CHỦ đề KHÍ hậu VIỆT NAM

Tuần: 28,29CHỦ ĐỀ: KHÍ HẬU VIỆT NAMNS: 00002020Tiết: 36,37,38ND: 00002020I. LÍ DO CHỌN CHỦ ĐỀ: Nhằm sắp xếp lại nội dung kiến thức khí hậu Việt Nam trong SGK địa lí 8 để học sinh dễ hiểu hơn.II. NỘI DUNG CHỦ ĐỀ: Khí hậu Việt Nam.III. MỤC TIÊU CỦA CHỦ ĐỀ: 1. Kiến thức : 1.1. Trình bày và giải thích được đặc điểm chung của khí hậu Việt Nam. Nhiệt đới gió mùa ẩm. Phân hoá đa dạng theo không gian và thời gian.+ Theo không gian: sự khác biệt về khí hậu, thời tiết của các miền.+ Theo thời gian: những nét đặc trưng về khí hậu và thời tiết của hai mùa. Biến động thất thường. 1.2. Nêu được những thuận lợi và khó khăn do khí hậu mang lại đối với đời sống và sản xuất ở Việt Nam.2. Kĩ năng Sử dụng bản đồ khí hậu Việt Nam hoặc Atlat Địa lí Việt Nam để hiểu và trình bày một số đặc điểm của khí hậu nước ta và của mỗi miền. Phân tích bảng số liệu về nhiệt độ và lượng mưa của một số địa điểm (Hà Nội, Huế, TP. Hồ Chí Minh) để hiểu rõ sự khác nhau về khí hậu của các miền.3. Thái độ: Bảo vệ môi trường, tích cực phòng chống thiên tai,...4. Năng lực được hình thành: Năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực giao tiếp.... Năng lực sử dụng bảng số liệu, bản đồ...IV. CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS :1. Giáo viên: Bản đồ khí hậu Việt Nam. Bảng số liệu SGK.2. Học sinh: SGK, vở ghi, Atlat địa lí Việt Nam, bảng nhóm.V. MÔ TẢ CÁC MỨC ĐỘ NHẬN THỨC, KĨ NĂNG:Nội dungNhận biếtThông hiểuVận dụng thấpVận dụng caoNhiệt đới gió mùa ẩm.Nêu được biểu hiện của tính chất nhiệt đới; tính chất gió mùa; tính chất ẩm.Giải thích được vì sao khí hậu nước ta có khí hậu nhiệt đới gió mùa ẩm. So sánh được sự khác nhau giữa hai mùa gió. Rút ra được nét độc đáo của khí hậu nước ta. Phân tích bảng số liệu về nhiệt độ và lượng mưa. Giải thích được một số câu ca dao, tục ngữ,…nói về thời tiết, khí hậu nước ta.Phân hoá đa dạng Nêu được biểu hiện khí hậu phân hóa theo không gian và thời gian.Giải thích được vì sao có sự phân hóa theo không gian và thời gian.Phân tích được ảnh hưởng của khí hậu đến địa hình và sông ngòi ở nước ta. Phân tích nhiệt độ và lượng mưa qua bảng số liệu ở các địa điểm khác nhau và rút ra nhận xét, giải thích.Biến động thất thường Nêu được những biểu hiện thất thường của khí hậu nước ta. Giải thích được vì sao khí hậu nước ta thất thường.Thuận lợi và khó khăn do khí hậu mang lại.Nêu được những thuận lợi và khó khăn do khí hậu mang lại đối với đời sống và sản xuất ở Việt Nam. Nêu được một số biện pháp phòng chống thiên tai ở địa phương.VI. CÂU HỎI:1 Nhận biết:Câu 1. Chứng minh rằng khí hậu nước ta là khí hậu nhiệt đới gió mùa ẩm. Câu 2. Đặc điểm chung của khí hậu nước ta là gì?Câu 3. Khí hậu Việt Nam đa dạng và thất thường thể hiện như thế nào? Câu 4. Nước ta có mấy mùa khí hậu? Nêu đặc trưng từng mùa khí hậu ở nước ta?2 Thông hiểu:Câu 1. Giải thích tính chất nhiệt đới gió mùa ẩm của khí hậu nước ta?Câu 2. Các nhân tố làm cho thời tiết khí hậu nước ta phân hóa đa dạng.Câu 3. Nguyên nhân nào làm cho khí hậu nước ta đa dạng và thất thường?Câu 4. Tại sao nước ta có khí hậu gió mùa ?Câu 5. Khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa có thuận lợi và khó khăn gì cho sự phát triển kinh tế xã hội?3 Vận dụng cấp độ thấp:Câu 1. Nét độc đáo của khí hậu nước ta được thể hiện ở những đặc điểm nào?Câu 2. Trong mùa gió Đông Bắc khí hậu Bắc Bộ, Trung Bộ, Nam bộ có đặc điểm gì giống nhau không? Vì sao?Câu 3. Phân tích ảnh hưởng của khí hậu đến địa hình và sông ngòi của Việt Nam?Câu 4. Dựa vào bảng số liệu sau, hãy nhận xét và giải thích về sự thay đổi nhiệt độ từ Bắc vào Nam của nước ta.Địa điểmLạng SơnHà NộiHuếĐà NẵngTP Hồ Chí MinhNhiệt độ trung bình năm (0C)21,223,525,125,727,1Câu 5. Cho bảng số liệu:Nhiệt độ trung bình tháng tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh (0C) ThángĐịa điểm123456789101112Hà Nội16,417,020,223,727,328,828,928,227,224,621,418,2Tp Hồ Chí Minh25,826,727,928,928,327,527,127,126,826,726,425,7(SGK Địa lý 8, trang 110, NXBGD 2010)a. Trình bày sự khác biệt trong chế độ nhiệt của 2 địa điểm trên.b. Giải thích vì sao có sự khác biệt đó?4 Vận dụng cấp độ cao:Câu 1. Trong bài hát Sợi nhớ sợi thương của Phan Huỳnh Điểu có câu:“Trường Sơn Đông, Trường Sơn Tây.Bên nắng đốt bên mưa quây „ Bằng kiến thức địa lí em đã học, hãy giải thích câu hát trên.VII. TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP:A Hoạt động khởi động: 1. Mục tiêu: HS huy động hiểu biết của mình để giải thích câu thơ nói về khí hậu nước ta.2. Phương pháp kĩ thuật: Vấn đáp3. Phương tiện dạy học: Câu thơ4. Hình thức tổ chức: cá nhân5. Các bước hoạt động:Bước 1: Giáo viên giao nhiệm vụTrong một bài thơ có câu:“… Trường Sơn đông nắng, tây mưa Ai chưa đến đó như chưa hiểu mình.”Hãy cho biết đó là hiện tượng thời tiết gì? Nêu phạm vi, thời gian hoạt động hiện tuợng đó ở nước ta ?Bước 2: Học sinh nhận nhiệm vụBước 3: Học sinh trả lờiBước 4: Giáo viên dẫn vào bàiB.HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚIHOẠT ĐỘNG 1. Tính chất nhiệt đới gió mùa ẩm.1. MT: Nêu được những biểu hiện về tính chất nhiệt đới gió mùa ẩm của khí hậu nước ta.2. Phương phápKĩ thuật dạy học: Sử dụng sách giáo khoa, hợp tác.3. Hình thức tổ chức: nhómHOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HSNỘI DUNG Bước 1: Giao nhiệm vụ. Yêu cầu học sinh đọc thông tin trong SGK và thảo luận nhóm.+ Nhóm 1: Nêu những biểu hiện về tính chất nhiệt đới?+ Nhóm 2: Nêu những biểu hiện về tính chất gió mùa?+ Nhóm 3: Nêu những biểu hiện về tính chất ẩm?Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ, trao đổi kết quả làm việc và ghi vào bảng nhóm. Trong quá trình HS làm việc, GV phải quan sát, theo dõi, hỗ trợ,…Bước 3: Trình bày trước lớp, các HS khác nhận xét, bổ sung.Bước 4: GV nhận xét, bổ sung và chuẩn kiến thức. GV mở rộng thêm cho học sinh khá, giỏi: Vì sao khí hậu nước ta mang tính chất nhiệt đới gió mùa ẩm? Nước ta nằm hoàn toàn trong vành đai nhiệt đới của nửa cầu Bắc, có nhiệt độ cao, càng vào nam càng giáp xích đạo, nên nhiệt độ tăng dần Mùa đông chịu ảnh hưởng của khối khí lục địa lạnh, khô từ phương Bắc tràn xuống. Mùa hạ chịu ảnh hưởng của khối khí đại dương nóng, ẩm từ phương Nam thổi lên. Địa hình kéo dài và hẹp ngang, đường bờ biển dài, khúc khuỷu, dải đồng bằng thấp phân bố ở phía Đông làm cho gió biển và hơi nước vào sâu trong đất liền, tạo điều kiện gây mưa lớn và độ ẩm không khí cao.1. Khí hậu nước ta mang tính chất nhiệt đới gió mùa ẩm.a. Tính chất nhiệt đới.+ Bình quân 1m2 lãnh thổ nhận được trên một triệu kilôcalo trong một năm. + Số giờ nắng đạt từ 1400 đến 3000 giờ trong một năm. + Nhiệt độ không khí trung bình năm của tất cả các địa phương đều trên 210C. Tăng dần từ Bắc vào Nam. Tính chất gió mùa:+ Khí hậu chia thành 2 mùa rõ rệt phù hợp với hai mùa gió. Tính chất ẩm:+ Lượng mưa trung bình năm đạt từ 1500mm 2000mm. + Độ ẩm của không khí cao (trên 80%.)

