Một số kinh nghiệm và biện pháp xây dựng “ lớp học thân thiện – học sinh tích cực ” cho học sinh lớp 2 ở trường tiểu học

PHẦN MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài Phong trào thi đua xây dựng trường học thân thiên- học sinh tích cực trong các trường phổ thông được Bộ GD& ĐT phát động từ nhiều năm học qua, nhưng tr

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do- Hạnh phúc

ĐỀ TÀI: MỘT SỐ KINH NGHIỆM VÀ BIỆN PHÁP XÂY DỰNG “ LỚP HỌC THÂN THIỆN – HỌC SINH TÍCH CỰC” CHO HỌC

SINH LỚP 2 Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC

Quảng Bình, tháng 5 năm 2020

;

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do- Hạnh phúc

ĐỀ TÀI: MỘT SỐ KINH NGHIỆM VÀ BIỆN PHÁP XÂY DỰNG “ LỚP HỌC THÂN THIỆN – HỌC SINH TÍCH CỰC” CHO HỌC

SINH LỚP 2 Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC

Họ và tên: Lê Thị Thúy Tùng

Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường TH Mỹ Thủy

Quảng Bình, tháng 5 năm 2020

1 PHẦN MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài

Phong trào thi đua xây dựng trường học thân thiên- học sinh tích cực trong các trường phổ thông được Bộ GD& ĐT phát động từ nhiều năm học qua, nhưng trên thực tế giáo viên chúng tôi chưa có điều kiên thông qua các diễn đàn, để tranh luận, trao đổi học tập và hiểu một cách thấu đáo mục đích, ý nghĩa và phương pháp thực hiện chủ trương này

Giáo viên trực tiếp có một vị trí vô cùng quan trọng trong việc hình thành cho học sinh những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng sống cơ bản để học sinh tiếp tục học lên Trung học cơ sở Ngoài việc tổ chức các hoạt động xây dựng các nề nếp lớp học, tổ chức những hoạt động học tập, người giáo viên chủ nhiệm phải biết tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp như trang trí lớp học tạo cho lớp học thân thiện, học sinh tích cực tham gia trong mọi hoạt động, gióp c¸c em cã c¶m gi¸c hng phÊn khi bíc vµo líp häc hµng ngày đồng thời giáo dục cho các em kĩ năng sống cũng như tinh thần tự học mỗi ngày Môi trường giáo dục tốt sẽ là nơi học sinh phát triển nhân cách tốt Chính vì vậy trong những năm qua Bộ GD&ĐT đã phát động phong trào thi đua “ Xây dựng trường học thân thiện - Học sinh tích cực” rộng khắp trên cả nước Mục tiêu của phong trào thi đua là huy động sức mạnh tổng hợp của các lực lượng trong và ngoài nhà trường để xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thân thiện, hiệu quả phù hợp với thực tiễn địa phương và đáp ứng nhu cầu xã hội; phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh trong học tập và các hoạt động xã hội một cách phù hợp, hiệu quả

Năm học 2019 – 2020, tôi được phân công chủ nhiệm lớp 2, đây là khối học đầu tiên tôi đảm nhiệm đứng lớp, tôi rất băn khoăn và lo lắng Tôi nhận thấy để xây dựng “ trường học thân thiện ” là phải bắt đầu từ việc “xây dựng lớp học thân thiện, học sinh tích cực” Vì mỗi lớp học thân thiện, học sinh tích cực là một viên gạch nền móng vững chắc cho một ngôi trường thân thiện, học sinh tích cực hoàn thiện và

nhanh nhất Xây dựng “lớp học thân thiện” là xây dựng môi trường học tập lành

mạnh, thân thiện, học sinh tự tin, tích cực trong học tập và rèn luyện mà ở đó thầy trò giao tiếp thân thiện, cởi mở; học sinh đoàn kết thân ái giúp nhau cùng tiến bộ Lớp học được trang trí đẹp, đúng quy cách, có các nội quy, các hình ảnh gần gũi thân thiện được trưng bày sản phẩm học tập và rèn luyện của các em, có hòm thư để các em nói lên điều mà mình muốn nói, có đầy đủ các trang thiết bị phục vụ cho học tập, có tủ thư viện thân thiện Điều đó giúp cho học sinh hứng thú trong học tập, tạo cho các

em sự gần gũi, gắn kết Nơi đó trường học, lớp học được coi như ngôi nhà chung, ngôi nhà thứ hai của mình và các em thấy được mỗi ngày đến trường, đến lớp là một ngày vui, bản thân các em thêm yêu trường yêu lớp, gắn bó với ngôi nhà chung đó Vì

