SKKN sửa lỗi phát âm cho học sinh lớp 1

ĐĂT VẤN ĐỀI/ LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI.Tiếng Việt là một môn học chiếm nhiều thời gian trong chương trìnhhọc của bậc Tiểu học nói chung và lớp 1 nói riêng, coi trọng đồng thời cả 4 kỹnăng: nghe,

a ĐĂT VẤN ĐỀI/ LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI.

Tiếng Việt là một môn học chiếm nhiều thời gian trong chương trìnhhọc của bậc Tiểu học nói chung và lớp 1 nói riêng, coi trọng đồng thời cả 4 kỹnăng: nghe, đọc, nói, viết trong dạy học Tiếng Việt Con người Việt Nam sửdụng tiếng Việt là công cụ giao tiếp chính Học tốt môn Tiếng Việt thì đó sẽ làphương tiện giúp các em học tốt các môn học khác Học xong chương trình lớp

1 các em phải đọc thông viết thạo Song thực tế hiện nay còn có một bộ phậnhọc sinh Tiểu học nói chung và học sinh lớp 1 nói riêng còn mắc rất nhiều lỗikhi phát âm Vậy nguyên nhân nào dẫn đến tình trạng học sinh phát âm sai vàlàm thế nào để khắc phục tình trạng này? Đó là những câu hỏi thiết thực cầnsớm có lời giải đáp, và cũng là mối quan tâm của các nhà làm công tác giáodục và những ai tâm huyết với sự nghiệp giáo dục

II/ CƠ SỞ LÝ LUẬN.

Trong các nhà trường công việc giảng dạy và công việc giáo dục phầnlớn dựa vào sách Sách là người thày thứ hai đối với học sinh Thông qua việcđọc sách HS mở rộng tầm hiểu biết về thiên nhiên, xã hội, cuộc sống, conngười văn hoá, phong tục tập quán … Đọc các tác phẩm văn học HS được bồidưỡng về vốn hiểu biết, năng lực thẩm mỹ, trau rồi kỹ năng sử dụng ngôn ngữ,

sử dụng tiếng mẹ đẻ…Vì vậy việc đọc đối với HS mang ý nghĩa giáo dục rấtlớn, nó không thể thiếu với các hoạt động trong nhà trường

1 Xuất phát từ vị trí của môn Tiếng Việt trong nhà trường tiểu học

và thông qua việc dạy HS đọc, phát âm môn Tiếng Việt.

Nó còn là con đường để dẫn chúng ta vào thế giới bao la vô tận của trithức khoa học và của con người Nếu không am hiểu và vận dụng đúng thì HS

sẽ không bao giờ nhìn thấy ánh sáng hào quang của thế giới tri thức đó Đọc vàphát âm chuẩn giúp các em không hiểu sai, không hiểu lệch lạc vấn đề

Cho nên việc phát âm của HS Tiểu học thực sự quan trọng, nhất là đốivới HS lớp 1

2 Xuất phát từ tầm quan trọng của kỹ năng nghe, nói, đọc, viết của

HS soi mình vào đó

Mặt khác, người nói và người viết có diễn đạt được đúng ý mình haykhông; người nghe, người đọc có hiểu được chính xác, đầy đủ nội dung cầnthông báo hay không là phụ thuộc vào mức độ thuần thục của 4 hoạt động:

nghe, nói, đọc, viết Vì vậy mà giao tiếp người nói phát âm sai nhiều sẽ làmcho người nghe giảm sự chú ý, hiệu quả của giao tiếp sẽ kém Đối với giờ họctiếng Việt đặc biệt là giờ học vầnvà tập đọc nếu HS phát âm sai nhiều sẽ dẫnđến chất lượng giờ học không đạt yêu cầu Bởi vậy nhiệm vụ của người GVTiểu học là phải cung cấp cho HS các quy tắc và rèn luyện để các em có kỹnăng nói và thói quen phát âm đúng Đối với HS Tiểu học các em có phát âmchuẩn thì mới nói đúng, mới hay khi viết, mới chuẩn chính tả và mới có thểtiến tới đọc diễn cảm.

