SKKN Sửa lỗi phát âm cho học sinh lớp 1

Thông qua việc đọc sách HS mở rộng tầm hiểu biết về thiên nhiên, xã hội, cuộc sống, con người văn hoá, phong tục tập quán … Đọc các tác phẩm văn học HS được bồi dưỡng về vốn hiểu biết, n

a. ĐĂT VẤN ĐỀ I/ LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI.

Tiếng Việt là một môn học chiếm nhiều thời gian trong chương trình học của bậc Tiểu học nói chung và lớp 1 nói riêng, coi trọng đồng thời cả 4 kỹ năng: nghe, đọc, nói, viết trong dạy học Tiếng Việt Con người Việt Nam sử dụng tiếng Việt là công cụ giao tiếp chính Học tốt môn Tiếng Việt thì đó sẽ là phương tiện giúp các em học tốt các môn học khác Học xong chương trình lớp

1 các em phải đọc thông viết thạo Song thực tế hiện nay còn có một bộ phận học sinh Tiểu học nói chung và học sinh lớp 1 nói riêng còn mắc rất nhiều lỗi khi phát âm Vậy nguyên nhân nào dẫn đến tình trạng học sinh phát âm sai và làm thế nào để khắc phục tình trạng này? Đó là những câu hỏi thiết thực cần sớm có lời giải đáp, và cũng là mối quan tâm của các nhà làm công tác giáo dục và những ai tâm huyết với sự nghiệp giáo dục

II/ CƠ SỞ LÝ LUẬN.

Trong các nhà trường công việc giảng dạy và công việc giáo dục phần lớn dựa vào sách Sách là người thày thứ hai đối với học sinh Thông qua việc đọc sách HS mở rộng tầm hiểu biết về thiên nhiên, xã hội, cuộc sống, con người văn hoá, phong tục tập quán … Đọc các tác phẩm văn học HS được bồi dưỡng về vốn hiểu biết, năng lực thẩm mỹ, trau rồi kỹ năng sử dụng ngôn ngữ,

sử dụng tiếng mẹ đẻ…Vì vậy việc đọc đối với HS mang ý nghĩa giáo dục rất lớn, nó không thể thiếu với các hoạt động trong nhà trường

1 Xuất phát từ vị trí của môn Tiếng Việt trong nhà trường tiểu học

và thông qua việc dạy HS đọc, phát âm môn Tiếng Việt.

Nó còn là con đường để dẫn chúng ta vào thế giới bao la vô tận của tri thức khoa học và của con người Nếu không am hiểu và vận dụng đúng thì HS

sẽ không bao giờ nhìn thấy ánh sáng hào quang của thế giới tri thức đó Đọc và phát âm chuẩn giúp các em không hiểu sai, không hiểu lệch lạc vấn đề

Cho nên việc phát âm của HS Tiểu học thực sự quan trọng, nhất là đối với HS lớp 1

2 Xuất phát từ tầm quan trọng của kỹ năng nghe, nói, đọc, viết của

HS Tiểu học.

Mặc dù mới bước chân vào nhà trường Tiểu học nhưng các em đã phải lĩnh hội rất nhiều tri thức, nhất là nghe đọc để viết, mà bậc Tiểu hoc nói chung

và lớp 1 nói riêng là một nền tảng để sau này các em tiếp bước trên con đường tri thức Trong nhà trường , giáo viên đánh giá kết quả học tập của HS cũng phải thông qua năng lực nói, đọc, phát âm Hoạt động nghe, nói , đọc ,viết không thể thiếu được trong nhà trường tiểu học, khôngthể thiếu được trong hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ Nếu học sinh chỉ biết đọc, không biết viết hay chỉ biết viết không biết đọc thì hoạt động giao tiếp gặp nhiều khó khăn Bởi vậy nên việc đọc đúng và phát âm chuẩn dẫn đến nghe hiểu và viết được ở Tiểu học là hết sức quan trọng, nhất là quá trình đọc đúng và phát âm chuẩn của giáo viên cũng có rất nhiều ảnh hưởng đến các em vì cô là tấm gương để

