bai 5 huyệt chi trên dưới

Xích trạch- Vị trí: Trên nếp gấp khuỷu tay, sát bờ ngoài gân cơ nhị đầu - Tác dụng:Đau khớp khuỷu, hạn chế vận động khớp khuỷu TD toàn thân: Ho, hen, khó thở Châm: xiên hoặc thẳng 0,7-1

CÁC HUYỆT VÙNG CHI TRÊN

VÀ CHI DƯỚI

Ths.BSNT Đinh Đăng Tuệ

CÁC HUYỆT CHI TRÊN, CHI DƯỚI

Mục tiêu:

Kể được vị trí, tác dụng điều trị, cách châm các huyệt chi trên,

A CÁC HUYỆT VÙNG CHI TRÊN

 Hạ sốt (Các huyệt mặt ngoài cẳng tay)

 Mất ngủ, rối loạn TK tim, ho hen, nôn mửa, cơn đau nội tạng (Các huyệt mặt trong cẳng tay)

II Kỹ thuật châm

Tùy từng vị trí huyệt

 Các huyệt đầu ngón tay châm nông 2mm.

III Vị trí và tác dụng các huyệt thường dùng

1 Kiên ngung:

 Vị trí: Dang tay ra 90 độ, chỗ lõm trước ngoài mỏm

cùng vai (chính giữa phần trên cơ delta) Tác dụng: đau khớp vai, hạn chế vận động khớp vai

 Cách châm: Xiên, 0.5-0.7 thốn.

2 Khúc trì

Vị trí: Gấp khuỷu tay 90 độ, tận cùng đầu ngoài nếp gấp khuỷu tay, giữa

khối cơ trên lồi cầu.

 Tác dụng:

+ Tại chỗ: Đau khớp khuỷu, liệt chi trên

+ Toàn thân: Đau họng, sốt, cảm mạo, ho, hen phế quản

Cách châm: Thẳng 0.8-1.5 thốn

3 Thủ tam lý

Vị trí: Từ Khúc trì đo xuống 2 thốn trên con đường từ K.trì đến Dương khê.

Tác dụng:

+ Tại chỗ: đau khớp khuỷu, liệt chi trên.

+ Toàn thân: Đau bụng, nôn mửa, dị ứng

- Cách châm: Thẳng 0.5-1 thốn

4 Xích trạch

- Vị trí: Trên nếp gấp khuỷu tay, sát bờ ngoài gân cơ nhị đầu

- Tác dụng:Đau khớp khuỷu, hạn chế vận động khớp khuỷu

TD toàn thân: Ho, hen, khó thở

Châm: xiên hoặc thẳng 0,7-1 thốn

6 Thiếu hải

- Vị trí: Gấp khuỷu tay, huyệt ở tận cùng đầu trong nếp gấp khuỷu

tay.

Tác dụng:

+ Tại chỗ: đau khớp khuỷu, tổn thương TK trụ

+ Toàn thân: Đau vùng tim, hoa mắt chóng mặt.

Cách châm: Xiên, 0.5-0.7 thốn.

7 Tiểu hải

- Vị trí: Trên rãnh ròng rọc khuỷu tay, nơi có dây TK trụ đi qua.

Tác dụng:

+ Tại chỗ:đau khớp khuỷu, tổn thương TK trụ

+ Toàn thân: Đau cổ, vai gáy, sốt cao, nhức đầu.

Cách châm: Xiên, 0.3-0.5 thốn.

8 Nội quan

- Vị trí:Từ lằn chỉ cổ tay đo lên 2 thốn, huyệt giữa gân

cơ gan tay dài và gấp chung các ngón

+ Tại chỗ: đau khớp cổ tay, TT TK giữa

+ Toàn thân: Đau đầu, ù tai

10 Dương trì:

- Vị trí: Chỗ lõm trên nếp lằn mu cổ tay, phia ngoài gân cơ duỗi chung

Tác dụng:

+ Tại chỗ: đau khớp cổ tay

+ Toàn thân: Ù tai, điếc tai, sốt.

+ Tại chỗ: đau khớp cổ tay

+ Toàn thân: Đau dạ dày, nôn mửa, đau vùng trước tim, sốt, khó thở.

Cách châm: Xiên, 0.3-0.5 thốn.

12 Thái uyên

- Vị trí:Trên lằn chỉ cổ tay, phía ngoài mạch quay.

Tác dụng:

+ Tại chỗ: đau khớp cổ tay, TK quay

+ Toàn thân: Ho, hen suyễn, khó thở, viêm họng.

Cách châm: Châm Xiên 0.2-0.3 thốn.

13 Thần môn

- Vị trí: Đầu trong nếp lằn chỉ cổ tay, huyệt nằm ở khe giữa đầu dưới xương trụ và xương đậu.

Tác dụng:

+ Tại chỗ: Đau khớp cổ tay

+ Toàn thân: Đau vùng tim, hoa mắt chóng mặt Mất ngủ.

14 Hợp cốc

- Vị trí: Nằm ở kẽ xương đốt bàn tay 1 và 2 ở trên cơ liên cốt mu tay 1, phía dưới trong

xương đốt bàn tay 2.

Hoặc: Đặt nếp gấp đốt 2 ngón tay cái bên này lên kẽ ngón cái và ngón trỏ bàn tay bên kia, đầu ngón tay cái là huyệt (hơi lệch về phía ngón trỏ).

Tác dụng:

+ Tại chỗ: đau k cổ tay, bàn ngón tay

+ Toàn thân: Đau răng, viêm mũi, ù điếc tai cơ năng, cảm mạo, đau bụng, táo bón, liệt VII ngoại biên, liệt dây V, sốt cao.

