ sở

xã hội của Đảng không chỉ là giai cấp công nhân

mà còn là cả dân tộc Việt

Nam

Giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa dân tộc và giai cấp trong quá trình rèn luyện Đảng ta

4 Quan điệm về Đảng Cộng sản Việt Nam cầm quyền

* Mục đích lý tưởng của Đảng cầm quyền

Hồ Chí Minh, toàn tập, tập 7, tr.498

* Đảng vừa là người lãnh đạo, vừa là đầy tớ trung thành của nhân dân

- Với vị thế người lãnh đạo

Đảng phải đề ra đường lối đúng đắn để lãnh đạo nhân dân nhằm đem lại độc lập cho dân tộc, tự do, ấm no và hạnh phúc cho nhân dânToàn Đảng cũng như mỗi đảng viên phải là những người có tài, có đức

Đảng phải chăm lo đến đời sống nhân dânĐảng phải sâu sát, gắn bó mật thiết với nhân dân, lắng nghe ý kiến của dân, khiêm tốn, học hỏi nhân dân, và chịu sự kiểm soát của nhân dân

- Với vị thế là đầy tớ

Phải trung thành với lợi ích của nhân dân, toàn tâm,

toàn ý phục vụ nhân dân

“Đã phụng sự nhân dân, thì phải phụng sự ra trò Nghĩa là việc gì có lợi cho dân phải làm cho kỳ được

Việc gì có hại cho dân, thì phải hết sức tránh”

1 Xây dựng Đảng – Quy luật tồn tại và phát triển của Đảng

Đảng phải thường xuyên tự xây dựng

Thứ nhất, những khuyết điểm, thiếu sót trong Đảng là việc bình thường Vì vậy, chỉnh đốn Đảng không phải là giải pháp tình thế mà là một công việc

thường xuyên

Một là, Khi Đảng mắc sai lầm, khuyết điểm hoặc gặp khó khăn, chỉnh đốn Đảng giúp cán bộ đảng viên củng cố lập trường, quan

điểm, bình tĩnh sáng suốt, không bi quan dao động

Hai là, Khi cách mạng trên đà thắng lợi, chỉnh đốn Đảng giúp Đảng xây dựng những quan điểm tư tưởng cách mạng, khoa học, ngăn ngùa chủ quan, tự mãn, lạc quan tếu và bệnh “kiêu

ngạo cộng sản’’

Ba là, Khi cách mạng chuyển sang giai đoạn mới, chỉnh đốn Đảng giúp Đảng nâng cao tầm lãnh đạo cả về chính trị, chuyên môn đảm bảo cho

Đảng luôn giữ được vai trò tiên phong

Thứ hai, xây dựng chỉnh đốn Đảng được chế định bởi sự phát triển không

2 Nội dung công tác xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam

a Xây dựng Đảng về tư tưởng lý luận

- Tiếp nhận và vận dụng chủ nghiã Mác – Lênin Hồ Chí Minh lưu ý:

Một là, việc học tập, nghiên cứu, tuyên truyền CN Mác – Lênin

phải luôn phù hợp với từng đối tượng

Hai là, việc vận dụng CN Mác – Lênin phải luôn phù hợp với

từng hoàn cảnh

Ba là, học tập kinh nghiệm các Đảng khác trên thế giới và thường xuyên tổng kết thực tiễn cách mạng Việt Nam

Bốn là, Đảng phải tăng cường đấu tranh để bảo vệ sự trong

sáng của chủ nghĩa Mác - Lênin

b Xây dựng Đảng về chính trị

Xây dựng đường lối chính trị, bảo vệ chính trị, xây dựng và thực hiện các nghị quyết, xây dựng

và phát triển hệ tư tưởng, nâng cao bản lĩnh chính trị…trong đó xây dựng đường lối chính trị là vấn đề cốt tử trong sự tồn tại và phát triển

của Đảng.

c Xây dựng Đảng về tổ chức, bộ máy, công tác cán bộ

* Hệ thống tổ chức của Đảng

- Hệ thống tổ chức của Đảng phải chặt chẽ, có tính kỷ luật cao từ

Trung ương đến cơ sở

- Hồ Chí Minh rất coi trọng vai trò của chi bộ trong hệ thống tổ chức Đảng

+ Chi bộ là hạt nhân, quyết định

đến chất lượng lãnh đạo của Đảng

+ Là môi trường tu dưỡng, rèn luyện

và cũng là nơi giám sát đảng viên

+ Chi bộ có vai trò quan trọng trong việc gắn kết giữa Đảng với quần chúng nhân dân

* Các nguyên tắc tổ chức sinh hoạt Đảng

- Tập trung dân chủ là nguyên tắc tổ chức và sinh hoạt cơ bản và quan trọng nhất của Đảng

Tập trung: đảm bảo sự thống nhất về tư tưởng, tổ chức và hoạt động Tập trung là thiểu số phục tùng đa số, cấp dưới phục tùng cấp trên, tất cả đảng viên phục tùng vô điều kiện

nghị quyết của Đảng

Dân chủ: là mở rộng ý kiến trong Đảng, phát huy được

sáng kiến của mọi cán bộ đảng viên

Mối quan hệ giữa tập trung và dân chủ: có mối quan hệ thống nhất, biện chứng Tập trung trên nền tảng dân chủ,

dân chủ dưới sự chỉ đạo của tập trung

* Các nguyên tắc tổ chức sinh hoạt Đảng

- Tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách

Tập thể lãnh đạo: là dân chủ, tránh được tệ độc đoán

chuyên quyền

Cá nhân phụ trách: là tập trung, tránh được tệ bừa bãi, vô

chính phủ nên công việc sẽ trôi chảy

Mối quan hệ giữa tập thể lãnh đạo và cá nhân phụ trách:

có mối quan hệ mật thiết, luôn đi đôi với nhau

* Các nguyên tắc tổ chức sinh hoạt Đảng

* Các nguyên tắc tổ chức sinh hoạt Đảng

- Kỷ luật nghiêm minh và tự giác

“ Kỷ luật này là do lòng

tự giác của đảng viên

về nhiệm vụ của họ đối với Đảng”

“Mỗi đảng viên cần phải làm

kiểu mẫu phục tùng kỷ luật

của Đảng, mà cả kỷ luật của

các đoàn thể nhân dân và

của cơ quan chính quyền

cách mạng”

công, tức là có lãi, không có cán bộ tốt

thì hỏng việc, tức là lỗ vốn

Tiêu chuẩn cán bộ: có đủ đức và tài, phẩm chất và năng lực,

trong đó đức là phẩm chất gốc

Công tác cán bộ

d Xây dựng Đảng về đạo đức

Theo Hồ Chí Minh: “Một đảng chân chính cách mạng phải có đạo đức Đạo đức tạo nên uy tín, sức mạnh của Đảng, giúp Đảng đủ tư cách lãnh đạo, hướng dẫn quần chúng nhân dân”.

Kết luận

* Sáng tạo lý luận của Hồ Chí Minh

- Về sự hình thành Đảng Cộng sản Việt Nam

- Về bản chất của Đảng Cộng sản Việt Nam

- Lý luận về Đảng Cộng sản Việt Nam cầm quyền

- Quan niệm xây dựng Đảng về đạo đức

* Ý nghĩa của việc học tập

• Thấy rõ vai trò lãnh đạo không thể thiếu

được của Đảng trong cách mạng Việt Nam.

• Tin tưởng tuyệt đối vào sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng.

• Tham gia thực hiện đường lối, chính sách của Đảng; tham gia xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh về mọi mặt.

• Có phương hướng phấn đấu trở thành

đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam