GIÁO ÁN VĂN 9- HK1- 2010.2011

Chuẩn bị của học sinh : - Đọc trước văn bản ở nhà - Soạn bài theo câu hỏi SGK - HS sưu tầm tranh ảnh, bài viết về nơi ở, nơi làm việc của Bác.. chi tiết văn bản.GV: Để có được một nhân c

Trang 1

1 Kiến thức : Giúp học sinh thấy được vẻ đẹp trong phong cách sống và làm việc của Chủ tịch Hồ Chí

Minh là sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, dân tộc và nhân loại, thanh cao và giản dị

2 Kĩ năng: Rèn kĩ năng đọc, tìm hiểu, phân tích văn bản nhật dụng

3 Thái độ: Từ lòng kính yêu, tự hào về Bác, học sinh có ý thức học tập, tu dưỡng, rèn luyện theogương Bác Hồ

II Chuẩn bị:

1 Chuẩn bị của giáo viên :

- Soạn giáo án

- SGK, SGV, sách thiết kế, các tài liệu tham khảo khác

- GV hướng dẫn HS sưu tầm tranh ảnh, bài viết về nơi ở, nơi làm việc của Bác

- Đĩa nhạc một số bài hát viết về Bác

- Hướng dẫn học sinh chuẩn bị ở nhà

2 Chuẩn bị của học sinh :

- Đọc trước văn bản ở nhà

- Soạn bài theo câu hỏi SGK

- HS sưu tầm tranh ảnh, bài viết về nơi ở, nơi làm việc của Bác

- Đọc thêm các tài liệu tham khảo khác

III Hoạt động dạy học:

1 Oån định lớp : (1’) Kiểm tra sĩ số

2 Kiểm tra bài cũ : (3’) Kiểm tra việc chuẩn bị sách vở, bút… và việc soạn bài ở nhà của học sinh.

3 Giảng bài mới:

a Giới thiệu bài: (1’)

“Bác Hồ- Người là tình yêu thiết tha nhất trong lòng dân và trong trái tim nhân loại” Lời bài hát ấy cứ

vang vọng mãi trong mỗi chúng ta bởi Người không chỉ là anh hùng dân tộc mà còn là danh nhân văn hóa thếgiới Bởi vậy, phong cách sống của Người không chỉ là phong cách sống và làm việc của anh hùng dân tộc vĩđại mà còn là một nhà văn hóa lớn, một con người của nền văn hóa tương lai

b Tiến trình bài dạy :

20’ Hoạt động 1: Hướng dẫn đọc –

hiểu văn bản

Hướng dẫn đọc: giọng đọc chậm,

Trang 2

GV ñóc moôt ñoán; gói HS ñóc tieâp.

GV nhaôn xeùt caùch ñóc cụa HS

GV yeđu caău HS ñóc thaăm chuù thích

SGK

H: Giại nghóa töø “uyeđn thađm”?

H: Döïa vaøo noôi dung, haõy cho bieât

vaín bạn “Phong caùch Hoă Chí Minh”

ñöôïc vieât theo kieơu loái naøo?

H: Theâ naøo laø vaín bạn nhaôt dúng?

H: Nhaĩc lái teđn caùc vaín bạn nhaôt

dúng ñaõ hóc?

GV: Vaín bạn “Phong caùch Hoă Chí

Minh” trích töø baøi vieât “Phong caùch

Hoă Chí Minh, caùi vó ñái gaĩn vôùi caùi

giạn dò” cụa Leđ Anh Traø, in trong

Hoă Chí Minh vaø vaín hoaù Vieôt Nam,

Vieôn Vaín hoaù Haø Noôi, 1990

H: Vaín bạn “Phong caùch Hoă Chí

Minh” coù theơ chia laøm maẫy ñoán ?

Noôi dung moêi ñoán ?

Ñóc tieâp heât baøi

HS chuù yù

Ñóc chuù thích SGK

Uyeđn thađm: coù trình ñoô kieân thöùc raât

sađu (uyeđn: vöïc sađu, sađu; thađm: sađu) Vaín bạn “Phong caùch Hoă Chí

Minh” ñöôïc vieât theo kieơu loái vaín

bạn nhaôt dúng

Vaín bạn nhaôt dúng laø loái vaín bạn

coù noôi dung ñeă caôp ñeân nhöõng vaânñeă coù tính thôøi söï, vaân ñeăø ođ nhieêmmođi tröôøng…

HS nhaĩùc lái caùc vaín bạn nhaôt dúngñaõ hóc ôû caùc lôùp 6, 7, 8:

Caău Long Bieđn – chöùng nhađn lòch söû

Ñoông Phong Nha Böùc thö cụa thụ lónh da ñoû

Ca Hueâ tređn sođng Höông Cuoôc chia tay cụa nhöõng con buùp beđ OĐn dòch thuoâc laù

Thođng tin ngaøy Traùi ñaât naím 2000

…

Boâ cúc: 3 ñoán Ñoán 1: Töø ñaău ñeân “…raât hieôn ñái” Quaù trình hình thaønh vaø ñieău

kì lá cụa phong caùch vaín hoùa HoăChí Minh

Ñoán 2: Tieâp theo ñeân “…há taĩm ao” .Vẹ ñép cụa phong caùch Hoă

Chí Minh

Ñoán 3: Coøn lái Lôøi bình luaôn cụa

taùc giạ veă phong caùch Hoă Chí

Trang 3

chi tiết văn bản.

GV: Để có được một nhân cách,

một lối sống rất Việt Nam, rất

phương Đông nhưng đồng thời cũng

rất mới, rất hiện đại Hồ Chí Minh

đã làm gì chúng ta đi vào tìm hiểu

phần thứ nhất – Con đường hình

thành phong cách Hồ Chí Minh”

Gọi HS đọc lại đoạn 1

H: Đoạn văn đã khái quát vốn tri

thức văn hóa của Bác như thế nào ?

H: Câu văn nào thể hiện điều đó?

H: Em có nhận xét gì về cách viết

của tác giả?

GV: Nhưng đó không phải trời cho,

không phải tự nhiên mà có; nhờ

thiên tài, Bác đã dày công khổ luyện

không ngừng trong suốt bao nhiêu

năm tháng, suốt cả cuộc đời hoạt

động cách mạng đầy gian truân.

H: Vốn tri thức văn hóa của Hồ

Chủ Tịch sâu rộng như thế nào? Vì

sao Người lại có đượcù vốn tri thức

sâu rộng ấy ?

GV yêu cầu HS kể tên những nước

mà Bác đã đi qua, những ngôn ngữ

mà Bác sử dụng thành thạo (hoặc

biết)

Đọc đoạn 1Vốn tri thức văn hóa của Chủ tịchHồø Chí Minh rất sâu rộng

Câu văn “Có thể nói, ít có vị lãnh

tụ nào lại am hiểu nhiều về các dân tộc và nhân dân thế giới, văn hoá thế giới sâu sắc như Chủ tịch Hồø Chí Minh” đã thể hiện điều đó.

Tác giả đã so sánh bao quát đểkhẳng định giá trị nhận định

- Người đi qua nhiều nơi, có điềukiện tiếp xúc trực tiếp với văn hóanhiều nước, nhiều dân tộc, nhiềuvùng khác nhau trên thế giới từĐông sang Tây, từ Bắc chí Nam,khắp các châu lục Á, Âu, Phi, Mĩ,

… Ghé lại nhiều nước, nhiều hảicảng, từng sống dài ngày Anh,Pháp, Nga, Trung Quốc, Thái Lan…

- Nói thạo nhiều thứ tiếng nướcngoài Anh, Pháp, Hoa, Nga… Đó làcông cụ quan trọng bật nhất để tìmhiểu và giao lưu văn hóa với cácdân tộc trên thế giới

- Qua công việc, lao động mà họchỏi: làm nhiều nghề…

- Học hỏi, tìm hiểu sâu sắc, kháuyên thâm , tiếp thu tinh hoa vănhóa nhân loại đồng thời phê phán

bản.

1 Con đường hình thành

phong cách Hồ Chí Minh

- Để có vốn tri thức vănhóa sâu rộng, Chủ tịch HồChí Minh đã:

+ Người đã đi nhiều nơi,tiếp xúc với nhiều nền vănhoá

+ Nắm vững phương tiệngiao tiếp là ngôn ngữ

+ Qua công việc và laođộng mà học hỏi

+ Học hỏi, tìm hiểu sâusắc, uyên thâm, tiếp thutinh hoa văn hoá nhân

Trang 4

GV: Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng

đi qua nhiều nước: Xin-ga-po,

Sri-lan-ka, Pháp, Công-gô, Mỹ, Anh,

Liên Xô, Trung Quốc, Hồng Kông,

Thái Lan …; Người đã từng làm

nhiều nghề để kiếm sống:

“Tay đốt lò, lau chảo, thái rau”

và

“Một viên gạch hồng Bác chống lại

cả mùa đông băng giá

Và sương mù thành Luân Đôn người

còn nhớ

Giọt mồ hôi Người nhỏ giữa đêm

khuya”

( Chế Lan Viên )

H: Có gì kì lạ trong phong cách Hồ

Chí Minh?

H: Em hiểu câu văn trên như thế

nào?

H: Người đã tiếp thu như thế nào?

GV: Phong cách Hồ Chí Minh là sự

kết hợp hài hòa những phẩm chất

rất khác nhau, thống nhất trong con

người Hồ Chí Minh Đó là truyền

thống và hiện đại, phương Đông và

phương Tây, xưa và nay, dân tôïc và

quốc tế, vĩ đại và bình dị Đó là sự

kết hợp và thống nhất hài hòa bậc

nhất trong lịch sử dân tộc và nhân

loại từ xưa đến nay Một mặt, tinh

cái tiêu cực

“Điều kì lạ là tất cả những ảnh

hưởng quốc tế đó đã nhào nặn với cái gốc văn hoá không gì lay chuyển được ở Người để trở thành một nhân cách rất Việt nam, một lối sống rất bình dị, rất Việt Nam, rất phương Đông nhưng cũng đồng thời rất mới, rất hiện đại.”

Hồ Chí Minh đã tiếp thu một cáchcó chọn lọc tinh hoa văn hóa nướcngoài

- Không chịu ảnh hưởng một cáchthụ động

- Tiếp thu cái hay, cái đẹp; phêphán những hạn chế, tiêu cực

- Trên nền tảng văn hóa dân tộc màtiếp thu những ảnh hưởng quốc tế

loại

- Chủ tịch Hồ Chí Minh đãtiếp thu một cách có chọnlọc tinh hoa văn hóa nướcngoài

* Để tạo nên một nhâncách một lối sống rất ViệtNam, rất phương Đôngnhưng cũng rất mới, rấthiện đại Hồ Chí Minh đãkết hợp hài hòa giữatruyền thống và hiện đại,dân tôïc và quốc tế, vĩ đạivà bình dị

Trang 5

hoa Hồng Lạc và tinh hoa nhân loại

đã đúc kết nên Người là vậy

4’ Hoạt động 3: Củng cố

H: Sưu tầm thơ ca nói về phong

cách Hồ Chí Minh

Hoạt động 3:

Sưu tầm thơ ca theo yêu cầu của giáo viên

4 Dặn dò học sinh chuẩn bị tiết học tiếp theo: (1’)

- Đọc lại văn bản

- Chuẩn bị nội dung phần còn lại

- Tìm đọc những câu chuyện về lối sống giản dị và cao đẹp của Chủ tịch Hồ Chí Minh

- Sưu tầm thơ ca, bài hát… viết về Bác

- Thực hiện tốt cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”

IV Rút kinh nghiệm bổ sung:

………

……… ….

