Chuẩn bị của thầy và trò + Đánh giá trình độ nắm kiến thức của học sinh, ý thức chuẩn bị bài của các em + Rèn kĩ năng cảm thụ văn học và các diễn đạt bằng lời - Phơng pháp: Đàm thoại, th
Trang 1Tuần 8
Ngày soạn: Ngày giảng:
Tiết 36- 37: Đọc hiểu văn bản
Mã Giám Sinh mua Kiều
Thuý Kiều báo ân báo oán (đọc thêm)
- Đọc- hiểu văn bản truyện thơ trung đại
- Nhận diện và phõn tớch cỏc chi tiết nghệ thuật khắc họa hỡnh tượng nhõn vật phản diện (diện mạo, hành động, lời núi , bản chõt) đậm tớnh chất hiện thực trong đoạn trớch
- Cảm nhận được ý nghĩa tố cỏo, lờn ỏn xó hội trong đoạn trớch
B Chuẩn bị của thầy và trò
+ Đánh giá trình độ nắm kiến thức của học sinh, ý thức chuẩn bị bài của các em
+ Rèn kĩ năng cảm thụ văn học và các diễn đạt bằng lời
- Phơng pháp: Đàm thoại, thuyết trình
- Thời gian: 5 phút
- Câu hỏi: Phân tích tâm trạng của Thúy Kiều qua đoạn trích Liều ở lầu Ngng Bích
3 Dạy bài mới
Trang 2HOẠT ĐỘNG 1 : TẠO TÂM THẾ
- Mục tiờu : Khởi động tiết học, tạo khụng khớ vui tươi trước khi bắt đầu tiết học.
Phỏt hiện và sửa lỗi sai trong diễn đạt, dựng từ…
- Phương phỏp : Đàm thoại, thuyết trỡnh.
- Thời gian : 2 phỳt
Chuyển ý : Sau khi gia đình bị vu oan, Kiều
quyết định bán mình để cứu cha và em khỏi
tai họa Sự việc diễn ra cụ thể nh thế nào,
chúng ta cùng vào bài học hôm nay
Lắng nghe Chuẩn bị học bài
HOẠT ĐỘNG 2 : TRI GIÁC
- Mục tiờu : Giỳp học sinh nắm được thụng tin về tỏc phẩm
- Phương phỏp: Vấn đỏp giải thớch, minh hoạ; phõn tớch cắt nghĩa
- Kĩ thuật : Động nóo, Khăn trải bàn …
I - Đọc và tìm hiểu chú thích
1 Vị trí đoạn trích.
- Nằm ở phần thứ hai (Gia
biến và lu lạc)
Đọc văn bản mẫu
Giao cho học sinh đọc
Yêu cầu học sinh tóm tắt
- Học sinh đọc văn bản
3 Giải thích nghĩa từ khó.
H: Tìm bố cục của văn bản Trao đổi
Trả lời
- Bố cục 2 phần : + Từ đầu-> kíp ra: Mã Giám Sinh chào hỏi
+ Phần còn lại: Mã Giám
Trang 3Sinh mua Kiều
GV sử dụng kĩ thuật khăn trải
HOẠT ĐỘNG 3 : PHÂN TÍCH
- Mục tiêu : Học sinh nắm đợc giá trị đặc sắc của văn bản
- Phương phỏp: Vấn đỏp giải thớch, minh hoạ; phõn tớch cắt nghĩa
- Kĩ thuật : Động nóo, Khăn trải bàn …
- Thời gian: 60 phỳt
II- Hướng dẫn HS đọc hiểu văn
bản
H: Đọc lại đoạn từ đầu-> kíp ra
II - Đọc hiểu văn bản
Đọc thầm
II - Đọc hiểu văn bản
1 Nhân vật Mã Giám Sinha) Mã Giám Sinh qua màn chào hỏi
H: Mã Giám Sinh đợc kể, tả qua
những phơng diện nào? Tìm lời
thơ tơng ứng?
