Thật vậy âm nhạc còn là nhu cầu trong đời sống tinh thần của trẻ, trẻ em được tham gia ca hát là hoạt động để nhận thức thế giới xung quanh và bản thân, những hình tượng âm thanh của bài
Trang 1ñy ban nh©n d©n quËn Thanh Xu©n
Trêng tiÓu häc kh¬ng mai
- -S¸ng kiÕn kinh nghiÖm
§Ò tµi:
“Mét sè biÖn ph¸p gióp häc sinh líp 1 häc tèt ph©n m«n häc h¸t ë trêng tiÓu häc kh¬ng mai”
Lĩnh vực : ¢m nh¹c
Cấp học: Tiều học Tác giả: Lª ThÞ Thu Hường Chức vụ: Giáo viên
Trang 2I ĐẶT VẤN ĐỀ
1, Lý do chọn đề tài
Là bộ môn giáo dục thẩm mỹ cho con người, âm nhạc ngày nay đã trở thành một trong những môn học chính thức của chương trình đào tạo phổ thông bắt đầu từ các lớp tiểu học
Thật vậy âm nhạc còn là nhu cầu trong đời sống tinh thần của trẻ, trẻ em được tham gia ca hát là hoạt động để nhận thức thế giới xung quanh và bản thân, những hình tượng âm thanh của bài hát, bản nhạc được tác động vào cảm xúc của các em giúp cho việc phát triển trí tuệ, óc tưởng tượng, tác động giáo dục tình cảm rất tốt Thông qua bài học, các em được nghe hát, tập hát, được tham gia biểu diễn giúp các em tự tin và mạnh dạn khi đứng trước đông người
Ngành giáo dục cũng từng ngày đổi mới phù hợp với từng lứa tuổi học sinh, những năm gần đây việc thay sách đã được thực hiện, việc thay đổi nội dung của sách song song với việc thay đổi phương pháp dạy học Môn âm nhạc
đã thực sự đổi mới Với lứa tuổi ở bậc tiểu học các em được phát triển âm nhạc một cách tự nhiên hơn như: Được hát nhiều bài hát hơn, được hát kết hợp gõ đệm theo phách, theo nhịp, theo tiết tấu lời ca, đươc hát kết hợp vận động phụ họa, được biểu diễn các bài hát đã học với nhiều hình thức phong phú
Là giáo viên âm nhạc được đào tạo chuyên ngành âm nhạc, tôi tự nhận thấy trách nhiệm của mình trong việc tìm ra những biện pháp, những cách làm phù hợp để truyền tải tới học sinh một cách tự nhiên và dễ hiểu nhất, giúp các
em từng bước tiếp cận và yêu thích hơn bộ môn Âm nhạc nói chung và hoạt động ca hát nói riêng Để đáp ứng yêu cầu của việc đổi mới nội dung chương trình bộ môn Âm nhạc điều tôi quan tâm nhất là làm thế nào gây được hứng thú cho học sinh sôi nổi trong giờ học hoàn thành tốt được yêu cầu của giờ học chính vì thế tôi đã chọn đề tài
“Mét sè biÖn ph¸p giúp học sinh lớp 1 học tốt phân môn học hát ở
tr-êng TiÓu häc Kh¬ng Mai”
2, Mục đích nghiên cứu
Giúp giáo viên dạy tốt phân môn học hát cho học sinh lớp 1 và học sinh sinh hứng thú và học tốt phân môn này
3 Đối tượng nghiên cứu
Học sinh lớp 1K ở trường Tiểu học Khương Mai
4 Phương pháp nghiên cứu
-Phương pháp quan sát.
-Phương pháp vấn đáp
Trang 3-Phương pháp thực hành.
5 Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu
Từ tháng 9/2018 đến tháng 4/ 2019
Trang 4
PHẦN II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1 Cơ sở lý luận:
Qua việc giảng dạy âm nhạc nhiều năm thực tế đã chứng minh các giờ học hát rất cuốn hút học sinh các em rất say sa hát
đặc biệt là các bài hát mới là có giai điệu hay Thông qua nội dung của bài hát các em thêm yêu cuộc sống, yêu quê hơng đất nớc Học sinh lớp 1 rất nhạy cảm với âm thanh, nhịp điệu tiết tấu, các bài hát các em dễ thuộc nhng cũng nhanh quên Thời gian dạy hát ở nhà trờng đợc phân bố 1 tiết Âm nhạc và 1 tiết hướng dẫn Âm nhạc một tuần Do đó cần phải có biện pháp thích hợp trong giờ dạy hát để cuốn hút học sinh và các em nhớ lâu hơn các bài hát đã học
