Nội dung bài giảng cung cấp cho người học các nội dung về quan điểm của Hồ Chí Minh về dân chủ và xây dựng nhà nước của dân, do dân và vì dân. Hi vọng đây sẽ là một tài liệu hữu ích dành cho các bạn sinh viên đang theo học môn dùng làm tài liệu học tập và nghiên cứu.
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
KHOA KINH TẾ CHÍNH TRỊ
BỘ MÔN: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
Đà Nẵng - 2018
Trang 2CHƯƠNG VI: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ DÂN CHỦ VÀ XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC CỦA
DÂN, DO DÂN , VÌ DÂN
Giảng viên: ThS LÊ THỊ NGỌC HOA
Trang 3KẾT CẤU BÀI GIẢNG
QUAN ĐIỂM HỒ CHÍ MINH VỀ
XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC CỦA DÂN,
DO DÂN, VÌ DÂN
II
I QUAN ĐIỂM CỦA HỒ CHÍ MINH VỀ DÂN CHỦ
Trang 4Dân chủ = Demos + Kratos
Dân chúng Quyền lực
1 Quan điểm của Hồ Chí Minh về dân chủ
Quyền lực (chính trị) của nhân dân, thuộc về nhân dân
* Dân chủ là gì?
I QUAN ĐIỂM CỦA HỒ CHÍ MINH VỀ DÂN CHỦ
Theo từ điển : Dân chủ ”là chính phủ được thành lập bởi nhân dân trong đó quyền lực tối cao được trao cho nhân dân và được thực hiện bởi nhân dân hoặc bởi các đại
diện được bầu ra từ một hệ thống bầu cử tự do “
Trang 5a Dân chủ là của quý báu nhất của nhân dân
b Dân chủ là cơ sở đảm bảo quyền làm chủ, các quyền cơ bản của nhân dân lao động
c Dân là chủ và dân làm chủ
d Cơ chế đảm bảo quyền dân chủ:tất cả vì lợi ich của nhân dân
Trang 6Trong lịch sử phát triển của nhân loại đã từng
ra đời và tồn tại những hình thức dân chủ nào?
Trang 7D©n chñ s¬ khai
Trang 8Dân chủ chủ nô
Trang 9Trong x· héi phong kiÕn?
Dân chủ bị
thủ tiêu
Trang 10Trong chñ nghÜa t ư b¶n?
Dân chủ
tư sản
Trang 11- Sau CM Tháng Mười Nga - với sự ra đời của chế độ công hữu về TLSX thì dân chủ XHCN đã thực hiện quyền lực thực sự của nhân dân.
Trong xã hội xã hội chủ nghĩa
Dân chủ
XHCN
Trang 12Dân chủ chủ nô
Khái lược lịch sử vấn đề dân chủ
Chiếm hữu
nô lệ Phong kiến chủ nghĩaTư bản
Xã hộichủ nghĩa
Cộng sảnchủ nghĩaCộng sản
nguyên thuỷ
Trang 13(Hå ChÝ Minh)
Trang 14d Cơ chế đảm bảo quyền dân chủ: tất cả vì lợi ích của nhân dân
Các tổ chức đảng, nhà nước, đoàn thể
phải phục vụ nhân dân
Cán bộ, đảng viên, chính quyền làm công bộc
cho nhân dân
Nhân dân phải làm tròn nghĩa vụ đối với
đất nước
Trang 152 Thực hành dân chủ
a.Thực hành dân chủ là động lực phát triển
cách mạng
Động lực là tất cả những nhân tố góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh
tế - xã hội thông qua hoạt động của
con người.
Trang 17Đề cao vai trò làm chủ đất nước
của thanh thiếu niên
Trang 18b Phương thức thực hành dân chủ
Thực hiện dân chủ thông qua các thiết chế chính trị - xã hội
Đảng lãnh đạo là nhân tố tiên quyết để bảo đảm
tính chất dân chủ của xã hội
Nhà nước bảo đảm thực thi ý chí của GCCN và nhân dân lao động đối với sự phát triển của
đất nước
Các tổ chức mặt trận và đoàn thể nhân dân thể hiện quyền làm chủ và tham gia quản lý xã hội
Thực hành dân chủ thông qua việc đề ra và thực hiện đường
lối, chủ trương, pháp luật của Đảng và Nhà nước
Trang 19II QUAN ĐIỂM CỦA HỒ CHÍ MINH VỀ XÂY DỰNG
NHÀNƯỚC CỦA DÂN, DO DÂN, VÌ DÂN.