Kĩ thuật Khăn trải bàn
HS trao đổi và cử
đại diện trình bày
H: Trong lễ vấn danh, điều đầu
tiên mọi ngời muốn biết là tên
tuổi, khi đợc hỏi mã Giám Sinh
trả lời ntn?
Trao đổi và trả lời - Trả lời cộc lốc, không tha
gửi với các tên mập mờ
Trang 4H: Có ngời cho rằng Mã Giám
hài hòa phù hợp với nhau không?
Hãy phân tích để thấy thái độ kín
đáo của tác giả ?
HS suy nghĩ và trả
lời
- Quá tuổi đi hỏi vợ thông
thờng-> Tính cách trai lơ kệch cỡm
H: Em hiểu câu “mày râu nhẵn
nhụi” ntn?
( Kĩ thuật nhóm )
Trao đổi và của
ng-ời đại diện phát biểu
-> Tớng mạo bộc lộ tính cách con buôn gian xảo, lừa lọc trắng trợn, bất nhân, bất nghĩa
H: Chi tiết nào giới thiệu họ Mã
thầy tớ của Mã Giám Sinh khác
hẳn với Kim Trong một trời một
vực:
“Đề huề lng túi gió trăng Sau
chân theo một vài thằng con con”
Từ cách miêu tả cung cách của
thầy tớ Mã Giám Sinh, kẻ có học
Trang 5thức rởm bị lộ dần chân tớng
H: Bên cạnh cảnh chủ tớ “cá mè
một lứa” là hành động nào của tên
họ Mã khiến ngời đọc có ấn tợng
H: Nh vậy, để giới thiệu lai lịch,
miêu tả diện mạo, cử chỉ của nhân
vật, tác giả sử dụng chủ yếu biện
pháp nghệ thuật nào?
HS phát hiện và trả
lời
=> Bút pháp tả thực cho
thấy bản chất xấu xa, lừa
đảo, vô học, đê tiện của Mã Giám Sinh
GV liên hệ với cách tả Sở
Khanh, Hồ Tôn Hiến
H: Đọc đoạn truyện thơ còn lại?
Cho biết nội dung đoạn này?
hành động của con buôn H: Khi đã bằng lòng, Mã Giám
Sinh nói những gì? Em đánh giá
nh thế nào về lời nói đó?
Cách sử dụng từ ngữ của tác giả:
đắn đo, cân, cò kè gợi cho em
Trang 6tai họa cho KiềuH:Em có nhận xét gì về nghệ
thuật khắc họa tính cách nhân vật
của tác giả trong đoạn này?
+ Nghệ thuật khắc họa tính cách nhân vật: quan
sát tinh tế, tỉ mỉ, tả thực chính xác để khắc họa hoàn chỉnh bức chân dung sống
động về hạng buôn thịt bán ngời Nét vẽ nào cũng sắc sảo để diện mạo, tính cách con ngời bất nhân trong xã
hội hiện lên rõ nétH: Cảm xúc của em khi đọc
những dòng thơ miêu tả MGS?
HS trình bày
H: Có ý kiến cho rằng: đối với
loại ngời giả dối, lừa lọc, bất nhân
nh Mã Giám Sinh tốt nhất là tránh
xa Theo em quan điểm ấy đúng
hay sai? Vì sao?
H: Qua đó em cảm nhận thêm gì
những con ngời đau khổ
trong một xã hội vì tiền
H: Thân phận Kiều gợi cảm xúc HS suy nghĩ, trả lời
Trang 7trao đổi mua bán
HOẠT ĐỘNG 4 + 5 : TỔNG KẾT - LUYỆN TẬP CỦNG CỐ KIẾN THỨC BÀI HỌC
- Mục tiờu : + Học sinh nắm đợc giá trị tác phẩm và vận dụng giải quyết các bài tập
- Phương phỏp: Vấn đỏp giải thớch, minh hoạ; phõn tớch cắt nghĩa; nờu và giải quyết vấn đề.
- Kĩ thuật : Động nóo, Dạy theo gúc , cỏc mảnh ghộp …
thảo luận
? Đọc ghi nhớ trong sgk
- Học sinh suy nghĩ
và trình bày miệng
III Luyện tập
Nêu cảm nghĩ của em về nhân vật Mã Giám Sinh?