vậy phải làm sao cho trẻ em thích đến trường học tập và cảm thấy “ Mỗi ngày đến

trường là một ngày vui”, đó là nỗi lo trăn trở của bản thân làm công tác chủ nhiệm

lớp Từ những suy nghĩ, trăn trở đó, bản thân tôi đã không ngừng học hỏi, tìm tòi, tích lũy và tìm ra những biện pháp thích hợp để xây dựng lớp học thân thiện giúp các em hứng thú khi tham gia mọi hoạt động và thích đến trường để học tập tốt Xuất phát từ những lý do và yêu cầu trên, ở phạm vi của bài viết này, tôi xin

đưa ra sáng kiến : Một số kinh nghiệm và biện pháp xây dựng “ Lớp học thân

thiện – Học sinh tích cực ” cho học sinh lớp 2 ở trường Tiểu học nhằm nâng cao

chất lượng, hiệu quả dạy học, góp phần giúp các em hình thành và phát triển tốt các kỹ năng sống và giao tiếp trong các môi trường hoạt động Qua đó cũng nâng cao chất lượng, hiệu quả trong học tập của các em

1.2 Phạm vi áp dụng đề tài

Với việc nghiên cứu đề tài này, tôi mong muốn sẽ có được những giải pháp hữu hiệu, bài học kinh nghiệm có thể áp dụng vào thực tiễn để cùng làm tốt việc xây dựng lớp học thân thiện giúp các em hứng thú khi tham gia mọi hoạt động và thích đến trường để học tập tốt Điều này càng có ý nghĩa nếu đề tài thành công, đồng thời là gióp häc sinh nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả dạy học, góp phần giúp các em hình thành và phát triển tốt các kỹ năng sống và giao tiếp trong các môi trường hoạt động Qua đó cũng nâng cao chất lượng, hiệu quả trong học tập của các em

2 PHẦN NỘI DUNG

2.1 Thực trạng của giáo viên chủ nhiệm lớp trong phong trào xây dựng lớp học thân thiện – học sinh tích cực.

a/ Thuận lợi:

Được sự quan tâm giúp đỡ của ngành, chính quyền, đoàn thể địa phương, ban đại diện CMHS

Cơ sở vật chất: Nhà trường có đủ phòng học, không gian lớp học thoáng mát

có đủ ánh sáng, sắp xếp dụng cụ học tập của học sinh ngăn nắp, gọn gàng, tiện lợi và thẩm mỹ; có góc trưng bày sản phẩm học tập của học sinh

Giáo viên: Có trình độ trên chuẩn Nhiệt tình, tích cực học hỏi để xây dựng lớp

học thật sự là lớp học thân thiện

Học sinh và phụ huynh: Tích cực hưởng ứng, nhiệt tình tham gia tốt phong trào Các em học sinh tiểu học với tâm lý sẵn sàng đi học, thích thú đến trường, hiếu động và thích khám phá Học sinh tiểu học cũng rất thích được vui chơi Vui chơi cũng là một mặt hoạt động tích cực của học sinh Đó chính là điều kiện tốt để phát huy tính tích cực trong học tập cũng như mọi hoạt động khác cho học sinh

b/ Khó khăn:

Một số phụ huynh đi làm ăn xa, lao động nước ngoài nên chưa quan tâm đúng mức đến việc học tập của con cái

Các em học sinh tiểu học còn nhỏ, còn ham chơi, chưa ý thức hết được tầm quan trọng của việc học tập nên một số em chưa tự giác học tập

Công tác phối hợp giữa nhà trường - gia đình - xã hội còn bất cập như: thiếu đồng

bộ trong tuyên truyền giáo dục học sinh, nhiều phụ huynh học sinh vẫn chưa hiểu được nội dung, ý nghĩa và mục đích phong trào, còn luôn ỷ lại việc chăm lo cho học

sinh khi đến trường là công việc của giáo viên phải làm

* Số liệu thống kê

Khi mới bắt tay vào nghiên cứu đề tài này, tôi đã khảo sát hứng thú học tập cũng như tinh thần tự học và đạo đức của các em qua giáo viên chủ nhiệm năm học

2018 -2019 và qua các em học sinh như sau:

Thứ

Chiếm tỉ lệ

%

2 HS có ý thức tự học, tự tìm tòi tài liệu 10/ 25 40 %

4 HS vi phạm nội quy nhà trường như xả

rác, ăn quà vặt

5 HS có ý thức xây dựng môi trường xanh –

sạch – đẹp

6

HS thích bày tỏ ý kiến của mình qua hòm thư góp ý

7 Học sinh có năng lực học tập tốt môn Toán 13/ 25 52%

8 Học sinh có năng lực học tập tốt môn

Tiếng Việt

c/ Nguyên nhân:

Giáo viên chưa nhận thức được mục tiêu về xây dựng lớp học thân thiện Phụ huynh chưa hiểu được nội dung, ý nghĩa và chưa tích cực ủng hộ và tham gia phong trào này

Kinh phí chưa được đáp ứng nhiều từ các lực lượng xã hội

Giáo viên đôi khi quá nóng vội trong việc giáo dục học sinh để đảm bảo những chỉ tiêu và hoàn tất các công việc vì thế giáo viên dễ rơi vào tình trạng áp đặt, nhồi nhét kiến thức, răn đe, hình phạt, gò

bó học sinh, chưa lắng nghe tâm tư nguyện vọng tình cảm của các em Việc đánh giá sửa sai còn khắt khe,chưa dân chủ Làm các em cảm thấy mệt mỏi, chán nản, sợ học, triệt tiêu sự ngây thơ, ham học hỏi, tính tích cực, sôi nổi của các em Và vì thế mối quan hệ giữa thầy và trò không còn là mối quan hệ thân thiện, cởi mở mà là sự sợ sệt, lo lắng và đề phòng Đôi khi giáo viên (vô tình hay hữu ý) giữ một thái độ nghiêm khắc quá mức đối với học sinh trong suốt 40 phút, nếu sau những câu trả lời chưa chính xác của học

sinh không có một lời động viên kịp thời, v.v thì rất khó để có thể tạo nên sự hứng thú học tập của học sinh trong giờ học và đem lại hiệu suất làm việc cao

Đồng thời, sự thiếu hứng thú của học sinh sẽ tác động ngược trở lại theo hướng tiêu cực đối với giáo viên Những vấn đề thầy nêu lên nhưng không được học sinh tích cực tham gia giải quyết sẽ gây khó khăn cho việc “nhập tâm” của người thầy vào nội dung bài dạy và ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng tiết dạy

Giáo viên chưa thường xuyên tự bồi dưỡng thêm những kiến thức và kĩ

năng

sư phạm cũng như các kiến thức tâm sinh lí trẻ thường xuyên, nên đôi khi thấy lúng

túng trong các tình huống sư phạm

Học sinh tiểu học còn bé, nhận thức chưa toàn diện nên ở trong mỗi em còn có

sự ganh tị, chia nhóm để chơi với nhau, điều này ảnh hưởng không nhỏ đến sự mất đoàn kết của lớp

Cũng vì chưa làm chủ được cảm xúc mà có thể dẫn đến cãi vả rồi đánh nhau vì những lí do không đâu ảnh hưởng nghiêm trọng đến đạo đức của các em và là tấm gương xấu cho những bạn còn lại

2.2 Một số biện pháp của giáo viên chủ nhiệm lớp trong phong trào xây dựng lớp học thân thiện – học sinh tích cực

Biện pháp 1: Tích cực học hỏi, thay đổi nhận thức của bản thân về vai trò quan

trọng của việc xây dựng lớp học thân thiện – học sinh tích cực.

Tôi đã nghiên cứu kĩ lưỡng chỉ thị 40/CT - BGDĐT của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo trong việc xây dựng, triển khai kế hoạch thực hiện phong trào thi đua

“Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”; để hiểu sâu sắc mục tiêu, yêu cầu, nội dung của phong trào thi đua; đặc biệt qua đó xác định rõ quyết tâm và trách nhiệm của bản thân mình

Hiểu và làm tốt công tác tư tưởng làm cho mỗi phụ huynh tuyệt đối tin tưởng vào đường lối đổi mới của Đảng, tin tưởng vào định hướng giáo dục và sự đổi mới từ nội dung đến phương pháp dạy học, những nội dung xây dựng lớp học thân thiện để

họ cùng tham gia

Thẳng thắn nhìn nhận vai trò của giáo viên chủ nhiệm của mình trong việc xây dựng lớp học thân thiện Từ đó chính góp phần tạo nên những giải pháp thiết thực nhất và sẽ tiên phong thực hiện các giải pháp

Tụi cũng đó tớch cực gia những buổi thảo luận, tọa đàm, để được chia sẽ những băn khoăn trăn trở cũng như những kinh nghiệm trong cụng tỏc này

Đó hiểu đầy đủ và sõu sắc mục đớch, ý nghĩa và tỏc dụng của lớp học thõn thiện

để từ đú giỳp đỡ học sinh tự giỏc thực hiện cỏc nhiệm vụ của mỡnh

Biện phỏp 2: Hỡnh thành cỏc cụng cụ hỗ trợ phỏt huy vai trũ tự quản của học sinh.

