Một số giải pháp nâng cao chất lượng môn âm nhạc cho học sinh lớp 2

Vì là một môn mang tính đặc thù riêng cho nên để dạy tốtmôn học này trong nhà trường Tiểu học đòi hỏi người giáo viên phải có trình độnghiệp vụ sư phạm cao, có suy nghĩ sáng tạo chủ động

BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN

1 Lời giới thiệu

Như chúng ta đã biết âm nhạc có vai trò rất to lớn, âm nhạc đem đếnnhững khoái cảm thẩm mỹ cao, là món ăn tinh thần không thể thiếu trong cuộcsống con người Học sinh tiểu học ở lứa tuổi từ 6 đến 11 là lứa tuổi rất nhạy cảmvới âm nhạc Cuộc sống của các em không thể thiếu được loại hình nghệ thuậtnày Môn âm nhạc giúp các em hướng tới cái đẹp, góp phần giáo dục các em trởthành những người có đạo đức Ngoài ra nó còn giúp các em có tâm hồn phongphú và bớt mệt mỏi sau những giờ học căng thẳng

Xuất phát từ đặc trưng bộ môn thuộc phạm trù nghệ thuật đòi hỏi phải có

sự hứng thú cao trong học tập Từ yêu cầu của việc đổi mới phương pháp là pháthuy tính tích cực của học sinh Từ tâm lí học sinh là lứa tuổi nhạy cảm hiếuđộng ham thích ca hát Nếu giáo viên gây được tính tích cực hứng thú trong bàidạy sẽ tạo cho học sinh sự phấn chấn, hào hứng để tiếp thu bài học một cáchhiệu quả

Âm nhạc là một trong những nội dung nằm trong chương trình giáo dục

bậc Tiểu học và quan trọng hơn, nó là một “Phương tiện giáo dục” hấp dẫn

mang tính đặc thù Môn Âm nhạc nhằm giúp học sinh thoải mái, tự tin, mạnhdạn trong học tập Vì là một môn mang tính đặc thù riêng cho nên để dạy tốtmôn học này trong nhà trường Tiểu học đòi hỏi người giáo viên phải có trình độnghiệp vụ sư phạm cao, có suy nghĩ sáng tạo chủ động tìm tòi những hình thứcbiện pháp để giảng dạy nội dung các bước sao cho nhẹ nhàng sinh động, hấp dẫn

và mạng lại hiệu quả giáo dục thẩm mỹ cao

Nhiệm vụ của người giáo viên dạy môn Âm nhạc là giúp cho các em cóthêm một số bài hát, kỹ năng ca hát, kỹ năng thực hành tập đọc nhạc giúp chocác em nâng cao lòng ham thích nghệ thuật Âm nhạc xây dựng và hình thành thịhiếu thẩm mỹ Âm nhạc tốt, có thói quen ca hát từ đó tạo nên năng lực nhạy bén

trong quá trình tiếp thu sự phát triển về trí tuệ và tình cảm gần gũi thân thiện vớitất cả mọi người xung quanh.

Mặt khác tìm xem học sinh có năng lực về mặt nào nhiều nhất để điềuchỉnh phương pháp dạy học phù hợp cho sự phát triển với năng lực ấy của họcsinh Có như vậy mới giúp tất cả học sinh phát triển được năng lực của mình đếnmức tối đa, đảm bảo cho mọi khả năng của học sinh nắm được công cụ quantrọng góp phần đào tạo nhân tài ngay từ trong nhà trường phổ thông Vai trò của

âm nhạc đối với đời sống con người từ lâu đã được khẳng định, và chúng tanhững giáo viên Âm nhạc, hơn ai hết nhận thức rõ điều này Nhưng chỉ có niềmđam mê thực sự với nghề mới giúp chúng ta đem tình yêu âm nhạc đến với họcsinh của mình Niềm đam mê nghề nghiệp chính là tài sản quý giá mà mỗichúng ta ai cũng trau dồi, chăm sóc cho nó trong suốt cuộc đời

Trong bộ môn Âm nhạc thì phân môn học hát là một phân môn quantrọng Bởi ca hát vốn đã là một nhu cầu của con người, ca hát phù hợp với lứatuổi thiếu niên nhi đồng, nó còn đem đến cho các em những cảm súc chân thực

và ảnh hưởng trực tiếp đến tư tưởng tình cảm của các em

Trong những năm học qua trường Tiểu học Hoàng Lâu có nhiều thànhtích trong phong trào đổi mới phương pháp giảng dạy, đặc biết các tiết dạy Âmnhạc có ứng dụng công nghệ thông tin

Từ những lí do nêu trên tôi đã chọn đề tài: “Một số giải pháp nâng cao chất lượng môn Âm nhạc cho học sinh lớp 2.”