HOẠT ĐỘNG 5 : GIAO BÀI VÀ CHUẨN BỊ BÀI Ở NHÀ
Trang 8Bài đọc thêm Văn bản: Thuý Kiều báo ân báo oán
A Trọng tâm kiến thức, kĩ năng
1 Kiến thức:
- Tinh thần nhân đạo, ớc mơ về tự do, công lí mà Nguyễn Du thể hiện qua đoạn trích
- Thành công của tác giả trong việc lựa chọn và sử dụng gnôn ngữđối thoại để khắc họa hình tợng nhân vật
2 Kĩ năng:
- Đọc hiểu văn bản truyện thơ Nôm
- Phân tích đặc điểm của ngôn ngữ đối thoại của nhana vật
B Chuẩn bị của thầy và trò
1 Thầy: Máy chiếu Phim trong
+ Đánh giá trình độ nắm kiến thức của học sinh, ý thức chuẩn bị bài của các em
+ Rèn kĩ năng cảm thụ văn học và các diễn đạt bằng lời
- Phơng pháp: Đàm thoại, thuyết trình
- Thời gian: 5 phút
- Câu hỏi: Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh
3 Bài mới
HOẠT ĐỘNG 1 : Giao bài cho HS
- Mục tiờu : Định hớng tìm hiểu nội dung và nghệ thuật của văn bản
Phỏt hiện và sửa lỗi sai trong diễn đạt, dựng từ…
- Phương phỏp : Đàm thoại, thuyết trỡnh.
Trang 9- Thời gian : 2 phỳt
Sử dụng kĩ thuật dạy học các
mảnh ghép, kĩ thuật theo góc
H: Tìm bố cục và nội dung cơ bản
từng phần
H: Tìm thông tin về Thúc Sinh và
Hoạn TH (để chỉ rõ công và tội)
H: Cách Thúy Kiều đền ơn và báo
oán?
H: Sự độc đáo trong ngôn ngữ nhân
vật Thúy Kiều?
HS tìm hiểu và ghi chép
HS su tầm thông tin và xử
lí thông tin
HOẠT ĐỘNG 2 : Tổ chức đọc thêm trên lớp
- Mục tiờu : Giỳp học sinh nắm được thụng tin về tỏc phẩm
- Phương phỏp: Vấn đỏp giải thớch, minh hoạ; phõn tớch cắt nghĩa
- Kĩ thuật : Động nóo, Khăn trải bàn …
I - Đọc và tìm hiểu chú thích
1 Vị trí đoạn trích
- Nằm ở cuối phần thứ hai (Gia biến và lu lạc)
Đọc văn bản mẫu
Giao cho học sinh đọc
Yêu cầu học sinh tóm tắt
- Học sinh đọc văn bản
? Nêu kết cấu của đoạn trích?
? Giáo viên chốt và chuyển
HS suy nghĩ và trả
lời
- Bố cục: 2 phần+ 12 câu đầu: Thuý Kiều báo ân Thúc Sinh
+ Các câu cuối: Thuý Kiều báo oán Hoạn th
Trang 10II-
Hướng dẫn : Đọc hiểu văn bản
? Đọc 12 câu đầu và nêu cảm nhận?
II - Đọc hiểu văn bản
Đọc thầm
II - Đọc hiểu văn bản
1/ Thuý Kiều báo ân
H: ở hai câu đầu đoạn trích, tác giả
giới thiệu hình ảnh Thúc Sinh nh thế
nào, trong hoàn cảnh ra sao?
* Phát hiện
H: Qua hình ảnh ấy, tính cách Thúc
Sinh biểu hiện nh thế nào?
* Đánh giá
H: Trong hoàn cảnh ấy Kiều đã nói
với Thúc Sinh ra sao?
- Phát hiện
H: Em hiểu nh thế nào về cụm từ
“nghĩa nặng nghìn non” trong đoạn
trích ?
