ngữ văn 8 cả năm 3 cột

Hãy tìm những hình ảnh , chi tiết chứng tỏ tâm trạng nhân vật ''tôi'' trên con đờng cùng mẹ tới tr-ờng hồi hộp , cảm giác ngỡ ngàng của nhân vật ''tôi'' khi cùng mẹ đi trên đờng tới trờ

có đầy đủ bộ giáo án 3 cột văn 8 theo yêu cầu đây là giáo án mẫu chuẩn 2010-2011 nếu cần xin liên hệ theo đt 01693172328 hoặc 0943926597

chú ý: bài này có một số tiết còn lại là phải có

- Thấy đợc ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ , gợi d vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh

- Rèn kĩ năng đọc diễn cảm văn bản hồi ức - biểu cảm

b chuẩn bị

G: Giáo án , tranh minh họa

H: ôn lại kiến thức về kiểu văn bản nhật dụng đã học ở lớp 7

c lên lớp

I ổ n định tổ chức .

II k iểm tra bài cũ .

Trong các văn bản đã học ở lớp 7 dới đây , văn bản nào là kiểu văn bản nhật dụng ?(A) Cổng trờng mở ra

B Cuộc chia tay của những con búp bê

C Sống chết mặc bay

D Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu

III Bài mới

1, Giới thiệu bài

Dẫn dắt từ phần KTBC '' Tôi đi học '' là văn bản nhật dụng đầu tiên chúng ta học ở lớp 8 Nội dung của văn bản đã diễn tả những kỉ niệm mơn man , bâng khuâng của nhân

1vật '' tôi'' trong ngày đầu tiên đến trờng Chúng ta cùng tìm hiểu bài

2, Tiến trình bài dạy

Hoạt động 1 : Hớng dẫn h/s đọc ,

chú thích , bố cục

G nêu yêu cầu đọc , giọng chậm ,

hơi buồn , lắng sâu ; chú ý giọng

nói của nhân vật '' tôi '' , ngời mẹ

? Truyện đợc kể theo ngôi thứ

mấy ? Tác dụng của ngôi kể ?

Hoạt động 2 : Đọc - hiểu văn bản

? Đọc thầm '' Từ đầu tng bừng

rộn rã '' Nỗi nhớ về buổi tựu

tr-ờng của tác giả đợc khơi nguồn từ

thời điểm nào ? Quang cảnh ra

Truyện đợc kể theo ngôi thứ I Ngôi kể này giúp cho ngời kể chuyện dễ dàng bộc lộ cảm xúc , tình cảm của mình một cách chân thực nhất

I Đọc , chú thích

1 Tác giả :( 1911-1988)

ở Huế

2 Văn bản :

In trong tập ''Quê mẹ ''

1941

II đ ọc- hiểu văn bản

1 Diễn biến tâm trạng và cảm giác nhân vật ''tôi''

? Kỉ niệm về buổi tựu trờng đợc

diễn tả theo trình tự nào ? Tìm

- Thời điểm gợi nhớ : cuối thu (hàng năm ) - ngày khai trờng

- Cảnh thiên nhiên : lá rụng nhiều , mây bàng bạc

- Cảnh sinh hoạt : mấy em bé rụt

rè cùng mẹ đến trờng

trong buổi tựu trờng

a, Khơi nguồn kỉ niệm

2những từ ngữ diễn tả tâm trạng

nhân vật '' tôi'' ? Phân tích giá trị

biểu cảm của những từ ngữ ấy ?

? Hãy tìm những hình ảnh , chi

tiết chứng tỏ tâm trạng ( nhân vật

''tôi'' trên con đờng cùng mẹ tới

tr-ờng) hồi hộp , cảm giác ngỡ

ngàng của nhân vật ''tôi'' khi cùng

mẹ đi trên đờng tới trờng ?

? Em có nhận xét gì về sự thay đổi

trong tâm trạng nhân vật ''tôi'' khi

cùng mẹ đi trên đờng ?

- Diễn tả theo trình tự thời gian :

từ hiện tại mà nhớ về quá khứ

- Các từ láy diễn tả tâm trạng , cảm xúc : nao nức , mơn man , t-

ng bừng , rộn rã Đó là những cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng Góp phần rút ngắn khoảng cách thời gian giữa quá khứ và hiện tại Chuyện đã

xảy ra từ bao năm rồi mà dờng

nh vừa mới xảy ra hôm qua

- Con đờng này tôi đã quen đi lại lắm lần Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi

ớc nh các bạn khác

Lần đầu tiên đợc đến trờng , đợc tiếp xúc với một thế giới hoàn toàn khác lạ không chỉ nô đùa , rong chơi, thả diều ngoài đồng nữa , cho nên ''tôi'' cảm thấy tất cả

Từ hiện tại quá khứ Đó

là những cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng

b Trên con

đờng cùng

mẹ tới trờng

dờng nh trang trọng và đứng đắn Tôi muốn thử sức và khẳng định mình trong việc cầm bút , thớc và

2 quyển vở Đó chính là tâm trạng và cảm giác rất tự nhiên của một đứa bé lần đầu tiên đợc đến trờng Tất cả những cử chỉ ấy giúp ta hình dung t thế ngộ nghĩnh , đáng yêu của chú bé

Cảm thấy trang trọng ,

đứng đắn Vừa muốn thử sức và khẳng định mình Háo hức

chuyển biến tâm lí rất phù hợp

của một đứa trẻ lần đầu tiên đợc

đến trờng

? Vì sao khi nghe ông đốc gọi tên

h/s nhân vật ''tôi'' lại bất giác dúi

đầu vào lòng mẹ nức nở khóc ?

