giáo án BVMT tham khảo

- Định hướng thái độ, cách ứng xử nhân văn trước các vấn đề về môi trường, có ý thức và trách nhiệm với việc bảo vệ môi trường, quan tâm thường xuyên đến môi trường sống của cá nhân, cộn

CHÀO MỪNGQUÍ THẦY CÔ GIÁO VỀ THAM GIA LỚP TẬP HUẤN BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG

GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG QUA

MÔN NGỮ VĂN ĐỐI VỚI HỌC SINH

TRƯỜNG THCS

A.NHỮNG VẤN ĐỂ CHUNG

I MÔI TRƯỜNG :

1.Khái niệm về môi trường:

(Theo điều 3 luật BVMT năm 2005) Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên, vật chất nhân taọ bao quanh con người, có ảnh hưởng đến đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và sinh vật.

Môi trường được phân thành 2 loại:

*Môi trường tự nhiên:

Bao gồm các nhân tố thiên nhiên như vật lí, hóa học, sinh học tồn tại ngoài ý muốn của con người nhưng cũng it nhiều chịu tác động của con người Đó là rừng, núi, sông, biển, không khí, thực vật, đất, nước

*Môi trường xã hội:

Là tổng thể các mối quan hệ giữa con người với con người.Đó là luật lệ, thể chế, cam kết, qui định ở các

cấp khác nhau Môi trường xã hội định hướng hoạt

động của con người theo một khuôn khổ nhất định và tạo nên một sức mạnh tập thể thuận lợi cho mọi sự

phát triển.

II SỰ Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG:

Khái niệm ô nhiễm môi trường:

(Theo luật BVMT 2005) Ô nhiễm môi trường là sự biến

đổi của các thành phần MT không phù hợp với tiêu chuẩn

MT và gây ảnh hưởng xấu tới con người, sinh vật

III RỪNG VÀ MÔI TRƯỜNG CỦA RỪNG:

2 Vai trò của rừng:

Giữ cho không khí trong lành, điều hòa biên độ nhiệt

trong năm, điều tiết nước, chống xói mòn, phòng lũ, hạn chế sự hủy hoại của gió bão

3 Sự hủy hoại rừng trong những năm qua:

- Diện tích rừng nước ta hiện nay còn dộ 12 triệu ha, độ che phủ đạt chừng 37%

-Trung bình mỗi năm có khoảng 8000- 9000 vụ phá rừng bị phát hiện.

- Diện tích thiệt hại ước từ 5000 ha-6000 ha/ năm.( chưa tính diện tích bị cháy)

- Rừng VN nói chung, rừng địa phương nói riêng đang bị trọc hóa từng giờ.

- Rừng nước ta thuộc vào loại bị tàn phá nhanh nhất.( đốt làm nương rẫy, lâm tặc, trồng cao su, cà phê, chè, nuôi

B MỤC TIÊU GIÁO DỤC BVMT QUA MÔN NGỮ VĂN Ở TRƯỜNG PTDTNT.

GD việc BVMT trong trường PTDTNT là một vấn đề vô cùng cấp thiết , bởi đại bộ phận gia đình các em đều

sinh sống gần rừng hoặc chung sống với rừng Việc GD này có các mục tiêu sau:

-Góp phần nâng cao nhận thức cho HS về vấn đề bảo vệ môi trường từ phương diện ngôn ngữ, nghệ thuật.

- Môi trường không chỉ là mối quan tâm của các nhà khoa học mà còn trở thành đối tượng phản ánh và thể hiện của ngôn ngữ và văn học nghệ thuật Từ

phương diện ngôn ngữ, nghệ thuật, các vấn đề môi

trường sẽ được nhận thức cụ thể, sâu sắc mà cũng rất nhẹ nhàng, tinh tế.

- Giáo dục HS yêu thiên nhiên, tôn trọng thiên nhiên, thân thiện với thiên nhiên và môi trường sống xung quanh

- Định hướng thái độ, cách ứng xử nhân văn trước các vấn

đề về môi trường, có ý thức và trách nhiệm với việc bảo vệ môi trường, quan tâm thường xuyên đến môi trường sống của cá nhân, cộng đồng.