III/ CƠ SỞ THỰC TIỄN.

Trong xã hội hiện đại như ngày nay, khi mà nền kinh tế, khoa học kỹthuật và nền giáo dục nước nhà phát triển như vũ bão, tiến tới hội nhập với thếgiới con người phải giao tiếp nhiều, giao tiếp rộng thì việc phát âm chuẩn lạicàng trtở nên bức thiết Một người phát âm chuẩn, đọc đúng, đọc hay, đọc diễncảm cũng chính là biểu hiện của con người có ý thức, có hiểu biết, có văn hoá

Thực tế hiện nay trong giao tiếp xã hội hay ở chính trong các hội nghị;các buổi thuyết trình của các nhà chính trị khi mà các đại biểu phát biểu ý kiếnchúng ta nghe thấy rất buồn cười vì những phát âm sai:

Ví dụ :

- Đã đến giờ nàm (làm) việc

- Tôi xin lói (nói) với các đồng chí

Hay có HS lên tới trung học rồi còn nói:

- Xin phép cô cho em đi mua vợ (vở)

- ………

Đây là kết quả của giảng dạy và giáo dục trong nhà trường Tiểu học.Ngay tại thời điểm hiện nay trên địa bàn huyện Lý Nhân và ở trường tôihiện nay thì tình trạng phát âm sai còn phổ biến Do ảnh hưởng của ngôn ngữ

địa phương HS ở đây phần lớn sai ở các âm phụ âm đầu l/n; d/r/gi; s/x; ch/

tr Ngoài ra các em còn phát âm sai, lẫn lộn giữa các thanh hỏi nặng, ngã hỏi, ngã - nặng ; các vần ưu – iu, ươu – iêu,…

-Yêu cầu tối thiểu của 1 HS đã hoàn thành bậc Tiểu học là phải đọcthông viết thạo Nhưng đọc thông viết thạo không có nghĩa là chỉ cần đọcđược, viết được mà phải đạt được những yêu cầu tối thiểu của Tiếng Việt đólà:

- Phát âm chuẩn

- Không nói ngọng hay đọc sai, lẫn phụ âm đầu Nếu HS đã đạt đượcnhững yêu cầu trên thì hoạt động viết của các em rất dễ dàng Có đọc đúng thìmới viết đúng Có phát âm chuẩn thì người nghe mới hiểu mình nói gì vàkhông gây cười ở những cuộc họp hay những lúc cần nghiêm túc Vì vậy đọcđúng và phát âm chuẩn ở bậc Tiểu học nhất là lớp 1 là một điều quan trọng bậcnhất khi các em đến trường

Một người đọc đúng, đọc hay dễ thu hút, lôi cuốn người nghe, làm cho

họ chú ý hơn đến điều mà mình đang đọc, tránh tình trạng tâm lý tẻ nhat Mộtngười đọc không đúng, phát âm không chuẩn sẽ không thu hút được ngườinghe mà nhiều khi gây sự khó chịu, nực cười cho mọi người

Qua quá trình giảng dạy trong trường Tiểu học, tôi đã hiểu được phầnnào thực tế giảng dạy ở nhà trường Nhiều khi giáo viên dạy các em đọc trong

các giờ học vần, tập đọc, có em còn đọc sai, đọc chưa chuẩn, GV vẫn phảitiếp tục giảng bài mới không sửa sai cho các em để cho kịp thời gian của tiếthọc Thực tế với khả năng của HS lớp 1, nhiều em thông minh, nhanh hiểu,tiếp thu bài tốt nhưng vẫn còn một số em học kém, tiếp thu chậm Các em lạihọc ở lớp 1 nên việc giảng dạy của giáo viên cũng gặp ít nhiều khó khăn Bởi

vì nếu cứ giành nhiều thời gian cho các em học kém thì các em khá sẽ cảmthấy nhàm chán…Vì vậy trong một lớp không thể có tất cả các em đều học tốt,phát âm chuẩn được Điều này đã làm cho tôi suy nghĩ rất nhiều là làm sao đểgiảm tỷ lệ HS đọc sai, phát âm không chuẩn tới mức độ tối thiểu Bởi vậy tôi

đã lên kế hoạch nghiên cứu, tìm hiểu nguyên nhân và áp dụng một số biệnpháp nhằm khắc phục thực trạng trên

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.