Em có cảm thấy chú bé này là

ng-ời yếu đuối hay không ?

( Hs thảo luận theo nhóm )

- Sân trờng hôm nay dày đặc

ng-ời Ai cũng quần áo sạch sẽ

- Ngôi trờng vừa xinh xắn vừa oai nghiêm khác thờng lòng tôi

đâm ra lo sợ vẩn vơ

- Nghe gọi đến tên tôi giật mình

và lúng túng tâm trạng hồi hộp , lo lắng

- Khi nghe ông đốc gọi đến tên thì

bất giác dúi đầu vào lòng mẹ khóc nức nở tâm trạng lúng túng ,

sợ sệt khi phải rời xa bàn tay dịu dàng của mẹ

Hs tự do thảo luận theo nhóm Cử

đại diện trònh bày

- Thật ra thì chẳng có gì đáng khóc cả Chúng ta có thể thông cảm vì đó chỉ là cảm giác nhất thời của một đứa bé nhút nhát ít khi đợc tiếp xúc với đám đông mà thôi khi phải rời tay mẹ , cậu bé

c Tâm trạng

và cảm giác của ''tôi''khi

đến trờng và khi nghe ông

đốc gọi tên

và phải rời bàn tay mẹ b-

ớc vào lớp

Bỡ ngỡ , lo

sợ vẩn vơ , hồi hộp lo lắng , lúng túng sợ sệt

? Gọi h/s đọc nhẩm đoạn cuối

- Bớc vào lớp tôi nhìn bao quát xung quanh thấy cái gì cũng mới lạ và hay hay Nhìn chỗ ngồi của mình thật kĩ rồi tự lạm nhận đó là chỗ của riêng mình sau đó nhìn ngời bạn mới cha quen mà đã thấy quyến luyến Tất cả đó là

d Tâm trạng

và cảm giác của nhân vật ''tôi'' khi ngồi vào chỗ của mình và đón nhận giờ học

đầu tiên 4

Câu hỏi thảo luận nhóm :

N1: Tại sao ở phần cuối truyện tác

giả đa hình ảnh '' con chim

liệng bay cao '' có ý nghĩa gì ?

Hs tự do thảo lụân theo nhóm

N1 : Hình ảnh '' một con chim non

liệng đến '' có ý nghĩa tợng trng

sự nuối tiếc quãng đời tuổi thơ tự

do nô đùa , thả diều đã chấm dứt

để bớc vào giai đoạn mới đó là làm học sinh , đợc đến trờng , đợc học hành , đợc làm quen với thầy cô , bạn bè sống trong một môi tr-ờng có sự quản lí chặt chẽ hơn

N2 : Cách kết thúc truyện rất tự

nhiên và bất ngờ Dòng chữ '' Tôi

đi học '' nh mở ra một thế giới , một khoảng không gian mới , một giai đoạn mới trong cuộc đời đứa trẻ Dòng chữ chậm chạp ,

nguệch ngoạc đầu tiên trên trang giấy trắng tinh là niềm tự hào , khao khát trong tuổi thơ của con ngời và dòng chữ cũng thể hiện rõ chủ đề của truyện ngắn này

? Em có cảm nhận gì về thái độ cử

chỉ của những ngời lớn ( ông đốc,

thầy giáo đón nhận học trò mới ,

các bậc phụ huynh ) đối với các

em bé lần đầu đi học ?

- Các phụ huynh đều chuẩn bị chu

đáo cho con em trong buổi tựu ờng đầu tiên , đều trân trọng tham

tr-dự buổi lễ này Có lẽ các vị cũng

đang lo lắng hồi hộp cùng con em mình

- Ông đốc là hình ảnh ngời thầy , ngời lãnh đạo nhà trờng rất từ tốn , hiền hậu bao dung đối với h/s

- Thầy giáo trẻ với gơng mặt tơi

2 Thái độ ,

cử chỉ của ngời lớn đối với các em

- Các bậc phụ huynh

- Ông đốc

- Thầy giáo trẻ

5

G: Những h/ả về ngời lớn cho thấy

trách nhiệm , tấm lòng của nhà

tr-ờng , gia đình đối với các em h/s

Đây thực sự là những dấu ấn tốt

đẹp , những kỉ niệm trong sáng ,

ấm áp không thể phai nhoà trong

kí ức tuổi thơ , giúp các em tự tin ,

'' Tôi quên thế nào đợc '''' ý nghĩ ấy thoáng qua '''' Họ nh con chim con '' Đây là những so sánh giàu h/ả , giàu sức gợi cảm ddợc gắn với những cảnh sắc thiên nhiên tơi sáng ; trữ tình Những so sánh này góp phần diễn tả cụ thể , rõ ràng những cảm giác , ý nghĩ của