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ……

TRƯỜNG THCS …………

GIÁO ÁN DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ

CHỦ ĐỀ: KHÍ HẬU VIỆT NAM (3 tiết)

Thời gian thực hiện: Tuần 28 đến tuần 29 (từ ngày …/… đến

I

LÍ DO CHỌN CHỦ ĐỀ:

- Nhằm sắp xếp lại nội dung kiến thức khí hậu Việt Nam trong SGK địa lí 8 để học sinh dễ hiểu hơn

II NỘI DUNG CHỦ ĐỀ:

- Khí hậu Việt Nam

III MỤC TIÊU CỦA CHỦ ĐỀ:

1 Kiến thức :

1.1 Trình bày và giải thích được đặc điểm chung của khí hậu Việt Nam.

- Nhiệt đới gió mùa ẩm

- Phân hoá đa dạng theo không gian và thời gian

+ Theo không gian: sự khác biệt về khí hậu, thời tiết của các miền

+ Theo thời gian: những nét đặc trưng về khí hậu và thời tiết của hai mùa

- Biến động thất thường

1.2 Nêu được những thuận lợi và khó khăn do khí hậu mang lại đối với đời sống

và sản xuất ở Việt Nam.

2 Kĩ năng

- Sử dụng bản đồ khí hậu Việt Nam hoặc Atlat Địa lí Việt Nam để hiểu và trình bày một số đặc điểm của khí hậu nước ta và của mỗi miền

- Phân tích bảng số liệu về nhiệt độ và lượng mưa của một số địa điểm (Hà Nội, Huế,

TP Hồ Chí Minh) để hiểu rõ sự khác nhau về khí hậu của các miền

Giải thích được vì sao khí hậu nước

ta có khí hậu nhiệt đới gió mùa ẩm

- So sánh được sự khác nhau giữa hai mùa gió

- Rút ra được nét độc đáo củakhí hậu nước ta

- Phân tích bảng số liệu

về nhiệt độ và lượng mưa

- Giải thích được một số câu ca dao, tụcngữ,…nói về thời tiết, khí hậu nước ta

Phân hoá đa

dạng

- Nêu được biểu hiện khí hậu phân hóa

Giải thích được vì sao

có sự phân

Phân tích được ảnh hưởng của khí hậu đến địa

- Phân tích nhiệt độ và lượng mưa

theo không gian và thời gian.

hóa theo không gian vàthời gian

hình và sông ngòi ở nước ta

qua bảng số liệu ở các địa điểm khác nhau và rút ra nhận xét, giải thích

Biến động

thất thường

- Nêu được những biểu hiện thất thường của khí hậu nước ta

- Giải thích được vì sao khí hậu nước

ta thất thường

- Nêu được một số biện pháp phòng chống thiên tai

ở địa phương

VI CÂU HỎI:

1/ Nhận biết:

Câu 1 Chứng minh rằng khí hậu nước ta là khí hậu nhiệt đới gió mùa ẩm

Câu 2 Đặc điểm chung của khí hậu nước ta là gì?