- Để có một phương pháp cụ thể và hữu hiệu nhằm nâng cao năng lựcphát âm của HS tôi tiến hành nghiên cứu:

I/ THỰC TRẠNG TÌNH HÌNH HỌC SINH PHÁT ÂM SAI

- Qua một thời gian trực tiếp giảng dạy phần âm và phần vần tôi thấytình hình đọc của các em HS lớp mình ở mức trung bình, tình trạng phát âm sai

còn khá phổ biến, đa số giữa các em còn nhầm lẫn giữa các cặp phụ âm : l - n;

s - x; tr - ch; gi – r - d Một số các em còn phát âm sai ở vần, thanh, tiếng Cụ

thể tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng phát âm của HS lớp 1A do tôi chủnhiệm và lớp 1B lần một qua hai bài tập đọc (Bài 37 và 42 – Sách Tiếng Việtlớp 1 tập 1)

Vần, thanh, tiếng

1A 25 8 = 323% 6 = 24% 6 = 24% 4 = 16% 3 = 12%

1B 27 8 = 29,6% 7 = 25,9% 4 = 14,8% 5 = 18,5 % 3 = 11,1%

* Nhận xét:

Qua khảo sát 2 bài tập đọc trên đây tôi nhận thấy HS phát âm chuẩn

chưa nhiều Lỗi mà HS mắc phải là các cặp phụ âm n - l ở các tiếng như:

Cặp n - l:

“ nó ” đọc thành “ ló”

“ nai ” đọc thành “ lai ”

Cặp s - x:

trong khi viết còn nhầm lẫn giữa các cặp âm: l - n; tr - ch; s - x; gi – r – d Cụ

thể tôi đã kiểm tra hai bài chính tả:

Bài 1: Gió lùa kẽ lá

Lá khẽ đu đưa Gió qua cửa sổ

Bé vừa ngủ trưa

Bài 2:

Những bông cải nở rộ nhuộm vàng cả cánh đồng Trên trời bướm bay lượn từng đàn.

* Nhận xét:

Qua hai bài chính tả nghe đọc tôi nhận thấy phần lớn các em phát âmsai thì dẫn đến viết sai Tuy nhiên có một số em phát âm sai nhưng viết lạiđúng hoặc viết sai nhưng phát âm lại đúng (nguyên nhân này chỉ có thể do các

em trong khi GVđọc các em chưa chí ý lắng nghe.)

Sau khi khảo sát tình hình về năng lực phát âm của HS tôi đi tìm hiểunguyên nhân dẫn đến tình trạng trên

II/ NGUYÊN NHÂN DẪN ĐẾN TÌNH TRẠNG PHÁT ÂM SAI

1/ Do ảnh hưởng của tiếng địa phương.

Như chúng ta đã biết, tâm lý HS Tiểu học là lứa tuổi rất hay bắt chướcviệc làm, lời nói của người lớn Các em còn nhỏ nên chưa phân biệt đượcđúng, sai Mà địa phương tôi dạy nhân dân thường nói ( phát âm) sai nhiều ở

các cặp âm: l - n ; tr - ch ; s - x; gi – r – d do thói quen thường phát âm nhẹ, không cong lưỡi…; về vần thường sai: vần ưu thành iu; ươu thành iêu cho dễ nói như rượu thành riệu Ngay từ khi còn nhỏ các em được nghe bà, mẹ hát ru

được người thân dạy nói Lớn lên các em tiếp xúc và giao tiếp với mọi ngườixung quanh, mọi người phát âm sai các em sẽ bắt chước học theo, dẫn đến trởthành các thói quen trong giao tiếp

Sự quan tâm của gia đình đến việc học hành của con cái còn ít hoặc làkhông quan tâm, phó mặc cho nhà trường Cha mẹ các em do bận công việc, lolàm ăn không thường xuyên kiển tra con em mình học tập như thế nào nên lực

học các em chỉ đạt TB, năng lực phát âm chưa cao mặc dù một số em nhậnthức rất tốt.