? Nhận xét về đặc sắc nghệ thuật

và sức cuốn hút của tác phẩm ?

nhân vật ''tôi'' trong buổi đầu tien

đi học , góp phần tạo nên chất thơ

mang mác và cảm giác nhẹ nhàng

êm dịu cho truyện ngắn

a Đặc sắc nghệ thuật :+ Truyện ngắn đợc bố cục theo dòng hồi t-ởng , cảm nghĩ của nhân vật ''tôi'' theo trình tự thời gian của buổi tựu trờng

+ Sự kết hợp hài hoà giữa kể , 6

b Sức cuốn hút của tác phẩm :

- Tình huống truyện '' buổi đầu tiên đi học '' có dấu ấn sâu đậm , chứa đựng cảm xúc thiết tha

- Sự quan tâm chăm sóc trìu mến yêu thơng của những ngời lớn đối với các em h/s trong buổi đầu tiên

đi học

- Hình ảnh thiên nhiên , ngôi ờng và các h/ả so sánh giàu sức gợi cảm của tác giả

Hs đọc ghi nhớ

Hs thảo luận làm theo nhóm Yêu cầu : Có thể nêu cảm nghĩ về một đoạn văn hoặc cả bài

III Ghi nhớ

IV Luyện tập

Bài 1:

của em trong buổi khai giảng lần

đầu tiên ? ( Nhóm 2 ) - Cảm xúc chân thực , thiết tha - Nên chọn những chi tiết sâu

sắc , ấn tợng nhất

IV H ớng dẫn về nhà .

- Học bài theo nội dung phần ghi nhớ - Soạn bài : '' Trong lòng mẹ ''

- Đact trớc bài Tiếng Việt : Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

- Thông qua bài học , rèn luyện t duy trong việc nhận thức mối quan hệ giữa cái chung

và cái riêng , về phạm vi nghĩa rộng và hẹp

II Kiểm tra bài cũ

ở lớp 7 các em đã học về từ đồng nghĩa và từ trái nghĩa Em hãy nhắc lại một số ví dụ

về từ đồng nghĩa , từ trái nghĩa ?

III Bài mới

1 Giới thiệu bài:

ở lớp 8 , chúng ta sẽ nói về mối quan hệ khác về nghĩa của từ ngữ , đó là mối quan hệ bao hàm , hay nói một cách khác đó là phạm vi khái quát của nghĩa từ ngữ Nghĩa của

từ có tính chất khái quát nhng trong một ngôn ngữ , phạm vi khái quát nghĩa của từ

không giống nhau Có những từ có phạm vi khái quát rộng , có những từ có phạm vi khái quát hẹp hơn Chúng ta sẽ tìm hoi bài học hôm nay để rõ hơn

2 Tiến trình bài dạy:

hay hẹp hơn nghĩa của từ thú ,

chim , cá Tại sao ?

? Nghĩa của từ thú rộng hay hẹp

hơn nghĩa của từ '' voi , hơu '' Từ

chim rộng hay hẹp hơn nghĩa của

Hs quan sát sơ đồ

- Nghĩa của từ động vật rộng hơn nghĩa của từ '' thú , chim , cá '' Vì phạm vi nghĩa của từ

động vật bao hàm nghĩa của ba

từ '' thú , chim , cá ''

I Từ ngữ nghĩa rộng , từ ngữ nghĩa hẹp

hơn nghĩa của những từ nào ?

Đồng thời hẹp hơn nghĩa của

các từ '' thú , chim , cá '' có phạm vi nghĩa bao hàm nghĩa của các từ

Các từ '' thú , chim , cá '' có phạm vi nghĩa rộng hơn các từ '' voi , hơu , tu hú '' và có phạm

vi nghĩa hẹp hơn từ ''động vật ''

- Một từ nngữ có nghĩa rộng khi phạm vi nnghĩa của nó bao hàm phạm vi nghĩa của một từ ngữ khác

- Một từ có nghĩa hẹp khi phạm vi nghĩa đợc bao hàm trong phạm vi nghĩa của một từ ngữ khác

- Một từ ngữ có thể vừa có nghĩa rộng , vừa có nghĩa hẹp

Hs đọc ghi nhớ

a Y phục Quần áo

quần dài , quần đùi áo dài ,

áo sơ mi

b Vũ khí Súng Bom

súng trờng , đại bác bom bi ,

ba càng

* Ghi nhớ

II Luyện tập.Bài 1:

Bài 2 : 9

a Chất đốt c Thức ăn e Đánh

b Nghệ thuật d Nhìn

Bài tập 3 : Chia hai nhóm Nhóm nào nhanh , chính xác ( 3 từ trở lên ) nhóm đó thắng

a, Xe cộ : xe đạp ; xe máy ; ô tô

b, Kim loại : sắt ; đồng ; chì ; thiếc

c, Hoa quả : cam ; chanh ; chuối ; mít

d, Họ hàng : chú ; dì ; cô ; bác

e, Mang : xách ; khiêng ; gánh

Bài tập 4 : Loại bỏ những từ không thuộc phạm vi nghĩa của mỗi nhóm từ ngữ :

a, thuốc lào c, bút điện

b, thủ quỹ d, hoa tai

Bài tập 5 : ba động từ thuộc một phạm vi nghĩa : khóc , nức nở , sụt sùi

khóc : nghĩa rộng nức nở , sụt sùi: nghĩa hẹp

IV H ớng dẫn về nhà :

Học thuộc phần ghi nhớ

Chuẩn bị bài : Trờng từ vựng

Tuần : 1 Tiết : 4

Tập làm văn

tính thống nhất về chủ đề của văn bản

A mục tiêu.