1.Quá trình hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh
về xây dựng một nhà nước kiểu mới ở Việt Nam
Thứ nhất, thời kỳ từ 1911 trở về trước, tư tưởng xây dựng một
nhà nước trọng dân, thân dân, khoan dân – hành trang ra đi tìm
đường cứu nước
Thứ hai, từ năm 1911, Người đánh giá cao tư tưởng tự do bình
đẳng bác ái của cách mạng Pháp, tư tưởng đề cao quyền lực tối
cao của nhân dân trong cách mạng Mỹ
Thứ ba, Hồ Chí Minh khẳng định rằng sau khi cách mạng thành
công, phải thiết lập một chính quyền của số đông người
Thứ tư, một bước tiến của Hồ Chí Minh là Người chọn kiểu Nhà
nước công nông binhThứ năm, tư tưởng về nhà nước của dân, do dân và vì dân
Trang 20II QUAN ĐIỂM CỦA HỒ CHÍ MINH VỀ XÂY DỰNG
NHÀNƯỚC CỦA DÂN, DO DÂN, VÌ DÂN.
2.Xây dựng Nhà nước thể hiện quyền làm chủ
của nhân dân.
Trang 21a Nhà nước của dân.
* Xác lập quyền lực của nhân dân trong hệ thống quyền lực
Trang 22• Các hiến pháp do Hồ Chí Minh chỉ đạo
xây dựng Trong Nhà nước ta, toàn bộ quyền lực thuộc về nhân dân lao động, nguyên tắc này phải được cụ thể hoá bằng hiến pháp và pháp luật.
HiÕn ph¸p ®Çu tiªn cña níc ViÖt Nam D©n chñ céng hßa (1946)
HIẾN
PHÁP
1946,
HIẾN PHÁP 1959,
HIẾN PHÁP 1980,
HIẾN PHÁP 1992,
HIẾN PHÁP SỬA ĐỔI NĂM 2001,
Trang 23* Các hoạt động thực tế của Hồ Chí Minh trong việc bầu cử Quốc hội
Quèc héi khãa I, 1946
Trang 24b Nhà nước do dân.
Là Nhà nước do dân lựa chọn bầu ra những đại biểu của mình, Nhà nước đó do dân ủng hộ, giúp đỡ, đóng thuế để NN chi tiêu hoạt động Nhà nước đó do dân phê bình xây dựng, giúp đỡ, bãi miễn…
Trang 25c Nhà nước vỡ dõn.
- Là Nhà nước phục vụ lợi ớch và nguyện vọng của dõn Mỗi cỏn bộ, đảng viờn phải hết lũng phục vụ nhõn dõn:
Trong Di chúc, Ng ười nhắc nhở cán bộ phải làm thế
nào để xứng đáng:
Trang 26a Nhà nước ta mang bản chất giai cấp công nhân
Vì sao Nhà nước ta mang bản chất GCCN?
Trang 27- Thứ ba, Nhà nước ta dựa trên khối đoàn kết toàn dân mà nòng cốt là liên minh công nhân - nông dân - trí thức, do giai cấp công nhân lãnh đạo.
Chính phủ Liên hiệp
kháng chiến
GIAI CẤP CÔNG NHÂN
GIAI CẤP
NÔNG
DÂN
TẦNG LỚP TRÍ THỨC
KHỐI ĐẠI ĐOÀN KẾT DÂN TỘC
- Thứ hai, Đảng cộng sản lãnh đạo định hướng đất nước theo con đường XHCN
Trang 28- Thứ tư, Nhà nước ta tổ chức và hoạt động theo nguyên tắc tập trung dân chủ.
- Thứ năm, Quyền lực nhà nước thống nhất và có
sự phối hợp giữa các cơ quan Lập pháp – Hành pháp – Tư pháp để cùng thực hiện nhiệm vụ.
- Thứ sáu, Nhà nước điều hành, quản lý xã hội bằng pháp luật – đại biểu cho ý chí, nguyện vọng, lợi ích của giai cấp công nhân và đông đảo quần chúng nhân dân.
Trang 29b Bản chất giai cấp công nhân thống nhất với tính nhân dân, tính dân tộc.
- Nhà nước ta ra đời sau
chung của mọi giai cấp tầng
lớp trong xã hội và dân tộc Việt
Nam
Trang 30Chính phủ Liên hiệp
kháng chiến
- Nhà nước ta dựa trên sự thống nhất của lợi ích: lợi ích giai cấp công nhân, lợi ích nhân dân lao động và lợi ích của toàn dân tộc thành lợi ích chung: Độc lập dân tộc, dân chủ và dân sinh.