Câu 3 Khí hậu Việt Nam đa dạng và thất thường thể hiện như thế nào?

Câu 4 Nước ta có mấy mùa khí hậu? Nêu đặc trưng từng mùa khí hậu ở nước ta?

2/ Thông hiểu:

Câu 1 Giải thích tính chất nhiệt đới gió mùa ẩm của khí hậu nước ta?

Câu 2 Các nhân tố làm cho thời tiết khí hậu nước ta phân hóa đa dạng

Câu 3 Nguyên nhân nào làm cho khí hậu nước ta đa dạng và thất thường?

Câu 4 Tại sao nước ta có khí hậu gió mùa ?

Câu 5 Khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa có thuận lợi và khó khăn gì cho sự phát triển kinh tế xã hội?

3/ Vận dụng cấp độ thấp:

Câu 1 Nét độc đáo của khí hậu nước ta được thể hiện ở những đặc điểm nào?

Câu 2 Trong mùa gió Đông Bắc khí hậu Bắc Bộ, Trung Bộ, Nam bộ có đặc điểm gì giống nhau không? Vì sao?

Câu 3 Phân tích ảnh hưởng của khí hậu đến địa hình và sông ngòi của Việt Nam?Câu 4 D a v o b ng s li u sau, hãy nh n xét v gi i thích v s thay ố liệu sau, hãy nhận xét và giải thích về sự thay đổi nhiệt ệu sau, hãy nhận xét và giải thích về sự thay đổi nhiệt ận xét và giải thích về sự thay đổi nhiệt ề sự thay đổi nhiệt đổi nhiệti nhi tệu sau, hãy nhận xét và giải thích về sự thay đổi nhiệt

t B c v o Nam c a n c ta

độ từ Bắc vào Nam của nước ta ừ Bắc vào Nam của nước ta ắc vào Nam của nước ta ủa nước ta ước ta

Nhiệt độ

Câu 5 Cho bảng số liệu:

Nhiệt độ trung bình tháng tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh (0C)

a Trình bày sự khác biệt trong chế độ nhiệt của 2 địa điểm trên.

b Giải thích vì sao có sự khác biệt đó?

4/ Vận dụng cấp độ cao:

Câu 1 Trong bài hát "Sợi nhớ sợi thương" của Phan Huỳnh Điểu có câu:

“Trường Sơn Đông, Trường Sơn Tây

Bên nắng đốt bên mưa quây „ Bằng kiến thức địa lí em đã học, hãy giải thích câu hát trên

Bước 1: Giáo viên giao nhiệm vụ

Trong một bài thơ có câu:

“… Trường Sơn đông nắng, tây mưa

Ai chưa đến đó như chưa hiểu mình.”

Hãy cho biết đó là hiện tượng thời tiết gì? Nêu phạm vi, thời gian hoạt động hiện

tuợng đó ở nước ta ?

Bước 2: Học sinh nhận nhiệm vụ

Bước 3: Học sinh trả lời

Bước 4: Giáo viên dẫn vào bài

B HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI

HOẠT ĐỘNG 1 Tính chất nhiệt đới gió mùa ẩm.

1 MT: Nêu được những biểu hiện về tính chất nhiệt đới gió mùa ẩm của khí hậu

nước ta

2 Phương pháp/Kĩ thuật dạy học: Sử dụng sách giáo khoa, hợp tác.

3 Hình thức tổ chức: nhóm

- Bước 1: Giao nhiệm vụ Yêu cầu học sinh

đọc thông tin trong SGK và thảo luận nhóm

+ Nhóm 1: Nêu những biểu hiện về tính chất nhiệt

đới?

+ Nhóm 2: Nêu những biểu hiện về tính chất gió

mùa?

+ Nhóm 3: Nêu những biểu hiện về tính chất ẩm?

1 Khí hậu nước ta mang tính chất nhiệt đới gió mùa ẩm.

a Tính chất nhiệt đới.

+ Bình quân 1m2 lãnh thổ nhận được trên một triệu kilôcalo trong một năm + Số giờ nắng đạt từ 1400 đến

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ, trao đổi kết quả

làm việc và ghi vào bảng nhóm Trong quá trình

HS làm việc, GV phải quan sát, theo dõi, hỗ trợ,…

Bước 3: Trình bày trước lớp, các HS khác nhận xét,

bổ sung

Bước 4: GV nhận xét, bổ sung và chuẩn kiến thức

- GV mở rộng thêm cho học sinh khá, giỏi: Vì sao

khí hậu nước ta mang tính chất nhiệt đới gió mùa

ẩm?

- Nước ta nằm hoàn toàn trong vành đai nhiệt đới

của nửa cầu Bắc, có nhiệt độ cao, càng vào nam

càng giáp xích đạo, nên nhiệt độ tăng dần

- Mùa đông chịu ảnh hưởng của khối khí lục địa

lạnh, khô từ phương Bắc tràn xuống

- Mùa hạ chịu ảnh hưởng của khối khí đại dương

nóng, ẩm từ phương Nam thổi lên

- Địa hình kéo dài và hẹp ngang, đường bờ biển

dài, khúc khuỷu, dải đồng bằng thấp phân bố ở phía

Đông làm cho gió biển và hơi nước vào sâu trong

đất liền, tạo điều kiện gây mưa lớn và độ ẩm không

khí cao

3000 giờ trong một năm + Nhiệt độ không khí trung bình năm của tất cả các địa phương đều trên 210C Tăng dần từ Bắc vào Nam

HOẠT ĐỘNG 2 Khí hậu nước ta phân hóa đa dạng theo không gian và thời gian.