2/ Về phía giáo viên

- Bản thân GV là người địa phương nên có thể GV còn phát âm chưachuẩn Mà chúng ta đã biết lứa tuổi HS Mầm non, Tiểu học là lứa tuổi hay bắtchước, tin yêu thày cô giáo Các em luôn coi thày cô giáo là tấm gương sángmẫu mực trong mọi hành vi cử chỉ, điệu bộ, ngôn ngữ Các em bắt chước vàlàm theo Chính vì vậy, muốn cho HS phát âm chính xác thì yêu cầu GV dạy

từ Mầm non cũng phải phát âm chuẩn ( không chỉ trong giờ dạy mà trong cảgiao tiếp hằng ngày)

- Khi HS phát âm sai bản thân GV không xây dựng ý thức, thói quencho HS tự sửa sai cho nhau Mặt khác trong các tiết học vần và tập đọc đượcphân bố tương đối nhiều và thời gian dành cho 1 tiết học là 35 đến 40 phút, đôikhi GV còn mải truyền thụ kiến thức, nội dung bài mới, mải lo kết thúc tiếthọc đúng thời gian quy định nên bỏ qua việc luyện đọc, luyện phát âm cho HShoặc có luyện nhưng qua loa chưa triệt để

- Ngoài những giờ tập đọc học vần GV chưa chú trọng rèn cách phát âmcho HS trong các tiết học khác

Ví dụ: Trong tiết toán, khi cho HS đọc đề bài toán thì yêu cầu HS cũng

phải phát âm đúng, có phát âm đúng từ ngữ thì mới hiểu nội dung bài toán

3/ Về phía học sinh

- Ở lớp: bản thân HS trong giờ học Tiếng Việt hay trong các giờ họckhác không tập trung nghe cô giáo đọc mẫu phát âm mẫu những tiếng hay

nhầm lẫn, những tiếng khó Tư tưởng của các em bị phân tán nên các em

không xác định được cách phát âm của các cặp phụ âm : l - n ; tr - ch; s - x; gi – r – d Đồng thời đọc sai cả những vần, tiếng khác như: ưu thành iu; ươu thành iêu nhầm cả dấu thanh, chẳng hạn: “ những ” đọc thành “ nhứng”, “ vở

” đọc thành “ vợ”.

- Ở nhà: Các em chưa chú ý luyện đọc, trong giao tiếp với người thânkhi phát âm sai cũng không chú ý sửa, hoặc biết người lớn và bản thân phát amsai cũng không sửa mà cứ nói theo thế cho dễ nói

Như vậy bản thân các em không có ý thức hoặc thiếu ý thức sửa sai khiphát âm Các em còn coi nhẹ việc phát âm mà không biết tầm quan trọng củanó

Ngoài ra còn một vài em nói ngọng từ nhỏ phát âm không rõ ở một số

âm đầu và vần

Trên đây là một số nguyên nhân dẫn đến tình trạng HS phát âm sai.