Trang 313 Xây dựng Nhà nước có hiệu lực pháp lý mạnh mẽ
Theo Ng ưêi,
(Gi¸o trinh T tëng Hå ChÝ Minh, tr.275)
HiÕn ph¸p ®Çu tiªn cña níc ViÖt Nam D©n chñ céng hßa (1946)
Trang 324 Xây dựng Nhà nước có hiệu lực pháp lý mạnh mẽ
a Xây dựng một Nhà nước hợp pháp hợp hiến
2-9-1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thay mặt chính phủ lâm thời đọc bản Tuyên ngôn độc lập (2/9/1945), tuyên bố với quốc dân đồng bào
và thế giới về sự ra đời của nước Việt Nam mới
Tại phiên họp đầu tiên của Chính phủ nước VNDCCH (3/9/1945), Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu lên sáu nhiệm vụ cấp bách, trong đó có
nhiệm cụ thứ 3 là:
Ngày 20/9/1945, Ủy ban dự thảo Hiến pháp của nước VNDCCH do
Hồ Chí Minh làm trưởng ban được thành lập
Nhà nước có hợp hiến mới có hiệu lực pháp lý mạnh mẽ
Ngày 6/1/1946, tổng tuyển cử trong cả nước thành công,
bầu ra Quốc hội
Ngày 2/3/1946, Quốc hội khóa I họp phiên đầu tiên lập ra các
tổ chức, bộ máy và các chức vụ chính thức của Nhà nướcTháng 11/1946, Quốc hội họp phiên thứ hai thông qua Hiến pháp
đầu tiên của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa
Trang 33b Hoạt động quản lý nhà nước bằng hiến pháp, pháp luật và chú trọng đưa pháp luật vào cuộc sống
Trang 34* Pháp luật là cơ sở thực hiện quyền tự do dân chủ
- Ngay từ năm 1919, bản “Yêu sách” đòi quyền tự do, dân chủ cho nhân dân Việt Nam, Nguyễn Ái Quốc đã đòi thực dân Pháp phải cải cách nền pháp lý
ở Đông Dương, phải bãi bỏ chế độ cai trị bằng sắc lệnh và thay thế bằng
các đạo luật
- Trong sự nghiệp lập hiến và lập pháp, ở cương vị Chủ tịch nước Hồ Chí Minh đã hai lần đứng đầu Ủy ban soạn thảo Hiến pháp (1946, 1959), đã ký lệnh công bố 16 đạo luật, 613 sắc lệnh và nhiều văn bản dưới luật khác
- Hồ Chí Minh hết sức chăm lo đến vấn đề đưa pháp luật vào đời sống,
tạo ra cơ chế cho pháp luật được thi hành
Để đưa pháp luật vào cuộc sống, Hồ Chí Minh kêu gọi nhân dân
tham gia giám sát công việc của chính phủ
“Từ ngày thành lập chính phủ, trong nhân viên còn có nhiều khuyết điểm Có người làm quan cách mạng, chợ đỏ, chợ đen, mưu vinh thân, phì gia…xin đồng bào hãy phê bình, giúp đỡ
giám sát công việc của chính phủ”
- Hồ Chí Minh rất coi trọn việc nâng cao dân trí để nhân dân hiểu và
chấp hành luật pháp
“ làm cho nhân dân biết hưởng quyền dân chủ, biết dùng quyền dân
chủ của mình, dám nói, dám làm”
Trang 35c Xây dựng đội ngũ cán bộ đủ đức, đủ tài
Hồ Chí Minh nêu lên những yêu cầu sau về đội ngũ cán
bộ, công chức:
- Một là, tuyệt đối trung thành với cách mạng
- Hai là, hăng hái, thành thạo công việc, giỏi chuyên môn nghiệp vụ
- Ba là, phải có mối liên hệ mật thiết với nhân dân
- Bốn là, dám nghĩ, dám làm “thắng không kiêu, bại không nản”
- Năm là, phải thường xuyên tự phê bình và phê bình, luôn có ý thức
và hành động vì sự lớn mạnh, trong sạch của Nhà nước
Trang 364 Xây dựng Nhà nước trong sạch, vững mạnh,
hoạt động có hiệu quả
Trang 374 Xây dựng Nhà nước trong sạch, vững mạnh,
hoạt động có hiệu quả
Bệnh của cán bộ công chức
2 Tham ô
1 Đặc quyền,
đặc lợi
3 Lãng phí
4 Quan liêu
6 Kiêu ngạo
Trang 38Phôc vô nh©n d©n
Thực hành dân chủ, tôn trọng và đảm
bảo quyền làm chủ thực sự của nhân dân
Cải tiến quản lý kinh tế và thực hiện công
bằng xã hội
Nâng cao trình độ văn hóa của nhân dân
Các giải pháp phòng ngừa và khắc phục