- Biết vận dụng những kinh nghiệm, bài học quí của các dân tộc trong việc bảo vệ môi trường để thực hiện hiệu quả việc bảo vệ môi trường vùng dân tộc thiểu số.

- Góp phần nâng cao năng lực cho HS cùng tham gia vào việc bảo vệ môi trường.

C NGUYÊN TẮC VÀ PHƯƠNG THỨC GIÁO DỤC BVMT Ở TRƯỜNG THCS

* Nguyên tắc chung

a/ Chỉ tích hợp những bài có nội dung thực sự liên quan đến môi trường Không tích hợp những bài ít liên quan hoặc không có liên quan đến môi trường.

b/ Đảm bảo đặc trưng môn học, không biến giờ học môn Ngữ văn thành giờ trình bày vấn đề môi trường Việc khai thác nội dung giáo dục bảo vệ môi trường được thực

hiện một cách tự nhiên, hợp lý để giờ học văn vẫn thể

hiện đúng tính chất của nó.

c/ Không làm tăng nội dung học tập dẫn đến quá tải Các vấn đề về bảo vệ môi trường cần được đưa vào trong bài dạy một cách hợp lý, phù hợp với kiến thức và phát huy tác dụng giáo dục HS

d/ Chia nhỏ, rải đều vấn đề bảo vệ môi trường vào trong bài dạy của các lớp Mỗi bài chỉ thích hợp một khía cạnh nào đó về việc bảo vệ môi trường mà thôi.

e/ Đảm bảo tính hấp dẫn của các hoạt động thực tiễn về bảo vệ môi trường, tổ chức nhiều hoạt động để lôi cuốn

HS tham gia và nắm bắt các vấn đề bảo vệ môi trường xung quanh.

g/ Khai thác kinh nghiệm của nhân dân trong việc bảo vệ môi trường, tích cực sưu tầm kinh nghiệm, luật tục của các dân tộc và lựa chọn các kinh nghiệm phù hợp để xây dựng nội dung giáo dục bảo vệ môi trường cho HS

D CÁC MỨC ĐỘ TÍCH HỢP

Trong quá trình dạy học, ta có thể áp dụng nhiều mức

độ tích hợp, nhưng 3 mức độ sau đây là phổ biến hơn: 1/ Mức độ toàn phần:

Được thực hiện khi mục tiêu và nội dung bài học hoặc

chương trình học hoàn toàn phù hợp với mục tiêu và nội

dung của việc giáo dục bảo vệ môi trường.

Ví dụ : Thông tin về ngày trái đất năm 2000, Ôn dịch, thuốc

lá , Bức thư của thủ lĩnh da đỏ.

2/ Mức độ bộ phận:

Được thực hiện khi vấn đề môi trường đặt ra cụ thể

hơn dưới dạng một hình ảnh, một vấn đề môi trường

nào đó được phản ánh, đề cập bàn luận đến.

Ví dụ : Sông nước Cà Mau, Côn Sơn ca, Sống chết mặc

bay, Hai cây phong, Rô –bin -sơn ngoài đảo hoang

3/ Mức độ liên hệ:

Được thực hiện khi các kiến thức giáo dục bảo vệ môi

trường không được nêu rõ trong SGK, nhưng thông qua nội

dung kiến thức bài học có thể liên hệ với đời sống thực tế thì giáo viên cho HS liên hệ.

Ví dụ : Sự tích hồ Gươm, Cây tre Việt Nam, Lao xao, Sơn Tinh Thủy Tinh, Động Phong Nha

E CÁCH THỨC TÍCH HỢP

1/ Tích hợp trong phân môn tập làm văn:

Ở phân môn này, cách tích hợp tốt nhất là ra đề về vấn

đề bảo vệ môi trường Trên cơ sở này, giáo viên gợi ý

cho HS về những nội dung cần giải quyết, hướng HS

những vấn đề liên hệ , so sánh để HS bàn luận và bộc

lộ thái độ về bảo vệ môi trường.