Tụi nghĩ rằng để cú một khụng gian lớp học trang trớ đẹp mắt, người giỏo viờn chủ nhiệm phải biết thiết kế cỏc nội dung phự hợp, gần gũi với cỏc em, dễ quan sỏt, dễ nhỡn thấy và dễ để cỏc em trưng bày sản phẩm ở cỏc gúc học tập của mỡnh Mọi lớp học thường cú cỏc khẩu hiệu, hỡnh ảnh nhất định như: ảnh Bỏc, Năm điều Bỏc Hồ dạy, mẫu chữ viết, hội đồng tự quản của lớp, nội quy lớp học

Mỗi bài viết do học sinh sưu tầm hoặc đặt lời mới được học sinh giới thiệu trước lớp và được giỏo viờn đồng ý giới thiệu lờn Chớnh hoạt động này kớch thớch cỏc

em hứng thỳ tỡm tũi, sưu tầm, giới thiệu và qua đú cũng sẽ giỳp cỏc em thờm yờu văn húa, lịch sử truyền thống một cỏch tự nhiờn, bền vững

* Hũm thư điều em muốn núi:

Mục đớch nhằm giỳp cho học sinh cú cơ hội bày tỏ ý kiến, những điều em khụng tiện núi trước lớp, những ý kiến, những chia sẽ về cuộc sống, hoàn cảnh gia đỡnh, về tõm sinh lý

- Cỏch làm: giỏo viờn gợi ý cho học sinh bày tỏ tất cả những vướng mắc trong cuộc sống và trong học tập, cỏc em viết một bức thư nhỏ và gửi vào hũm thư của lớp cuối mỗi tuần GV sẽ mở hũm thư phõn loại và cú cỏch xử lý cho từng vấn đề học sinh đặt ra, cú thể phối hợp với gia đỡnh, nhà trường, để cú cỏch giải quyết tế nhị và cú hiệu quả nhất

* Th viện lớp học

Thư viện lớp học là công cụ quan trọng tạo cơ hội cho học sinh học tập một cách tích cực chủ động, hiệu quả Tạo điều kiện cho học sinh phát triển kĩ năng đọc, yêu thích đọc; tạo cơ hội để học sinh trao đổi những quyển sách hay về cuộc sống con ngời và thế giới xung quanh Chính vì vậy, giỏo viờn phải chuẩn bị nội quy và quy định cụ thể, cú giới thiệu sỏch hàng tuần ( hàng tuần giỏo viờn phõn cụng cho một tổ

giới thiệu một vài bài viết, mẫu chuyện hay giới thiệu với lớp.), thường xuyờn tổ chức giờ đọc và khuyến khớch đọc sách Bởi vì sách và tài liệu sẽ góp phần mở rộng đào sâu vốn hiểu biết, rèn luyện ngôn ngữ, tăng cờng năng lực cảm thụ từ đó làm cho tình cảm và t tởng các em thêm trong sáng

* Cõy xanh: Cõy xanh, cây hoa trong lớp là phần khụng thể thiếu nú gúp phần

rất lớn vào sự thõn thiện về mụi trường của lớp học Qua đú cũn là sự thể hiện trỏch nhiệm với lớp của học sinh, học sinh sẽ tự trồng, tự phõn cụng nhau chăm súc, tỡm hiểu giới thiệu một số cõy thuốc quý Giỏo viờn cần khộo lộo bố trớ sao cho đẹp mắt hấp dẫn, khộo vận động học sinh tự tỡm, tự trồng, tự chăm súc, để được giới thiệu, trang trớ trờn lớp Thụng qua hoạt động này cũng gúp phần rất lớn trong giỏo dục ý thức bảo vệ mụi trường, ý thức lao động vỡ tập thể, tinh thần hợp tỏc và sự đoàn kết

