- Miền khí hậu phía Nam bao gồm Nam Bộ và Tây Nguyên có khí hậu cận xích đạo, nhiệt độ quanh năm cao, với một mùa mưa và một mùa khô tương phản sâu sắc.. - Miền khí hậu Biển Đông Việt Na[r]
Trang 1Thời gian từ 27/4 đến 1/5/2020
Chủ đề: KHÍ HẬU VIỆT NAM
(2 tiết)
I Đặc điểm chung khí hậu nước ta:
1 Tính chất nhiệt đới gió mùa ẩm:
- Quanh năm cung cấp một nguồn nhiệt năng to lớn:
+ Bình quân: 1 triệu kilo calo/1m2 lãnh thổ, số giờ nắng cao đạt từ 3000 giờ/năm
+ Nhiệt độ trung bình năm đạt trên 210C, tăng dần từ Bắc vào Nam
- Khí hậu chia làm 2 mùa rõ rệt, phù hợp với 2 mùa gió:
+ Mùa hạ nóng, ẩm với gió Tây Nam
+ Mùa đông lạnh, khô với gió mùa Đông Bắc
- Lượng mưa trung bình năm lớn từ 1500 -> 2000mm/năm Một số nơi đón gió có lượng mưa khá lớn trung bình trên 2000mm/năm
- Độ ẩm không khí cao trung bình trên 80%
2 Tính chất đa dạng, thất thường:
a Đa dạng và phân thành các miền và vùng khí hậu khác nhau rõ rệt: có 4 miền khí hậu
Phía Bắc Từ Hoành Sơn (180B) trở
ra
Có mùa đông lạnh, ít mưa, nửa cuối mùa đông ẩm ướt Mùa hè nóng, mưa nhiều
Đông Trường Sơn Từ Hoành Sơn (180B)
đến Mũi Dinh (110B)
Có mùa hè nóng, khô
Mùa mưa lệch hẳn về thu đông
Phía Nam Nam Bộ và Tây Nguyên Khí hậu cận xích đạo, nhiệt độ quanh năm
cao, với một mùa khô và một mùa mưa tương phản sâu sắc
Biển Đông Vùng Biển Đông Mang tính chất nhiệt đới gió mùa hải dương
- Ngoài ra khí hậu miền núi còn phân hoá theo độ cao, theo hướng sườn núi
b Khí hậu nước ta rất thất thường (có năm rét sớm, năm rét muộn, năm mưa lớn, năm khô
hạn, năm ít bão, năm nhiều bão…)
Trang 2II Các mùa khí hậu
1 Mùa gió Đông Bắc từ tháng 11 đến tháng 4 (Mùa Đông)
- Đặc trưng là sự hoạt động mạnh mẽ của gió Đông Bắc và xen kẽ là gió Đông Nam
- Thời tiết - khí hậu trên các miền của nước ta khác nhau rất rõ rệt:
+ Miền Bắc: Chịu ảnh hưởng trực tiếp của gió mùa Đông Bắc, có mùa đông lạnh, không thuần nhất
+ Tây Nguyên và Nam Bộ: Thời tiết nóng khô, ổn định suốt mùa
+ Duyên hải Trung Bộ: Có mưa lớn vào thu đông
2 Mùa gió Tây Nam từ tháng 5 đến tháng 10 (mùa hạ) :
- Đặc trưng là mùa thịnh hành của gió Tây Nam, xen kẽ gió Tín phong của nửa cầu Bắc thổi theo hướng Đông Nam
- Trên toàn quốc đều có:
+ Nhiệt độ cao trung bình đạt trên 250C ở các vùng thấp
+ Lượng mưa lớn, chiếm 80% lượng mưa cả năm (trừ duyên hải Nam Trung Bộ mưa ít)
+ Thời tiết phổ biến: nhiều mây, có mưa rào, mưa dông
+ Thời tiết đặc biệt có gió tây (Trung Bộ), mưa ngâu (đặc biệt Bắc Bộ) và bão (vùng ven biển)
* Các miền khí hậu:
- Miền khí hậu phía Bắc (Từ dãy Bạch Mã trở ra): có mùa dông lạnh, tương đối ít mưa, nửa cuối đông rất ẩm ướt; mùa hạ nóng và mưa nhiều
- Miền khí hậu phía nam (từ dãy Bạch Mã trở vào): có khí hậu cận xích đạo, có một mùa mưa
và một mùa khô
3) Những thuận lợi và khó khăn do khí hậu mang lại:
a Thuận lợi:
- Tạo điều kiện cho hoạt động sản xuất nông nghiệp (Các sản phẩm nông nghiệp đa dạng, ngoài cây trồng nhiệt đới còn có thể trồng được các loại cây cận nhiêt và ôn đới); thuận lợi cho các nghành kinh tế khác
b Khó khăn:
Thiên tai, hạn hán, lũ lụt, sương muối, giá rét…
Trang 3CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP
Câu 1: Dựa vào bảng 31.1, cho biết những tháng nào có nhiệt độ không khí giảm dần từ bắc
ra nam và giải thích vì sao?
- Các tháng có nhiệt độ không khí giảm dần từ nam ra bắc là: 10,11, 12, 1, 2, 3, 4
- Nguyên nhân: đây là thời kì gió mùa Đông Bắc hoạt động mạnh mẽ với tính chất lạnh, khô vào nửa đầu mùa đông và lạnh ẩm vào nửa cuối mùa đông đã làm hạ thấp nền nhiệt độ khu vực miền Mắc, tạo nên sự thay đổi nhiệt độ rõ nét từ Nam ra Bắc (nhiệt độ giảm dần từ Nam
ra Bắc)
Câu 2: Vì sao hai loại mùa trên lại có đặc tính ngược nhau như vậy?