HS soi mình vào đó

Mặt khác, người nói và người viết có diễn đạt được đúng ý mình hay không; người nghe, người đọc có hiểu được chính xác, đầy đủ nội dung cần thông báo hay không là phụ thuộc vào mức độ thuần thục của 4 hoạt động: nghe, nói, đọc, viết Vì vậy mà giao tiếp người nói phát âm sai nhiều sẽ làm cho người nghe giảm sự chú ý, hiệu quả của giao tiếp sẽ kém Đối với giờ học tiếng Việt đặc biệt là giờ học vầnvà tập đọc nếu HS phát âm sai nhiều sẽ dẫn đến chất lượng giờ học không đạt yêu cầu Bởi vậy nhiệm vụ của người GV Tiểu học là phải cung cấp cho HS các quy tắc và rèn luyện để các em có kỹ năng nói và thói quen phát âm đúng Đối với HS Tiểu học các em có phát âm chuẩn thì mới nói đúng, mới hay khi viết, mới chuẩn chính tả và mới có thể tiến tới đọc diễn cảm

III/ CƠ SỞ THỰC TIỄN.

Trong xã hội hiện đại như ngày nay, khi mà nền kinh tế, khoa học kỹ thuật và nền giáo dục nước nhà phát triển như vũ bão, tiến tới hội nhập với thế giới con người phải giao tiếp nhiều, giao tiếp rộng thì việc phát âm chuẩn lại

càng trtở nên bức thiết Một người phát âm chuẩn, đọc đúng, đọc hay, đọc diễn cảm cũng chính là biểu hiện của con người có ý thức, có hiểu biết, có văn hoá

Thực tế hiện nay trong giao tiếp xã hội hay ở chính trong các hội nghị; các buổi thuyết trình của các nhà chính trị khi mà các đại biểu phát biểu ý kiến chúng ta nghe thấy rất buồn cười vì những phát âm sai:

Ví dụ :

- Đã đến giờ nàm (làm) việc

- Tôi xin lói (nói) với các đồng chí

Hay có HS lên tới trung học rồi còn nói:

- Xin phép cô cho em đi mua vợ (vở)

- ………

Đây là kết quả của giảng dạy và giáo dục trong nhà trường Tiểu học Ngay tại thời điểm hiện nay trên địa bàn huyện Lý Nhân và ở trường tôi hiện nay thì tình trạng phát âm sai còn phổ biến Do ảnh hưởng của ngôn ngữ

địa phương HS ở đây phần lớn sai ở các âm phụ âm đầu l/n; d/r/gi; s/x; ch/

tr Ngoài ra các em còn phát âm sai, lẫn lộn giữa các thanh hỏi nặng, ngã -hỏi, ngã - nặng ; các vần ưu – iu, ươu – iêu,…

Yêu cầu tối thiểu của 1 HS đã hoàn thành bậc Tiểu học là phải đọc thông viết thạo Nhưng đọc thông viết thạo không có nghĩa là chỉ cần đọc được, viết được mà phải đạt được những yêu cầu tối thiểu của Tiếng Việt đó là:

- Phát âm chuẩn

- Không nói ngọng hay đọc sai, lẫn phụ âm đầu Nếu HS đã đạt được những yêu cầu trên thì hoạt động viết của các em rất dễ dàng Có đọc đúng thì mới viết đúng Có phát âm chuẩn thì người nghe mới hiểu mình nói gì và không gây cười ở những cuộc họp hay những lúc cần nghiêm túc Vì vậy đọc đúng và phát âm chuẩn ở bậc Tiểu học nhất là lớp 1 là một điều quan trọng bậc nhất khi các em đến trường

Một người đọc đúng, đọc hay dễ thu hút, lôi cuốn người nghe, làm cho

họ chú ý hơn đến điều mà mình đang đọc, tránh tình trạng tâm lý tẻ nhat Một

người đọc không đúng, phát âm không chuẩn sẽ không thu hút được người nghe mà nhiều khi gây sự khó chịu, nực cười cho mọi người