Tóm lại: Giỏo viờn cú thể sỏng tạo thờm nhiều hơn nữa hoặc chọn lọc cỏc gúc phự hợp với trỡnh độ học sinh, với thực tế của lớp nhưng quan trọng hơn cả vẫn là việc phỏt huy gúc đú như thế nào, làm thế nào để nú ngày càng phong phỳ hấp dẫn và luụn cú sự tham gia tớch cực, tự giỏc của học sinh, vỡ khi cỏc em được trực tiếp tham gia tất yếu sẽ nẩy sinh tỡnh cảm tốt đẹp với kết quả làm được, đú là con đường giỏo dục ý thức nhõn cỏch hiệu quả nhất Cần lồng ghộp cỏc nội dung này vào cỏc hoạt động dạy học kết hợp với giỏo dục ngoài giờ lờn lớp, sinh hoạt ngoại khúa, sinh hoạt dưới cờ sinh hoạt lớp, để phỏt huy hết hiệu quả

Biện phỏp 3: Tạo cho học sinh cảm nhận và hoạt động một cỏch thõn thiện trong

học tập, vui chơi:

Tạo cho học sinh cú được niềm tin vào bản thõn và hứng thỳ hơn trong học tập

và rốn luyện bằng cỏch là tụi luụn theo sỏt, động viờn và khuyến khớch cỏc em Tụi luụn khớch lệ và đỏnh giỏ cao sự tiến bộ của cỏc em dự là rất nhỏ để cỏc em luụn cú ý chớ phấn đấu

Tụi đó khuyến khớch và tạo điều kiện cho học sinh làm chủ quỏ trỡnh học tập của mỡnh, biết đề xuất sỏng kiến và cựng cỏc thầy cụ giỏo thực hiện cỏc giải phỏp để việc dạy và học cũng như tham gia cỏc hoạt động giỏo dục cú hiệu quả ngày càng cao

Tạo nề nếp học nhóm cho các em để giúp các em cùng bàn bạc trao đổi ý kiến, tham gia xây dựng lớp học sôi nổi

Trong dạy học tôi cũng đã coi trọng yêu cầu phát triển kĩ năng vận dụng, đặc biệt là vận dụng những điều đã học vào thực tiễn Tôi luôn cố gắng lồng ghép các tri thức về văn hoá và truyền thống cách mạng vào bài giảng sao cho phù hợp với đặc điểm lứa tuổi của học sinh và điều kiện tự nhiên của địa phương mình Tôi đã tổ chức

và hướng dẫn học sinh tham gia các trò chơi dân gian bổ trợ trong việc học tập và rèn luyện như nhảy dây, kéo co, ô ăn quan Đã tổ chức học sinh tham gia các phong trào thi đua và họat động giáo dục ngoài giờ lên lớp như thi chăm sóc công trình măng non, thi văn nghệ chào mừng ngày 20 -11, viếng nghĩa trang liệt sĩ ngày 22-12, thi kể chuyện về Bác Hồ

Biện pháp 4: Vận động, tuyên truyền đến từng phụ huynh, toàn xã hội hiểu và ý

thức được mục tiêu của phong trào

Đã tuyên truyền sâu rộng đến phụ huynh học sinh hiểu về cảnh quan môi trường vì qua đó giúp phụ huynh có được cách thức để giáo dục con em mình tốt hơn

Trong cuộc họp phụ huynh, tôi cũng đã vạch ra từng bước cụ thể giúp phụ huynh hình dung về những việc họ cần làm để góp phần xây dựng lớp học thân thiện là: mọi thành viên đều yêu thương và tôn trọng lẫn nhau; người lớn cần gương mẫu về cách sống, làm việc, nói năng và hành vi ứng xử; nên dành thời gian ít nhất 15 phút mỗi ngày để trò chuyện, lắng nghe chia sẻ các ý kiến và nguyện vọng chính đáng của con em mình Xem sổ liên lạc, định kỳ liên hệ với giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn để nắm được tình hình học tập và hỗ trợ kịp thời việc học tập, rèn luyện của con

em mình Phân công và hướng dẫn con em mình đảm nhận một số việc thích hợp trong gia đình (nấu cơm, rửa chén bát, chăm sóc ông bà, …), qua đó rèn luyện ý thức

tự lập và kĩ năng sống

Phụ huynh sẽ giúp đỡ giáo viên một cách tích cực khi họ thấy được hiệu quả của phong trào, thấy được sự tiến bộ của con họ Cho nên giáo viên phải khéo léo giúp họ nhận ra tác dụng, những khó khăn trong thực hiện công việc, có thể họ sẽ tham gia và tự giác tham gia cùng giáo viên Tóm lại, nhân cách, đạo đức của con em