Ví dụ cách ra đề: Đóng vai một bác công nhân vệ sinh

môi trường, em hãy kể lại một ngày làm việc của mình

Hoặc:

Rừng quê em đang bị chặt phá Em hãy nói về hiện tượng này và hãy kêu gọi mọi người ngăn chặn việc phá rừng.

2/ Tích hợp trong môn Tiếng Việt.

Tích hợp vấn đề bảo vệ môi trường trong phân môn Tiếng Việt có thể được thực hiện trong các bài về trường từ

vựng, nghĩa của từ, từ mượn trong nội dung bài học có thể chọn các từ, các câu nói về môi trường Có một số bài

có thể đưa kiến thức về môi trường sâu hơn.

Ví dụ: GV có thể cho HS tìm các từ, ngữ có cùng

trường nghĩa về: rừng, động vật, cây cối,

3/ Tích hợp trong phân môn Văn học.

Việc tích hợp vấn đề bảo vệ môi trường trong phân

môn văn học được thực hiện khá đa dạng và phong

phú Việc tích hợp có thể được thực hiện từ chỗ

phân tích từ, câu đến liên hệ, so sánh và liên tưởng

-Mỗi văn bản có sự gợi ý, hướng dẫn tích hợp cụ thể với 3 vấn đề: Mức độ tích hợp, nội dung cần đạt trong phương pháp tích hợp và cách thực hiện

- Thấy được tình yêu đất mẹ và mong muốn bảo

vệ, giữ gìn sự trong sạch của thiên nhiên, của môi

trường sống.

- Thấy được hiệu quả của văn nghị luận, loại văn

có đủ sức mạnh để giải quyết những vấn đề trọng đại

*Về kĩ năng:

- HS đọc và cảm thụ được những giá trị của văn bản

- Có thể tìm hiểu, phân tích, một bức thư có nội dung

2/ Kiểm tra bài cũ

Giáo viên giới thiệu bài: Đất mẹ bao giờ cũng cao đẹp và

thiêng liêng, riêng đối với người da đỏ - tộc người đã từng

đổ bao xương máu để bảo vệ đất nước của mình thì điều đó càng thiêng liêng hơn rất nhiều Chúng ta hãy tìm hiểu tình cảm của người da đỏ dành cho đất đai của họ qua bức thư của một thủ lĩnh sau đây:

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY NỘI DUNG CẦN ĐẠT

-Thể loại của văn bản.

- Nội dung của văn bản

I/ Đọc và tìm hiểu chung 1/ Đọc:

2/ Giải nghĩa từ khó.

3/ Thể loại: thư từ - chính luận – trữ tình.

4/ Bố cục:

Phần 1: Vai trò của thiên nhiên

Phần 2: Cách đối xử với thiên nhiên

Phần 3: Tác hại

Hoạt động 2:

Hướng dẫn tìm hiểu chi

tiết

- Câu hỏi: tìm hiểu từ

ngữ, chi tiết nói lên tình

cảm của người da đỏ

với thiên nhiên, môi

trường đất đai?

II/ Tìm hiểu văn bản:

1/ Sự đối xử của con

người với thiên nhiên, đất đai, môi trường :

a Người da đỏ:

là một phần tử của mẹ.

cả chung một gia đình.

- Dòng sông ,con suối là máu của tổ tiên.

-Tiếng thì thầm của dòng nước, tiếng côn trùng là tiếng nói của cha ông

- Không khí vô cùng quí giá.

- Đất đai có được là do nhiều mạng sống bồi đắp lên

-Vì sao người da

đỏ lại đối xử với

đât đai như vậy?

cương.

- Họ thèm khát ngấu nghiến đất đai để rồi bỏ lại đằng sau những hoang mạc.- Họ hủy diệt muông thú quí hiếm.

-Người da đỏ : biết bảo vệ, nâng niu

và tôn trọng đất đai, giữa họ và đất đai có sự liên hệ mật thiết lẫn nhau Đất đai là một phần không thể thiếu đối với người da đỏ, đất đai còn là nguồn sống của người da đỏ.

- Người da trắng: Họ chỉ biết lợi nhuận và bất chấp tất cả, họ đã hủy hoại môi trường sống của đất đai.