………

Trang 6

1 Kiến thức : Giúp học sinh thấy được vẻ đẹp trong phong cách Hồ Chí Minh là sự kết hợp hài hòa giữa

truyền thống và hiện đại, dân tộc và nhân loại, thanh cao và giản dị

2 Kĩ năng : Rèn kĩ năng đọc, tìm hiểu, phân tích văn bản nhật dụng.

3 Thái độ: Từ lòng kính yêu, tự hào về Bác, học sinh có ý thức học tập, tu dưỡng, rèn luyện theo gương

đạo đức của Người

1 Chuẩn bị của giáo viên:

- Soạn giáo án, SGK, SGV, sách thiết kế, các tài liệu tham khảo khác

- Tranh ảnh, bài viết về nơi ở , nơi làm việc của Bác

2 Chuẩn bị của học sinh:

- Đọc trước văn bản ở nhà, soạn bài theo câu hỏi SGK

- Đọc thêm các tài liệu tham khảo khác

III Hoạt động dạy học:

2 Kiểm tra bài cũ : (4’)

- Để có vốn tri thức sâu rộng, Hồ Chí Minh đã tích lũy bằng cách nào?

- Hãy đọc một đoạn thơ, một bài hát viết về Người ?

Gợi ý: Để có vốn tri thức sâu rộng, Hồ Chí Minh đã tích lũy bằng cách:

- Nắm vững phương tiện giao tiếp bằng ngôn ngữ

- Qua công việc, qua lao động mà học hỏi

- Học hỏi, tìm hiểu đến mức sâu sắc, uyên thâm

a Giới thiệu bài: (1’) Trong bài thơ “Bác ơi”, nhà thơ Tố Hữu có viết:

Anh dắt em vào cõi Bác xưa Đường xoài, hoa trắng nắng đu đưa

Có hồ nước lặng sôi tăm cá Có bưởi cam thơm, mát bóng dừa …

.Con cá rô ơi chớ có buồn

Chiều chiều Bác vẫn gọi rô luôn

Dừa ơi, cứ nở hoa đơm trái

Bác vẫn chăm cây, tưới mát bồn

Trang 7

Hồ Chí Minh – con người rất Việt Nam, rất phương Đông nhưng cũng rất mới, rất hiện đại có một lốisống rất đẹp từ những việc tưởng chừng nhỏ nhất Vẻ đẹp ấy được Lê Anh Trà giới thiệu trong phần còn lại

của văn bản “ Phong cách Hồ Chí Minh”.

26’ Hoạt động 1: Hướng dẫn phân

tích văn bản

H: Lối sống rất Việt Nam, rất

phương Đông của Bác được biểu

hiện như thế nào? Ở những phương

diện nào?

H: Nơi ở, nơi làm việc của Bác

được tác giả giới thiệu qua những

chi tiết nào ? Thể hiện điều gì ?

Chiếc nhà sàn bên cạnh chiếc ao

gợi cho em suy nghĩ gì ?

Cho học sinh xem vài hình ảnh về

nơi ở, nơi làm việc của Bác.

Liên hệ khi Bác sống ở chiến khu

Việt Bắc:

Nơi Bác ở sàn mây vách gió

Sáng nghe chim rừng hót sau nhà

Đêm trăng một ngọn đèn khêu nhỏ

“Tiếng suối trong như tiếng hát xa”

( Tố Hữu)

H: Nhận xét trang phục của Bác?

Cho HS xem một vài hình ảnh liên

quan

Yêu cầu HS đọc những câu thơ viết

về Bác liên quan đến nội dung

này?

Hoạt động 1 :

Lối sống rất Việt Nam, rất phươngĐông của Bác được biểu hiện ởnhững phương diện:

- Nơi ở -Trang phục -Aên uống+ Nơi ở , nơi làm việc đơn sơ:

- Nơi ở, nơi làm việc đơn sơ:

“Chiếc nhà sàn nhỏ bằng gỗ bên

cạnh chiếc ao” như cảnh làng quê

quen thuộc “Chiếc nhà sàn đó

cũng chỉ vẻn vẹn có vài phòng tiếp khách, họp Bộ Chính trị và ngủ”

với đồ đạc mộc mạc, đơn sơ

- Trang phục hết sức giản dị: bộquần áo bà ba nâu, chiếc áo trấnthủ, đôi dép lốp thô sơ, cái quạt cọ,

cái ra-đi-ô…; tư trưng ít ỏi “chiếc

va-li con với bộ áo quần, vài vật kỉ niệm…”

Những câu thơ viết về Bác:

Bác Hồ đó, chiếc áo nâu giản dị Màu quê hương bền bỉ, đậm đà…

Bác Hồ đó ung dung châm lửa hút Trán mênh mông thanh thản một

II Phân tích:

1 Con đường hình thành

phong cách Hồ Chí Minh

2 Vẻ đẹp phong cách Hồ

Chí Minh.

- Ở cương vị lãnh đạo caonhất của Đảng và Nhànước nhưng Hồ Chí Minhcó lối sống vô cùng giảndị:

+ Nơi ở, nơi làm việc đơnsơ

+ Trang phục hết sức giản

dị, tư trang ít ỏi

Trang 8

H: Bác ăn uống như thế nào ? Tìm

những chi tiết nói về nội dung này ?

“Người thường bỏ lại đĩa thịt gà mà

ăn hết mấy quả cà xứ Nghệ

Tránh nói to và đi rất nhẹ trong

vườn” (Việt Phương)

H: Hồ Chí Minh còn có một đặc

biệt nữa Đó là gì?

H: Vì sao nói “lối sống của Bác là

sự kết hợp giữa giản dị và thanh

cao” ?

H: Lối sống của Bác giúp em gợi

nhớ đến ai ? Vì sao?

GV: Chưa có vị nguyên thủ quốc

gia xưa nay nào có cách sống như

vậy, giản dị, lão thực đến vậy Đó

là nếp sống của các vị hiền triết xưa

như Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh

Khiêm – nếp sống giản dị, thanh

cao…

vùng trời Không gì vui bằng mắt Bác Hồ cười Quên tuổi gìa tươi mãi tuổi đôi mươi…

Sống một mình, suốt đời hi sinh vìnước vì dân

Vì:

- Không phải lối sống khắc khổ củanhà tu hành, của những con ngườitìm niềm vui trong nghèo khó

- Không phải là cách tự thần thánhhóa, làm cho khác đời

- Đó là cách sống có văn hóa đã trởthành quan niệm thẩm mĩ: cái đẹplà giản dị, là tự nhiên

Cách sống của Bác gợi ta nhớ đếncách sống của các vị hiền triếttrong lịch sử như Nguyễn Trãi,Nguyễn Bỉnh Khiêm…

Cuộc sống gắn liền với thú quê rất

+ Aên uống đạm bạc, thíchcác món ăn dân tộc

3 Ý nghĩa phong cách

Hồ Chí Minh

Người sống giản dị nhưngthanh cao, sang trọng

Trang 9

H: Em hiểu như thế nào về câu thơ

của Nguyễn Bỉnh Khiêm:

“Thu ăn măng trúc, đông ăn giá

Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao”?

H: Ý nghĩa cao đẹp của phong cách

Hồ Chí Minh là gì?

đạm bạc nhưng rất thanh cao

- Giống các nhà nho xưa (đã phântích trên)

- Khác: Lối sống của nhà cộng sảnlão thành, của một vị chủ tịch nước-linh hồn của dân tộc trong hai cuộckháng chiến chống Pháp và chốngMĩ; trong công cuộc xây dựngCNXH)

3’ Hoạt động 2: Hướng dẫn tổng

kết

H: Văn bản “Phong cách Hồ Chí

Minh” cho thấy vẻ đẹp nào trong

phong cách Hồ Chí Minh?

H: Để làm nổi bật vẻ đẹp và phẩm

chất cao quí trong phong cách Hồ

Chí Minh, tác giả đã dùng những

biện pháp nghệ thuật nào?

Đọc ghi nhớ

- Kết hợp kể chuyện với phân tích,

bình luận: “ Có thể nói ít có vị lãnh

tụ nào lại am hiểu nhiều về các dân tộc và nhân dân thế giới, văn hóa thế giới sâu sắc như Chủ tịch Hồ Chí Minh”; “ Quả như một câu chuyện thần thoại, như câu chuyện về một vị tiên, một con người siêu phàm nào đó trong cổ tích” …

- Chọn lọc những chi tiết tiêu biểu

- So sánh , đối lập: vĩ nhân mà hếtsức giản dị, gần gũi; am hiểu mọinền văn hóa nhân loại mà hết sứcdân tộc, hết sức Việt Nam…

- Dẫn chứng thơ cổ, dùng từ Việt gợi cho người đọc thấy sự gầngũi giữa Hồ Chí Minh với các bậchiền triết của dân tộc

Hán-III Tổng kết: Ghi nhớ

(SGK)

5’ Hoạt động 3: Hướng dẫn luyện

tập

GV hướng dẫn HS tìm đọc và kể lại

những câu chuyện về lối sống giản

dị mà cao đẹp của Chủ tịch Hồ Chí

Minh

Tìm đọc và kể lại những câuchuyện về lối sống giản dị mà caođẹp của Chủ tịch Hồ Chí Minh

IV Luyện tập:

Tìm đọc và kể lại nhữngcâu chuyện về lối sốnggiản dị mà cao đẹp củaChủ tịch Hồ Chí Minh

Trang 10

H: Từ văn bản trên, theo em người

có văn hóa có phải là người thích

nói chen tiếng nước ngoài, dùng

nhiều từ Hán – Việt, thích đua đòi

theo mốt thời trang mới là sành

điệu? Vì sao ? Người có văn hóa có

phải là người chỉ thích:

“Ta về ta tắm ao ta

Dù trong dù đục ao nhà vẫn hơn”

H: Nêu cảm nhận của em về nét

đẹp trong phong cách Hồ Chí Minh?

Từ đó em học tập được gì ?

Hoạt động 3

Rút ra ý nghĩa của việc học tập, rèn luyện theo phong cách Hồ Chí Minh: cần phải hòa nhập với khu vực và quốc tế những cũng cần phải giữ gìn và phát huy bản sắc dân tộc

Học sinh tự trình bày cảm nhận của mình

- Tìm đọc những câu chuyện về lối sống giản dị và cao đẹp của Chủ tịch Hồ Chí Minh

- Sưu tầm thơ ca, bài hát… viết về Bác

- Thực hiện tốt cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”

- Xem và chuẩn bị bài: Các phương châm hội thoại

………

……… .

………

Trang 11

1 Kiến thức: Giúp học sinh nắm được nội dung phương châm về lượng và phương châm về chất.

2 Kĩ năng : Biết vận dụng các phương châm này trong giao tiếp.

3 Thái độ : Biết giữ gìn sự trong sáng của tiếngViệt.

II Chuẩn bị.