Cách châm: Thẳng, 0.5-0.7 thốn.

16 Bát tà

Vị trí: Chỗ tận cùng các nếp gấp của 2 ngón tay phía mu tay, mỗi bàn tay có 4 huyệt.

Tác dụng:

+ Tại chỗ: đau, tê bàn ngón tay

+ Toàn thân: Đau răng

Cách châm: châm thẳng 0.2 thốn

17 Thập tuyên

Vị trí: Ở điểm giữa 10 đầu ngón tay, cách bờ

tự do móng tay 2mm về phía gan tay.

Tác dụng: Sốt cao, co giật, hôn mê

Cách châm: Chích nặn máu

B CÁC HUYỆT VÙNG CHI DƯỚI

I Chỉ định điều trị

 Tại chỗ:

+ Đau TK: Đùi, hông to

+ Đau khớp: Háng, gối, cổ chân, bàn chân

 Toàn thân:

+ Bệnh về bộ máy sinh dục tiết niệu

+ Nhức đầu, mất ngủ, tăng huyết áp.

II Kỹ thuật châm

III Vị trí và tác dụng các huyệt thường dùng

1 Hoàn khiêu:

 Vị trí: Nằm nghiêng, co chân trên, duỗi

chân dưới, huyệt ở chỗ lõm sau ngoài mấu chuyển lớn xương đùi, trên cơ

mông to.

 Tác dụng:

+ Tại chỗ: đau TK tọa

+ Toàn thân: Đau lưng, liệt ½ người

- Cách châm: Thẳng 1.5-2.5 thốn.

3 Huyết hải

Vị trí: Gấp đầu gối, từ điểm giữa bờ trên xương bánh chè

đo lên 1 thốn, vào trong 2 thốn

Tác dụng:

+ Tại chỗ: đau khớp gối, liệt chi dưới, liệt ½ người.

+ Toàn thân: Kinh nguyệt không đều, rong kinh, rong huyết, ngứa, dị ứng

Cách châm: Xiên 0.5-1.2 thốn

4 Lương khâu

Vị trí: Gấp đầu gối, từ điểm giữa bờ trên xương bánh chè

đo lên 2 thốn, ra ngoài 1 thốn.

Tác dụng:

+ Tại chỗ: đau khớp gối, liệt chi dưới

+ Toàn thân: Cắt cơn đau dạ dày

6 Tam âm giao

Vị trí: từ lồi cao mắt cá trong xương chày đo lên 3 thốn, đo ra sau 1 khoát ngón tay trỏ.

Tác dụng: đau khớp cổ chân, liệt nửa người,

TDTT: mất ngủủ̉, rong kinh, rong huyết,, đái dầm, bí đái…

Châm thẳng

Không châm cho PN có thai

7 Ủy trung

Vị trí: Điểm giữa nếp lằn khoeo chân

Tác dụng:

+ Tại chỗ: đau khớp gối

+ Toàn thân: đau nửa người dưới

+ Tại chỗ: đau khớp gối, TT TK mác

+ Toàn thân: Đau dạ dày, ỉa chảy, nôn mửa, viêm tuyến

vú, sốt, cường tráng cơ thể.

9 Dương lăng tuyền

Vị trí: Ở chỗ lõm phía trước đầu trên giữa xương chày và xương mác, phía trên ngoài huyệt túc tam lý 1 thốn.

Tác dụng:

+ Tại chỗ: đau khớp gối, liệt chi dưới, TT TK mác

+ Toàn thân: thư cân

Cách châm: Thẳng 0.5-1 thốn

10 Âm lăng tuyền

VT: Vuốt dọc xương chày tới góc tạo ngành ngang là huyệt TD: đau, hạn chế VĐ khớp gối, liệt chi dưới

TDTT: Bổ âm

Châm: thẳng 0,7-1 thốn

12 Huyền chung (tuyệt cốt)

Vị trí: từ lồi cao mắt cá ngoài đo lên 3 thốn trên đường nối từ huyệt Dương lăng tuyền đến lồi cao mắt cá ngoài.

Tác dụng: đau khớp cổ chân

TDTT: chủ cốt tủy,

Châm thẳng

13 Thái khê

Vị trí: Từ lồi cao mắt cá trong xương chày đo ngang

ra sau 0.5 thốn.

Tác dụng:

+ Tại chỗ: đau khớp cổ chân

+ Toàn thân: (bổ thận âm)Đau răng, đau họng, ù tai, khó thở, hen, liệt dương, đau lưng.

15 Thái xung

Vị trí: Từ kẽ ngón 1-2 đo lên trên 2 thốn về phía mu chân.

Tác dụng:

+ Tại chỗ: đau khớp bàn ngón chân

+ Toàn thân: ( tả can dương) Bí đái, đái máu, đau tinh hoàn, viêm màng tiếp hợp, động kinh, mất ngủ, rong kinh, tăng huyết áp, đau mạn sườn.

Cách châm:Xiên, 0.5 thốn

16 Thương khâu

Vị trí: Chỗ trũng đầu trước dưới mắt cá trong xương chày.

Tác dụng:

+ Tại chỗ: đau khớp cổ chân

+ Toàn thân: Đau bụng vùng hạ vị, đầy bụng, đau lưỡi.

17 Nội đình

Vị trí: Kẽ ngón chân 2-3 đo lên ½ thốn về phía mu chân.

Tác dụng:

+ Tại chỗ: đau khớp bàn ngón chân

+ Toàn thân: Đau răng hàm dưới, chảy máu cam, liết VII ngoại biên, sốt cao, đau bụng