* Giải thích:
H: Trong khi Thúc Sinh “mặt nh
chàm đổ mình dờng dẽ run” Kiều
vẫn gọi là “ngời cũ”, “chàng”, “cố
nhân” Em hiểu gì về tình cảm của
Thuý Kiều từ cách xng hô này ?
HS suy nghĩ và trình bày
độc ác
H: Tại sao sau khi trả ơn Thúc Sinh,
Kiều lại nói với Thúc Sinh về Hoạn
Th ?
* Suy nghĩ
H: Có sự khác nhau nh thế nào
trong ngôn ngữ của Kiều khi nói với
Thúc Sinh và khi nói về Hoạn Th ?
- Khi nói về Hoạn Th, Kiều dùng ngôn ngữ nôm na, bình dị, với các thành ngữ
-> Hành động trừng phạt
Trang 11cái ác theo quan điểm của
nd phải đợc diễn đạt bằng lời nói của nd
H: Kiều quyết định “Mu sâu cũng
trả nghĩa sâu cho vừa” Điều đó
2 Thuý Kiều báo oán.
H: Ngời mà Kiều báo oán là ai ? Vì
sao ?
H: Những lời đầu tiên Kiều nói với
Hoạn Th có giọng điệu nh thế nào ?
H: Đòn thứ hai đánh vào Hoạn Th là
gì ? Phân tích những lời lẽ của Thúy
H: Trớc thái độ của Kiều, Hoạn Th
đã xử sự ra sao ?
- Phát hiện * Hoạn Th hồn lạc phách
xiêuH: Có ý kiến khằng định rằng : lời
kêu ca của Hoạn Th thực chất là lí
-> Tự bào chữa cho mình
- Xóa đi sự đối lập và biện bạch để mình trở thành nạn nhân của chế độ đa thê
- Dẫn chứng về cách c xử không quá tệ với Kiều
- Tự bộc lộ tình cảm chân thật của mình với Kiều
- Tự nhận lỗi với Kiều
- Gợi lòng độ lợng của Kiều
Trang 12H: Qua lời đối đáp của Hoạn Th, em
có nhận xét gì về tính cách của nhân
vật này? GV: Lối nói khôn ngoan
của Hoạn Th đã đa Kiều đến chỗ
H: Qua những lời cuối cùng của
Kiều nói với Hoạn Th cho thấy Kiều
là ngời ntn ?
- Đánh giá -> Thuý Kiều là ngời có
tấm lòng vị tha, nhân hậu.
H: Đoạn trích “Kiều báo ân báo
oán” cho thấy t tởng nào của tác giả
?
Kĩ thuật động não
- Thảo luận -> Từ thân phận con ngời
bị áp bức, Thuý Kiều đã trở thành vị quan toà cầm cán cân công lí
H: Hãy khái quát lại những nét đặc
sắc nghệ thuật- nội dung trong đoạn
Trang 13Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga
(Trích "Truyện Lục Vân Tiên")
A TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG,
1 Kiến thức:
- Những hiểu biết bước đầu về tỏc giả Nguyễn Đỡnh Chiểu và tỏc phẩm Truyện Lục Võn Tiờn.
- Những hiểu biết bước đầu về nhõn vật sự kiện cốt truyện trong tỏc phẩm Truyện Lục Võn Tiờn
- Khỏt vọng cứu người giỳp đời của tỏc giả và phẩm chất 2 nhõn vật Lục Võn Tiờn và Kiều Nguyệt Nga
2 Kĩ năng:
-Đọc – hiểu đoạn trớch truyện thơ
- Nhận diện và hiểu được tỏc dụng của cỏc từ địa phương Nam Bộ được sử dụng trong đoạn trớch
- Cảm nhận được vẻ đẹp của hỡnh tượng nhõn vật lớ tưởng theo quan niờm đạo đức mà Nguyễn Đỡnh Chiểu đó khắc họa trong đoạn trớch
B Chuẩn bị của thầy và trò
1 Thầy: Tranh ảnh về Nguyễn Đình Chiểu và Truyện Lục Vân Tiên
Các t liệu về tác giả, tác phẩm
2 Trò: Tìm đọc cả tác phẩm (nếu có)
C Tiến trình dạy học
1/ ổn định tổ chức lớp
2/ Kiểm tra bài cũ
- Mục tiờu : + Đỏnh giỏ trỡnh độ năm kiến thức của học sinh, ý thức chuẩn bị bài của cỏc em
+ Rốn kĩ năng cảm thu văn học và cỏch diễn đạt bằng lời
- Phương phỏp : Đàm thoại, thuyết trỡnh
- Thời gian : 5 phỳt
- Cõu hỏi
H1: Đọc thuộc lòng đoạn Mã Giám Sinh mua Kiều và nêu giá trị cơ bản của đoạn?