- Soạn giáo án

- SGK, SGV, STK, các tài liệu tham khảo khác

- Bảng phụ

- Học bài cũ

- Soạn bài mới theo câu hỏi SGK

III Hoạt động dạy học :

1 Oån định lớp : ( 1’) Kiểm tra sĩ số

2 Kiểm tra bài cũ : (2’) Kiểm tra việc soạn bài của học sinh

3 Giảng bài mới :

Ở lớp 8, các em đã được học một số nội dung ngữ dụng học như hành động nói, vai giao tiếp, lượt lờitrong hội thoại Hôm nay, các em sẽ được làm quen với các phương châm hội thoại

Tg Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung

8’ Hoạt động 1: Hình thành khái niệm

phương châm về lượng

GV yêu cầu HS đọc đoạn hội thoại

H: Câu trả lời của Ba có làm An thỏa

mãn không? Tại sao?

H: Cần phải trả lời như thế nào?

HS đọc đoạn hội thoạiCâu trả lời của Ba không làm Anthỏa mãn Vì nó mơ hồ về ýnghĩa An muốn biết Ba học bơi ởđâu ( địa điểm học bơi: sông, hồ,biển, bể bơi…) chứ không phải

An hỏi bơi là gì ?Trả lời là:

Mình học bởi bể bơi thành phố/

I Phương châm về lượng

1 Ví dụ 1:

Câu trả lời của An mơ hồvề nghĩa

Trang 12

H: Từ đó có thể rút ra bài học gì về

giao tiếp ?

H: Muốn người nghe hiểu thì cần chú

ý điều gì?

Gọi học sinh đọc truyện cười “Lợn

cưới áo mới”

H: Vì sao truyện lại gây cười?

H: Câu hỏi của anh “lợn cưới” và

câu trả lời của anh “áo mới” có gì

trái với những câu trả lời bình

thường?

H: Lẽ ra, họ phải hỏi và trả lời như

thế nào để người nghe đủ biết điều

cần hỏi và cần trả lời ?

H: Như vậy, cần phải tuân thủ điều

gì khi giao tiếp?

H: Từ 2 ví dụ trên, em rút ra được bài

học gì khi giao tiếp?

GV: Khi giao tiếp cần nhớ nói đúng,

đủ, không thừa, không thiếu

sông/ hồ … > Khi nói, cần phải có nội dung

đúng với yêu cầu giao tiếp,không nên nói ít hơn những gì màgiao tiếp đòi hỏi

Muốn người nghe hiểu, người nóicần chú ý xem người nghe hỏi cáigì? như thế nào? ở đâu?

HS đọc truyện cười “Lợn cưới áo

mới”

Vì các nhân vật nói nhiều hơnnhững gì cần nói

Cả hai câu nói đều thừa từ

Câu hỏi thừa “cưới”

Câu trả lời thừa “từ lúc tôi mặc

cái áo mới này”

Hỏi: Bác có thấy con lợn của tôi

chạy qua đây không?

Đáp: Nãy giờ, tôi chẳng thấy con lợn nào chay qua đây cả.

> Trong giao tiếp, không nênnói nhiều hơn những gì cần nói(Không hỏi thừa – đáp thừa)

Khi giao tiếp cần nói cho có nộidung, nội dung của lời nói phảiđáp ứng đúng yêu cầu của cuộcgiao tiếp không thừa không thiếu

Khi giao tiếp, không nênnói ít hơn những gì mà giaotiếp đòi hỏi

2 Ví dụ 2:

Câu hỏi thừa “cưới”

Câu trả lời thừa “từ lúc tôi

mặc cái áo mới này”

Trong giao tiếp, không nênnói nhiều hơn những gì cầnnói

3 Ghi nhớ:

Khi giao tiếp cần nói chocó nội dung, nội dung củalời nói phải đáp ứng đúngyêu cầu của cuộc giao tiếpkhông thừa không thiếu

phương châm về chất.

Gọi học sinh đọc truyện “Quả bí

Đọc truyện “Quả bí khổng lồ”

Truyện cười này phê phán thóixấu hay nói khoác lác, nói nhữngđiều mà chính mình cũng khôngtin là đúng sự thật

Trong giao tiếp, không nên nóinhững điều mà mình tin là khôngđúng sự thật (Không nên nóinhững điều trái với điều mìnhnghĩ)

II Phương châm về chất.

Trang 13

H: Nếu không biết chắc một tuần

nữa lớp sẽ tổ chức cắm trại thì em có

thông báo điều đó (chẳng hạn nói:

“Tuần sau lớp sẽ tổ chức cắm trại”)

H: Nếu không biết chắc vì sao bạn

em nghĩ học thì em có trả lời với thầy

(cô) là bạn ấy nghỉ học vì ốm không?

Vì sao?

GV: Trong trường hợp này nếu cần

nói, thì phải báo cho người nghe tính

xác thực của điều đó là chưa được

kiểm chứng.

H: Nếu em là người trả lời (được hỏi)

em sẽ nói như thế nào?

H: Từ 2 tình huống trên, em rút ra

được bài học gì khi giao tiếp?

GV hệ thống hóa lại kiến thức GoÏi

học sinh đọc ghi nhớ – SGK

Không vì mình không biết chắc(Không có bằng chứng xác thực)

Em sẽ trả lời:

- Thưa thầy, hình như bạn ấy bị ốm ạ!

- Thưa thầy, em nghĩ là bạn ấy bị ốm ạ.

Khi giao tiếp, đừng nói nhữngđiều mà mình không có bằngchứng xác thực (Không nên nóinhững gì mà mình chưa có cơ sởđể xác định là đúng)

Đọc ghi nhớ SGK 3 Ghi nhớ:

Khi giao tiếp, đừng nóinhững điều mà mình khôngtin là đúng hoăïc không cóbằng chứng xác thực

20’ Hoạt động 3 : Hướng dẫn luyện tập

Gọi học sinh đọc bài tập 1 và xác

định yêu cầu bài tập1

GV hướng dẫn HS làm bài tập 1

GV yêu cầu HS đọc bài tập 2 và xác

định yêu cầu bài tập 2

GV hướng dẫn học sinh làm bài tập

Đọc bài tập 1 và xác định yêu

cầu bài tập1

a Thừa cụm từ “nuôi ở nhà” Vì từ “gia súc” hàm chứa nghĩa

“thú nuôi ở nhà”

b Thừa cụm từ “có hai cánh” Vì

tất cả các loài chim đều có haicánh

Đọc bài tập 2 và xác định yêucầu bài tập 2

a Nói có sách, mách có chứng.

III Luyện tập

Bài tập 1 Vận dụng phương châm về lượng phân tích lỗi câu:

a Thừa “nuôi ở nhà”

b Thừa “có hai cánh”

Bài tập 2: Tìm từ thích hợp điền vào chỗ trống

a Nói có sách, mách có

Trang 14

2

GV yêu cầu học sinh đọc bài tập 3

và xác định yêu cầu bài tập 3

H: Truyện cười ở chỗ nào? Người nói

đã không tuân thủ phương châm hội

thoại nào ?

GV yêu cầu học sinh đọc bài tập 4

và xác định yêu cầu bài tập 4

Hướng dẫn học sinh về nhà làm

Học sinh đọc bài tập 3

Với câu hỏi “Rồi có nuôi được

không?”, người nói đã không tuân

thủ phương châm về lượng

Học sinh đọc bài tập 4

HS chú ý theo dõi

Bài tập 4 Đôi khi người

nói phải dùng những cáchdiễn đạt như:

a như tôi được biết; tôi tin

rằng; nếu tôi không lầm thì; tôi nghe nói ; theo tôi nghĩ; hình như là ; …

Phương châm về chất đòihỏi khi giao tiếp , đừng nóinhững điều mà mình tin làkhông đúng hay không cóbằng chứng xác thực.Trong nhiều trường hợp ,vìmột lí do nào đó, người nóimuốn ( hoặc phải) đưa ramột nhận định hay truyềnđạt một thông tin nhưngchưa có bằng chứng chắcchắn Để đảm bảo tuân thủphương châm về chất,người nói phải dùng cách

nói trên ( như tôi được biết;

tôi tin rằng; nếu tôi không lầm thì; tôi nghe nói; theo tôi nghĩ; hình như là; …)

nhằm báo cho người nghetính xác thực của nhận địnhhay thông tin mà mình đưa

ra chưa được kiểm chứng

b Như tôi đã trình bày, như

Trang 15

Gọi học sinh đọc bài tập và xác định

yêu cầu bài tập 5

Học sinh đọc bài tập 5 và xácđịnh yêu cầu bài tập 5

a Aên đơm nói đặt: vu khống, bịa

d Cãi chày, cãi cối: cố cãi, không

có lí lẽ, bằng chứng

e Khua môi múa mép: ba hoa,

khoác lác

f Nói dơi nói chuột: nói lăng

nhăng, nhảm nhí

g Hứa hươu hứa vượn: hứa hẹn

một cách vô trách nhiệm, khôngthực hiện

Các thành ngữ trên liên quan đến

mọi người đều biết:

Phương châm về lượngđòi hỏi khi giao tiếp , cầnnói cho có nội dung, nộidung của lời nói phải đápứng đúng yêu cầu của cuộcgiao tiếp, không thiếu,không thừa Khi nói mộtđiều mà người nói nghĩ làngười nghe đã biết rồi thìngười nói đã không tuânthu û phương châm vềlượng Trong giao tiếp, đôikhi để nhấn mạnh hay đểchuyển ý, dẫn ý, người nóicần nhắc lại một nội dungnào đó đã nói hay giả địnhlà mọi người đều biết Khiđó, để đảm bảo phươngchâm về lượng, người nóiphải dùng cách nói trênnhằm báo cho người nghebiết là việc nhắc lại nộidung đã cũ là do chủ ý củangười nói

Bài tập 5: Giải nghĩa các

thành ngữ

a Aên đơm nói đặt: vu

khống, bịa đặt

b Aên ốc nói mò: nói vu vơ,

không có bằng chứng

c Aên không nói có: vu cáo,

bịa đặt

d Cãi chày, cãi cối: cố cãi,

không có lí lẽ, bằng chứng

e Khua môi múa mép: ba

hoa, khoác lác

f Nói dơi nói chuột: nói

lăng nhăng, nhảm nhí

g Hứa hươu hứa vượn: hứa

hẹn một cách vô tráchnhiệm, không thực hiện.Các thành ngữ trên liên

Trang 16

phương châm về chất quan đến phương châm về

chất

Trong giao tiếp, cần tuân thủ phương

châm về chất và phương châm về

lượng

Yêu cầu HS nhắc lại phương châm

về chất và phương châm về lượng

- Phương châm về lượng: Khi

giao tiếp cần nói cho có nội dung, nội dung của lời nói phải đáp ứng đúng yêu cầu của cuộc giao tiếp không thừa không thiếu

- Phương châm về chất: Khi giao tiếp, đừng nói những điều mà mình không tin là đúng hoăïc không có bằng chứng xác thực

4 Dặn dò học sinh chuẩn bị tiết học tiếp theo: ( 3’)

- Học thuộc lòng 2 khái niệm phương châm hội thoại

- Làm lại các bài tập vào vở bài tập

- Ôn tập lại văn bản thuyết minh

- Xem và chuẩn bị bài: Sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh.

- Đọc kĩ bài “Hạ Long – đá và nước” và trả lời câu hỏi SGK.

………

……… .