Qua quá trình giảng dạy trong trường Tiểu học, tôi đã hiểu được phần nào thực tế giảng dạy ở nhà trường Nhiều khi giáo viên dạy các em đọc trong các giờ học vần, tập đọc, có em còn đọc sai, đọc chưa chuẩn, GV vẫn phải tiếp tục giảng bài mới không sửa sai cho các em để cho kịp thời gian của tiết học Thực tế với khả năng của HS lớp 1, nhiều em thông minh, nhanh hiểu, tiếp thu bài tốt nhưng vẫn còn một số em học kém, tiếp thu chậm Các em lại học ở lớp 1 nên việc giảng dạy của giáo viên cũng gặp ít nhiều khó khăn Bởi

vì nếu cứ giành nhiều thời gian cho các em học kém thì các em khá sẽ cảm thấy nhàm chán…Vì vậy trong một lớp không thể có tất cả các em đều học tốt, phát âm chuẩn được Điều này đã làm cho tôi suy nghĩ rất nhiều là làm sao để giảm tỷ lệ HS đọc sai, phát âm không chuẩn tới mức độ tối thiểu Bởi vậy tôi

đã lên kế hoạch nghiên cứu, tìm hiểu nguyên nhân và áp dụng một số biện pháp nhằm khắc phục thực trạng trên

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.

- Để có một phương pháp cụ thể và hữu hiệu nhằm nâng cao năng lực phát âm của HS tôi tiến hành nghiên cứu:

I/ THỰC TRẠNG TÌNH HÌNH HỌC SINH PHÁT ÂM SAI

- Qua một thời gian trực tiếp giảng dạy phần âm và phần vần tôi thấy tình hình đọc của các em HS lớp mình ở mức trung bình, tình trạng phát âm sai

còn khá phổ biến, đa số giữa các em còn nhầm lẫn giữa các cặp phụ âm : l - n;

s - x; tr - ch; gi – r - d Một số các em còn phát âm sai ở vần, thanh, tiếng Cụ

thể tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng phát âm của HS lớp 1A do tôi chủ nhiệm và lớp 1B lần một qua hai bài tập đọc (Bài 37 và 42 – Sách Tiếng Việt lớp 1 tập 1)

Bài 1 :

Gió từ tay mẹ

Ru bé ngủ say.

Thay cho gió trời Giữa trời oi ả.

Bài 2 : Buổi trưa, Cừu chạy theo mẹ ra bờ suối. Nó thấy bầy hươu nai đã ở đấy rồi.

Cho thấy kết quả như sau:

Lớp Sĩ số

Lỗi n- l ch - tr s - x gi - r - d Vần, thanh,

tiếng

1A 25 8 = 323% 6 = 24% 6 = 24% 4 = 16% 3 = 12%

1B 27 8 = 29,6% 7 = 25,9% 4 = 14,8% 5 = 18,5 % 3 = 11,1%

* Nhận xét:

Qua khảo sát 2 bài tập đọc trên đây tôi nhận thấy HS phát âm chuẩn

chưa nhiều Lỗi mà HS mắc phải là các cặp phụ âm n - l ở các tiếng như:

Cặp n - l:

“ nó ” đọc thành “ ló”

“ nai ” đọc thành “ lai ”

Cặp s - x:

“ say ” đọc thành “ xay ”

Cặp tr - ch:

“ trưa ”đọc thành “ chưa ”

“ trời ” đọc thành “ chời ”

“ chạy ” đọc thành “ trạy ”

Cặp gi - r - d:

“ gió ” đọc thành “ dó ”

“ ru ”đọc thành “ du ”

Vần, thanh, tiếng:

“ ngủ ” đọc thành “ ngụ ”

“ đã ” đọc thành “ đá ”

“ hươu ” đọc thành “ hiêu ”