Giúp h/s : - Nắm đợc chủ đề của văn bản , tính thống nhất về chủ đề của văn bản

- Biết viết một văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề ; biết xác định , lựa chọn , sắp xếp các phần trong văn bản nhằm nêu bật ý kiến , cảm xúc của mình

II k iểm tra bài cũ .

III b ài mới .

1 Giới thiệu bài :

Chúng ta đã đợc tìm hiểu rất nhiều văn bản Vậy chủ đề trong văn bản là gì ? Tại sao trong văn bản phải đảm bảo tính thống nhất về chủ đề Để trả lời cho những câu hoỉo

ấy chúng ta cùng tìm hiểu bài học

2 Tiến trình bài dạy :

Hoạt động 1 : Hớng dẫn h/s tìm

hiểu về chủ đề của văn bản

G yêu cầu h/s đọc thầm văn bản

'' Tôi đi học '' của Thanh Tịnh

? Trong văn bản tác giả nhớ lại

những kỉ niệm sâu sắc nào trong

thời thơ ấu của mình ? Sự hồi

t-Hs đọc thầm văn bản

I Chủ đề của văn bản

ởng ấy gợi lên những ấn tợng gì

? Để tái hiện những kỉ niệm về

ngày đầu tiên đi học , tác giả đã

Tác giả nhớ lại kỉ niệm về buổi

đầu tiên đi học Sự hồi tởng ấy gợi lên cảm giác bâng khuâng , xao xuyến không thể nào quên

về tâm trạng náo nức , bỡ ngỡ của nhân vật '' tôi'' trong buổi tựu trờng

Chủ đề của văn bản : Những kỉ niệm sâu sắc về buổi tựu trờng

đầu tiên

Chủ đề của văn bản là những vấn đề chủ chốt đợc tác giả nêu lên , đặt ra trong văn bản

Hs đọc ghi nhớ

II Tính thống nhất về chủ đề của văn bản

11

đặt nhan đề của văn bản và sử

dụng từ ngữ câu ntn ?

? Tìm các từ ngữ , các chi tiết

nêu bật cảm giác mới lạ xen lẫn

bỡ ngỡ của nhân vật '' tôi '' khi

cùng mẹ đi đến trờng , khi cùng

các bạn vào lớp ?

- Nhan đề '' Tôi đi học '' giúp chúng ta hiểu ngay nội dung của văn bản nói về chuyện đi học + Các câu đều nhắc đến những

kỉ niệm của buổi tựu trờng đầu tiên trong đời

- Hôm nay tôi đi học

- Hằng năm cứ vào cuối thu

lòng tôi lại nao nức những kỉ niệm mơn man của buổi tựu tr-ờng

- Hai quyển vở mới đang ở trên tay tôi đã bắt đầu thấy nặng

- Tôi bặm tay ghì thật chặt ,

nh-ng một quyển vở cũnh-ng xệch ra

và chênh đầu chúi xuống

G: Tất cả các chi tiết trên đều

tập trung khắc họa tâm trạng của

nhân vật '' tôi '' trong buổi tựu

tr-ờng đầu tiên

? Vậy tính thống nhất về chủ đề

* Khi cùng mẹ tới trờng :Con đờng quen đi lại lắm lần nay thấy lạ , cảnh vật xung quanh đều thay đổi thấy mình trang trọng và đứng dắn trong bộ quần áo mới , cố làm ra vẻ nh một học trò thực sự '' tay bặm ghì hai quyển sách , đòi mẹ cầm bút thớc ''

* Khi quan sát ngôi trờng : cao ráo sạch sẽ hơn các nhà trong làng , xinh xắn , oai nghiêm , sân rộng đâm ra lo sợ vẩn vơ Nghe trống thúc thấy chơ vơ , toàn thân run run , đợc mọi ngời nhìn thì tỏ ra lúng túng , nghe gọi tên mình thì giật mình, lúng túng

* Khi xếp hàng vào lớp ; thấy nặng nề , dúi đầu vào lòng mẹ khóc nức nở

* Trong lớp học : cảm thấy xa

mẹ nhớ nhà

12thể hiện ở những phơng diện nào

xác định , không xa rời hay lạc sang chủ đề khác

Để viết đợc một văn cần xác

định rõ chủ đề của văn bản Chủ

đề của văn bản đợc thể hiện trong đề bài , đề mục , trong quan hệ giữa các phần của văn bản và ở các từ ngữ then chốt lặp

đi lặp lại

Hs đọc ghi nhớ III Ghi nhớ

- Thứ tự trình bày : miêu tả hình dáng cây cọ , sự gắn bó của cây

cọ với tuổi thơ tác giả , tác dụng của cây cọ , tình cảm gắn bó của cây cọ với ngời dân sông Thao

- Khó thay đổi đợc trật tự sắp xếp vì các ý này đã rành mạch , liên tục

Chủ đề : Vẻ đẹp và ý nghĩa của rừng cọ quê tôi

Chủ đề đợc thể hiện qua nhan

đề của văn bản , các ý miêu tả

hình dáng , sự gắn bó của cây cọ với tuổi thơ tác giả , tác dụng của cây cọ và tình cảm giữa cây với ngời

IV Luyện tập

Bài 1

13văn bản ?