HOẠT ĐỘNG 2.1 Khí hậu nước ta phân hóa theo không gian từ Bắc vào Nam

và từ Đông sang Tây.

1 MT: Nêu được những biểu hiện về sự phân hóa theo không gian của khí hậu nước

ta

2 Phương pháp/Kĩ thuật dạy học: Sử dụng sách giáo khoa, hợp tác.

3 Hình thức tổ chức: nhóm

- Bước 1: Giao nhiệm vụ Yêu cầu học sinh

đọc thông tin trong SGK, bảng 31.1 và thảo luận

+ Nhóm 3: Nêu phạm vi, đặc điểm miền khí hậu

Đông Trường Sơn?

+ Nhóm 4: Nêu phạm vi, đặc điểm miền khí hậu

Biển Đông?

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ, trao đổi kết quả

làm việc và ghi vào bảng nhóm Trong quá trình

HS làm việc, GV phải quan sát, theo dõi, hỗ trợ,…

Bước 3: Trình bày trước lớp, các HS khác nhận xét,

bổ sung

2 Khí hậu nước ta phân hóa

đa dạng theo không gian và thời gian.

a Khí hậu nước ta phân hóa theo không gian từ Bắc vào Nam và từ Đông sang Tây.

+ Miền khí hậu phía Bắc (từ dãy Bạch Mã trở ra) có mùa đông lạnh, tương đối ít mưa và nửa cuối mùa đông rất ẩm ướt; mùa hạ nóng và mưa nhiều.+ Miền khí hậu phía nam (từ dãy Bạch Mã trở vào) có khí hậu cận xích đạo, có một mùa mưa và một mùa khô

+ Khu vực Đông Trường Sơn

Bước 4: GV nhận xét, bổ sung và chuẩn kiến thức.

GV mở rộng thêm: Ngoài ra còn có sự phân hóa

theo chiều từ thấp lên cao

(từ Hoành Sơn đến Mũi Dinh)

có mùa mưa lệch hẳn về thu đông

+ Khí hậu Biển Đông Việt Nam có khí hậu gió mùa hải dương

HOẠT ĐỘNG 2.2 Khí hậu nước ta phân hóa theo thời gian

1 MT: Nêu được những biểu hiện về sự phân hóa theo thời gian của khí hậu nước ta.

2 Phương pháp/Kĩ thuật dạy học: Sử dụng sách giáo khoa, hợp tác.

3 Hình thức tổ chức: nhóm

- Bước 1: Giao nhiệm vụ Yêu cầu học sinh

đọc thông tin trong SGK và thảo luận nhóm

+ Nhóm 1: Nêu thời gian hoạt động, phạm vi ảnh

hưởng, tính chất của mùa gió đông bắc?

+ Nhóm 2: Nêu thời gian hoạt động, phạm vi ảnh

hưởng, tính chất của mùa gió tây nam?

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ, trao đổi kết quả

làm việc và ghi vào bảng nhóm Trong quá trình

HS làm việc, GV phải quan sát, theo dõi, hỗ trợ,…

Bước 3: Trình bày trước lớp, các HS khác nhận xét,

bổ sung

Bước 4: GV nhận xét, bổ sung và chuẩn kiến thức

- GV: Nêu những đặc điểm thời tiết của từng mùa

gió

- Mùa gió đông bắc (mùa đông).

+ Miền Bắc: Chịu ảnh hưởng trực tiếp của gió mùa

Đông Bắc từ lục địa phương Bắc tràn xuống từng

đợt, mang lại một mùa đông không thuần nhất: Đầu

mùa đông tiết thu se lạnh, khô hanh Cuối mùa

đông tiết xuân mưa phùn ẩm ướt Vì Bắc Bộ nằm

gần chí tuyến , chịu ảnh hưởng trực tiếp của gió

mùa đông bắc , kết hợp với hướng núi vòng cung

đón gió - > mùa đông lạnh

+ Duyên hải Trung Bộ: có mưa lớn vào thu đông

-Vì Trung Bộ nằm ở vị trí chuyển tiếp giữa các hoàn

lưu khác nhau

+ Tây nguyên và Nam Bộ: thời tiết nóng khô , ổn

định suốt mùa Vì Nam Bộ nằm gần đường Xích

Đạo , ngoài phạm vi ảnh hưởng của gió mùa Đông

Bắc

- Mùa gió tây nam (mùa hạ).

+ Thời tiết phổ biến : nhiều mây , có mưa rào , mưa

dông

+ Thời tiết đặc biệt : có gió Tây khô nóng ( Trung

Bộ) , mưa ngâu (đồng bằng Bắc Bộ ) , bão ( vùng

b Khí hậu nước ta phân hóa theo thời gian.

- Mùa gió đông bắc (mùa đông).

+ Thời gian hoạt động: từ tháng

11 đến tháng 4 năm sau

+ Hướng di chuyển: Đông Bắc.+ Phạm vi ảnh hưởng: Miền Bắc ( Từ dãy Bạch Mã trở ra).+ Tính chất: Đầu mùa đông lạnh khô, cuối mùa đông lạnh

ẩm → Lạnh, khô

+ Đặc điểm thời tiết: (sgk)

- Mùa gió tây nam (mùa hạ).

+ Thời gian hoạt động: từ tháng

5 đến tháng 10

+ Hướng di chuyển: Tây Nam.+ Phạm vi ảnh hưởng: Cả nước

+ Tính chất: Nóng, ẩm

+ Đặc điểm thời tiết: (sgk)

ven biển ).

+ Mùa bão nước ta từ tháng 6 đến tháng 11 , chậm

dần từ Bắc vào Nam gây tai hại lớn về người và

của

- GV mở rộng thêm cho học sinh khá, giỏi: Nêu các

nhân tố làm cho thời tiết khí hậu nước ta phân hóa

đa dạng?

