slide bài giảng tình thái từ

Trợ từ : Là những từ chuyên đi kèm một từ ngữ trong câu để nhấn mạnh hoặc biểu thị thái độ đánh giá sự vật,sự việc được nói đến ở từ ngữ đó... Câu 2 : Thán từ trong đoạn văn trên dùng

PHÒNG GIÁO DỤC DẦU TIẾNG

Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞnh – THCS TÒ Lç

CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ VÀ CÁC EM HỌC SINH

KiÓm tra bµi cò

Thế nào là trợ từ,thán từ? Em hãy tìm một số trợ từ,thán

từ thường dùng.

Trợ từ : Là những từ chuyên đi kèm một từ ngữ trong câu để

nhấn mạnh hoặc biểu thị thái độ đánh giá sự vật,sự việc được

nói đến ở từ ngữ đó.

Một số trợ từ thường dùng : những , có , chính , đích , ngay

Thán từ : Là những từ dùng để bộc lộ tình cảm,cảm xúc của

người nói hoặc dùng để gọi đáp

Một số thán từ :

-Thán từ bộc lộ tình cảm,cảm xúc : a , ái , ơ , ôi , ô hay , than ôi , trời

ơi ,…

- Thán từ gọi đáp : này , ơi , vâng , dạ , ừ ,…

Đọc đọan văn sau :

“ Chừng như lúc nãy thấy bắt cả chó lớn,chó con,cái Tí vẫn tưởng những con vật ấy sẽ đi thế mạng cho mình,cho nên nó đã vững dạ ngồi im.Bây giờ nghe

mẹ giục nó phải đi,nó lại nhếch nhác mếu khóc :

-U nhất định bán con đấy ư? U không cho con ở nhà nữa ư? Khốn nạn thân

con thế này! Trời ơi! Ngày mai con chơi với ai? con ngủ với ai? ”

(Trích “Tắt đèn” của Ngô Tất Tố)

Câu 1: Câu nào trong đoạn văn trên có chứa thán từ ?

a U nhất định bán con đấy ư? b U không cho con ở nhà nữa ư?

c Trời ơi! d Con ngủ với ai?

Câu 2 : Thán từ trong đoạn văn trên dùng để bộc lộ cảm xúc gì của cái Tí?

a Biểu lộ sự nghi ngờ c Biểu lộ sự ngạc nhiên

b Biểu lộ sự than thở và đau khổ vì bất lực d Biểu lộ sự chua chát

Tiết 27 :

I Chức năng của tình thái từ

1 Ph©n tÝch vÝ dô

a - Mẹ đi làm rồi à ?

b Mẹ tôi vừa kéo tay tôi,xoa đầu tôi hỏi,thì tôi oà lên khóc rồi cứ thế nức nở.Mẹ tôi cũng sụt sùi theo:

- Con nín đi ! (Nguyên Hồng,những ngày thơ ấu)

c Thương thay cũng một kiếp người Khéo thay mang lấy sắc tài làm chi ! (Nguyễn Du,Truyện Kiều)

d Em chào cô ạ !

? Dựa vào hiểu biết của em về câu

chia theo mục đích nói thì các câu

trong ví dụ trên thuộc loại câu nào?

a Câu a thuộc loại câu nghi vấn

b Câu b thuộc loại câu cầu khiến

c Câu c,d thuộc loại câu cảm

? Khi bỏ các từ in đậm trong ví dụ a,b

và c đi thì nghĩa của câu thay đổi như

thế nào?

a Mẹ đi làm rồi

b Con nín

c Thương cũng một kiếp người

Khéo mang lấy sắc tài làm chi

- Câu a không còn là câu nghi vấn

nữa mà trở thành câu trần thuật đơn

- Câu b không còn là câu cầu khiến

- Câu c không còn là câu cảm thán

? Vậy các từ “à”trong câu a, từ “đi”

trong câu b và từ “ thay ” trong câu c

có công dụng,chức năng gì?

a Mẹ đi làm rồi à ?  Chức năng

tạo câu nghi vấn

b.Con nín đi !  Chức năng tạo

câu cầu khiến

c.Thương thay…  Chức năng

tạo sắc thái biểu cảm.

? Từ “ ạ ” trong câu: Em chào cô ạ !

Biểu thị sắc thái tình cảm gì của

người nói ?

d Em chào cô ạ !  Tạo sắc thái

kính trọng,lễ phép.

Tiết 27 :

I.Chức năng của tình thái từ

1 Ph©n tÝch vÝ dô

a Mẹ đi làm rồi à ?  Chức năng

tạo câu nghi vấn

b.Con nín đi !  Chức năng tạo câu

cầu khiến

c.Thương thay…  Chức năng tạo

sắc thái biểu cảm.

d Em chào cô ạ !  Tạo sắc thái

kính trọng,lễ phép.