2 Tên sáng kiến

Một số giải pháp nâng cao chất lượng môn Âm nhạc cho học sinh lớp 2

3 Tác giả sáng kiến: Một số giải pháp nâng cao chất lượng môn Âm nhạc cho học sinh lớp 2

- Họ và tên: Trương Thanh Toản

Địa chỉ tác giả sáng kiến: Trường Tiểu học Hoàng Lâu Tam Dương Vĩnh Phúc

Số điện thoại: 0973 655 128

- E- mail: truongthanhtoan.c1hoanglau@vinhphuc.edu.vn

4 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến

Trương Thanh Toản - Giáo viên trường Tiểu học Hoàng Lâu, huyện TamDương, tỉnh Vĩnh Phúc

5 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến

Môn Âm nhạc lớp 2 trong trường Tiểu học

6 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu: 9/2018

7 Mô tả bản chất của sáng kiến

7.1 Về nội dung của sáng kiến

7.1.1 Cơ sở thực tiễn

Khi nghiên cứu đề tài này, tôi mong muốn sau khi học song bậc tiểu họcngoài các kiến thức của môn âm nhạc với yêu cầu cần đạt thì học sinh của tôicòn có phát triển được năng lực của mình đến mức tối đa, đảm bảo cho mọi khảnăng của học sinh nắm được công cụ quan trọng góp phần đào tạo nhân tài ngay

từ trong nhà trường phổ thông Từ đó hình thành thị hiếu thẩm mỹ Âm nhạc chohọc sinh, các em có thói quen ca hát từ đó tạo nên năng lực nhạy bén trong quá

trình tiếp thu sự phát triển về trí tuệ và tình cảm gần gũi thân thiện với tất cả mọingười xung quanh Ngoài ra góp phần hạn chế việc học sinh tham gia vào cáctrò chơi điện tử sau mỗi giờ học.

Nhìn vào thực tế hiện nay chúng ta đang phải đối diện với một số thay đổi

về tình cảm và thẩm mỹ của lứa tuổi học sinh, đó chính là bộ phận cấu thànhnhân cách của con người Sự thay đổi đó đang có chiều hướng lệch lạc về vấn đềđạo đức của thế hệ trẻ Ngoài ra hạn chế lớn nhất của học sinh là thói quen thụđộng trong quá trình học tập, trong giờ học môn Âm nhạc các em chưa chủ độngtìm hiểu bài mà chỉ trông chờ vào giáo viên để hát lại một cách máy móc Đốivới các ký hiệu âm nhạc được ghi trên bài hát thì các em còn tỏ ra lúng túngtrong việc ghi nhớ Mặc dù học sinh rất thích hát, thích học âm nhạc nhưng cáikhó của giáo viên là nơi có nhiều ngôn ngữ địa phương còn ngọng l và n

Trong giờ học hát, có nhiều em học sinh còn rụt rè, nhút nhát không chủđộng trong xây dựng bài Bên cạnh đó giờ học hát còn tẻ nhạt không thu hútđược các em Khả năng đọc của nhiều học sinh lớp 2 còn kém nên ảnh hưởng rấtlớn tới quá trinhg giảng dạy của giáo viên và khả năng tiếp thu bài của học sinh

Một điều không thể không nhắc đến đó là nhà trường không có phòng học

âm nhạc riêng chưa có nhiều thiết bị phụ vụ giảng dạy môn Âm nhạc có nhiềutiết dạy không có đồ dùng cho nên phần nào dẫn đến hiệu quả giờ dạy chưa cao

Mặt khác do chương trình giáo dục hiện nay các em phải học quá nhiềumôn nên không có thời gia để ôn tập các bài hát nên dẫn đến tiết học tiếp theokhông đạt chất lượng yêu cầu Hơn nữa do nhận thức của người dân và thậm chí

ở cả một số giáo viên quan niệm môn Âm nhạc là môn học phụ nên chưa địnhhướng cho con em mình học tốt môn học này

Ở lớp 2 các em được học Âm nhạc trong môn nghệ thuật Việc học Âm nhạclớp 2 chủ yếu là học các bài hát, kết hợp với các hoạt động gõ đệm, phụ họa, thôngqua học hát các em được rèn luyện về tai nghe, trí nhớ, phát triển nhạc cảm và làm

quen với việc thể hiện chính xác cao độ, trường độ của âm thanh dựa trên giai điệubài hát.