………

Trang 17

………

—  —

Ngaøy soán: 15 – 8 – 2009

Tieât 4

I Múc tieđu:

1 Kieân thöùc: Cụng coâ kieân thöùc veă vaín bạn thuyeât minh Hieơu vieôc söû dúng moôt soâ bieôn phaùp ngheô thuaôt

trong vaín bạn thuyeât minh laøm cho vaín bạn thuyeât minh theđm sinh ñoông vaø haâp daên

2 Kó naíng: Bieât caùch söû dúng moôt soâ bieôn phaùp ngheô thuaôt trong vaín bạn thuyeât minh

3 Thaùi ñoô: Giaùo dúc caùc em nieăn say međ söu taăm, tích luyõ tri thöùc vaø táo laôp vaín bạn.

II Chuaơn bò:

1 Chuaơn bò cụa giaùo vieđn:

- Soán giaùo aùn

- SGK, SGV, STK, caùc taøi lieôu tham khạo khaùc

- Höôùng daên hóc sinh chuaơn bò ôû nhaø

- Nhaĩc nhôû hóc sinh ođn taôp lái vaín bạn thuyeât minh ñaõ hóc ôû lôùp 8

2 Chuaơn bò cụa hóc sinh :

- Hóc baøi cuõ, ođn taôp lái vaín bạn thuyeât minh ñaõ hóc ôû lôùp 8

- Soán baøi môùi theo cađu hoûi SGK

- Ñóc vaø xem tröôùc vaín bạn “Há Long – ñaù vaø nöôùc”.

III Hoát ñoông dáy hóc :

1 Oơn ñònh lôùp :(1’) Kieơm tra só soâ

2 Kieơm tra baøi cuõ : (2’) Kieơm tra vieôc soán baøi cụa hóc sinh

3 Giạng baøi môùi :

a Giôùi thieôu baøi :(1’)

ÔÛ lôùp 8, caùc em ñaõ ñöôïc hóc veă vaín bạn thuyeât minh Leđn lôùp 9, chuùng ta tieâp túc hóc caùch laøm kieơu vaín bạn naøy vôùi yeđu caău cao hôn nhö söû dúng moôt soâ bieôn phaùp ngheô thuaôt trong vaín bạn thuyeât minh, keât hôïp thuyeât minh vôùi mieđu tạ

b Tieân trình baøi dáy:

6’ Hoát ñoông 1: Ođn taôp kieân thöùc vaín

bạn thuyeât minh ôû lôùp 8

H: Vaín bạn thuyeât minh laø gì ?

Hoát ñoông 1:

Vaín bạn thuyeât minh laø kieơu vaín bạn thođng dúng trong mói lónh vöïc cụa ñôøi soâng nhaỉm cung caẫp tri thöùc (kieân thöùc) khaùch quan veă

I Ođn taôp veă vaín bạn thuyeât minh

1 Vaín bạn thuyeât minh laø

kieơu vaín bạn thođng dúng trong mói lónh vöïc cụa ñôøi soâng nhaỉm cung caùp tri

Trang 18

H: Vaín bạn thuyeât minh ñöôïc vieât ra

nhaỉm múc ñích gì?

H: Keơ ra caùc phöông phaùp thuyeât

minh thöôøng duøng?

ñaịc ñieơm, tính chaât, nguyeđn nhađn

… cụa caùc söï vaôt, hieôn töôïng trongtöï nhieđn, xaõ hoôi baỉng phöông thöùctrình baøy, giôùi thieôu, giại thích

Múc ñích cụa vaín bạn thuyeâtminh: Cung caẫp tri thöùc ( hieơubieât) khaùch quan veă ñaịc ñieơm,tính chaât, nguyeđn nhađn… cụa caùcsöï vaôt, hieôn töôïng ñöôïc chón ñeơlaøm ñoâi töôïng thuyeât minh

Caùc phöông phaùp thuyeât minhthöôøng duøng ñaõ hóc:

Phöông phaùp ñònh nghóaPhöông phaùp ví dúïPhöông phaùp phađn loáiPhöông phaùp lieôt keđPhöông phaùp duøng soâ lieôuPhöông phaùp so saùnh …

thöùc khaùch quan veă ñaịcñieơm, tính chaât, nguyeđnnhađn… cụa caùc söï vaôt, hieôntöôïng trong töï nhieđn, xaõhoôi baỉng phöông thöùc trìnhbaøy, giôùi thieôu, giại thích

2 Caùc phöông phaùp thuyeât

minh :

Phöông phaùp ñònh nghóaPhöông phaùp neđu ví dúïPhöông phaùp phađn loáiPhöông phaùp lieôt keđPhöông phaùp duøng soâ lieôuPhöông phaùp so saùnh …

15’ Hoát ñoông 2: Höôùng daên tìm hieơu

vieôc söû dúng moôt soâ bieôn phaùp

ngheô thuaôt trong vaín bạn thuyeât

minh.

Gói hóc sinh ñóc dieên cạm vaín bạn

“Há Long- ñaù vaø nöôùc”, tr 12 – SGK.

H: Baøi vaín thuyeât minh ñaịc ñieơm gì

cụa ñoâi töôïng?

H: Coù gì ñaịc bieôt khi taùc giạ giôùi

thieôu vẹ ñép cụa Há Long?

H: Ñoâi töôïng thuyeât minh maø taùc giạ

chón deê hay khoù ? Tái sao ?

Ñóc dieên cạm vaín bạn “Há

Long-ñaù vaø nöôùc”, tr 12 – SGK.

Vaín bạn “Há Long- ñaù vaø nöôùc”

(söï kì lá cụa Há Long) thuyeâtminh veă vai troø cụa ñaù vaø nöôùctrong vieôc táo neđn vẹ ñép cụa HáLong

Thođng thöôøng, noùi ñeân Há Longngöôøi ta thöôøng noùi Há Long roôngbao nhieđu, coù bao nhieđu ñoông ñaù,bao nhieđu ñoông lôùn nhoû, nhöõngñạo ñaù mang hình thuø kì lá nhötheâ naøo, hang ñaù ñép ra sao…ÔÛñađy Nguyeđn Ngóc ñeă caôp ñeânmoôt vẹ ñép cụa Há Long – ñaù vaønöôùc

Ñađy laø moôt vaân ñeă khoù thuyeâtminh Vì:

II Söû dúng moôt soâ bieôn phaùp ngheô thuaôt trong vaín bạn thuyeât minh.

1 Tìm hieơu vaín bạn “Há

Long – ñaù vaø nöôùc”:

Vaín bạn thuyeât minh veăvai troø cụa ñaù vaø nöôùctrong vieôc táo neđn vẹ ñépcụa Há Long

Trang 19

H: Tác giả đã vận dụng các phương

pháp thuyết minh chủ yếu nào ?

H: Hãy chỉ ra các biện pháp nghệ

thuật được sự dụng trong bài văn

thuyết minh ?

H: Em có nhận xét gì về phương

pháp thuyết minh của tác giả Nguyên

Ngọc?

H: Như vậy, ngoài các phương pháp

thuyết minh thường dùng, để bài văn

thuyết minh thêm sinh động, hấp dẫn

ta phải làm như thế nào?

- Đối tượng thuyết minh rất trừtượng

- Ngoài việc thuyết minh về đốitượng, phải truyền được cảm xúcvà sự thích thú tới người đọc

Ngoài các phương pháp thuyếtminh đã học giải thích, phânloại…, tác giả còn sử dụng nhữngbiện pháp nghệ thuật như miêutả, so sánh, nhân hoá,…

- Bắt đầu bằng sự miêu tả sinh

động: “Chính Nước làm cho Đá

sống dậy, làm cho đá vốn bất dộng và vô tri bỗng trở nên linh hoạt, có thể động đến vô tận, và có tri giác, có tâm hồn”.

- Tiếp theo là thuyết minh (giải

thích) vai trò của nước: “Nước tạo

nên sự di chuyển Và di chuyển theo mọi cách.”

- Phân tích những nghịch lí trong

thiên nhiên: sự sống của đá và

nước, sự thông minh của thiên nhiên …

- Cuối cùng là sự triết lí: “Trên

thế gian này chẳng có gì là vô tri cả Cho đến cả Đá.”

* Nhân hoá “bay trên các ngọn

sóng, lượn vun vút trên các đảo

ca nô”, các động từ, tính từ có sức

gợi tả, sự liên tưởng, tưởngtượng…

Tác giả có một trí tưởng tượngphong phú Nhờ đó mà văn bảnthuyết minh có tính thuyết phụccao

Muốn bài văn thuyết minh thêmsinh động, hấp dẫn ngoài cácphương pháp thuyết minh thườnggặp ta nên sử dụng một số biệnpháp nghệ thuật như : kể chuyện,tự thuật, đối thoại theo lối ẩn dụ,

- Phương pháp thuyết minh:giải thích, phân loại …

- Các biện pháp nghệthuật: miêu tả, nhân hoá,ẩn dụ, các động từ, tính từcó sức gợi tả, sự liêntưởng, tưởng tượng độc đáo

…

2 Ghi nhớ:

- Muốn bài văn thuyếtminh thêm sinh động, hấpdẫn ngoài các phương phápthuyết minh thường gặp tanên sử dụng một số biện

Trang 20

H: Khi sử dụng các biện pháp nghệ

thuật trong văn bản thuyết minh cần

chú ý điều gì ?

nhân hoá, các hình thức vè, diễnca…

- Các biện pháp nghệ thuật cầnđược sử dụng thích hợp góp phầnlàm nổi bật đặc điểm của đốitượng thuyết minh và gây hứngthú cho người đọc

pháp nghệ thuật như : kểchuyện, tự thuật, đối thoạitheo lối ẩn dụ, nhân hoá,các hình thức vè, diễn ca…

- Các biện pháp nghệ thuậtcần được sử dụng thích hợpgóp phần làm nổi bật đặcđiểm của đối tượng thuyếtminh và gây hứng thú chongười đọc

16’ Hoạt động 3: Hướng dẫn luyện tập

Gọi học sinh đọc diễn cảm văn bản

“Ngọc Hoàng xử tội Ruồi xanh”.

H: Văn bản như một truyện ngắn,

một truyện vui Vậy, đây có phải là

văn bản thuyết minh không?

H: Tính chất thuyết minh thể hiện ở

những điểm nào?

H: Những phương pháp thuyết minh

nào được sử dụng ?

Đọc diễn cảm văn bản “Ngọc

Hoàng xử tội Ruồi xanh”.

Văn bản “Ngọc Hoàng xử tội

Ruồi xanh” là một văn bản thuyết

minh vì đã cung cấp cho ngườiđọc những tri thức khách quan vềloài ruồi

Tính chất thuyết minh thể hiện ởcác chi tiết:

- “Con là Ruồi xanh, thuộc họ côn

trùng hai cánh, mắt lưới Họ hàng nhà con rất đông gồm Ruồi trâu, Ruồi vàng, Ruồi giấm …”

- “Bên ngoài ruồi mang sáu triệu

vi khuẩn, trong ruột chứa đến 28 triệu vi khuẩn Một đôi ruồi, trong một mùa từ thánh 4 đến tháng 8, nếu đều mẹ tròn con vuông sẽ đẻ ra 19 tỉ con ruồi…”

- “Mắt ruồi như mắt lưới, một mắt

chứa hàng triệu mắt nhỏ; chân ruồi có thể tiết ra chất dính làm cho nó đậu được trên mătj kính mà không trượt chân…”

Các phương pháp thuyết minhđược sử dụng:

- Định nghĩa: thuộc họ côn trùng

hai cánh, mắt lưới…

- Phân loại: các loại ruồi…

- Số liệu: số vi khuẩn…

- Liệt kê: mắt lưới ,chất tiết ra

III Luyện tập

Tìm hiểu văn bản “Ngọc

Hoàng xử tội Ruồi xanh”

Văn bản “Ngọc Hoàng xử

tội Ruồi xanh” là một văn

bản thuyết minh vì đã cungcấp cho người đọc những trithức khách quan về loàiruồi

Các phương pháp thuyếtminh được sử dụng: địnhnghĩa, phân loại, nêu sốliệu, liệt kê

Trang 21

H: Baøi thuyeât minh naøy coù neùt gì ñaịc

bieôt ?