Yêu cầu thảo luận theo nhóm

Các từ ngữ lặp lại nhiều lần : rừng cọ , lá cọ và các chi tiết miêu tả về :

+ hình dáng của cây cọ + sự gắn bó của cây cọ với tác giả

+ công dụng của cây cọ đối với

Gv yêu cầu thảo luận theo

c, Muốn thử sức mình bằng việc

tự mang sách vở nh một cậu học trò thực sự

d, Cảm thấy ngôi trờng vốn qua lại nhiều lần cũng có nhièu biến

đổi

e, Lớp học và những ngời bạn mới trở nên gần gũi , thân thơng

- Hiểu đợc những đặc sắc của thể văn hồi kí qua cách viết của nhà văn Nguyên Hồng ; lối tự truyện chân thành , truyền cảm , thấm đợm chất trữ tình.

II k iểm tra bài cũ .

H1: Phân tích tâm trạng và cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật '' tôi '' trong buổi tựu trờng

đầu tiên

H2: Nhận xét nào đúng nhất những yếu tố góp phần tạo nên chất thơ của tác phẩm ?

A Truyện đợc bố cục theo dòng hồi tởng , cảm nghĩ của nhân vật '' tôi '' theo trình tự thời gian của buổi tựu trờng

B Có sự kết hợp hài hoà giữa các phơng thức tạo lập văn bản nh tự sự , miêu tả , biểu cảm

C Tình huống truyện chứa đựng chất thơ kết hợp với việc sử dụng các hình ảnh so sánh giàu chất trữ tình

(D) Cả A,B,C đều đúng

15III Bài mới

1 g iới thiệu bài :

Gv cho hs quan sát chân dung nhà văm Nguyên Hồng và cuốn hồi kí tự truyện '' Những ngày thơ ấu '' Nguyên hồng là một trong những nhà văn có tuổi thơ thật cay đắng , khốn khổ Những kỉ niệm ấy đã đợc nhà văm viết lại trong tập tiểu thuyết tự thuật '' Những ngày thơ ấu '' Kỉ niệm ấy về ngời mẹ đáng thơng qua cuộc trò chuyện với bà cô và cuộc gặp gỡ bất ngờ là một trong những chơng truyện cảm động nhất

2 Tiến trình bài dạy :

Hoạt động 1 : hớng dẫn h/s

- Các từ ngữ , h/ả , lời nói của

bà cô đọc với giọng đay đả ,

- Thời thơ ấu trải nhiều cay

đắng đẫ trở thành nguồn cảm hứng cho tác giả viết cuốn hồi kí tự truyện cảm động '' Những ngày thơ ấu '' 1938-

Phòng

- Là nhà văn lớn của nền văn học VN

3 Tác phẩm :Chơng 4 của tác phẩm

Hs tự hỏi - đáp chú thích dựa vào SGK / 19

P1: Từ đầu ngời ta hỏi đến chứ : Cuộc đối thoại giữa ng-

ời cô và chú bé Hồng ý nghĩ ,

*, Bố cục :

Hoạt động 2 : Hớng dẫn h/s

đọc - hiểu văn bản

? Chú bé Hồng đợc sinh ra

trong hoàn cảnh gia đình ntn ?

G: Rõ ràng hoàn cảnh gia đình

nh vậy cho nên chú bé Hồng

sống dựa vào những ngời họ

hàng thân thích bên nội trong

đó có bà cô

? Ngay ở phần đầu truyện bà

cô xuất hiện với cử chỉ '' cời

hỏi '' bé Hồng Vậy cử chỉ và

nội dung câu hỏi có thể hiện

đ-ợc tình yêu thơng của bà cô với

đứa cháu hay không ?

cảm xúc của bé Hồng về ngời

mẹ P2: Còn lại : Cuộc gặp gỡ giữa hai mẹ con bé Hồng

Bố chết , cha đoạn tang , mẹ phải đi làm ăn xa và cũng chẳng khá giả gì , đã lâu rồi chú bé không đợc gặp mẹ

- Ngời cô '' cời hỏi '' chứ không phải lo lắng , nghiêm nghị hỏi lại , không phải là

âu yếm hỏi lại Lẽ thờng , câu hỏi đó sẽ đợc trả lời rằng

có, nhất là đối với chú bé vốn

đã thiếu thốn tình yêu thơng

ấp ủ Nhng vốn nhạy cảm , nặng tình thơng yêu và lòng kính mến mẹ chú bé Hồng lập tức nhận ra những ý nghĩ cay độc trong giọng nói và trên nét mặt khi cời rất kịch của

II Đọc - hiểu văn bản

1 Nhân vật bà cô ( qua cái nhìn và tâm trạng của bé Hồng )

Câu hỏi thảo luận :

? Sau lời từ chối của bé Hồng

cuộc đối thoại tởng chừng

chấm dứt , nhng ngời cô đâu đã

chịu buông tha Vậy bà hỏi lại

bé Hồng nhữg gì ? Nét mặt và

thái độ của bà thay đổi ra sao

Hãy phân tích ?