7.1.2 Thực trạng của vấn đề nghiên cứu

7.1.2.1 Đặc điểm của học sinh tiểu học

Đối với các em học sinh khối 1, 2, 3 chủ yếu là các em học phân mônhọc hát, chưa biết các kí hiệu âm nhạc, chưa biết đọc tên nốt nhạc nên khicác em học lên lớp 4, 5 bắt đầu có các bài tập nhạc các em gặp rất nhiều khókhăn trong việc đọc nhạc

Với mong muốn nâng cao chất lượng môn Âm nhạc cho học sinh lớp 2

có thể nhận biết và nhớ được các kí hiệu Âm nhạc tôi nghiên cứu các biệnpháp giúp các em nhận biết và nhớ lâu một số kí hiệu âm nhạc cho HS lớp 2 Từ

đó chỉ ra ưu điểm của phương pháp này để đồng nghiệp chia sẻ nhằm nâng caochất lượng môn học cho học sinh

- Các biện pháp đưa ra trong đề tài dễ hiểu, áp dụng phù hợp với tất cả đốitượng học sinh

- Giáo viên có thể lựa chọn các biện pháp phù hợp với từng bài bằng hìnhthức trò chơi "Học mà chơi, chơi mà học" thay cho phương pháp dạy truyềnthống không gây sức ép cho HS trong quá trình học tập Đối với phương phápnày các tạo cho các em niềm vui, hứng thú say mê học tập mà vẫn đạt hiệu quả Xuất phát từ thực trạng giảng dạy Âm nhạc cho học sinh ở lứa tuổi Tiểu học.Vấn đề học và kết quả học tập của các em là rất quan trọng, điều đó không chỉ phụthuộc vào chương trình giảng dạy phù hợp mang tính vừa sức mà còn phụ thuộcvào phương pháp truyền thụ của người thầy Hơn nữa còn phụ thuộc vào ý thứchọc tập của các em cùng với sự quan tâm chăm sóc, tạo điều kiện của gia đình vàtoàn xã hội

Vậy làm thế nào để các em không những biết hát đúng giai điệu, đúng tínhchất các bài hát mà đặc biệt các em còn nhận biết được các nốt nhạc và các kíhiệu âm nhạc thường gặp trong quá trình học hát và tập đọc nhạc Trước tiên GVphải tạo được động cơ, hứng thú học tập cho học sinh, nghiên cứu kĩ nội dung

bài dạy trước giờ lên lớp, sử dụng triệt để đồ dùng dạy học, ứng dụng thông tintrong giảng dạy, qua các bài dạy giáo viên cho học sinh chơi các trò chơi củng

cố bài học giúp các em ghi nhớ các kí hiệu âm nhạc trong bài dạy

Là giáo viên được đào tạo chuyên ngành sư phạm Âm nhạc, qua thời giantrực tiếp giảng dạy bộ môn với lòng yêu nghề mến trẻ và sự nỗ lực học hỏi củamình, bản thân ít nhiều đã đúc rút được những kinh nghiệm trong công tác, tôinhận thấy thực tế việc học tập và tiếp thu các kiến thức của môn học, đặc biệt lànhận biết các kí hiệu âm nhạc của các em là chưa cao, nhiều em còn chưa nắmđược Đứng trước những hạn chế thực tại, tôi đã giành thời gian nghiên cứu, tìmtòi, cùng học sinh thực hành, đúc rút kinh nghiệm tìm ra phương pháp hiệu quảnhất mà tôi đã thực hiện có hiệu quả tại trường

7.1.2.2 Thực trạng vấn đề dạy học âm nhạc ở trường Tiểu học

- Thực tế hiện nay theo đà phát triển của xã hội, công nghệ điện tử phát

triển, Với bất kỳ gia đình người dân nào có mức thu nhập bình thường vẫn cóthể mua bộ giàn Karaoke riêng cho gia đình từ đó các em có nhiều cơ hội để tiếp

cận với âm nhạc và có cơ hội để học hát Ngoài ra phần lớn học sinh đều thíchhọc môn Âm nhạc và thích được học hát.