Trả lời:
- Gió mùa đông bắc thổi từ áp cao Xi-bia, với đặc tính lạnh, khô
- Gió mùa tây nam thổi từ biển vào nên ẩm, mang mưa lớn
Trang 4Câu 3: Những nhân tố chủ yếu nào đã làm cho thời tiết, khí hậu nước ta đa dạng và thất
thường?
Trả lời:
- Vị trí địa lí và lãnh thổ
- Địa hình
- Hoàn lưu gió mùa
Câu 4: Sự thất thường trong chế độ nhiệt chủ yếu diễn ra ở miền nào? Vì sao?
Trả lời:
Sự thất thường trong chế độ nhiệt độ chủ yếu ở miền Bắc, do nhịp độ và cường độ gió mùa tạo ra
Câu 5: Đặc điểm chung của khí hậu nước ta là gi? Nét độc đáo của khí hậu nước ta thể hiện ở những mặt nào?
- Tính chất nhiệt đới:
Số giờ nắng cao từ 1400 – 3000 giờ/năm
Nhiệt độ trung bình trên 210C
- Tính chất gió mùa: Có hai mùa rõ rệt mùa mưa và mùa khô.
Mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10 có gió mùa hạ thổi theo hướng Tây Nam
Mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4 có gió mùa đông thổi theo hướng Đông Bắc
- Tính đa dạng và thất thường:
Tính đa dạng: hình thành các miền khí hậu và các vùng khí hậu từ Bắc tới Nam.
Tính thất thường: có thiên tai thường xuyên như bão, lũ lụt, hạn hán…
- Nét độc đáo: So với các nước cùng vĩ độ về mặt khí hậu, nước ta không bị khô hạn như
Bắc Phi, Tây Nam Á, cũng không nóng như các quốc đảo Đông Nam Á Khí hậu Việt Nam nóng ẩm mưa nhiều, nhiệt độ trung bình thấp hơn các nước cùng vĩ độ, do gió mang lại
Câu 6: Nước ta có mấy miền khí hậu? Nêu đặc điểm khí hậu từng miền?
Lời giải:
Nước ta có 4 miền khí hậu:
- Miền khí hậu phía Bắc, từ dãy Bạch Mã (vĩ tuyến 16oB) trở ra, có mùa đông lạnh, tương đối
ít mưa mùa đông rất ẩm ướt; mùa hè nóng và mưa nhiều
Trang 5- Miền khí hậu Động Trường Sơn bao gồm phần lãnh thổ phía Trung Bộ phí đông dãy Trường Sơn, từ Hoàng Sơn (vĩ tuyến 18oB) tới Mũi Dinh (vĩ tuyến 11oB) có mùa mưa lệch hẳn về thu đông
- Miền khí hậu phía Nam bao gồm Nam Bộ và Tây Nguyên có khí hậu cận xích đạo, nhiệt độ quanh năm cao, với một mùa mưa và một mùa khô tương phản sâu sắc
- Miền khí hậu Biển Đông Việt Nam mang tính chấy gió mùa nhiệt đới hải dương
Câu 7: Em hãy sưu tầm năm câu ca dao, tục ngữ nói về khí hậu – thời tiết ở nước ta hoặc ở
địa phương em?
Lời giải:
- Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng, ngày tháng mười chưa cười đã tối
- Chuồn chuồn bay thấp thì mưa, bay cao thì nắng bay vừa thì râm
- Lúa chiêm lấp ló đầu bờ, hễ nghe tiếng sấm, phất cơ mà lên
- Thâm đông, hồng tây, dựng mây Ai ơi! Ở lại ba ngày hãy đi
- Kiến đen tha trứng lên cao, thế nào cũng có mưa rào rất to
Câu 8: Dựa vào bảng 32.1, em hãy cho biết mùa bão nước ta diễn biến như thế nào?
Trả lời:
- Mùa bão nước ta bắt đầu từ tháng 6 và kết thúc vào tháng 11
- Mùa bão ở nước ta chậm dần từ Bắc vào Nam
Câu 9: Dựa vào bảng 32.1, em hãy cho biết mùa bão nước ta diễn biến như thế nào?
Trang 6Trả lời:
- Mùa bão nước ta bắt đầu từ tháng 6 và kết thúc vào tháng 11
- Mùa bão ở nước ta chậm dần từ Bắc vào Nam
Câu 10: Trong mùa gió đông bắc, thời tiết và khí hậu Bắc Bộ, Trung Bộ và Nam Bộ có giống
nhau không? Vì sao?
Lời giải:
Không giống nhau:
+ Miền Bắc chịu ảnh hưởng trực tiếp của mùa đông bắc tạo nên mùa đông lạnh, có mưa phùn
+ Từ Đà Nẵng trở vào, gió Tín Phong bán cầu Bắc thổi theo hướng đông bắc chiếm ưu thế, gây mưa lớn cho vùng duyên hải Trung Bộ
+ Nguyên nhân chính tạo nên mùa khô hạn ở Nam Bộ và Tây Nguyên
Câu 11: Chứng minh khí hậu Việt Nam có tính chất thất thường?
- Tính chất thất thường thể hiện rõ nhất trong chế độ nhiệt và chế độ mưa do nhịp độ và cường độ gió mùa tạo ra là: năm rét sớm, năm rét muộn; năm khô hạn, năm mưa nhiều
- Gần đây có thêm các nhiễu loạn khí tượng toàn cầu En Ninô và La Nina
Hết