- Do lãnh thổ nước ta trải dài trên nhiều vĩ độ (trên

15 vĩ độ)

- Do tác động của gió mùa đông bắc không đông

đều trên phạm vi cả nước (tác động sâu sắc đối với

miền Bắc, miền Nam ít ảnh hưởng)

- Do tác động của sự phân hóa địa hình làm cho

khí hậu có sự phân hóa

HOẠT ĐỘNG 3 Khí hậu nước ta biến động thất thường.

1 MT: Nêu được những biểu hiện về sự biến động thất thường của khí hậu nước ta.

2 Phương pháp/Kĩ thuật dạy học: Sử dụng sách giáo khoa, hợp tác.

3 Hình thức tổ chức: cặp

- Bước 1: Giao nhiệm vụ Yêu cầu học sinh

đọc thông tin trong SGK và thảo luận cặp

- Nêu những biểu hiện về tính thất thường của

khí hậu nước ta?

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ, trao đổi kết quả

làm việc và ghi vào bảng nhóm Trong quá trình

HS làm việc, GV phải quan sát, theo dõi, hỗ trợ,…

Bước 3: Trình bày trước lớp, các HS khác nhận xét,

bổ sung

Bước 4: GV nhận xét, bổ sung và chuẩn kiến thức

- GV mở rộng thêm Vì sao khí hậu nước ta biến

động thất thường?

(Do nhịp điệu gió mùa tạo ra, ảnh hưởng của nhiễu

loạn khí hậu toàn cầu: En Ni-nô, La Ni-na.)

3 Khí hậu nước ta biến động thất thường.

+ Khí hậu còn rất thất thường, biến động mạnh (Có năm rét sớm, năm rét muộn, năm mưa lớn, năm khô hạn; năm nhiều bão, năm ít bão )

HOẠT ĐỘNG 4 Những thuận lợi và khó khăn do khí hậu mang lại đối với đời sống và sản xuất ở Việt Nam.

1 MT: Nêu được những thuận lợi và khó khăn do khí hậu mang lại đối với đời sống

và sản xuất ở Việt Nam

2 Phương pháp/Kĩ thuật dạy học: Sử dụng sách giáo khoa, hợp tác.

3 Hình thức tổ chức: cặp

- Bước 1: Giao nhiệm vụ Yêu cầu học sinh

đọc thông tin trong SGK và thảo luận cặp

- Khí hậu nhiệt đới gió mùa ẩm có những

thuận lợi và khó khăn gì đối với đời sống và sản

xuất ở Việt Nam?

- Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ, trao đổi kết

4 Những thuận lợi và khó khăn do khí hậu mang lại đối với đời sống và sản xuất ở Việt Nam.

- Thuận lợi: cho các hoạt động sản xuất nông nghiệp (các sản

quả làm Trong quá trình HS làm việc, GV phải

quan sát, theo dõi, hỗ trợ,…

Bước 3: HS Trình bày trước lớp, các HS khác nhận

xét, bổ sung

Bước 4: GV nhận xét, bổ sung và chuẩn kiến thức

GV mở rộng: Nêu một số biện pháp phòng chống

thiên tai ở địa phương em?

phẩm nông nghiệp đa dạng, ngoài cây trồng nhiệt đới còn

có thể trồng được các loại cây cận nhiệt và ôn đới); thuận lợi cho các ngành kinh tế khác

- Khó khăn: thiện tai, hạn hán,

lũ lụt, sương muối, giá rét…

C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP:

Câu 1 Chứng minh rằng khí hậu nước ta là khí hậu nhiệt đới gió mùa ẩm Giải thích

vì sao khí hậu nước ta có đặc điểm đó?

Câu 1 (4,5 điểm) Hãy ch ng minh tính ch t nhi t ứng minh tính chất nhiệt đới gió mùa ẩm của khí hậu ất nhiệt đới gió mùa ẩm của khí hậu ệu sau, hãy nhận xét và giải thích về sự thay đổi nhiệt đớc ta.i gió mùa m c a khí h u ẩm của khí hậu ủa nước ta ận xét và giải thích về sự thay đổi nhiệt

nước ta.c ta? T i sao khí h u nại sao khí hậu nước ta có tính chất nhiệt đới gió mùa ẩm? ận xét và giải thích về sự thay đổi nhiệt ước ta.c ta có tính ch t nhi t ất nhiệt đới gió mùa ẩm của khí hậu ệu sau, hãy nhận xét và giải thích về sự thay đổi nhiệt đớc ta.i gió mùa m?ẩm của khí hậu

+ Bình quân 1m2 lãnh thổ nhận được 1 triệu kilô calo trong 1 năm 0,25

+ Nhiệt độ không khí trung bình năm của tất cả các địa phương đều

trên 210C (Tăng dần từ Bắc vào Nam)

0,5

- Tính chất gió mùa:

+ Khí hậu chia thành 2 mùa rõ rệt phù hợp với 2 mùa gió 0,25

- Tính chất ẩm:

Tại sao khí hậu nước ta có tính chất nhiệt đới gió mùa ẩm?

- Nước ta nằm trong vùng nội chí tuyến bán cầu Bắc nên góc chiếu

Mặt Trời lớn, nhận được nhiệt lượng và ánh sáng lớn từ Mặt Trời

0,75

- Do vị trí nước ta nằm gần trung tâm của khu vực gió mùa Đông

Nam Á nên chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của gió mùa.

0,75

- Lãnh thổ nước ta hẹp ngang, biển bao bọc ở phía đông và phía

nam phần đất liền nên nước ta chịu tác động mạnh của biển.

0,75

Câu 2 Dựa vào Át lát Địa lí Việt Nam và kiến thức đã học, hãy Phân tích và giải thích tính chất nhiệt đới gió mùa ẩm của khí hậu nước ta?

a Tính chất nhiệt đới gió mùa ẩm của khí hậu nước ta.