2 Thực trạng.
a) Thuận lợi:
-Ban giám hiệu nhà trờng đã tạo điều kiện mua sắm đầy
đủ trang thiết bị, đồ dùng dạy học của các bộ môn khác nói chung và môn Âm nhạc nói riêng (nh Đàn Organ, đài cát sột, cỏc loại nhạc cụ gõ)
-Ngoài ra BGH còn khuyến khích giáo viên nên tự làm đồ dựng coi đây là một trong những tiêu chí đánh giá mỗi giáo viên
- Nhà trờng đã có máy chiếu projector, máy camera, máy chiếu
đa vật thể, bảng tơng tác vv…
Máy tính xách tay mỗi tổ có 1 đờn 2 chiếc
Đàn organ, đài cát sét, các loại nhạc cụ gõ vv…
- Giáo viên đợc tham gia các lớp tập huấn do phòng Giáo Dục tổ chức đợc tham gia dự giờ các tiết chuyên đề cấp Quận, cấp Trờng
- Giáo viên có trình độ chuyên môn đạt chuẩn và trên chuẩn, nhiệt tình sáng tạo, yêu nghề có ý thức đổi mới phơng pháp dạy học
- Đối tượng học sinh trờn địa bàn phường đồng đều ngoan, cú nề nếp và đều đó qua học mẫu giỏo được học và làm quen với õm nhạc
b) Khó khăn.
- Nhà trờng cha có phòng chức năng riêng nên mỗi tiết lên lớp giáo viên phải di chuyển các lớp nờn mất thời gian
Trang 5-Khú khăn trong việc di chuyển cỏc loại đồ dựng học tập như đàn, đài bộ
gừ vv…
- Bị chi phối bởi nguồn điện và các đồ dùng dạy học cần thiết khác
3 Cỏc biện phỏp giỳp học sinh lớp 1 học tốt phõn mụn học hỏt 3.1 Nghiờn cứu bài giảng
Nghiên cứu bài giảng là một việc làm rất quan trọng của một giáo viên trớc khi lên lớp, qua đó giáo viên nắm đợc mục tiêu
và các hoạt động cần thiết để cung cấp các kiến thức tới học sinh đầy đủ nhất
Quá trình dạy hát đợc tiến hành các bớc sau:
Bớc 1: Giới thiệu bài
Bớc 2: Đọc lời ca
Bớc 3: Nghe hát mẫu
Bớc 4: Khởi động giọng
Bớc 5: Dạy hỏt
Bớc 6: Luyện cả bài
Bớc 7: Củng cố - Kiểm tra
Bảy bớc trên đợc vận dụng chủ yếu là ở tiết 1 của bài học bài hát mới
Sang tiết thứ 2 với mục tiêu ôn lại những kiến thức đã học, biết biểu diễn bài hát một cách tự nhiên, sinh động đây là việc làm mang tính hoàn thiện Hoạt động này rất có ý nghĩa
đối với học sinh, các em luôn háo hức đợc thể hiện mình trớc cô giáo và các bạn
3.2 Chuẩn bị đồ dựng:
Một điểm rất quan trọng không thể thiếu trong phần dạy hát đó là đồ dùng dạy học, ngoài những đồ dùng không thể thiếu nh đàn Organ, máy nghe, băng đĩa nhạc và các loại nhạc
cụ gõ Ngời giáo viên còn phải chuẩn bị tranh ảnh miêu tả nội dung bài hát, ảnh nhạc sĩ, bản đồ các vùng miền liên quan đến bài hát Những đoạn clip, hỡnh ảnh động được sưu tập trờn mạng để phuc vụ cho bài học và gõy hứng thỳ cho học sinh
3.3 Lờn kế hoạch dạy học
Trang 6Việc nghiên cứu bài giảng càng kĩ thì sự thành công của tiết dạy càng cao, trong quá trình nghiên cứu bài giảng cũng là hình thành những hoạt động cần thiết khi lên lớp
Cần bám sát mục tiêu của tiết dạy để chuẩn bị giáo cụ một cách hợp lý, đặt ra hệ thống câu hỏi: làm gì? nh thế nào? mục đích là gì? Câu trả lời chính xác nhất là hiệu quả của tiết dạy bằng sự nắm bắt kiến thức của học sinh
Tuy nhiên việc nghiên cứu bài giảng, công tác chuẩn bị bài