* Khó khăn

- Nhiều phụ huynh còn coi trọng môn Toán, Tiếng việt, xem nhẹ môn

Âm nhạc, chưa quan tâm đầu tư thỏa đáng đến môn học này

- Ngoài ra học sinh còn có thói quen thụ động trong quá trình học tập, tronggiờ học âm nhạc cụ thể là phân môn học hát, các em chưa chủ động tìm hiểu bài

mà chỉ trông chờ vào giáo viên để hát lại một cách máy móc Đối với các kí hiệughi trên bài hát thì các em tỏ ra lúng túng trong việc ghi nhớ

- Học sinh đa số là con nông dân việc nhận thức về học năng khiếu cho concòn hạn chế, chưa được chú trọng như các môn Toán, Tiếng Việt Vì vậy phụhuynh chưa đầu tư cho con về thời gian, vật chất để học bộ môn này trong thực

tế

- Cơ sở vật chất của nhà trường còn hạn chế, đồ dùng để các em thựchành trên lớp còn ít, chưa có phòng chức năng phần nào làm ảnh hưởng đến việchọc tập và thực hành của các em

7.1.3 Các giải pháp cải tiến

Căn cứ vào những thuận lợi và khó khăn trên trải qua nhiều năm giảng

dạy tôi đúc rút ra một số kinh nghiệm bồi dưỡng, giảng dạy cho học sinh Sauđây là một số giải pháp tôi đã áp dụng trong quá trình giảng dạy

7.1.3.1 Giải pháp 1: Đổi mới phương pháp dạy

Phương pháp dạy là một vấn đề hết sức quan trọng và cần thiết trong quátrình giảng dạy Đối với một người giáo viên giỏi về chuyên môn chưa đủ màcòn cần có phương pháp giảng dạy tốt Nếu phương pháp giảng dạy của giáoviên còn bị hạn chế về kiến thức thì người giáo viên truyền đạt cho học sinh sẽtrở nên khó khăn và nặng nề với các em Ngược lại nếu người thầy có phươngpháp hướng dẫn học sinh tốt thì các em sẽ cảm thấy tiếp thu kiến thức một cáchnhẹ nhàng Chính vì vậy người giáo viên muốn khẳng định vị trí, vai trò của

mình trong sự nghiệp thì bản thân phải không ngừng đổi mới phương pháp dạyhọc Quan trọng hơn nữa là phải chuẩn bị giáo án, đồ dùng tập kỹ những bài háttrước khi dạy và sử dụng nhạc cụ đệm theo bài hát thành thục, nghe tham khảocác bài hát mẫu trên YouTube, lựa chọn phương pháp sao cho phù hợp của giáoviên trước khi lên lớp.

Dưới đây tôi xin trình bày giáo án của một tiết dạy Âm nhạc

Âm nhạc HỌC BÀI: Thật là hay

Nhạc và lời: Hoàng Lân

I Mục tiêu

- Biết hát theo giai điệu lời ca

- Biết hát kết hợp vỗ tay hoặc gõ đệm theo bài hát, theo phách

- Biết tác giả bài hát là nhạc sỹ Hoàng Lân

II Đồ dùng dạy học

- Giáo viên: Nhạc cụ quen dùng, tranh ảnh minh họa, băng đĩa bài hát

- Học sinh: Sách giáo khoa, vở ghi, dụng cụ gõ đệm

III Các hoạt động dạy học

1 Ổn định tổ chức

- Sĩ số, hát

2 Kiểm tra bài cũ

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

- Gọi 1 học sinh hát 1 bài hát đã học

- GV nhận xét, tuyên dương

- 1 học sinh hát

- Học sinh nhận xét

- Cho lớp hát ôn lại một bài hát lớp 1

3 Bài mới

a Giới thiệu – ghi bảng

b Giảng bài mới

Nội dung Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinhHoạt động 1

B Hát mẫu - Hát mẫu hoặc bật băng đĩa

bài hát cho học sinh nghe

- Chú ý tư thế ngồi ngayngắn

+ Thực hiện theo hướng dẫncủa giáo viên

- Sau khi tập hát xong bài hátcho học sinh hát lại nhiều lần

để thuộc lời và giai điệu

- Hướng dẫn học sinh hát kếthợp vận động theo nhạc

- Từng tốp hát vận động theohướng dẫn, theo nhạc đệm

những bài hát sôi nổi, hóm hỉnh, vui nhộn Các bài hát đó được phân chia chủyếu ở các thể loại:

- Bài hát hành khúc

- Bài hát chữ tình

- Bài hát nhanh vui

Để thể hiện bài hát có chất lượng, có tình cảm phù hợp với nội dung tưtưởng, phong cách nghệ thuật của tác phẩm, người giáo viên cần phân biệt đặcđiểm của từng thể loại có phương pháp riêng phù hợp với từng thể loại đó

- Các động tác phụ họa cho bài hát cũng phải đơn giản phù hợp với lứatuổi cũng như tính chất hành khúc Động tác phải phù hợp với thể lực của họcsinh tránh các động tác quá mạnh mẽ, nặng nề và khó thực hiện gây ảnh hưởngđến tâm lý ngại vận động của các em