- Nước ta có nguồn nhiệt lớn, số giờ nắng đạt từ 1400- 3000 giờ trong một năm Nhiệt

độ trung bình năm cao trên 210C và tăng dần từ Bắc vào Nam

- Lượng mưa lớn, trung bình năm 1500- 2000mm Một số nơi có địa hình đón gió, mưanhiều: Bắc Quang( Hà Giang) 4802 mm; Hòn Ba( Quảng Nam) 3752 mm…Độ ẩmkhông khí cao trên 80%

- Khí hậu chia thành hai mùa rõ rệt:

+ Mùa đông: từ tháng 11 đến tháng 4, lạnh khô với gió mùa Đông Bắc

+ Mùa hạ: từ tháng 5 đến tháng 10, nóng ẩm với gió mùa Tây Nam

b Giải thích:

- Nước ta nằm hoàn toàn trong vành đai nhiệt đới của nửa cầu Bắc, có nhiệt độ cao,càng vào nam càng giáp xích đạo, nên nhiệt độ tăng dần

- Mùa đông chịu ảnh hưởng của khối khí lục địa lạnh, khô từ phương Bắc tràn xuống

- Mùa hạ chịu ảnh hưởng của khối khí đại dương nóng, ẩm từ phương Nam thổi lên

- Địa hình kéo dài và hẹp ngang, đường bờ biển dài, khúc khuỷu, dải đồng bằng thấpphân bố ở phía Đông làm cho gió biển và hơi nước vào sâu trong đất liền, tạo điều kiệngây mưa lớn và độ ẩm không khí cao

Câu 3: Đặc điểm chung của khí hậu nước ta là gì?

1 Tính ch t nhi t ất nhiệt đới gió mùa ẩm của khí hậu ệu sau, hãy nhận xét và giải thích về sự thay đổi nhiệt đớc ta.i gió mùa mẩm của khí hậu

- Tính chất nhiệt đới. + Bình quân 1m2 lãnh thổ nhận được một triệu kilôcalo

trong một năm

+ Số giờ nắng đạt từ 1400 đến 3000 giờ trong một năm + Nhiệt độ không khí trung bình năm của tất cả các địa phương đều trên 210C Tăng dần từ Bắc vào Nam

- Tính chất gió mùa : + Khí hậu chia thành 2 mùa rõ rệt phù hợp với hai mùa

gió

* Mùa đông có gió mùa Đông Bắc (T11 – T 4) lạnh khô

* Mùa hạ có gió mùa Tây Nam (T5-T10) nóng ẩm

- Tính chất ẩm: + Lượng mưa trung bình năm đạt từ 1500mm - 2000mm

+ Độ ẩm của không khí cao (trên 80%.)

2 Tính chất đa dạng và thất thường:

- Tính chất đa dạng: Khí hậu nước ta có sự phân hóa mạnh mẽ theo không gian và

thời gian, hình thành các vùng, miền khí hậu khác nhau

+ Theo không gian: T B c – Nam, ông – Tây chia ra 4 mi n khí h u:ừ Bắc vào Nam của nước ta ắc vào Nam của nước ta Đông – Tây chia ra 4 miền khí hậu: ề sự thay đổi nhiệt ận xét và giải thích về sự thay đổi nhiệt

a Phía Bắc Từ Hoành Sơn (18oB) trở

ra

- Mùa đông lạnh, ít mưa, nửacuối mùa đông có mưa phùn ẩmướt

- Mùa hạ nóng, mưa nhiều

- Vùng núi cao thường có băng tuyết, sương muối, sương giá.(Miền này còn có sự phân hoá ra

2 miền khí hậu là Đông Bắc, Tây Bắc)

b Đông Trường Sơn Từ Hoành Sơn (18oB)

đến Mũi Dinh (NinhThuận)

Mùa mưa lệch hẳn về thu đông

c Phía Nam Nam Bộ và Tây Nguyên Khí hậu cận xích đạo, nóng

quanh năm Một năm có hai mùa:mùa khô và mùa mưa

d Biển Đông Vùng biển Việt Nam Mang tính chất nhiệt đới gió mùa

hải dương

+ Theo thời gian: Một năm có hai mùa khí hậu, miền bắc có một mùa đông lạnh,

mùa hè nóng, miền nam có hai mùa mưa khô rõ rệt Giữa hai mùa chính còn có các thời kì chuyển tiếp (Xuân, Thu)

* Các nhân tố làm cho thời tiết khí hậu nước ta phân hóa đa dạng:

- Do lãnh thổ nước ta trải dài trên nhiều vĩ độ (trên 15 vĩ độ).

- Do tác động của gió mùa đông bắc không đông đều trên phạm vi cả nước (tác động

sâu sắc đối với miền Bắc, miền Nam ít ảnh hưởng)

- Do tác động của sự phân hóa địa hình làm cho khí hậu có sự phân hóa.

- Tính thất thường: + Khí hậu còn rất thất thường, biến động mạnh (Có năm rét

sớm, năm rét muộn, năm mưa lớn, năm khô hạn; năm nhiều bão, năm ít bão )

Câu 4 Khí hậu Việt Nam đa dạng và thất thường thể hiện như thế nào? Nguyên nhân.

*Tính đa dạng:

- Khí hậu nước ta phân hóa đa dạng theo không gian và thời gian:

Theo không gian: Từ Bắc – Nam, Đông – Tây chia ra 4 miền khí hậu:

+ Miền khí hậu phía Bắc: Từ Hoành Sơn trở ra, có mùa đông rất lạnh tương đối ítmưa, mùa hè nóng nhiều mưa Vùng núi cao thường có băng tuyết, sương muối,sương giá.(Miền này còn có sự phân hoá ra 2 miền khí hậu là Đông Bắc, Tây Bắc)+ Miền khí hậu Đông Trường Sơn: Từ Hoành Sơn tới mũi Dinh: Cũng có một mùađông khá lạnh Có mùa mưa lệch hẳn về thu đông

+ Miền khí hậu phía Nam: Bao gồm Nam bộ và Tây Nguyên, có khí hậu nhiệt đớicận xích đạo với một mùa mưa và một mùa khô tương phản sâu sắc

+ Miền khí hậu biển đông: Khí hậu gió mùa hải dương

Theo thời gian: Một năm có hai mùa khí hậu: miền bắc có một mùa đông lạnh, mùa

hè nóng Miền nam có hai mùa mưa khô rõ rệt Giữa hai mùa chính còn có các thời kìchuyển tiếp (Xuân, Thu)

Câu 5 Các nhân tố làm cho thời tiết khí hậu nước ta phân hóa đa dạng:

- Do lãnh thổ nước ta trải dài trên nhiều vĩ độ (trên 15 vĩ độ).