-Vì sao nói đây là bức

thư hay nhất về việc bảo

vệ môi trường?

- Vì nội dung bức thư xuất phát từ tình yêu thiêng liêng của người

da đỏ đối với đất đai.

- Bức thư đã nêu lên được sự gắn kết giữa con người với môi

trường và thái độ của mọi người đối với việc bảo vệ đất đai.

- Thông điệp của bức thư là kêu gọi mọi người hãy vì môi trường mà

hành động.

- Hai biện pháp này có tác dụng thể hiện được tình cảm sâu đậm của người da đỏ đối với quê hương và thái độ bảo vệ môi trường, đất đai một cách cương quyết của người da đỏ

B/ Chuẩn bị:

- Đối với giáo viên: giáo án và các tài liệu liên quan.

- Đối với HS: sự chuẩn bị ở nhà.

C/ Các hoạt động dạy học:

- Ổn định tổ chức :

- Kiểm tra bài cũ:

- Bài mới :

GV giới thiệu bài: Ngày 24 tháng 4 hằng năm là ngày

trái đất, đó là ngày để con người nhận thức và hành động

vì một trái đất xanh – sạch – đẹp.

- Năm 2000, nước ta lần đầu tiên tham gia năm trái đất với chủ đề: “một ngày không dùng bao bì ni lông”

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY NỘI DUNG CẦN ĐẠT Hoạt động 1: đọc và tìm

- Văn bản này có thể chia

thành mấy phần? Nội dung

Văn bản được chia làm 4 phần

- Phần 1: Sơ lược nguồn gốc

và nguyên nhân sự ra đời của ngày trái đất.

- Phần 2 : Thuyết minh tác hại của việc sử dụng không đúng cách của bao bì ni

lông.

- Phần 3: đề ra những việc cần làm để bảo vệ trái đất.

- Phần 4 : lời kêu gọi, động viên mọi người nâng cao ý thức

- Nêu kiểu loại văn

bản?

Hoạt động 3:

-Nêu nguyên nhân gây ô

nhiễm môi trường của

bao bì ni lông?

-Văn bản nhật dụng thuyết minh một vấn đề khoa học tự nhiên.

II/ Tìm hiểu văn bản:

1/ Bao ni lông và việc gây ô nhiễm môi trường

- Do tính khó phân hủy

và vô cùng độc hại của khói bao bì ni lông.

-Nêu các biểu hiện ô

nhiễm của bao bì ni

lông?

Các biểu hiện gây ô nhiễm:

+ Gây bẩn, vướng, cản trở sự phân hủy đất đai, làm giảm vẻ đẹp của hè đường, phố xá.

+ Lẫn vào đất làm thực vật không phát triển, xói mòn đất đai

+ Tắt cống dẫn nước thải, muỗi phát sinh

+ Chôn: rất khó và lâu phân hủy + Tái chế: chất lượng đồ dùng kém, thải khói ô nhiễm môi

trường.

-Theo em,cách nào tốt

nhất trong việc ứng xử

với bao bì ni lông để

bảo vệ trái đất ngày

một sạch hơn? ( cho

thảo luận)

-Một ngày không dùng

bao bì ni lông có ý

nghĩa như thế nào?

-Để giải quyết triệt để ô nhiễm môi trường do bao ni lông, tốt nhất là tuyệt đối

không sản xuất, không tiêu dùng trên toàn thế giới và thay bằng đồ dùng khác

-3/ Ý nghĩa của ngày không

sử dụng túi ni lông.

- Đây là một hành động vô cùng thiết thực và cấp bách,

nó thay đổi thói quen trong việc sử dụng bao ni lông của mỗi người dân

* Củng cố, dặn dò:

- Nêu lại tác hại của việc dùng bao bì ni lông ?

Em phải làm gì để góp phần giảm thiểu sự ô nhiễm môi trường do dùng bao bì ni lông?

-Về nhà chuẩn bị bài cũ để kiểm tra văn

MỘT SỐ HÌNH ẢNH VỀ NẠN PHÁ RỪNG