* Thể hiện bài hát vui, linh hoạt

- Các bài hát vui linh hoạt giai điệu thường có tính chất vui vẻ, rộn ràng,hài hước, dí dỏm, châm biếm, có khi mô tả tiếng người và tiếng chim hót.Những bài hát vui thường có tốc độ nhanh, thể hiện sự náo nhiệt, sôi nổi bằng

âm thanh trong sáng, gọn gàng, trôi chảy

- Khi dạy những bài hát ở thể loại này giáo viên nhắc học sinh thẻ hiệnsắc thái vui tươi, nhanh, náo nhiệt, sôi nổi, trong sáng

Tiểu kết:

Nhận thức biện pháp này là hết sức quan trọng trong cả một quá trìnhgiảng dạy và trong suốt cả sự nghiệp giáo dục của mình Vì vậy tôi đã thực hiện

và lựa chọn sử dụng biện pháp này

7.1.3.2 Giải pháp 2: Phương pháp luyện thanh

Để giọng hát hay, truyền cảm cần phải thường xuyên luyện giọng Trướctiên cần làm quen với luyện thanh, luyện thanh là hát giai điệu với một hoặc một

số mẫu âm nhất định hoạc hát một bài hát đã học Luyện thanh giúp cho giọnghát được đều, trôi chảy, rõ ràng âm sắc âm lượng được thống nhất ở tất cả các

âm khu của giọng

* Một số mẫu luyện thanh thường dùng

Các mẫu âm trong quãng 3.

- Bài tập số 1

- Bài tập số 2

Những kiến thức chung về ca hát rất cần thiết cho mỗi giáo viên âm nhạcđang trực tiếp giảng dạy bộ môn Âm nhạc vì vậy tôi đã thực hiện và lựa chọnbiện pháp này.

7.1.3.3 Giải pháp 3: Phương pháp trực quan

Đây là phương pháp tạo hiệu quả cao nhất cả về nội dung và hình thức.Nhà Sư phạm người Nga A.H.Leonchiepo đã chỉ ra rằng: “Bản chất tâm lý của

trực quan trong giảng dạy là tạo chỗ dựa bên ngoài để hỗ trợ, tác động tiềm thứcbên trong của các em dưới sự chỉ đạo của thầy trong quá trình thu nhập kiếnthức.” Điều này đủ để ta thấy tác dụng to lớn của phương pháp trực quan Các

đồ dùng ta thường sử dụng trong phương pháp này là: Đàn phím điện tử, đàicatsset hoặc đầu video mục đích của việc sử dụng các giáo cụ trược quan là tạonên các âm thanh, hình ảnh trực tiếp, tác động vào quá trình tiếp thu kiến thứccủa học sinh, giúp các em nhận thức về môn học nhẹ nhàng và đơn giản hơnnhưng cũng không kém phần logic và hiệu quả

Thông thường trong giờ học hát, chúng ta thường áp dụng phương pháptruyền thống là: Giáo viên hát mẫu sau đó dạy từng câu theo lối móc xích chođến khi hết bài Điều này đôi khi làm cho các em thấy nhàm chán vì vậy phảicho các em xem băng hình trong và ngoài giờ học biện pháp này nhằm mục đíchgợi sự hào hứng cho học sinh, làm cho các em thích hát và thích hát được nhưcác bạn đồng thừi còn làm các em diễn xuất tốt hơn Sau khi các em học xongbài hát, giúp các em sáng tạo cho mình phong cách biểu diễn tốt vận dụng cácđộng tác phụ họa linh hoạt và tự tin trước đám đông hơn

Tiểu kết

Biện pháp này tạo cho học sinh sự hứng thú và kích thích sáng tạo cho các

em vì vậy phương pháp trực quan không thể thiếu trong công tác giảng dạy bộmôn Âm nhạc nói chung và các bộ môn học khác nói riêng Vì vậy tôi đã ápdụng và thực hiện biện pháp này trong quá trình giảng dạy của mình

7.1.3.4 Giải pháp 4: Giảng dạy - hệ thống liên tục

Đây là một trong tám nguyên tắc của nhiều nhà giáo dục vĩ đại đóng gópnhư Ko - men - xki, Pia - giê và nhiều nhà giáo dục khác

Những kiến thức mà người giáo viên truyền đạt cho học sinh là một loạtnhững kiến thức khác nhau nhưng phải đảm bảo sưh xâu chuỗi một cách hệthống Dạy học cái gì trước, cái gì sau, cái dễ đến cái khó, cái đơn giản đến cái