và soạn giáo án mới chỉ là phần thực hiện trên lý thuyết Để mỗi tiết dạy thành công còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố Đối tợng, tâm lý, không gian, thời gian Cùng là một giáo viên, nhng mỗi giáo viên thực hiện lại đạt kết quả khác nhau Hay cùng 1 giáo án nhng mỗi giáo viên lại thực hiện khác nhau và đa ra kết quả không giống nhau
Trang 73.4 Lên lớp:
“Đây là phần chính mà tôi muốn trình bày trong bài viết này” Trong quá trỡnh lên lớp tôi thờng sử dụng những phơng pháp sau:
Nờu vấn đề, đàm thoại, truyền khẩu, múc xớch, luyện tập Kết hợp hài hũa
đồ dựng dạy học sao cho phự hợp với nội dung của bài và thủ phỏp tụi luụn sử dụng trong cỏc tiết học là “Học vui -Vui học”
* Giới thiệu bài:
Bắt đầu vào bài hát mới để gây hứng thú cho học sinh tôi thờng giới thiệu một địa danh trên bản đồ với bao điều kỳ thú về thiên nhiên con ngời để dẫn các em vào bài hát một cách hứng thú
VD1: Khi học bài lớ cõy xanh (Dân ca Nam bộ), sau khi ghi đầu bài xong, tôi giới thiệu cho các em đây là bản đồ Việt Nam thân yêu của chúng ta, còn đây là vùng Nam bộ (giáo viên chỉ)
Trang 8Và một số cảnh sinh hoạt của đồng bào Nam bộ
Người dân trên chợ nổi, hình ảnh đặc trưng của vùng Nam bộ
Hoạt động văn hóa, văn nghệ của người dân Nam bộ
VD2 : Khi học bài hát Sắp đến tết rồi của nhạc sĩ Hoàng Vân
- Trước hết tôi giới thiệu với các em về hình ảnh và một số nét khái quát về nhạc sĩ
Trang 9Sau đó học sinh được xem một số hình ảnh miêu tả nội dung bài hát:
* §äc lêi ca:
-Vào đầu năm học học sinh lớp 1 chưa biết chữ do đó tôi đọc mẫu 2 lần và hướng dẫn học sinh đọc từng câu theo lối truyền khẩu và chú ý giọng đọc diễn cảm của giáo viên để hấp dẫn và cuốn hút học sinh
Trang 10- Sang học kỡ 2 học sinh cơ bản đó biết chữ khi ấy giỏo viờn chỉ đọc mẫu 1 lần sau đú chỉ cho học sinh tự đọc
*Nghe hỏt mẫu:
- Giaú viờn hỏt mẫu bài hỏt cựng với nhạc đệm, khi hỏt giỏo viờn thể hiện sắc thỏi tỡnh cảm của bài hỏt để lụi cuốn học sinh
*Khởi động giọng:
- Cú thể cho học sinh khởi động giọng bằng một bài hỏt đó học từ đầu giờ hoặc luyện thanh theo cỏc mẫu õm I A U O theo giai điệu trờn đàn do giỏo viờn đỏnh
* Dạy hát
-Khi dạy hát cho học sinh tôi hát mẫu từng câu và đệm
đàn cho các em bằng tiếng piano hoặc đàn organ cho chuẩn xác cao độ.Giaú viờn hỏt mẫu từng cõu rồi bắt nhịp cho học sinh hỏt, dạy theo lối múc xớch đến hết bài và dừng
lại sửa sai ngay nếu thấy học sinh hát cha chuẩn xác Trong 1 bài tôi chia làm nhiều câu VD:
SẮP ĐẾN TẾT RỒI
Nhạc và lời: Hoàng Võn
Sắp đến tết rồi đến trường rất vui√
Sắp đến tết rồi về nhà rất vui√
Mẹ mua cho ỏo mới nhộ√
Trang 11Ai cũng vui mừng ghờ√
Mựa xuõn nay em đó lớn√
Biết đi thăm ụng bà√
-Khi nhỡn lờn bảng cựng với lời giới thiệu của giỏo viờn Học sinh dễ dàng hiểu được bài này chia làm 6 cõu hỏt và 6 chỗ lấy hơi
*Luyện tập:
- Lỳc này tụi bật đài đó được thu sẵn cú nhạc đệm cho học sinh hỏt tập thể khoảng 2 lần, sau đấy hỏt nối tiếp hoặc đối đỏp theo theo tổ nhúm và kiểm tra 1
số cỏ nhõn Để tạo sự hăng hỏi tớch cực cho học sinh tụi thường tổ chức thi đua giữa cỏc tổ với cỏc tổ giữa cỏ nhõn với cỏ nhõn
*Củng cố- kiểm tra
- Tôi luôn kiểm tra đánh giá học sinh sau mỗi lần các em hát với tinh thần động viên, khích lệ tạo cho các em sự tự tin hứng thú và đặt ra những câu hỏi cho các em tự nhận xét nhau tạo không khí sôi nổi trong giờ
+ Sang tiết thứ 2 với thủ pháp “Học vui – Vui học” Phát huy đợc nhiều thế mạnh nhiều trò chơi đợc sử dụng mang tính hiệu quả cao
- Trò chơi nghe tiết tấu đoán tên bài hát
Tôi sử dụng thanh phách gõ tiết tấu 1 câu trong bài “Sắp đến tết rồi”
Học sinh dễ dàng nhận ra đây là tiết tấu của bài đó học đó là
“Sắp đến tết rồi”
-Trò chơi : Xem tranh đoán tên bài hát
VD: Khi ụn bài hỏt “Quả” và bài “Hũa bỡnh cho bộ” tôi sẽ cho học sinh xem cỏc bức tranh này chắc chắn cỏc em sẽ nhận ra tờn bài hỏt
Trang 12
- Sau khi nghe tiết tấu hoặc xem tranh để nhận ra bài hát đã học ở tiết trước tôi sẽ cho học sinh luyện hát tập thể 2 lần, lần 1 yêu cầu học sinh hát đúng giai điệu và thuộc lời ca, lần 2 yêu cầu học sinh hát thể hiện sắc thái tình cảm của bài, ở mỗi bài giáo viên hướng dẫn và hát mẫu cụ thể
Để phần ôn luyện bài hát được hấp dẫn không bị nhàm chán tôi cho xen
kẽ các trò chơi như:
H¸t giai ®iÖu theo c¸c nguyªn ©m → VD: Bài “Bầu trời xanh" LÇn 1: cho c¸c em h¸t b×nh thêng
LÇn 2: c¸c em h¸t giai ®iÖu b»ng c¸c nguyªn ©m
O A U I → Theo ký hiÖu trªn tay gi¸o viªn
VD: Bài “Bầu trời xanh”
Em yêu bầu trời xanh xanh, yêu đám mây hồng hồng
A a à a a a a á a a à
Em yêu lá cờ xanh xanh, yêu cánh chim trắng trắng
o o ó ò o o o ó o o ó
Em yêu bầu trời xanh xanh, yêu cánh chim hòa bình
Trang 13I i ỡ i i i , i ớ i ỡ ỡ
Em cất tiếng ca vang vang, vui bước chõn tới trường
Ù u ỳ u u u, u ỳ u ự ự
+ Trò chơi sắm vai
- Muốn biểu diễn một cách tự nhiên và sinh động là một yêu cầu khó với mỗi học sinh, để các em không cảm thấy e dè xấu
hổ thì việc đa trò chơi sắm vai vào nội dung ôn tập sẽ đạt
đợc hiệu quả cao
- Lúc này các em không còn là những học sinh đang ngồi trong lớp mà đã trở thành những “Diễn viên”, “Ca sĩ” thì việc luyện tập hay biểu diễn bài hát kết hợp động tác phụ họa sẽ trở nên dễ dàng hơn
VD: Bài: Tập tầm vụng
(Cú hỡnh ảnh minh họa)
Giỏo viờn hướng dẫn cỏc con kết hợp vận động phụ họa theo trũ chơi dõn gian là các em đã có thể biểu diễn bài hát một cách vui tươi Nhiều em đã tự làm động tác đánh tay, dậm chân một cách tự nhiên
Hay bài “Đàn gà con”
Trang 14Với sự gợi ý của giáo viên các em có thể làm ngay động tác nhún chân đỏnh khửu ta, làm động tác như chỳ gà con…
+ Khi các em lên biểu diễn ở dới cũng có ban giám khảo khoảng 4 em đợc cả lớp tự chọn, sau mỗi tiết mục biểu diễn ban giam khảo cũng sẽ nhận xột nh các chơng trình thi văn nghệ trên VTV3 Và sau mỗi tiết mục biểu diễn sẽ đợc các bạn ở dới lớp