* Qua các ví dụ đã phân tích ở bên giúp ta hiểu được các từ : à, đi,thay,

ạ…tạo sắc thái riêng cho câu nên ta gọi đó là tình thái từ hay là các trợ từ tình thái

à, đi,thay, ạ… Tình thái từ

? Qua các ví dụ đã tìm hiểu em hãy cho biết tình thái từ có công dụng và chức năng gì?

Tiết 27 :

I Chức năng của tình thái từ

* Tình thái từ là những từ được

thêm vào câu để tạo câu nghi vấn,

câu cầu khiến, câu cảm thán và để

biểu thị sắc thái tình cảm của người

nói.

? Qua các từ in đậm “ à, đi,thay, ạ ”

đã tìm hiểu trong ví dụ em có thể chia chúng thành những loại nào và chỉ ra các tình thái từ tương ứng ?

* Một số loại tình thái từ:

- Tình thái từ nghi vấn : à, ư, hả, hử,

chứ,chăng…

- Tình thái từ cầu khiến : đi, nào, với,

- Tình thái từ cảm thán : thay,sao…

- Tình thái từ biểu thị sắc thái tình

cảm : ạ, nhé, cơ, mà,……

1 Ph©n tÝch vÝ dô

2.Kết luận

Ghi nhớ 1 : Sgk/81

Tiết 27 :

II.Sử dụng tình thái từ

Ví dụ :

Các tình thái từ in đậm dưới đây được dùng trong những hoàn cảnh giao tiếp nào ? (quan hệ tuổi tác, thứ bậc xã hội, tình cảm)

a Hỏi trong hoàn cảnh thân mật bằng

vai

b Hỏi lễ phép trong hoàn cảnh người

dưới hỏi người trên

c Cầu khiến thân mật bằng vai

d Cầu khiến lễ phép trong hoàn cảnh

ngưòi nhỏ tuổi nhờ người lớn tuổi

a Bạn chưa về à ?

b Thầy mệt ạ ?

c Bạn giúp tôi một tay nhé !

d Bác giúp cháu một tay ạ !

? Các câu dưới sẽ như thế nào nếu chúng ta sử dụng tình thái từ không phù hợp ?

- Sẽ không tạo được sắc thái thân

mật hay lễ phép trong giao tiếp

? Vậy khi sử dụng tình thái từ cần chú ý điều gì?

I.Chức năng của tình thái từ

1 Ph©n tÝch vÝ

dô

2 Kết luận

Cần sử dụng tình thái từ phù hợp với hồn cảnh giao tiếp

Ghi nhớ 2: Sgk/81

- Qua bài học chúng ta cần chú ý các đơn vị kiến thức :

1 Tình thái từ là những từ được thêm vào câu để cấu tạo câu nghi vấn, câu cầu khiến, câu cảm thán và để biểu thị các sắc thái tình cảm của người nói.

2 Tình thái từ gồm một số loại đáng chú ý như sau:

- Tình thái từ nghi vấn: à, ư, hả, hử, chứ, chăng…

- Tình thái từ cầu khiến: đi, nào, với,…

- Tình thái từ cảm thán: thay, sao,…

-Tình thái từ biểu thị sắc thái tình cảm: ạ, nhé, cơ, mà,

…

3 Khi nói, khi viết, cần chú ý sử dụng tình thái từ phù

hợp với hoàn cảnh giao tiếp (quan hệ tuổi tác, thứ bậc xã hội, tình cảm,……)

Tiết

III.Luyện tập

Bài 1: Xác định tình thái từ

b nào c chứ e với

i Kia

Còn lại không phải là

tình thái từ

Bài 2.Giải thích ý nghĩa của các tình thái từ

a.chứ : nghi vấn

muốn khẳng định

c.Ư : hỏi, thái độ phân

vân.

mật.

e Nhé : dặn dò, thân mật.

hài lòng

h cơ mà : thuyết phục

Bài 3 Đặt câu với tình thái từ

-Mẹ đây mà !

-Cháu làm gì đấy ?

-Hay quá đi chứ lị !

-Đi chơi thôi !

-Cho em đi xem phim cơ !

-Thế thì đi ngủ vậy

Bài 4 SGK Tr 83

Häc thuéc 2 ghi nhí SGK.

Lµm bµi tËp cßn l¹i SGK tr83

Soạn bài mới:

Học bài cũ:

hợp miêu tả và biểu cảm

Xin cảm

ơn các

quý thầy cô đã

đến dự