Là một GV trực tiếp giảng dạy ở khối lớp 1 tôi nhận thấy việc sửa chữa

và uốn nắn để nâng cao năng lực phát âm cho HS là một điều kiện hết sứcquan trọng và cấp thiết đối với những người làm công tác GD Muốn hìnhthành được thói quen luyện phát âm ở HS Tiểu học, giúp các em phát âmchuẩn thì GV phải có chương trình, kế hoạch cụ thể để uốn nắn sửa chữa chocác em Hiểu được tâm lý HS đây lầ lứa tuổi để uốn nắn, dễ hình thành thóiquen, tiếp thu nhanh, nếu khắc phục được các nguyên nhân trên đây thì các em

sẽ phát huy tốt hơn, chuẩn xác hơn

Bởi vậy trong thời gian qua, tôi đã đưa ra một số biện pháp nhằm tháo

gỡ từng bước giúp HS nâng cao dần năng lực phát âm tạo điều kiện để các emhọc lên các lớp trên tốt hơn

III/ MỘT SỐ BIỆN PHÁP

1 Đẩy mạnh công tác xẫ hội hoá giáo dục.

- Đến gặp và trao đổi trực tiếp với đ/c phát thanh viên của xã, đề nghị đ/

c đó rất thông cảm và cố gắng chú ý khi đọc tin tức, văn bản trên loa phóngthanh thì phát âm cho chuẩn mực

- Tuyên truyền qua các buổi họp phụ huynh để các bậc phụ huynh nắmđược tầm quan trọng và cách tiến hành phối hợp với nhà trường trong việc dạy

dỗ con em mình nói chung, đặc biệt trong việc rèn cho các em có kĩ năng, thóiquen phát âm chuẩn

- Gặp gỡ các phụ huynh có con em phát âm chưa chuẩn Trao đổi về tìnhhình học tập ở lớp của em đó Đề nghị phụ huynh phối kết hợp rèn khả năngphát âm cho các em bằng cách:

+ Thường xuyên đôn đốc, kiểm tra việc học tập của con em

+ Trong giao tiếp hằng ngày, khi thấy các em phát âm sai thì cần uốnnắn sửa chữa ngay

+ Các bậc phụ huynh khi giao tiếp với trẻ nhỏ cần chú ý nói (phát âm)chuẩn mực để làm gương cho các em Tránh tình trạng người lớn phát âm tự

do làm cho các em bắt chước theo sẽ tạo thành thói quen xấu

2/ Đối với giáo viên:

Muốn HS phát âm đúng, nâng cao năng lực phát âm điều quan trọngtrước tiên là GV phải nắm chắc phương pháp bộ môn, cụ thể là nắm được tiếntrình, phương pháp dạy tập đọc, học vần.

Một yếu tố không kém phần quan trọng là GV cần phải phát âm chuẩnxác trong tất cả các giờ học, trong mọi lúc giao tiếp để học sinh bắt chước vàlàm theo GV phải là tấm gương sáng cho các em noi theo, mọi cử chỉ, hànhđộng của GV đều phải mẫu mực Tuyệt đối GV không được phát âm sai

- GV luôn luôn phải có ý thức, thói quen sửa lỗi phát âm cho HS trongtất cả các môn học cũng như trong giao tiếp giữa cô và trò Đặc biệt cần chú ýđến các tiết tập đọc và học vần - hai môn học được đọc và phát âm nhiều Khithấy HS phát âm sai GV phải hướng dẫn tỉ mỉ, kiên trì giúp các em phát âmđúng, đọc đúng Khi HS có sự tiến bộ cần khen ngợi ,động viên kịp thời ,khuyến khích các em cầu tiến

- Để sửa lỗi cho HS ở các cặp phụ âm: l - n; tr - ch; s - x; gi – r – d GV

cần hướng dẫn các em cách phát âm những phụ âm mà các em hay nhầm lẫn

Bước đầu tiên GV đưa ra một số tiếng:

+ Tiếng có phụ âm đầu là s – x : như xa – sa

+ Tiếng có phụ âm đầu là n – l : như nói – lói; lòng - nòng

+ Tiếng có phụ âm đầu là ch – tr : như châu – trâu

+ Tiếng có phụ âm đầu là gi – r - d : như giận – rận – dận

Sau đó GV phát âm mẫu từng tiếng Tiếp theo đó GV dùng lý thuyếtgiảng giải cho HS cách phát âm, cho HS phát âm thử từng phụ âm, khi đượcrồi mới ghép các phụ âm đó vào tiếng Chẳng hạn:

+ Âm n: là âm tắc vang nên khi phát âm đầu lưỡi thẳng.