vỗ tay sôi nổi
4 Kết quả.
Từ đầu năm học 2018-2019 tụi đó ỏp dụng giảng dạy mụn õm nhạc lớp 1K với cỏc biện phỏp như trờn và thấy cỏc em rất say mờ, hứng thỳ học tập Cú nhiều em đó mạnh dạn tự tin hỏt trước lớp
Đặc biệt hơn nữa tụi thấy được kết quả rừ rệt của cỏc em học sinh lớp 1K trong phõn mụn học hỏt từ thỏng 9/2018 đến hết thỏng 3/2019
Phõn loại học học hỏt lớp 1K Thỏng
9/1017
Thỏng 4/2018 -Tỉ lệ học sinh hỏt tốt cú diễn cảm 10% 25%
Tỉ lệ học sinh hỏt đỳng nhạc thuộc lời ca 60% 70%
Tỉ lệ học sinh hỏt chưa đỳng nhạc và hỏt lời
chưa chớnh xỏc
- Tỉ lệ học sinh hỏt tốt cú diễn cảm từ thỏng 9/2018 đến thỏng 4/2019
tăng 15%
- Tỉ lệ học sinh hỏt đỳng nhạc thuộc lời ca tăng 10%
- Tỉ lệ học sinh hỏt chưa đỳng nhạc và hỏt lời chưa chớnh xỏc giảm 15%
Học hỏt là mụn năng khiếu, học sinh lớp 1 là học sinh nhỏ tuổi nờn cần phải cú biện phỏp phự hợp với từng đối tượng học sinh Về phớa bản thõn với một
Trang 15số biện pháp nêu trên qua thực tế giảng dạy ở trường tôi nhận thấy hiệu quả đạt được khá cao.Tuy nhiên khi vận dụng những biện pháp này giáo viên có thể tùy
cơ ứng biến sao cho phù hợp với từng hoàn cảnh, từng đối tượng cụ thể để thu được kết quả tốt nhất
Trang 16
III Kết luận VÀ KHUYẾN NGHỊ.
1, Kết luận.
Có nhiều con đờng để dẫn đến thành công Với công tác giảng dạy Âm nhạc trong trờng học, với lòng yêu nghề, mến trẻ, tôi luôn luôn có ý thức học hỏi để nâng cao chuyên môn, thích su tầm đồ dùng dạy học Để minh hoạ cho nội dung bài hát, tôi đã tô màu vào những hình ảnh có trong SGK và phóng to lên cho cả lớp cùng xem Tôi nhìn thấy tranh ảnh nào
có liên quan đến bài giảng là tôi đều su tầm và in ra làm t liệu Tôi thấy mỗi giỏo viờn sẽ tìm cho mình một phơng pháp, những cách làm mà áp dụng vào thực tế sẽ đạt đợc kết quả nhất định Tuy nhiên không phải phơng pháp nào cũng giúp học sinh đợc tiếp cận với kiến thức một cách dễ hiểu và gần nhất
Với “Một số biện phỏp giỳp học sinh lớp 1 học tốt phõn mụn học hỏt ở
những năm qua đã thu đợc một số kết quả đáng kể đó là: Một không khí lớp học sôi nổi, HS yêu thích môn Âm nhạc Các em thích nghe tôi kể chuyện, thích tìm hiểu về các nhạc sĩ, thích đợc chơi các trò chơi và thích đợc thi xem ai hát hay hơn, ai biểu diễn tự nhiên hơn Tất nhiên vẫn còn có những học sinh hát cha hẳn đúng, động tác múa còn vụng về, nhng các
em vẫn biểu diễn say sa hồn nhiên và rồi những tiết học sau lại xung phong lên hát và trình bày trớc lớp
Tất cả những điều đó thật dễ thơng và đáng yêu bởi vì các em là trẻ thơ Cùng với các môn học khác, Âm nhạc giúp các
em dần hoàn thiện nhân cách và khiếu thẩm mỹ “Một số
biện pháp giỳp cỏc em lớp 1 học tốt phõn mụn học hỏt ở trờng tiểu học
giúp các em đến với Âm nhạc
2, Khuyến nghị
-Tôi mong muốn Quận và Thành Phố tổ chức nhiều các tiết chuyên đề các cấp, có nhiều buổi họp chuyờn mụn để chúng tôi
có cơ hội đợc tham quan giao lu, học tập nâng cao chuyên môn hơn nữa