G: Rõ ràng bà cô quả là cay

nghiệt và cao tay trớc chú bé

đáng thơng và bị động Cho

đến khi chú phẫn uất , nức nở ,

nớc mắt ròng ròng , rồi ''cời dài

trong tiếng khóc '' hỏi lại , ngời

cô vẫn cha chịu buông tha

dàng nhng không có ý định tốt đẹp mà đang có dắp tâm xấu đối với ngời cháu của mình

Hs thảo luận nhóm

* Cô tôi hỏi luôn , giọng vẫn ngọt : hai con mắt long lanh nhìn cháu chằm chặp Lời nói và cử chỉ càng chứng tỏ

sự giả dối và độc ác của bà

Bà vẫn tiếp tục đóng kịch , tiếp tục diễu cợt , lôi kéo đứa cháu đáng thơng vào một trò chơi độc ác đã dàn tính sẵn

* Cô tôi liền vỗ vai tôi cời

mà nói rằng '' Mày dại quá ''

Rõ ràng cử chỉ ấy không chỉ

lộ rõ sự giả dối , độc ác mà còn chuyển sang chiều hớng châm chọc , nhục mạ Quả không gì cay đắng hơn khi vết thơng lòng lại bị chính ngời cô ruột của mình săm soi , hành hạ Hai tiếng '' em

bé '' mà cô tôi ngân dài ra

* Cô tôi vẫn cứ tơi cời kể các chuyện cho tôi nghe

18Tình cảnh túng quẫn , dáng

vẻ gầy guộc , rách rới của mẹ chú bé đợc ngời cô miêu tả một cách tỉ mỉ với vẻ thích

* Cô tôi bỗng đổi giọng , vỗ vai , nhìn vào mặt tôi nghiêm nghị Cử chỉ và lời nói tiếp theo của bà cô phải chăng là

sự thay đổi đấu pháp tấn công Dờng nh đã đánh đến miếng đòn cuối cùng bà ta muốn làm cho đứa cháu đau khổ hơn , thê thảm hơn nữa Khi thấy đứa cháu đau đớn , phẫn uất đến đỉnh điểm , bà

ta mới tỏ ra ngậm ngùi , xót thơng ngời đã mất Đến đây

sự giả dối , thâm hiểm mà trơ trẽn của ngời cô đã phơi bày toàn bộ

Đó là ngời đàn bà lạnh lùng,

độc ác , thâm hiểm Đó là hình ảnh mang ý nghĩa tố cáo hạng ngời sống tàn nhẫn , khô héo cả tình máu mủ ruột thịt trong xã hội thực dân nửa

19G: Hình ảnh bà cô gây cho ng-

ời đọc sự khó chịu , căm ghét

nhng cũng chính là hình ảnh

t-phong kiến lúc bấy giờ

ơng phản giúp tác giả thể hiện

hình ảnh ngời mẹ và tình cảm

của bé Hồng với mẹ mạnh mẽ

hơn mãnh liệt hơn

Bài tập : Theo em , nhớ lại cuộc trò chuyện với ngời cô tức là tác giả nhớ lại điều gì ?

A Cảnh ngộ tội nghiệp của một đứa trẻ

B Cảnh ngộ thơng tâm của ngời mẹ hiền từ

C Sự xảo quệt và độc ác của ngời cô

II Kiểm tra bài cũ

Nhân vật bà cô hiện lên trong cuộc trò chuyện với bé Hồng là một con ngời ntn ?

A Là một ngời đàn bà xấu xa , xảo quyệt , thâm độc với những '' rắp tâm tanh bẩn ''

B Là một ngời đại diện cho những thành kiến phi nhân đạo , cổ hủ của XH lúc bấy giờ

C Là một ngời có tính cách tiêu biểu cho những phụ nữ từ xa đến nay

(D) Cả A và B

III Bài mới

1 Giới thiệu bài

2 Tiến trình bài dạy

? Hãy cho biết hoàn cảnh sống

hiện tại của chú bé Hồng ? - Bố chơi bời nghiện ngập ,

2, Tình yêu thơng của chú bé

20mất sớm

- Mẹ bỏ nhà tha hơng cầu

Hồng đối với ngời

mẹ

? Diễn biến tâm trạng của bé

Hồng khi lần lợt nghe những câu

hỏi và thái độ cử chỉ của bà cô

ntn?