H2: Đọc thuộc lòng đoạn Mã Giám Sinh mua Kiều và nêu cảm nhận của em về đoạn?
3/ Dạy bài mới
HOẠT ĐỘNG 1 : TẠO TÂM THẾ
- Mục tiờu : Khởi động tiết học, tạo khụng khớ vui tươi trước khi bắt đầu tiết học.
- Phương phỏp : Đàm thoại, thuyết trỡnh.
- Thời gian : 2 phỳt
Trang 14Cho HS xem tranh chân dung tác giả Nguyễn
Đình Chiểu và dẫn lời cố thủ tớng Phạm Văn
Đồng: “ Trên trời có những vì sao sáng khác
thờng, nhng thoạt nhìn cha thấy sáng, song
càng nhìn càng sáng Nguyễn Đình Chiểu- nhà
thơ yêu nớc vĩ dại của nhân dân miền Nam thế
kỉ XIX là một trong những ngôi sao nh thế”
Quan sátLắng nghe Chuẩn bị học bài
HOẠT ĐỘNG 2 : TRI GIÁC
- Mục tiờu : Giỳp học sinh nắm được thụng tin về tác giả, tỏc phẩm
- Phương phỏp: Vấn đỏp giải thớch, minh hoạ; phõn tớch cắt nghĩa
- Kĩ thuật : Động nóo, Khăn trải bàn …
Trao đổi cùng nhóm và đa ra những hiểu biết của bản thân Ghi vào phần giấy của mình
- Ông để lại nhiểu tác phẩm có giá trị.
Trang 15Quan sát HS trao đổi và làm
bài
H: Giới thiệu những hiểu biết
của em về “Truyện Lục Vân
Tiên” ?
Kĩ thuật khăn trải bàn
- Giới thiệu về tác phẩm
H: Dựa vào phần chú thích hãy
tóm tắt lại “Truyện Lục Vân
Tiên” ? - GV bổ sung
- Tóm tắt (dựa vào phần chú thích) -> nhận xét
H: Nêu những nét chính về nội
dung và nghệ thuật của tác
phẩm “Truyện Lục Vân Tiên”?
+ Truyện thơ Nôm lục bát
+ Ngôn ngữ mộc mạc giản dị
H: Có ý kiến cho rằng Lục Vân
Tiên gần nh là tự truyện của tác
giả Em có đồng ý không? (so
sánh cuộc đời nhân vật Lục Vân
Tiên và cuộc đời tác giả)
HS suy nghĩ và trả lời
H: Vị trí của đoạn trích “Lục
Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt
Nga” trong tác phẩm ?
- HS trả lời - Đoạn trích “Lục Vân Tiên cứu
Kiều Nguyệt Nga” nằm ở phần
đầu câu truyện.
H: Hãy nêu đại ý của đoạn
trích ?
- HS nêu : -> Khắc hoạ phẩm chất đẹp đẽ
của hai nhân vật : Lục Vân Tiên tài ba, dũng cảm, trọng nghĩa khinh tài; Kiều Nguyệt Nga hiền hậu, ân tình
Đọc văn bản mẫu
Giao cho học sinh đọc
- Học sinh đọc văn bản
3/ Đọc
H: Đọc 1 số thuật ngữ cha hiểu? - Học sinh đọc
các thuật ngữ
4/ Giải thích nghĩa từ
Trang 16H: Từ đó, hãy tách đoạn văn bản
và tìm nội dung chính của mỗi
đoạn ?