H: Taùc giạ ñaõ söû dúng caùc bieôn phaùp

ngheô thuaôt naøo?

H: Caùc bieôn phaùp ngheô thuaôt ôû ñađy

coù taùc dúng gì ? Chuùng coù gađy höùng

thuù vaø laøm noơi baôt noôi dung caăn

thuyeât minh hay khođng ?

Taùc dúng: Nhôø caùc bieôn phaùp

ngheô thuaôt maø vaín bạn ñaõ gađyhöùng thuù cho ngöôøi ñóc Caùc bieônphaùp ngheô thuaôt khođng gađy ạnhhöôûng gì ñeân vieôc tieâp nhaôn noôidung vaín bạn thuyeât minh

Caùc bieôn phaùp ngheô thuaôtñöôïc söû dúng: keơ chuyeôn,mieđu tạ nhađn hoaù, aơn dú…

- Taùc dúng: Nhôø caùc bieônphaùp ngheô thuaôt maø vaínbạn ñaõ gađy höùng thuù chongöôøi ñóc

2’ Hoát ñoông 4: Cụng coâ

H: Chư ra vaø nhaôn xeùt caùc bieôn phaùp

ngheô thuaôt ñöôïc söû dúng trong ñoán

vaín trang 15 – SGK vaø cho bieât:

Muoân baøi vaín thuyeât minh theđm sinh

ñoông, ngoaøi caùc phöông phaùp thuyeât

minh ñaõ hóc, caăn phại laøm nhö theâ

naøo ?

Ñoán vaín thuyeât minh veă taôp tínhcụa chim cuù döôùi dáng ngoô nhaônthôøi thô aâu, sau lôùn leđn môùi nhaôn

ra söï laăm laên cụa mình Ñađy cuõnglaø moôt bieôn phaùp ngheô thuaôtthöôøng ñöôïc döû dúng trong vaínbạn thuyeât minh

Nhö vaôy, muoân baøi vaín thuyeâtminh theđm sinh ñođïng, haâp daên,ngoaøi caùc phöông phaùp thuyeâtminh ñaõ hóc caăn söû dúng theđmmoôt soẫ bieôn phaùp ngheô thuaô nhönhađn hoaù, aơn dú, veø, dieên ca …

4 Daịn doø hóc sinh chuaơn bò tieât hóc tieâp theo: ( 2’)

- OĐn taôp lái vaín bạn thuyeât minh

- Ñóc lái hai vaín bạn thuyeât minh maêu: “Há Long – ñaù vaø nöôùc” vaø “Ngóc Hoaøng xöû toôi Ruoăi xanh”.

- Xem vaø chuaơn bò baøi :Luyeôn taôp söû dúng moôt soâ bieôn phaùp ngheô thuaôt trong vaín bạn thuyeât minh.

- Laôp daøn yù cho ñeă vaín: Thuyeât minh veă chieâc noùn laù.

IV Ruùt kinh nghieôm boơ sung:

………

……… .

………

Trang 22

……… ………

1 Kiến thức: Ôn tập, củng cố, hệ thống hoá kiến thức về văn bản thuyết minh Nâng cao thông qua việc

kết hợp với một số biện pháp nghệ thuật

2 Kĩ năng: tổng hợp trong văn bản thuyết minh

3 Thái độ: Giáo dục các em niềm say mê sưu tầm, tích luỹ tri thức và tạo lập văn bản.

1 Chuẩn bị của giáo viên:

- Soạn giáo án

- Nhắc nhở học sinh ôn tập lại văn bản thuyết minh đã học ở lớp 8

- Dàn ý, bài văn mẫu

- Học bài cũ, ôn tập lại văn bản thuyết minh đã học ở lớp 8

- Chuẩn bị dàn ý theo yêu cầu của thầy

1 Oån định lớp :(1’) Kiểm tra sĩ số

2 Kiểm tra bài cũ : (3’) Kiểm tra việc chuẩn bị dàn ý của học sinh.

a Giới thiệu bài :(1’)

Để giúp các em hệ thống hoá kiến thức về văn bản thuyết minh và sử dụng tốt các biêïn pháp nghệ thuật

trong văn bản thuyết minh; hôm nay chúng ta tiến hành tiết “Luyện tập sử dụng một số biện pháp nghệ thuật

trong văn bản thuyết minh”.

b Tiến trình bài dạy:

5’ Hoạt động 1: Oân tập lí thuyết.

H: Văn bản thuyết minh là gì ?

Văn bản thuyết minh là kiểu văn

I Oân tập lí thuyết về văn bản thuyết minh

Trang 23

H: Ngoaøi caùc phöông phaùp thuyeât

minh thöôøng duøng, ñeơ baøi vaín thuyeât

minh theđm sinh ñoông, haâp daên ta phại

laøm nhö theâ naøo?

bạn thođng dúng trong mói lónhvöïc cụa ñôøi soâng nhaỉm cung caẫptri thöùc (kieân thöùc) khaùch quan veăñaịc ñieơm, tính chaât, nguyeđn nhađn

… cụa caùc söï vaôt, hieôn töôïng trongtöï nhieđn, xaõ hoôi baỉng phöông thöùctrình baøy, giôùi thieôu, giại thích

- Muoân baøi vaín thuyeât minh theđmsinh ñoông, haâp daên; ngoaøi caùcphöông phaùp thuyeât minh thöôønggaịp ta neđn söû dúng moôt soâ bieônphaùp ngheô thuaôt nhö : keơ chuyeôn,töï thuaôt, ñoâi thoái theo loâi aơn dú,nhađn hoaù, caùc hình thöùc veø, dieênca…

- Caùc bieôn phaùp ngheô thuaôt caănñöôïc söû dúng thích hôïp goùp phaănlaøm noơi baôt ñaịc ñieơm cụa ñoâitöôïng thuyeât minh vaø gađy höùngthuù cho ngöôøi ñóc

10’ Hoát ñoông 2: Höôùng daên luyeôn taôp

Gói 2 HS ñóc ñeă vaín

H: Xaùc ñònh yeđu caău cụa ñeă vaín

tređn?

GV höôùng daên hóc sinh laôp daøn yù cho

ñeă vaín tređn

Veă hình thöùc: thuyeât minh: vaôndúng moôt soâ bieôn phaùp ngheôthuaôt ñeơ laøm cho baøi vieât vui töôi,haâp daên nhö keơ chuyeôn, töï thuaôt,hoûi ñaùp theo loâi nhađn hoaù…

Laôp daøn yù.

a Môû baøi: Giôùi tieôu chung veăchieâc noùn laù

b Thađn baøi:

- Lòch söû chieâc noùn

- Caâu táo chieâc noùn

- Quy trình laøm ra chieâc noùn

II Luyeôn taôp.

Ñeă baøi: Thuyeât minh veă

chieâc noùn laù.

1 Yeđu caău :

- Veă nođïi dung: neđu ñöôïccođng dúng, caâu táo, chụngloái, lòch söû cụa chieâc noùnlaù

Veă hình thöùc: thuyeât minh:vaôn dúng moôt soâ bieôn phaùpngheô thuaôt ñeơ laøm cho baøivieât vui töôi, haâp daên nhökeơ chuyeôn, töï thuaôt, hoûiñaùp theo loâi nhađn hoaù…

2 Laôp daøn yù.

a Môû baøi: Giôùi tieôu chungveă chieâc noùn laù

b Thađn baøi:

- Lòch söû chieâc noùn

- Caâu táo chieâc noùn

- Quy trình laøm ra chieâcnoùn

Trang 24

Yeđu caău hóc sinh ñoâi chieâu vôùi daøn yù

ñaõ chuaơn bò ôû nhaø ñeơ hoaøn chưnh daøn

yù cho ñeă vaín tređn

- Giaù trò kinh teâ, vaín hoaù, ngheôthuaôt cụa chieâc noùn

c Keât baøi: Cạm nghó chung veăchieâc noùn trong ñôøi soâng hieôn tái

Thöïc hieôn yeđu caău cụa giaùo vieđn

- Giaù trò kinh teâ, vaín hoaù,ngheô thuaôt cụa chieâc noùn

c Keât baøi: cạm nghó chungveă chieâc noùn trong ñôøi soânghieôn tái

20’ Hoát ñoông 3: Höôùng daên hóc sinh

vieât moôt soâ ñoán vaín.

GV höôùng daên HS vieẫt ñoán môû baøi,

moôt soâ ñoán thađn baøi

Nhaôn xeùt, söûa chöõa

GV giôùi thieôu theđm:

- Noùn laù coù lòch söû lađu ñôøi Hình ạnh

tieăn thađn cụa chieâc noùn coøn ñöôïc

chám khaĩc tređn troâng ñoăng Ngóc Luõ,

tháp ñoăng Ñaøo Thònh khoạng 2 500 –

3 000 naím tröôùc.

- Ngheă chaỉm noùn khođng chư daønh

rieđng cho phú nöõ maø cạ nhöõng ngöôøi

ñaøn ođng trong gia ñình cuõng coù theơ

chuoât vaønh, leđn khung noùn Vôùi cađy

maùc saĩc, hó chuoât töøng sôïi tre thaønh

16 nan vaønh moôt caùch cođng phu, sau

ñoù uoân thaønh voøng thaôt troøn tròa vaø

boùng baơy Ngöôøi phú nöõ thì nöùc vaønh,

ụi laù Ñeơ coù ñöôïc laù ñép, ngöôøi thôï

thöôøng chón laù noùn vaên giöõ ñöôïc maøu

xanh nhé, ụi laù nhieău laăn cho phaúng

vaø laùng …

- Chieâc noùn laù Vieôt Nam laø moôt phaăn

cụa cuoôc soâng ngöôøi Vieôt Nam Ñoù laø

ngöôøi bán thuyû chung cụa nhöõng

ngöôøi lao ñoông moôt naĩng hai söông.

Tređn ñöôøng xa naĩng gaĩt hay trong

nhöõng phuùt nghư ngôi khi laøm ñoăng,

ngoăi beđn raịng tre, cođ gaùi coù theơ duøng

noùn quát cho raùo moă hođi Trong ngheô

thuaôt, tieât múc muùa noùn cụa caùc cođ

gaùi vôùi chieâc aùo daøi duyeđn daùng theơ

hieôn tính dòu daøng , meăn mái, kín ñaùo

cụa ngöôøi phú nöõ Vieôt Nam Chieâc

noùn laù chính laø bieơu töôïng cụa Vieôt

Vieât baøi theo höôùng daên cụa GV vaø trình baøy tröôùc lôùp

HS chuù yù laĩng nghe

III Thöïc haønh: Vieât ñoán vaín

Trang 25

Nam, là đồ vật truyền thống và phổ

biến khắp mọi miền đất nước Nếu ở

một nơi nào đó xa xôi, không phải

trên đất nước Việt Nam, bạn bỗng

thấy chiếc nón lá, đó chính là chính

hiệu của Việt Nam …

GV nhấn mạnh: Khi làm bài văn

thuyết minh, ngoài các phương pháp

thuyết minh thường gặp, cần sử dụng

một số biện pháp nghệ thuật để bài

văn thuyết minh thêm sinh động, hấp

dẫn

HS chú ý lắng nghe

4 Dặn dò học sinh chuẩn bị tiết học tiếp theo: ( 2’)

- Ôn tập lại văn bản thuyết minh

- Đọc thêm văn bản “Họ nhà kim”.