- Do tác động của gió mùa đông bắc không đông đều trên phạm vi cả nước (tác động

sâu sắc đối với miền Bắc, miền Nam ít ảnh hưởng)

- Do tác động của sự phân hóa địa hình làm cho khí hậu có sự phân hóa.

Câu 6 Nét độ từ Bắc vào Nam của nước ta đc áo c a khí h u nủa nước ta ận xét và giải thích về sự thay đổi nhiệt ước ta.c ta được thể hiện ở những đặc điểm nào?c th hi n nh ng ể hiện ở những đặc điểm nào? ệu sau, hãy nhận xét và giải thích về sự thay đổi nhiệt ở những đặc điểm nào? ững đặc điểm nào? đặc điểm nào? đ ể hiện ở những đặc điểm nào?c i m n o?

c Nét độc đáo của khí hậu nước ta:

- Nằm trong vùng nhiệt đới nhưng Việt Nam lại có mùa đông lạnh,

nhiệt độ hạ thấp, thấp nhất so với các nước có cùng vĩ độ Một số

vùng xuất hiện sương muối, sương giá, băng tuyết

0,25

- Việt Nam có lựơng mưa lớn, độ ẩm cao nên không hình thành

hoang mạc như các nước có cùng vĩ độ như Tây Á, Bắc Phi

0,25(nguyên nhân: do chịu ảnh hưởng của Biển, gió mùa, lãnh thổ hẹp ngang )

Câu 7 Phân tích ảnh hưởng của khí hậu đến địa hình và sông ngòi của Việt Nam?

Đáp án:

a Ảnh hưởng của khí hậu đến địa hình:

- Khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm làm cho đất đá bị phong hoá mạnh mẽ tạo nên lớp vỏ phong hoá dày, vụn bở

- Lượng mưa lớn tập trung theo mùa làm cho đất dễ bị xói mòn, xâm thực địa hình, nước mưa hoà tan với đá vôi tạo nên dạng địa hình cácxtơ độc đáo

b Ảnh hưởng của khí hậu đến sông ngòi:

- Lượng mưa lớn hình thành nhiều sông ngòi, sông ngòi nhiều nước

- Mưa nhiều nhưng theo mùa làm cho chế độ dòng chảy cũng phân mùa Sông có một mùa nước đầy vào thời kì mưa nhiều, một mùa nước cạn vào thời kì mưa ít

- Mưa lớn, tập trung theo mùa làm cho địa hình dễ bị xói mòn nhưng sông ngòi lại mang nhiều phù sa

Câu 8 Trong bài hát "Sợi nhớ sợi thương" của Phan Huỳnh Điểu có câu:

“Trường Sơn Đông, Trường Sơn Tây

Bên nắng đốt bên mưa quây „ Bằng kiến thức địa lí em đã học, hãy giải thích câu hát trên

Đáp án

- Gió Lào hoạt động bắt đầu xuất hiện từ đầu tháng 4 kéo dài đến khoảng giữa tháng 9 Gió thổi từ vịnh Bengan di chuyển theo hướng Tây Nam - Đông Bắc qua

Cam-pu-chia và Lào

- Do thổi từ biển nên gió có tính chất mát mẽ và độ ẩm cao

- Khi tiếp cận dãy núi Trường Sơn , bị dãy núi chặn lại, thì gió tăng tốc, không khí

ẩm bị đẩy lên cao và giảm nhiệt độ theo tiêu chuẩn trung bình lên cao 100m giảm 0,60C

- Vì nhiệt độ hạ, hơi nước ngưng tụ, mây hình thành và gây mưa lớn ở sườn đón

gió Trường Sơn Tây (Lào)

- Khi không khí vượt sang sườn bên kia, hơi nước giảm nhiều, nhiệt độ lại tăng cao, cứ 100m tăng 10C

- Nên bên sườn khuất gió Trương Sơn Đông (Bắc Trung Bộ và Trung Trung Bộ) rất khô và nóng làm cho khí hậu các vùng nói trên trở nên khắc nghiệt

Câu 9 Trong một bài thơ có câu:

“… Trường Sơn đông nắng, tây mưa

Ai chưa đến đó như chưa hiểu mình.”

Hãy cho biết đó là hiện tượng thời tiết gì? Nêu phạm vi, thời gian hoạt động hiện tuợng đó ở nước ta ?

Đáp án

- Đây là hiện tượng gió phơn (gió Tây khô nóng)

- Phạm vi hoạt động: xảy ra phổ biến ở vùng Tây Bắc và vùng duyên hải Miền Trung nước ta

- Thời gian diễn ra: tháng 6,7,8.

Câu 10 ( 7 điểm)

a Tại sao nước ta có khí hậu gió mùa ?

b Hoạt động của gió mùa mùa đông và gió mùa mùa hạ ở nước ta diễn ra như thếnào ?

c S phân mùa c a khí h u nh hủa nước ta ận xét và giải thích về sự thay đổi nhiệt ưở những đặc điểm nào?ng nh th n o ư ế nào đến sản xuất nông đế nào đến sản xuất nông n s n xu t nông ất nhiệt đới gió mùa ẩm của khí hậu nghi p c a nệu sau, hãy nhận xét và giải thích về sự thay đổi nhiệt ủa nước ta ước ta.c ta ?

a Nước ta có khí hậu gió mùa là do vị trí của nước ta nằm trong khu vực có các

khối khí hoạt động theo mùa.