Trao đổi Trả lời
- Bố cục 2 phần : + Phần 1 : Từ đầu ”thân vong”…-> Lục Vân Tiên đánh cớp
+ Phần 2: Còn lại -> Cuộc trò chuyện giữa Lục Vân Tiên và Kiều Nguyệt Nga
- GV chuyển ý
HOẠT ĐỘNG 3 : PHÂN TÍCH
- Mục tiêu : Học sinh nắm đợc giá trị đặc sắc của văn bản
- Phương phỏp: Vấn đỏp giải thớch, minh hoạ; phõn tớch cắt nghĩa
- Kĩ thuật : Động nóo, Khăn trải bàn …
- Thời gian: 50 phỳt
II- Hướng dẫn : Đọc hiểu văn
bản
II - Đọc hiểu văn bản
Đọc thầm
II - Đọc hiểu văn bản
1 Hình ảnh Lục Vân Tiên.
* Lục Vân Tiên đánh cớp.
H: Lục Vân Tiên đánh cớp trong
hoàn cảnh nào?
- Phát hiện -> Gặp bọn cớp bất ngờ
trên đờng đi lên kinh ứng thi ; LVT chỉ có một mình không có vũ khí
+ Lời nói: Kêu rằng
-> Hành động khẩn trơng, không chút do dự, bất
Trang 17chấp thế yếu, không suy tính thiệt hơn
Vân Tiên khiến em nghĩ tới nhân
vật nào trong truyện cổ dân gian ?
-> Lục Vân Tiên là hiện thân của đạo lí sẵn sàng cứu khốn phò nguy, dám bênh vực kẻ yếu, tiêu diệt thế lực tàn bạo
H : Qua hành động đánh cớp ta
thấy Lục Vân Tiên có những
phẩm chất nào ?
H : Em hãy viết một lời bình
ngắn gọn về việc Lục Van Tiên
đánh cớp ?
Kĩ thuật động não
GV bình chuyển ý
H: Sau khi dẹp xong bọn cớp, Lục
Vân Tiên đã có những lời nói và
H: Qua những lời nói và hành
động đó em thấy thái độ của Lục
Vân Tiên với Kiều Nguyệt Nga là
danh dự và bổn phận
- Coi trọng khí phách
Trang 18ng-ời anh hùng
- Vô t trong việc cứu giúp ngời khác, từ tâm, nhân hậu
GV: -> H/ả LVT là hình ảnh đẹp,
hình ảnh lí tởng mà NĐC gửi gắm
niềm tin và ớc vọng của mình :
ngời ngay thẳng trong sáng, nghĩa
hiệp
H: Hình ảnh Kiều Nguyệt Nga
đ-ợc hiện lên qua đâu?
-> HS phát hiện và trình bày
2 Hình ảnh Kiều Nguyệt Nga.
H: Em đánh giá ntn về vẻ đẹp
tâm hồn của Kiều Nguyệt Nga ?
- Đánh giá -> Là một cô gái khuê các,
thuỳ mị, nết na, nói năng dịu dàng, mực thớc, khúc
triết, rõ ràng Đặc biệt Kiều Nguyệt Nga còn là ngời ân nghĩa thuỷ chung
GV: Nét đẹp tâm hồn đó đã làm
cho nàng chinh phục đợc tình cảm
yêu mến của nd, những con ngời
bao giờ cũng xem trọng ơn nghĩa
“ơn ai một chút chẳng quên”
HOẠT ĐỘNG 4 + 5 TỔNG KẾT - LUYỆN TẬP CỦNG CỐ KIẾN THỨC BÀI HỌC
- Mục tiờu : + Học sinh nắm đợc giá trị tác phẩm và vận dụng giải quyết các bài tập
- Phương phỏp: Vấn đỏp giải thớch, minh hoạ; phõn tớch cắt nghĩa; nờu và giải quyết vấn đề.
- Kĩ thuật : Động nóo, Dạy theo gúc , cỏc mảnh ghộp …
Suy nghĩ và trả lời
III Hớng dẫn tổng kết