- Từ dàn ý trên, hãy viết thành một bài văn hoàn chỉnh

- Lập dàn ý cho đề văn: Thuyết minh về cái bút.

- Xem và chuẩn bị bài “Đấu tranh cho một thế giới hoà bình”.

+ Đọc văn bản

+ Trả lời câu hỏi SGK

+ Sưu tầm tài liệu liên quan đến cuộc chiến tranh ở Việt Nam

Trang 26

1 Kiến thức : hiểu được nội dung vấn đề đặt ra trong văn bản: nguy cơ chiến tranh hạt nhân đe doạ toàn

bộ sự sống trên trái đất và nhiệm vụ cấp bách của toàn thể nhân loại là ngăn chặn nguy cơ đó, là đấu tranh chomột thế giới hoà bình

Đặc sắc nghệ thuật của văn bản: nghị luận chính trị xã hội với lí lẽ rõ ràng, toàn diện, cụ thể, đầy sứcthuyết phục

2 Kĩ năng: đọc, tìm hiểu, phân tích luận điểm, luận cứ trong văn bản nghị luận chính trị xã hội.

3 Thái độ: yêu chuộng hoà bình, ghét chiến tranh, cảm thông với số phận những con người chịu hậu quả

chiến tranh Từ đó, biết đấu tranh vì một thế giới hoà bình

- Soạn giáo án

- SGK, SGV, sách thiết kế, các tài liệu tham khảo khác có liên quan

- Theo dõi tình hình an ninh thế giới trên báo, đài, truyền hình

- Sưu tầm hình ảnh bom hạt nhân, tên lửa mang đầu đạn hạt nhân, tàu ngầm trang bị hạt nhân

- Học bài cũ “Phong cách Hồ Chí Minh”.

- Đọc thêm các tài liệu tham khảo khác có liên quan

- Chuẩn bị theo những yêu cầu của thầy

Câu 1 Trong văn bản “Phong cách Hồ Chí Minh”, tác giả Lê Anh Trà đã thành công về mặt nội dung

và nghệ thuật ở những điểm nào ? Cho ví dụ chứng minh

Câu 2 Học tập và rèn luyện theo phong cách của Người, mỗi chúng ta cần phải làm gì?

Gợi ý:

Trang 27

Câu 1 Trong văn bản “Phong cách Hồ Chí Minh”, tác giả Lê Anh Trà đã thành công về:

a Nội dung: Vẻ đẹp của phong cách Hồ Chí Minh là sự kết hợp hài hoà giữa truyền thống văn hoádân tộc và tinh hoa văn hoá nhân loại, giữa thanh cao và giản dị

b Nghệ thuật:

- Kết hợp kể chuyện với phân tích, bình luận

- Chọn lọc những chi tiết tiêu biểu

- So sánh với các bậc nho xưa, đối lập giữa các phẩm chất, khái niệm

- Dẫn chứng thơ cổ, dùng từ Hán – Việt …

Câu 2 Học tập và rèn luyện theo phong cách của Người, mỗi chúng ta cần:

Hiểu sâu sắc vẻ đẹp của phong cách Hồ Chí Minh

Làm tốt năm điều Bác Hồ dạy

Sống trong sạch, giản dị và có ích

Trong chiến tranh thế giới lần II, những ngày đầøu tháng 8 – 1945, chỉ bằng hai quả bom nguyên tử đầutiên ném xuống hai thành phố Hi-rô-si-ma và Na-ga-xa-ki, đế quốc Mĩ đã làm hai triệu người Nhật bị thiệtmạng và còn di hoạ đến ngày nay Thế kỉ XX, thế giới phát minh ra nguyên tử, hạt nhân đồng thời cũng phátminh ra những thứ vũ khí huỷ diệt, giết chết hàng loạt khủng khiếp Từ đó đến nay, những năm đầu của thế kỉXXI và cả trong tương lai, nguy cơ về một cuộc chiến tranh hạt nhân tiêu diệt cả thế giới luôn luôn tiềm ẩn và

đe doạ nhân loại Đấu tranh vì một thế giới hoà bình luôn là một trong những nhiệm vụ vẻ vang nhưng cũngkhó khăn nhất của nhân dân các nước Hôm nay, chúng ta nghe tiếng nói của một nhà văn nổi tiếng Nam Mĩ –Cô-lôm-bia – giải thưởng Nô-ben văn học, tác giả của những tiểu thuyết hiện thực huyền ảo lừng danh: Ga-bri-

en Gác-xi-a Mác-két

b

Tiến trình bài dạy :

18’ Hoạt động 1: Hướng dẫn đọc –

hiểu văn bản

Hướng dẫn đọc: giọng đọc rõ ràng,

dứt khoát, đanh thép, chú ý các từ

phiên âm, các từ viết tắt, các con

số

GV đọc một đoạn; gọi HS đọc tiếp

GV nhận xét cách đọc của HS

GV yêu cầu HS đọc thầm chú thích

International Children’s EmergencyFund) : Quỹ Nhi đồng Liên hợpquốc

FAO (Food and Agriculture

Organization ): Tổ chức Lương thựcvà Nông nghiệp thuộc Liên hợpquốc

Văn bản nhật dụng

I Đọc – hiểu văn bản:

1 Đọc:

2 Tìm hiểu chú thích:

3 Kiểu bài: văn bản nhật

Trang 28

H: Döïa vaøo noôi dung, haõy cho bieât

vaín bạn “Ñaâu tranh cho moôt theâ

giôùi hoaø bình” thuoôc kieơu loái naøo?

H: Vì sao em cho raỉng “Ñaâu tranh

cho moôt theâ giôùi hoaø bình” laø vaín

bạn nhaôt dúng ?

H: Vaín bạn “Ñaâu tranh cho moôt theâ

giôùi hoaø bình” coù theơ chia laøm maẫy

ñoán ? Noôi dung moêi ñoán ?

“Ñaâu tranh cho moôt theâ giôùi hoaø

bình” ñeă caôp ñeân moôt vaân ñeă noùng

boûng, ñöôïc cạ theẫ giôùi quan tađm laøchieân tranh hát nhađn

Boâ cúc: 3 ñoán

Ñoán 1: Töø ñaău ñeân “…toât ñép hôn” Nguy cô chieân tranh hát

nhađn

Ñoán 2: Tieâp theo ñeân “…xuaât phaùt cụa noù Söï nguy hieơm cụa chieân

tranh hát nhađn

Ñoán 3: Coøn lái Nhieôm vú cụa

chuùng ta vaø ñeă nghò cụa taùc giạ.

dúng – nghò luaôn chính tròxaõ hoôi

4 Boâ cúc:

15’ Hoát ñoông 2: Höôùng daên tìm hieơu

chi tieât vaín bạn.

H: Haõy neđu luaôn ñieơm cụa vaín

- Kho vuõ khí hát nhađn coù khạ naínghuyû dieôt cạ traùi ñaât vaø cạ caùc haønhtinh khaùc trong heô maịt trôøi

- Cháy ñua vuõ trang laøm maât khạnaíng cại thieôn ñôøi soâng cụa conngöôøi

- Chieân tranh hát nhađn laø phạn láisöï tieân hoaù, trôû lái ñieơm xuaât phaùtcaùch ñađy haøng trieôu naím

- Ngaín chaịn nguy cô chieân tranhhát nhađn laø nhieôm vú cụa chuùng ta

Caùc luaôn cöù mách lác, chaịt cheõ, sađusaĩc, coù tính thuyeât phúc cao

II Tìm hieơu chi tieât vaín bạn.

4’ Hoát ñoông 3: Cụng coâ

H: Töø vaín bạn cụa G.G Maùc-keùt,

em ruùt ra ñöôïc baøi hóc gì ?

Haõy keđu gói vaø thöùc tưnh mói ngöôøihaønh ñoông ñeơ ngaín chaịn nguy côchieân tranh, vì moôt theâ giôùi hoaø

Trang 29

H: Theo em, cuoôc chieân tranh ôû

Vieôt Nam trong theẫ kư XX coù phại

laø cuoôc chieân tranh hát nhađn

khođng ? Vì sao? Chieân tranh thođng

thöôøng vaø chieân tranh hát nhađn

khaùc nhau nhö theâ naøo ?

H: Vì moôt theâ giôùi hoaø bình ngoaøi

vieôc ngaín chaịn chieân tranh hát

nhađn, chuùng ta coøn phại laøm gì ?

bình

HS töï suy nghó vaø trạ lôøi

Phại laøm nhieău vieôc: choâng ma tuyù,

choâng chieân tranh, choâng khụng boâ,choâng HIV… ñaịc bieôt laø ngaín chaịnvaø xoaù boû nguy cô chieân tranh hátnhađn tređn toaøn theâ giôùi

4 Daịn doø hóc sinh chuaơn bò tieât hóc tieâp theo: (1’)

- Ñóc lái vaín bạn

- Chuaơn bò noôi dung phaăn coøn lái

- Tìm ñóc tieơu thuyeât “Traím naím cođ ñôn” cụa G.G Maùc-keùt.

- Söu taăm caùc hình ạnh, soâ lieôu lieđn quan ñeân vuõ khí hát nhađn vaø cuoôc chieân tranh ôû Vieôt Nam

IV Ruùt kinh nghieôm boơ sung:

Trang 30

( G.G Mác-két )

I Mục tiêu :

1 Kiến thức : hiểu được nội dung vấn đề đặt ra trong văn bản: nguy cơ chiến tranh hạt nhân đe doạ toàn

bộ sự sống trên trái đất và nhiệm vụ cấp bách của toàn thể nhân loại là ngăn chặn nguy cơ đó, là đấu tranh chomột thế giới hoà bình

Đặc sắc nghệ thuật của văn bản: nghị luận chính trị xã hội với lí lẽ rõ ràng, toàn diện, cụ thể, đầy sứcthuyết phục

2 Kĩ năng: đọc, tìm hiểu, phân tích luận điểm, luận cứ trong văn bản nghị luận chính trị xã hội.

3 Thái độ: yêu chuộng hoà bình, ghét chiến tranh, cảm thông với số phận những con người chịu hậu quả

chiến tranh Từ đó, biết đấu tranh vì một thế giới hoà bình

- Soạn giáo án

- SGK, SGV, sách thiết kế, các tài liệu tham khảo khác có liên quan

- Theo dõi tình hình an ninh thế giới trên báo, đài, truyền hình

- Sưu tầm hình ảnh bom hạt nhân, tên lửa mang đầu đạn hạt nhân, tàu ngầm trang bị hạt nhân

- Học bài cũ

- Đọc thêm các tài liệu tham khảo khác có liên quan

- Chuẩn bị theo những yêu cầu của thầy

Câu hỏi: Vì một thế giới hoà bình, chúng ta cần phải làm gì ?

Gợi ý: Phải làm nhiều việc: chống ma tuý, chống chiến tranh, chống khủng bố, chống HIV… đặcbiệt là ngăn chặn và xoá bỏ nguy cơ chiến tranh hạt nhân trên toàn thế giới

Trang 31

Vấn đề cấp bách đặt ra cho toàn nhân loại hiện nay là phải đấu tranh vì một thế giới hoà bình Chiếntranh hạt nhân có tác hại như thế nào ? Mỗi chúng ta cần phải làm gì để đấu tranh vì một thế giới hoà bình ?