0,5

b Hoạt động của gió mùa mùa đông và gió mùa mùa hạ ở nước ta:

- Gió mùa mùa đông:

+ Hoạt động từ tháng XI đến tháng IV năm sau, tác động vào miền Bắc theo

hướng đông bắc (gió mùa Đông Bắc), mang theo thời tiết lạnh

+ Nửa đầu mùa đông có thời tiết lạnh khô, nửa sau mùa đông có thời tiết

lạnh ẩm

+ Gió mùa Đông Bắc bị suy yếu khi di chuyển xuống phía nam.Từ Đà Nẵng

trở vào hoạt động của tín phong đông bắc, gây mưa ở vùng ven biển Trung

Bộ, trong khi đó Tây Nguyên và Nam Bộ là mùa khô.

- Gió mùa mùa hạ:

+ Hoạt động từ tháng V đến tháng IX, có hai luồng gió cùng thổi theo hướng

tây nam thổi vào nước ta

+ Đầu mùa hạ, khối khí nhiệt đới ẩm từ Bắc ấn Độ Dương thổi theo hướng

tây nam gây mưa cho đồng bằng Nam Bộ và Tây Nguyên, nhưng gây hiệu

ứng phơn khô nóng cho ven biển Trung Bộ và phía nam của khu vực Tây

Bắc

+ Giữa và cuối mùa hạ, gió mùa Tây Nam có nguồn gốc Tín phong Nam

bán cầu hoạt động mạnh lên, gây mưa lớn và kéo dài cho các vùng đón gió ở

Nam Bộ và Tây Nguyên

+ Gió mùa Tây Nam cùng với dải hội tụ nhiệt đới là nguyên nhân gây mưa

vào mùa hạ cho cả hai miền Nam, Bắc và mưa vào tháng IX ở Trung Bộ

+ ở Bắc Bộ mùa hạ có gió mùa Đông Nam, do ảnh hưởng của áp thấp Bắc

Bộ gió tây nam bị đổi hướng thành hướng đông nam.

- Hoạt động của gió mùa đã làm cho

+ Miền Bắc có mùa đông lạnh, ít mưa và mùa hạ nóng ẩm, mưa nhiều.Miền

Nam khí hậu chia thành hai mùa rõ rệt: mùa mưa và mùa khô

+ Giữa Tây Nguyên và đồng bằng ven biển Trung Trung Bộ có sự đối lập về

mùa mưa và mùa khô

0,5 0,5 0,5

0,5 0,5

0,5 0,5 0,5

1,0

c Ảnh hưởng của sự phân mùa khí hậu đối với sản xuất nông nghiệp:

- Sự phân mùa của khí hậu là cơ sở để có lịch thời vụ khác nhau giữa các

vùng và có sự chuyển dịch cơ cấu mùa vụ từ Nam ra Bắc, từ đồng bằng lên

trung du và miền núi

- Mùa đông lạnh cho phép phát triển tập đoàn cây trồng vụ đông ở miền Bắc,

nhất là ở Đồng bằng sông Hồng

- Tuy nhiên tính chất gió mùa của khí hậu làm cho các thiên tai như bão, lụt,

hạn hán và các hiện tượng thời tiết thất thường hay xảy ra làm tăng thêm tính

bấp bênh vốn có của sản xuất nông nghiệp.

0,5 0,5 0,5

Câu 11 Nêu những thuận lợi và khó khăn do khí hậu mang lại.

Đáp án

– Thuận lợi:

+ Sinh vật nhiệt đới phát triển quanh năm

+ Tăng vụ, xen canh, đa canh thuận lợi

- Nước ta có khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa , nhiệt độ cao quanh năm nên hoạt

động kinh tế có thể diễn ra suốt năm:

+ Cây cối có thể phát triển xanh tốt quanh năm

+ Sông ngòi, cảng biển không bị đóng băng nên tàu thuyên có thể đi lại suốt năm + Các nhà máy thuỷ điện, chế biến nông sản có điều kiện hoạt đông thường xuyên

- Nguồn nhiệt ,ẩm dồi dào làm cho sinh vật phát triển nhanh, dễ dàng đẩy mạnh thâm canh , xen canh , gối vụ

- Gió mùa đông bắc đem lại cho miền bắc một mùa đông lạnh , cho phép phát triển cây trồng và vật nuôi của vùng cận nhiệt ôn đới, làm cho sản phẩm nước ta thêm

đa dạng

b Khó khăn:

- Khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa lắm thiên tai: bão, lũ lụt , hạn hán , gió tây khô nóng

- Nguồn nhiệt ẩm dồi dào, tạo điều kiên thuận lợi cho sâu rầy, dịch bệnh phát triển

Câu 13 Nước ta có mấy mùa khí hậu? Nêu đặc trưng từng mùa khí hậu ở nước ta?

1 Gió mùa ông b c t tháng 11 đ ắc vào Nam của nước ta ừ Bắc vào Nam của nước ta đế nào đến sản xuất nông n tháng 4 (Mùa ông).đ

nguồn gốc khối không khí lạnh xuất phát từ trung tâm cao áp Xibia di chuyển

vào nước ta

thời gian

hoạt động

từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau

hướng Đông Bắc - Tây Nam

Tính chất - Gió mùa Đông Bắc chỉ hoạt động từng đợt, không kéo dài liên tục,

cường độ mạnh nhất vào mùa đông, ở miền Bắc hình thành mùa đôngkéo dài 2-3 tháng

- Khi di chuyển xuống phía Nam, loại gió này suy yếu dần bởi bức

chắn địa hình là dãy Bạch Mã nên nhường hẳn cho gió Tín phong.

- Nửa đầu mùa đông (tháng 12 – tháng 1) Khối không khí đi qua lục địa Trung hoa nên bị nóng lên và khô đi so với nơi xuất phát nhưng thổi vào Việt Nam vẫn lạnh và khô gây nên thời tiết kiểu lạnh khô

- Nửa sau mùa đông khối không khí tràn qua biển nam Trung Hoa được tăng cường độ ẩm, bớt lạnh gây nên kiểu thời tiết lạnh ẩm với