“ cừu ” đọc thành “ cìu ”

Để đảm bảo độ chính xác và để kiểm tra xem tình trạng phát âm sai có ảnh hưởng gì đến việc viết chính tả hay không, tôi đã tiến hành kiểm tra viết chính tả nghe đọc qua các bài và tôi nhận thấy đa phần HS khi đọc cũng như

trong khi viết còn nhầm lẫn giữa các cặp âm: l - n; tr - ch; s - x; gi – r – d Cụ

thể tôi đã kiểm tra hai bài chính tả:

Lá khẽ đu đưa Gió qua cửa sổ

Bé vừa ngủ trưa

Bài 2:

Những bông cải nở rộ nhuộm vàng cả cánh đồng Trên trời bướm bay lượn từng đàn.

* Nhận xét:

Qua hai bài chính tả nghe đọc tôi nhận thấy phần lớn các em phát âm sai thì dẫn đến viết sai Tuy nhiên có một số em phát âm sai nhưng viết lại đúng hoặc viết sai nhưng phát âm lại đúng (nguyên nhân này chỉ có thể do các

em trong khi GVđọc các em chưa chí ý lắng nghe.)

Sau khi khảo sát tình hình về năng lực phát âm của HS tôi đi tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên

II/ NGUYÊN NHÂN DẪN ĐẾN TÌNH TRẠNG PHÁT ÂM SAI

1/ Do ảnh hưởng của tiếng địa phương.

Như chúng ta đã biết, tâm lý HS Tiểu học là lứa tuổi rất hay bắt chước việc làm, lời nói của người lớn Các em còn nhỏ nên chưa phân biệt được đúng, sai Mà địa phương tôi dạy nhân dân thường nói ( phát âm) sai nhiều ở

các cặp âm: l - n ; tr - ch ; s - x; gi – r – d do thói quen thường phát âm nhẹ, không cong lưỡi…; về vần thường sai: vần ưu thành iu; ươu thành iêu cho dễ nói như rượu thành riệu Ngay từ khi còn nhỏ các em được nghe bà, mẹ hát ru

được người thân dạy nói Lớn lên các em tiếp xúc và giao tiếp với mọi người xung quanh, mọi người phát âm sai các em sẽ bắt chước học theo, dẫn đến trở thành các thói quen trong giao tiếp

Sự quan tâm của gia đình đến việc học hành của con cái còn ít hoặc là không quan tâm, phó mặc cho nhà trường Cha mẹ các em do bận công việc, lo làm ăn không thường xuyên kiển tra con em mình học tập như thế nào nên lực học các em chỉ đạt TB, năng lực phát âm chưa cao mặc dù một số em nhận thức rất tốt

2/ Về phía giáo viên

- Bản thân GV là người địa phương nên có thể GV còn phát âm chưa chuẩn Mà chúng ta đã biết lứa tuổi HS Mầm non, Tiểu học là lứa tuổi hay bắt chước, tin yêu thày cô giáo Các em luôn coi thày cô giáo là tấm gương sáng mẫu mực trong mọi hành vi cử chỉ, điệu bộ, ngôn ngữ Các em bắt chước và làm theo Chính vì vậy, muốn cho HS phát âm chính xác thì yêu cầu GV dạy

từ Mầm non cũng phải phát âm chuẩn ( không chỉ trong giờ dạy mà trong cả giao tiếp hằng ngày)

- Khi HS phát âm sai bản thân GV không xây dựng ý thức, thói quen cho HS tự sửa sai cho nhau Mặt khác trong các tiết học vần và tập đọc được phân bố tương đối nhiều và thời gian dành cho 1 tiết học là 35 đến 40 phút, đôi khi GV còn mải truyền thụ kiến thức, nội dung bài mới, mải lo kết thúc tiết học đúng thời gian quy định nên bỏ qua việc luyện đọc, luyện phát âm cho HS hoặc có luyện nhưng qua loa chưa triệt để

- Ngoài những giờ tập đọc học vần GV chưa chú trọng rèn cách phát âm cho HS trong các tiết học khác