Chia nhóm thảo luận :

N1: Khi nghe câu hỏi đầu tiên của

ngời cô '' Hồng ! Mày có muốn

vào Thanh Hoá ''

N2: Lời hỏi thứ hai của ngời cô

N3: Khi nghe ngời cô kể về tình

cảnh tội nghiệp của mẹ mình

Gọi h/s nhận xét phần trình bày

của nhóm mình

thực , gần năm trời không có tin tức gì ?

- Hồng phải sống với bà cô trong sự cô đơn , buồn tủi

Hs thảo luận theo nhóm , cử

đại diện trình bày

N1: Mới đầu nghe ngời cô hỏi , lập tức trong kí ức chú

bé Hồng càng thắt lại vì đau

đớn , vì tủi nhục , xúc động vì thơng mẹ , thơng thân khiến khoé mắt em đã cay cay , rồi '' nớc mắt ròng ròng rớt xuống hai bên mép , chan hoà đầm đìa ở cằm và cổ '' Nỗi đau xót tức tởi đang dâng lên trong lòng

N3 : Tâm trạng đau đớn , uất

ức của chú bé dâng đến cực

điểm khi nghe ngời cô cứ tơi cời kể về tình cảnh tội nghiệp của mẹ mình Nguyên Hồng

đã bộc lộ lòng căm tức tột cùng ấy bằng các chi tiết đầy

ấn tợng Lời văn lúc 21

này dồn dập bằng các hình

Gọi h/s nhận xét phần trình bày

Gv nêu vấn đề thảo luận : tiếng

gọi thảng thốt , bối rối : Mợ ơi !

của bé Hồng và giả thiết tác giả

Những câu nói cuối cùng bày

tỏ sự ngậm ngùi của bà ta đối với ngời anh ruột cũng chỉ là lời vuốt đuôi , giả nhân giả

nghĩa mà thôi

- Tiếng gọi '' Mợ ơi ! '' bối rối, mừng tủi , xót xa , đau

đớn , hi vọng Chỉ là bóng của một ngời trông giống mẹ thôi nhng bé Hồng đã cất tiếng gọi vang lên giữa đờng thể hiện niềm khao khát gặp

mẹ đang cháy lên trong tâm hồn non nớt của đứa trẻ mồ côi

- Hình ảnh so sánh ở đây chỉ mang tính giả định nhng lại rất độc đáo phù hợp với việc bộc lộ tâm trạng thất vọng rồi

đến tuyệt vọng của bé Hồng Tột cùng hạnh phúc , tột cùng

đau khổ , cảm giác gần với cái chết Đó là phong cách văn chơng riêng của Nguyên Hồng

- Cuống cuồng đuổi theo xe

Giọt nớc mắt lần này khác

22

G bình : Chú bé Hồng bềnh trôi

trong cảm giác vui sớng , rạo rực,

không mảy may nghĩ ngợi gì

Những lời cay độc của ngời cô ,

những tủi cực vừa qua bị chìm đi

giữa dòng cảm xúc miên man ấy

Câu hỏi thảo luận : Có ý kiến

cho rằng đoạn văn cuối bài tả lại

cảm giác trong lòng mẹ của bé

Hồng là một đoạn văn hay , một

bài ca chân thành , cảm động về

tình mẫu tử thiêng liêng , bất

diệt ? ý kiến của em ra sao ?

hẳn với lần trớc ( khi trả lời

bà cô ) dỗi hờn mà hạnh phúc, tức tởi mà mãn nguyện

- Cảm giác sung sớng đến cực điểm của đứa con khi ở trong lòng mẹ đợc Nguyên Hồng diễn đạt bằng những rung động rất tinh tế , cảm nhận bằng nhiều giác quan + Cảm nhận gơng mặt mẹ ,

đôi mắt , nớc da , hai gò má.+ Cảm giác ấm áp , êm dịu mơn man khắp da thịt + Hơng thơm : hơi quần áo , mùi trầu nhai : vừa lạ lùng , vừa gần gũi

Tất cả là hình ảnh về một thế giới đang bừng nở , hồi sinh, một thế giới dịu dàng kỉ niệm và ấm áp tình mẫu tử

Hs thảo luận , nêu vấn đề :

Đoạn văn đã diễn tả niềm sung sớng vô bờ khi đợc nằm trong lòng mẹ Đó là những giây phút thần tiên hạnh phúc

đẹp nhất của con ngời Ngời

mẹ , trong lòng đứa con trở nên vĩ đại biết bao Đợc sống trong lòng mẹ những sầu

đau , phiền muộn , tủi hổ ờng nh tan

d-23

Hoạt động 3 : Hớng dẫn h/ s tổng

kết

? Qua đoạn trích , hãy chứng

minh rằng văn Nguyên Hồng giàu

chất trữ tình ?