Hôm nay, chúng ta sẽ nghiên cứu phần còn lại của văn bản “Đấu tranh cho một thế giới hoà bình”.

32’ Hoạt động 1: Hướng dẫn tìm hiểu

chi tiết văn bản

Gọi HS đọc lại đoạn 1

H: Hãy nhận xét cách mở đầu của

tác giả?

H: Những thời điểm và những con

số cụ thể được nêu ra có tác dụng

HS đọc lại đoạn 1

Mở đầu bằng một câu hỏi rồi tự trảlời bằng một thời điểm hiện tại rấtcụ thể, với những con số cụ thể,cách tính toán cụ thể, đơn giản:

Ngày 8 – 8 – 1986 50.000 đầu đạn hạt nhân tươngđương 4 tấn thuốc nổ/người –> 12lần biến mất tất cả mọi sự sống trêntrái đất + 4 hành tinh nữa + phá huỷthế cân bằng của hệ mặt trời

Tác giả muốn chứng minh chongười đọc thấy rõ và gây ấn tượngmạnh về nguy cơ khủng khiếp,hiểm hoạ kinh khủng của việc tàngtrữ kho vũ khí hạt nhân trên thếgiới ở thời điểm hiện tại – năm1986

Để gây ấn tượng mạnh hơn, tác giả

so sánh với điển tích cổ phương Tây– thần thoại Hi Lạp: thanh gươmĐa-mô-clét và dịch hạch

Thanh gươm Đa-mô-clét (điển tích

của thần thoại Hi Lạp): Đa-mô-cléttreo thanh gươm ngay phía trên đầubằng một sợi đuôi lông ngựa – Điểntích này chỉ mối đe doạ trực tiếp sựsống của con người

HS dựa vào chú thích 2 để giải

> Đây là nguy cơ khủngkhiếp, hiểm hoạ kinhkhủng của việc tàng trữkho vũ khí hạt nhân trênthế giới

Trang 32

cũng như động đất, sóng thần vừa

qua, chỉ trong một phút có thể biến

những bờ biển dài mênh mông tươi

đẹp của 5 quốc gia Nam Á thành

đống hoang tàn, cướp đi 155.000

người trong khoảnh khắc Điều

đáng nói là, không có một ngành

khoa học và công nghiệp nào có

những tiến bộ nhanh chóng, vượt

bậc như ngành công nghiệp và khoa

học nguyên từ hạt nhân từ khi nó ra

đời Nếu như những người chủ của

nó, người sáng tạo ra nó sử dụng

vào mục đích chiến tranh thì sẽ dẫn

đến hậu quả huỷ diệt tất cả Điều

đó, thật sự chưa xảy ra nhưng là

cảnh tận thế tiềm tàng trong các bệ

phóng Chỉ cần một cái ấn nút trên

bàn phím là tất cả thành cái chết và

sự huỷ diệt Tác giả muốn nhấn

mạnh rằng đây là nguy cơ, là thảm

hoạ tiềm tàng ghê gớm nhất, khủng

khiếp nhất do con người gây ra

(Nhật Bản – năm 1945) Nhưng tại

sao những cái đầu hiếu chiến nhất,

chưa dám và không dám sử dụng vũ

khí hạt nhân hàng loạt, chưa dám

gây ra cuọc chiến tranh hạt nhân

tổng lực ? Bởi lẽ, khó tránh khỏi

cảnh đôi bên cùng chết Thế giới sẽ

chỉ còn là một đống hoang tàn, mất

hết dấu vết của sự sống sau một vài

cái nhấn nút điên rồ Các nước tập

trung vào việc chạy đua tàng trữ,

phát triển vũ khí hạt nhân để đối

đầu, răn đe, thách thức nhau, dằn

mặt, hù doạ nhau mà thôi ! Nhưng

như vậy, thế giới sẽ trở thành kho

chứa thần chết, ngày càng tích tụ và

tiềm tàng hiểm hoạ Hơn nữa, cuộc

chạy đua vũ trang ấy vô cùng tốn

kém và phi lí Vậy, những tốn kém

Trang 33

Yêu cầu HS đọc đoạn 2, quan sát,

theo dõi các con số, ví dụ SGK

H: Hãy lập bảng thống kê so sánh

các lĩnh vực của đời sống xã hội với

các chi phí chuẩn bị chiến tranh hạt

Các lĩnh vực đời sống xã hội Chi phí chuẩn bị chiến tranh hạt nhân

100 tỉ USD để giải quyết những vấn đề cấp bách, cứu trợ

y tế, giáo dục cho 500 triệu trẻ em nghèo trên thế giới

Gần bằng chi phí cho 100 máy bay ném bomchiến lược B.1B và 7.000 tên lửa vượt đại châu

Kinh phí của chương trình phòng bệnh 14 năm và phòng

bệnh sốt rét cho 1 tỉ người và cứu 14 triệu trẻ em châu

Phi

Bằng giá 10 chiếc tàu sân bay Ni-mít mạng vũkhí hạt nhân của Mĩ dự định sản xuất từ 1986 –2000

Năm 1985, 575 triệu người thiếu dinh dưỡng Gần bằng kinh phí sản xuất 149 tên lửa MX

Tiền nông cụ cần thiết cho các nước nghèo trong 4 năm Bằng tiền 27 tên lửa MX

Xoá nạn mù chữ cho toàn thế giới Bằng tiền đóng 2 tàu ngầm mang vũ khí hạt

nhân

H: Qua bảng so sánh trên, có thể

rút ra kết luận gì ? Nhận xét cách

đưa dẫn chứng và so sánh của tác

giả?

GV: Đây là một sự thật hiển nhiên

mà vô cùng phi lí khiến chúng ta

không khỏi ngạc nhiên Rõ ràng

chạy đua vũ trang và chuẩn bị chiến

tranh hạt nhân là một việc làm điên

rồ, vô nhân đạo Nó tước đi khả

năng làm cho đời sống con người có

thể tốt đẹp hơn, nhất là đối với

những nước nghèo, với trẻ em Rõ

ràng, đó là việc làm đi ngược lại với

lí trí lành mạnh của con người

Yêu cầu HS đọc đoạn “Một nhà

tiểu thuyết lớn của thời đại … điểm

xuất phát của nó.”

H: Vì sao nói, chiến tranh hạt nhân

“không chỉ đi ngược lại lí trí con

Cách đưa dẫõn chứng và so sánh củatác giả thật toàn diện và cụ thể

Nhiều lĩnh vực thiết yếu và bìnhthường của đời sống xã hội đượcđối sánh với sự tốn kém của chi phícho việc chạy đua vũ trang, chuẩn

bị chiến tranh hạt nhân

HS đọc đoạn “Một nhà tiểu thuyết

lớn của thời đại … điểm xuất phát của nó.”

Chiến tranh hạt nhân không chỉ tiêudiệt con người mà còn huỷ diệt tất

> Chạy đua vũ trang và

chuẩn bị chiến tranh hạtnhân đã làm mất đi khảnăng làm cho đời sống conngười tốt đẹp hơn

- Chiến tranh hạt nhân

chẳng những đi ngược lại

lí trí con người mà còn

Trang 34

người mà còn đi ngược lại lí trí tự

GV: Sự sống của con người trên trái

đất là một quá trình tiến hoá lâu

dài Vậy mà chỉ trong tích tắc của

chiến tranh hạt nhân, tất cả lại trở

về điểm xuất phát ban đầu Mỗi

chúng ta cần nhận thức về sự phản

động của chiến tranh hạt nhân và

ngăn chặn nguy cơ ấy vì một thế

giới hoà bình

Yêu cầu HS đọc đoạn còn lại

H: Em có suy nghĩ gì trước lời cảnh

báo của Mác-két về nguy cơ huỷ

diệt sự sống vè nền văn minh trên

trái đất khi chiến tranh hạt nhân nổ

ra ?

H: Thái độ của tác giả sau khi cảnh

báo hiểm hoạ chiến tranh hạt nhân

và chạy đua vũ trang như thế nào ?

cả sự sống trên trái đất

Lí trí tự nhiên là quy luật của tựnhiên, lôgíc tất yếu của tự nhiên

Tác giả đưa ra những chứng cứ từkhoa học địa chất và cổ sinh học vềsự sống trên trái đất:

- 380 triệu năm con bướm mới cóthể bay

- 180 triệu năm bông hồng mới nở

- Hàng triệu triệu năm … trải quaquá trình tiến hoá hết sức lâu dàicủa tự nhiên con người mới hìnhthành

- Trải qua bốn kỉ địa chất con ngườimới hát hay hơn chim và chết vìyêu…

Tác giả muốn minh chứng rằng,chiến tranh hạt nhân là phản lại sựtiến hoá, phản lại quy luật pháttriển của tự nhiên

HS đọc đoạn còn lại

HS tự bộc lộ suy nghĩ của mình

Kêu gọi mọi người (chúng ta) phảiđoàn kết, xiết chặt tay nhau đấutranh vì một thế giới hoà bình

Ngăn chặn, phản đối chạy đua vũtrang, tàng trữ vũ khí hạt nhân

phản lại sự tiến hoá của tựnhiên

3 Nhiệm vụ khẩn thiết

của mỗi chúng ta.

- Đoàn kết, xiết chặt taynhau đấu tranh vì một thếgiới hoà bình

- Ngăn chặn, phản đốichạy đua vũ trang, tàng trữvũ khí hạt nhân

Trang 35

GV: Tuy nhiên, chúng ta cũng phản

đối hành động của Mĩ và môït số

nước vin vào cớ này để xâm lược

hoặc lạm quyền can thiệp sâu vào

các nước khác: I-rắc, I-ran,

CHDCND Triều Tiên …

H: Mác-két có sáng kiến gì? Em có

suy nghĩ gì về sáng kiến ấy ?

GV: Đây không chỉ là cách kết thúc

vấn đề đầy ấn tượng vì khi đã nổ ra

chiến tranh hạt nhân thì có nhà

băng nào chịu đựng nổi mà không

tan biến Nhưng cách nói đó chứng

tỏ một lần nữa sự rùng rợn, khủng

khiếp của thảm hoạ chiến tranh hạt

nhân Nếu nó xảy ra và sự lưu giữ

kí ức, bảo tồn văn hoá, văn minh

nhân loại có tầm quan trọng đến

nhường nào Thủ phạm tội ác diệt

chủng, diệt môi sinh mạng tính toàn

cầu cần phải đời đời khắc ghi và

cực lực lên án, nguyền rủa Đó

chính là ý nghĩa của vấn đề

Sáng kiến lập ngân hàng trí nhớ đểlưu giữ sau tai hoạ hạt nhân

3’ Hoạt động 2: Hướng dẫn tổng kết

H: Qua văn bản, em nhận thức được

điều gì sâu sắc về thảm hoạ chiến

tranh hạt nhân và nhiệm vụ khẩn

thiết của mỗi chúng ta?

H: Văn bản thuyết phục và hấp dẫn

người đọc bởi những yếu tố nào?