+ Âm l: là phụ âm sát vang nên khi phát âm đầu lưỡi cong, vòm miệng

trên hơi thoát ra ngoài

Tương tự như trên, GV cũng hướng dẫn cách đọc, phân biệt các cặp ch – tr; gi – r – d cùng với cá vần, tiếng khó để HS đọc đúng, chính xác Hay những em không phân biệt được dấu hỏi, dấu ngã như “ ngã ”đọc thành “ ngá”

; “ hỏi ”đọc thành “hõi”…, GV cần trực tiếp hướng dẫn, sửa cho từng em và

yêu cầu em đó đọc nhiều lần

3/ Đối với HS

- Trước hết GV cần cho các em thấy rõ tầm quan trọng của việc phát

âm đúng Có thể đưa ra một số chuyện gây cười do phát âm sai như: Thưa côcho em về lấy vợ ( vở)… để các em thấy tác hại của việc phát âm sai

- GV cần tạo hứng thú học tập cho các em không chỉ trong giờ tập đọc,học vần mà cả trong các giờ học khác hướng sự chú ý của các em vào việcnghe cô hướng dẫn cách phát âm Ngoài việc hướng dẫn trong giờ, trướclớp…, GV cũng cần phải giúp cho các em hiểu nghĩa của từ để giúp cho việcphát âm đúng Có đọc đúng thì mới viết đúng

- Đối với những HS nói ngọng từ nhỏ, khi phát âm không phân biệt

được một số âm đầu hoặc dấu thanh hỏi, sắc, ngã, nặng; sai vần như:

“ anh” đọc là “ ăn”

“ ngã” đọc là “ ngá”

“ hiểu ” đọc là “ hiệu”

“ sẻ” đọc là “ sẽ”

GV cần có sự quan tâm đặc biệt, chú ý gần gũi uốn nắn, động viên các

em Cần dành nhiều thời gian hơn các em khác để sửa sai cho các em, giúp các

em phát âm đúng, phân biệt được dấu thanh Có như vậy khi viết mới đúng,với các em này phải đọc nhiều lần sau đó mới cho viết Giao từ khó, tiếng khó

để các em về nhà luyện và có hình thức kiểm tra Đặc biệt cần có sự phối kếthợp với gia đình để tìm hiểu rõ nguyên nhân để từ đó cùng với gia đình cóbiện pháp giúp các em tiến bộ (nếu cần có thể nhờ bác sỹ tư vấn thêm nếu các

em đó ngọng bệnh lý )

GV cần chú ý hết sức nhiệt tình, kiên trì không nôn nóng, vội vã giúp

HS chuyển biến dần Chẳng hạn trong gìơ học vần, tập đọc GV gọi những HSphát âm yếu, ngọng nhiều hơn Thường xuyên kiểm tra, động viên kịp thời khicác em có tiến bộ, như thế sẽ tạo cho các em hứng thú trong học tập, có ý thức

và thói quen trong việc sửa lỗi phát âm Lấy gương những HS tiến bộ đểkhuyến khích các em khác noi theo Có như vậy mới phát huy được tính tíchcực của HS

Trong qúa trình sửa lỗi cho HS điều tối kị nhất là GV không được nhạilại khi HS phát âm sai, cũng không nên trách mắng hay có hình thức kỷ luậtphạt HS làm cho các em thấy mặc cảm hay tự ti các em không sửa được lỗihoặc không muốn sửa lỗi

Cho những HS hay phát âm sai, phát âm yếu ngồi cạnh những HS phát

âm chuẩn và giao nhiệm vụ cho những em này kèm cặp giúp đỡ bạn, giúp bạnsửa lỗi, uốn nắn kịp thời