? qua phần tìm hiểu ( chơng

biến hết chỉ còn lại tình mẫu

tử thiêng liêng , bất diệt

- Chất trữ tình thấm đợm ở nội dung câu chuyện đợc kể

ở những cảm xúc xót xa , căm giận , yêu thơng lên đến cực điểm và cách thể hiện ( giọng điệu , lời văn ) của tác giả

+ Tình huống và nội dung câu chuyện : hoàn cảnh đáng thơng của chú bé Hồng , câu chuyện về một ngời mẹ âm thầm chịu đựng nhiều cay

đắng + Diễn biến tâm trạng của chú bé Hồng trong suốt đoạn trích : từ nỗi đau tủi hờn vì

hoàn cảnh sống thiếu thốn tình ấp ủ đến sự phản ứng quyết liệt đối với những lời châm chọc của bà cô và cảm giác sung sớng khi nằm trong lòng mẹ

+ Cách thể hiện của tác giả

cũng góp phần quan trọng tạo nên chất trữ tình của chơng hồi

- Các hình ảnh thể hiện tâm trạng , các so sánh gây sinh

truyện ) đoạn trích em hiểu thế

Nguyên Hồng là nhà văn của phụ

nữ và nhi đồng Qua đoạn trích

''Trong lòng mẹ '' hãy chứng minh

nhận định trên ? - Nguyên Hồng là nhà văn viết nhiều về phụ nữ và nhi

đồng Đây là những con ngời xuất hiện nhiều trong thế giới nhân vật của ông Ông đã

dành cho họ lòng thơng yêu

và thái độ nâng niu trân trọng

+ Nhà văn đã kể lại một cách thấm thía những nỗi cơ cực , tủi nhục mà ngời phụ nữ và nhi đồng phải gánh chịu thời trớc

+ Nhà văn trân trọng vẻ đẹp tâm hồn , đức tính cao qúy của phụ nữ và nhi đồng

BT : CM nhận

định

IV H ớng dẫn về nhà .

- Học thuộc ghi nhớ

- phân tích diễn biến tâm trạng bé Hồng trong đoạn trích

- Soạn bài mới : '' Tức nớc vỡ bờ ''

Tuần :2 Tiết :7

tiếng việt

trờng từ vựng

a mục tiêu.

Giúp h/s :- Hiểu đợc thế nào là trờng từ vựng , biết cách xác lập các trờng từ vựng đơn giản

- Bớc đầu hiểu đợc mối liên quan giữa trờng từ vựng với các hiện tợng nngôn ngữ đã học nh đồng nghĩa , trái nghĩa ,ẩn dụ , hoán dụ nhân hoá

- Rèn luyện kĩ năng lập trờng từ vựng và sử dụng trong nói , viết

II Kiểm tra bài cũ

1 Khi nào một từ ngữ đợc coi là có nghĩa rộng ? Khi nào một từ ngữ đợc coi là có nghĩa hẹp ? Lấy ví dụ minh họa ?

2 từ nào có nghĩa bao hàm phạm vi nghĩa của các từ sau đây : h/s , sinh viên , giáo viên, bác sĩ , kĩ s , luật s , nông dân , công nhân, nội trợ

A Con ngời C Nghề nghiệp

B Môn học D Tính cách

III Bài mới

1 g iới thiệubài .

Dẫn dắt từ phần KTBC : tất cả những từ h/s , sinh viên , bác sĩ đều bị bao hàm trong

từ nghề nghiệp Những từ đó đều có điểm chung về nghĩa , nằm trong một trờng từ vựng Vậy trờng từ vựng là gì ? chúng ta cùng tìm hiểu bài học hôm nay

2 Tiến trình bài dạy

Hoạt động 1 : Hình thành cho

h/s khái niệm trờng từ vựng

G chép đoạn văn bảng phụ Yêu

cầu h/s đọc kĩ đoạn văn trên

? Các từ in đậm trong đoạn văn

Hs đọc kĩ đoạn văn và chú ý các từ in đậm

I Thế nào là tr ờng

từ vựng

1.Ví dụ

- Trờng từ vựng là tập hợp các từ có ít nhất một nét

26G: Cơ sở hình thành trờng từ

vựng là đặc điểm chung về nghĩa

không có đặc điểm chung về

nghĩa thì không có trờng từ

? Gọi h/s đọc ghi nhớ / sgk ?

Bài tập nhanh : Hãy đặt tên

tr-ờng từ vựng cho dãy từ dới đây :

nồi, chảo, bếp , đũa nấu

Từ loại DT chỉ sự vật , ĐT chỉ hoạt động , TT chỉ tính chất

Có thể tập hợp những từ khác nhau trong một trờng từ vựng

2 Ghi nhớ

II L u ý .

a một trờng từ vựng có thể bao gồm nhiều trờng từ vựng nhỏ hơn

b Một trờng từ vựng có thể bao gồm những từ ngữ

G: Treo bảng phụ ghi sẵn VD :

Trờng mùi vị ; cay ,đắng

Nhân hoá con chó Vàng của lão Hạc có suy nghĩ , hành

khác biệt nhau về

từ loại

c Một từ nhiều nghĩa có thể thuộc nhiều trờng từ vựng khác nhau

27

? Hãy tìm những từ chỉ suy

nghĩ , hành động , cách xng hô

của con ngời ?

G: Trong đoạn văn tác giả đã

năng diễn đạt cho bài văn

Trờng từ vựng '' ngời ruột

d Trong thơ văn , trong cuộc sống ng-

ời ta thờng dùng cách chuyển trờng

từ vựng làm tăng sức gợi cảm

* Ghi nhớ

III Luyện tập

Bài 1 :