Gọi HS đọc kĩ phần Ghi nhớ, tr 21

– SGK

Nguy cơ chiến tranh hạt nhân đang

đe doạ toàn thể loài người và sựsống trên trái đất Cuộc chạy đuavũ trang vô cùng tốn kém đã cướp

đi của thế giới nhiều điều kiện đểphát triển, để loại trừ nạn đói, nạnthất học và khắc phục cho hàngtrăm triệu con người Đấu tranh chohào bình thế giới, ngăn chặn và xoábỏ nguy cơ chiến tranh hạt nhân lànhiệm vụ khẩn thiết, cấp bách củatoàn thể nhân loại

Văn bản thuyết phục và hấp dẫnngười đọc bởi lập luận chặt chẽ,chứng cứ phong phú, xác thực, cụthể và sự nhiệt tình của tác giả

HS đọc kĩ phần Ghi nhớ , tr 21 –

SGK

III Tổng kết

Trang 36

3’ Hoạt động 3: Củng cố.

H: Theo em, Gác-xi-a Mác-két đã

đấu tranh cho một thế giới hoà bình

bằng cách riêng của mình như thế

nào?

H: Vì sao văn bản được đặt tên là

“Đấu tranh cho một thế giới hoà

bình”?

Gác-xi-a Mác-két đã đấu tranh chomột thế giới hoà bình bằng cáchriêng của mình: lấy ngòi bút làm vũkhí Mác-két là một người yêu hoàbình và am hiểu sấu sắc về nhiềulĩnh vực

Mặc dù ¾ dung lượng bài viết nóivề hiểm hoạ chiến tranh hạt nhânnhững đó chính là cơ sử để khái

quát luận điểm: Nhân loại cần nổ

lực đấu tranh vì một thế giới hoà bình.

- Sưu tầm hình ảnh, tài liệu nói về các cuôïc chạy đua vũ trang, chuẩn bị chiến tranh hạt nhân trên báo,đài, truyền hình…

- Phát biểu cảm nghĩ của em sau khi học bài “Đấu tranh cho một thế giới hoà bình” của G.G Mác-két.

- Phân tích đặc sắc nội dung và nghệ thuật của văn bản

- Ôn tập các phương châm hội thoại đã học và làm bài tập tiếng Việt

- Chuẩn bị bài “Các phương châm hội thoại (tt)”.

Trang 37

1 Kiến thức: Giúp học sinh củng cố kiến thức về hai phương châm hội thoại đã học: phương châm về

lượng và phương châm về chất; nắm được nội dung phương châm quan hệ, phương châm cách thức và phươngchâm lịch sự

2 Kĩ năng : Biết vận dụng các phương châm hội thoại trong giao tiếp xã hội.

3 Thái độ : Biết giữ gìn sự trong sáng của tiếngViệt.

II Chuẩn bị.

- Soạn giáo án

- Bảng phụ

- Học bài cũ và làm bài tập

1 Oån định lớp : ( 1’) Kiểm tra sĩ số

Câu hỏi:

Trình bày khái niệm phương châm về lượng, phương châm về chất ?

Giải thích thành ngữ: nói có sách, mách có chứng; hứa hươu, hứa vượn

Các thành ngữ đó liên quan đến phương châm hội thoại nào ?

Nói có sách, mách có chứng: nói có căn cứ chắc chắn.

Hứa hươu hứa vượn: hứa hẹn một cách vô trách nhiệm, không thực hiện.

Các thành ngữ trên liên quan đến phương châm về chất

Ở tiết trước, các em đã tìm hiểu 2 phương châm hội thoại: phương châm về chất và phương châm vềlượng Hôm nay, các em sẽ được làm quen với các phương châm hội thoại còn lại

Trang 38

Tg Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung

6’ Hoạt động 1: Hình thành khái niệm

phương châm quan hệ

H: Thành ngữ “Ôâng nói gà, bà nói

vịt” dùng để chỉ tình huống hội thoại

như thế nào ?

H: Điều gì sẽ xảy ra khi “ông nói gà,

bà nói vịt” ?

H: Có thể rút ra bài học gì về giao

tiếp từ tình huống trên ?

GV chỉ định HS đọc rõ, chậm Ghi

nhớ, tr 21 – SGK

Đó là tình huống hội thoại màmỗi người nói về một đề tài khácnhau

Người nói và người nghe khônghiểu nhau, không tiếp tục giaotiếp với nhau được

Khi giao tiếp, cần nói đúng vàođề tài giao tiếp , tránh nói lạc đề

HS đọc rõ, chậm Ghi nhớ SGK

I Phương châm quan hệ

1 Ví dụ 1:

“Ôâng nói gà, bà nói vịt”:

mỗi người nói một đề tàikhác nhau

2 Ghi nhớ:

Khi giao tiếp, cần nói đúngvào đề tài giao tiếp , tránh

nói lạc đề.

phương châm cách thức.

H: Giải nghĩa hai thành ngữ: “dây cà

ra dây muống” và “lúng búng như

ngậm hột thị” ?

H: Những cách nói đó ảnh hưởng đến

giao tiếp ra sao?

H: Qua đó, có thể rút ra bài học gì

khi giao tiếp ?

H: Câu văn: “Tôi đồng ý với những

nhận định về truyện ngắn của ông

ấy.” có thể hiểu theo mấy cách ?

GV: Cách hiểu tuỳ thuộc vào việc

xác định tổ hợp từ “của ông ấy” bổ

nghĩa cho từ ngữ nào (nhận định /

truyện ngắn)

H: Để người nghe không hiểu lầm,

cần phải nói như thế nào?

Dây cà ra dây muống: nói dài

dòng, rườm rà

Lúng búng như ngậm hột thị: nói

ấp úng, không thoát ý, khôngrành mạch

- Người nghe không hiểu hoặchiểu sai lạc ý của người nói

- Người nghe bị ức chế, không cóthiện cảm với người nói

Khi giao tiếp, cầøn chú ý nói ngắngọn, rành mạch

Có 2 cách hiểu:

Cách 1: Tôi đồng ý với nhữngnhận định của ông ấy

Cách 2: Tôi đồng ý với nhữngtruyện ngắn của ông ấy

tránh nói mơ hồ

Có thể diễn đạt lại:

- Tôi đồng ý với những nhận định

II Phương châm cách thức.

1 Ví dụ:

Dây cà ra dây muống: nói

dài dòng, rườm rà

Lúng búng như ngậm hột thị: nói ấp úng, không thoát

ý, không rành mạch

Trang 39

H: Trong giao tiếp, cần tuân thủ điều

gì?

Chỉ định 1 học sinh đọc chậm, rõ Ghi

nhớ, tr 21 – SGK

của ông ấy về truyện ngắn.

- Tôi đồng ý với những truyện ngắn của ông ấy.

Khi giao tiếp, tránh cách nói mơhồ

Học sinh đọc chậm, rõ Ghi nhớ

SGK 2 Ghi nhớ:Khi giao tiếp, cần chú ý nói

ngắn gọn, rành mạch; tránhcách nói mơ hồ

5’ Hoạt động 3: Hình thành khái niệm

phương châm lịch sự.

Gọi học sinh đọc truyện “Người ăn

xin” (Tr.22 - SGK).

H: Vì sao người ăn xin và cậu bé

trong truyện đều cảm thấy mình đã

nhận được từ người kia một cái gì đó?

H: Em rút ra được bài học gì từ câu

chuyện này?

Chỉ định 1 HS đọc chậm, rõ Ghi nhớ,

tr 23 – SGK

Đọc truyện “Người ăn xin”.

Cả hai người đều cảm nhận đượcsự chân thành và tôn trọng lẫnnhau

Khi giao tiếp cần tôn trọng ngườiđối thoại, không phân biệt giàu –nghèo, sang – hèn…

Học sinh đọc chậm, rõ Ghi nhớ tr.

16’ Hoạt động 4: Hướng dẫn luyện tập

Gọi HS đọc bài tập 1

H: Xác định yêu cầu bài tập 1.

H: Tìm một số câu ca dao, tục ngữ có

nội dung tương tự

HS đọc yêu cầu bài tập 1

HS xác định yêu cầu bài tập

HS làm bài tập

Những câu ca dao, tục ngữ có nộidung tương tự:

- Chó ba quanh mới nằm, người

ba năm mới nói.

- Một lời nói quan tiền thúng thóc Một lời nói dùi đục cẳng tay.

- Một điều nhịn, chín điều lành.

- Chim khôn kêu tiếng rảnh rang Người khôn nói tiếng dịu dàng dễ

IV Luyện tập

1 Qua những câu tục ngữ,

ca dao trên; cha ông muốnkhuyên dạy chúng ta:

- Suy nghĩ, lựa chọn ngônngữ khi giao tiếp

- Có thái độ tôn trọng, lịchsự với người đối thoại

Trang 40

Gọi HS đọc yêu cầu bài tập 2.

H: Phép tu từ từ vựng nào liên quan

đến phương châm lịch sự? Cho ví dụ

Gọi HS đọc yêu cầu bài tập 3

GV yêu cầu HS làm bài tập

Gọi HS đọc yêu cầu bài tập 4

GV yêu cầu HS làm bài tập

Cũng được lời nói cho nguôi tấm

lòng …

HS yêu cầu bài tập 2

Phép tu từ từ vựng liên quan đến

phương châm lịch sự là nói giảm

nói tránh.

Vd: - Chị cũng có duyên !

- Ông không được khoẻ lắm !

- Bạn hát cũng không đến nỗi nào!

- Anh ấy đang phong độ thế mà đã

ra đi rồi ư ?

Chọn từ thích hợp điền vào chỗtrống

a nói mát.

b nói hớt.

c nói móc.

d nói leo.

e nói ra đầu ra đũa.

Câu a, b, c, d liên quan đếnphương châm lịch sự

Câu e liên quan đến phươngchâm cách thức

Vận dụng phương châm hội thoại,giải thích tại sao khi nói đôi khingười ta dùng cách nói như:

a Nhân tiện đây xin hỏi: được sửdụng khi người nói chuẩn bị vàomột vấn đề mà không thuộc đềtài hai người đang trao đổi Ngườinói muốn tuân thủ phương châmquan hệ

b Cực chẳng đã tôi phải nói,…

được sử dụng khi người nói vì một

lí do nào đó mà khi nói có thểđụng chạm tới thể diện người đốithoại mình Người nói muốn tuânthủ phương châm lịch sự

2 Phép tu từ từ vựng liên

quan đến phương châm lịch

sự là nói giảm nói tránh.

3 Chọn từ thích hợp điền

vào chỗ trống

a nói mát.

b nói hớt.

c nói móc.

d nói leo.

e nói ra đầu ra đũa.

Câu a, b, c, d liên quan đếnphương châm lịch sự

Câu e liên quan đếnphương châm cách thức

4 Vận dụng phương châm

hội thoại, giải thích tại saokhi nói đôi khi người tadùng cách nói như:

a Nhân tiện đây xin hỏi:được sử dụng khi người nóichuẩn bị vào một vấn đềmà không thuộc đề tài haingười đang trao đổi Ngườinói muốn tuân thủ phươngchâm quan hệ

b Cực chẳng đã tôi phảinói,… được sử dụng khingười nói vì một lí do nàođó mà khi nói có thể đụngchạm tới thể diện người đốithoại mình Người nóimuốn tuân thủ phương

Tiêu đề	Giáo án Ngữ văn 9
Tác giả	Lê Anh Trả
Người hướng dẫn	GV: Hoaứng Minh
Trường học	Trường THCS Cẩm Nhượng
Chuyên ngành	Ngữ văn
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	2009 - 2010
Thành phố	Hà Tĩnh

Định dạng
Số trang	246
Dung lượng	2,36 MB