Ví dụ: Trong tiết toán, khi cho HS đọc đề bài toán thì yêu cầu HS cũng

phải phát âm đúng, có phát âm đúng từ ngữ thì mới hiểu nội dung bài toán

3/ Về phía học sinh

- Ở lớp: bản thân HS trong giờ học Tiếng Việt hay trong các giờ học khác không tập trung nghe cô giáo đọc mẫu phát âm mẫu những tiếng hay nhầm lẫn, những tiếng khó Tư tưởng của các em bị phân tán nên các em

không xác định được cách phát âm của các cặp phụ âm : l - n ; tr - ch; s - x; gi – r – d Đồng thời đọc sai cả những vần, tiếng khác như: ưu thành iu; ươu thành iêu nhầm cả dấu thanh, chẳng hạn: “ những ” đọc thành “ nhứng”, “ vở

” đọc thành “ vợ”.

- Ở nhà: Các em chưa chú ý luyện đọc, trong giao tiếp với người thân khi phát âm sai cũng không chú ý sửa, hoặc biết người lớn và bản thân phát am sai cũng không sửa mà cứ nói theo thế cho dễ nói

Như vậy bản thân các em không có ý thức hoặc thiếu ý thức sửa sai khi phát âm Các em còn coi nhẹ việc phát âm mà không biết tầm quan trọng của nó

Ngoài ra còn một vài em nói ngọng từ nhỏ phát âm không rõ ở một số

âm đầu và vần

Trên đây là một số nguyên nhân dẫn đến tình trạng HS phát âm sai.

Là một GV trực tiếp giảng dạy ở khối lớp 1 tôi nhận thấy việc sửa chữa

và uốn nắn để nâng cao năng lực phát âm cho HS là một điều kiện hết sức quan trọng và cấp thiết đối với những người làm công tác GD Muốn hình thành được thói quen luyện phát âm ở HS Tiểu học, giúp các em phát âm chuẩn thì GV phải có chương trình, kế hoạch cụ thể để uốn nắn sửa chữa cho các em Hiểu được tâm lý HS đây lầ lứa tuổi để uốn nắn, dễ hình thành thói quen, tiếp thu nhanh, nếu khắc phục được các nguyên nhân trên đây thì các em

sẽ phát huy tốt hơn, chuẩn xác hơn

Bởi vậy trong thời gian qua, tôi đã đưa ra một số biện pháp nhằm tháo

gỡ từng bước giúp HS nâng cao dần năng lực phát âm tạo điều kiện để các em học lên các lớp trên tốt hơn

III/ MỘT SỐ BIỆN PHÁP

1 Đẩy mạnh công tác xẫ hội hoá giáo dục.

- Đến gặp và trao đổi trực tiếp với đ/c phát thanh viên của xã, đề nghị đ/

c đó rất thông cảm và cố gắng chú ý khi đọc tin tức, văn bản trên loa phóng thanh thì phát âm cho chuẩn mực

- Tuyên truyền qua các buổi họp phụ huynh để các bậc phụ huynh nắm được tầm quan trọng và cách tiến hành phối hợp với nhà trường trong việc dạy

dỗ con em mình nói chung, đặc biệt trong việc rèn cho các em có kĩ năng, thói quen phát âm chuẩn

- Gặp gỡ các phụ huynh có con em phát âm chưa chuẩn Trao đổi về tình hình học tập ở lớp của em đó Đề nghị phụ huynh phối kết hợp rèn khả năng phát âm cho các em bằng cách:

+ Thường xuyên đôn đốc, kiểm tra việc học tập của con em

+ Trong giao tiếp hằng ngày, khi thấy các em phát âm sai thì cần uốn nắn sửa chữa ngay

+ Các bậc phụ huynh khi giao tiếp với trẻ nhỏ cần chú ý nói (phát âm) chuẩn mực để làm gương cho các em Tránh tình trạng người lớn phát âm tự

do làm cho các em bắt chước theo sẽ tạo thành thói quen xấu

2/ Đối với giáo viên:

Muốn HS phát âm đúng, nâng cao năng lực phát âm điều quan trọng trước tiên là GV phải nắm chắc phương pháp bộ môn, cụ thể là nắm được tiến trình, phương pháp dạy tập đọc, học vần

Một yếu tố không kém phần quan trọng là GV cần phải phát âm chuẩn xác trong tất cả các giờ học, trong mọi lúc giao tiếp để học sinh bắt chước và làm theo GV phải là tấm gương sáng cho các em noi theo, mọi cử chỉ, hành động của GV đều phải mẫu mực Tuyệt đối GV không được phát âm sai

- GV luôn luôn phải có ý thức, thói quen sửa lỗi phát âm cho HS trong tất cả các môn học cũng như trong giao tiếp giữa cô và trò Đặc biệt cần chú ý đến các tiết tập đọc và học vần - hai môn học được đọc và phát âm nhiều Khi thấy HS phát âm sai GV phải hướng dẫn tỉ mỉ, kiên trì giúp các em phát âm đúng, đọc đúng Khi HS có sự tiến bộ cần khen ngợi ,động viên kịp thời , khuyến khích các em cầu tiến

- Để sửa lỗi cho HS ở các cặp phụ âm: l - n; tr - ch; s - x; gi – r – d GV

cần hướng dẫn các em cách phát âm những phụ âm mà các em hay nhầm lẫn

Bước đầu tiên GV đưa ra một số tiếng:

+ Tiếng có phụ âm đầu là s – x : như xa – sa

+ Tiếng có phụ âm đầu là n – l : như nói – lói; lòng - nòng

+ Tiếng có phụ âm đầu là ch – tr : như châu – trâu

+ Tiếng có phụ âm đầu là gi – r - d : như giận – rận – dận

Sau đó GV phát âm mẫu từng tiếng Tiếp theo đó GV dùng lý thuyết giảng giải cho HS cách phát âm, cho HS phát âm thử từng phụ âm, khi được rồi mới ghép các phụ âm đó vào tiếng Chẳng hạn:

+ Âm n: là âm tắc vang nên khi phát âm đầu lưỡi thẳng.

+ Âm l: là phụ âm sát vang nên khi phát âm đầu lưỡi cong, vòm miệng

trên hơi thoát ra ngoài

Tương tự như trên, GV cũng hướng dẫn cách đọc, phân biệt các cặp ch – tr; gi – r – d cùng với cá vần, tiếng khó để HS đọc đúng, chính xác Hay những em không phân biệt được dấu hỏi, dấu ngã như “ ngã ”đọc thành “ ngá”

; “ hỏi ”đọc thành “hõi”…, GV cần trực tiếp hướng dẫn, sửa cho từng em và

yêu cầu em đó đọc nhiều lần

3/ Đối với HS

- Trước hết GV cần cho các em thấy rõ tầm quan trọng của việc phát

âm đúng Có thể đưa ra một số chuyện gây cười do phát âm sai như: Thưa cô cho em về lấy vợ ( vở)… để các em thấy tác hại của việc phát âm sai

- GV cần tạo hứng thú học tập cho các em không chỉ trong giờ tập đọc, học vần mà cả trong các giờ học khác hướng sự chú ý của các em vào việc nghe cô hướng dẫn cách phát âm Ngoài việc hướng dẫn trong giờ, trước lớp…, GV cũng cần phải giúp cho các em hiểu nghĩa của từ để giúp cho việc phát âm đúng Có đọc đúng thì mới viết đúng

- Đối với những HS nói ngọng từ nhỏ, khi phát âm không phân biệt

được một số âm đầu hoặc dấu thanh hỏi, sắc, ngã, nặng; sai vần như:

“ anh” đọc là “ ăn”

“ ngã” đọc là “ ngá”

“ hiểu ” đọc là “ hiệu”

“ sẻ” đọc là “ sẽ”