Siêu âm 3 chiều trong chẩn đoán tiền sản

Siêu âm 3D là kỹ thuật mới nhưng đã đạt được nhiều tiến bộ nhanh chóng những năm gần đây, đặc biệt là chẩn đoán tiền sản. Tài liệu giới thiệu về thuận lợi của siêu âm 3D so với 2D, các vấn đề của siêu âm 3D, các bất thường ngực 3D, các bất thường của tim/3D và các bất thường của cơ quán khác.

SIÊU ÂM 3 CHIỀU

TRONG CHẨN ĐOÁN

TIỀN SẢN

Bs Bùi Thị Hồng Nga

Bs.Lê Quang Vũ

Bv Từ Dũ

Mở đầu

▪ SA 3D tuy là kỷ thuật mới nhưng đã đạt được nhiều tiếnbộ nhanh chóng trong những năm gần đây, đặc biệttrong chẩn đoán tiền sản

▪ Năm 1991: Máy SA 3D đầu tiên ra đời, cần 25 giây đểlưu hình và vài phút – vài giờ để tạo hình ảnh 3D

▪ Hiện nay: cần 4 giây để quét và lưu trữ hình ảnh

▪ Tuỳ thuộc vào kích thước của thể tích cần khảo sát: 265hình cắt dọc, 1024 hình cắt ngang và 1024 hình cắtđứng ngang có thể được lưu giữ lại trong 256 thang độxám

Mở đầu

▪ Thời điểm SA 3D: 20- 24 tuần, nhưng để có hình ảnh

tốt nên siêu ở thai 24-28 tuần ( da dày + ối nhiều)

▪ Điều kiện cần khi lưu hình 3D đẹp

 Nước ối rộng rãi

 Thai nhi không cử động

 Mẹ nín thở, nằm yên

 BS chọn thế lý tưởng của thai: vùng khảo sát không dính

bánh nhau, thành tử cung hoặc phần khác của thai che khuất.

Mở đầu

▪ Có 2 cách để tái tạo hình:

1. Hình bề mặt (surface image): dựa trên sự sắp xếp

những độ xám, loại bỏ những thông tin không thuộcvề hình ảnh 3D cần hiển thị Sự tái tạo hình ảnh chỉcó thể đạt được khi có sự tương phản rõ rệt giữ cáccấu trúc Ví dụ thai và dịch ối Ngược lại thai vànhau thì không thể tạo được hình ảnh rõ

2. Hình xuyên thấu (transparent image): mặt cắt được

tạo hình trong suốt, có thể thay đổi độ tương phản,độ xám, độ sáng để có hình ảnh rõ hơn

▪ ROI: Region Of Interest

▪ TUI: Tomographic Ultrasound Imaging

▪ VCI: Volume Contrast Imaging

▪ VOCAL:Virtual Organ Computer aided AnaLysic

▪ STIC: Spatio-Temporal Image Correlation

▪ Inversion mode

▪ Maximal transparency mode

▪ Minimal transparency mode

5

Thuận lợi của SA 3D so với 2D

▪ Đối với người làm SA:

 Nhận diện thực tế giải phẩu bề mặt thai nhi

 Phát hiện hoặc loại trừ đáng tin cậy các dị dạng bề mặt.

 Quan sát được các dị dạng phức tạp và dưới nhiều góc độ khác nhau.

▪ Đối với cha mẹ:

 Tăng cường mối quan hệ chamẹ-con

 Cha mẹ có thể thấy dị dạng con bằng chính mắt họ

 Tin tưởng chắc chắn hơn trong các trường hợp dị dạng cần bỏ thai.

 Cha mẹ thấy rõ hình ảnh con, giảm nhu cầu giải thích

Các vấn đề của SA 3D

▪ Người làm SA phải quen với hình dạng và kích thướckhác thường của đầu dò 3D

▪ Thiểu ối là vấn đề khó trong SA 3D, che khuất đáng đểcác chi tiết bề mặt của thai

▪ Cử động trong quá trình lưu trữ có thể gây xảo ảnh, tạonên những hình ảnh kỳ lạ

▪ Tạo hình ảnh 3D khá mất thời gian

▪ Lưu trữ hình ảnh 3D cần bộ nhớ có dung lượng lớn (mộthình 3D # 5-10MB)

8

10

Hình ảnh SA 3D / thai bệnh lý

▪ SA 3D đang khẳng định vai trò của mình trong chẩn đoán hình thái học phôi và thai nhi bình thường lẫn bệnh lý

Hình ảnh SA 3D / thai bệnh lý

▪ SA 3D có giá trị khi khảo sát mặt và chi thai Theo NC của Pretorius gồm 71 ca thai <24 tuần: tỷ lệ xác định môi bình thường của SA 3D 92% so với SA 2D là 76%, chi là 85% so với 52%.

▪ Nhiều bất thường ở mặt có thể chẩn đoán chính xác bằng SA 3D như: tật cằm nhỏ, mặt dẹt, thiểu sản giữa mặt, bất thường ở mũi, vòi voi, một mắt, hai mắt gần nhau xa nhau, u quái ở mặt

▪ Sự hóa vôi vòm sọ hoàn tất ở 12 tuần do đó SA 2D chỉ chẩn đoán được các DT như thoát vị não, vô sọ khi thai 12 tuần SA 3D có thể phát hiện sớm hơn, giúp khảo sát được các đường liên khớp, khảo sát mặt phẳng đứng ngang chi tiết

▪ U nội sọ, u quái ở mặt, ú quái cùng cụt

▪ Tật não nhỏ

▪ Chẻ đôi đốt sống

Các bất thường của hệ xương/3D

Thuận lợi 75%

▪ Chứng co cứng đa khớp bẩm sinh

▪ Bàn tay nắm chặt ( Clenched hand)

▪ Bàn chân vẹo

▪ Dị sản sụn

▪ Tật nhiều ngón (Polydactyly)

▪ Tật vẹo đốt sống

▪ Tật ngắn chi

▪ Xương sườn ngắn

▪ Cẳng tay có 1 xương

▪ U ở chân

35

Các bất thường của bụng/3D

Thuận lợi 77%

▪ Tắt ruột

▪ Hở thành bụng

▪ Thoát vị rốn

▪ Nang trong bụng

▪ Dị dạng thành bụng

▪ Bìu bị phân đôi

▪ Loạn sản thận

▪ Tràn dịch tinh hoàn

▪ Van niệu đạo sau

▪ HC Prune Belly

▪ HC Potter

Các bất thường của cơ quan khác /

3D ( thuận lợi 25%)

▪ Thai trong thai (Abdominal pregnancy)

▪ Thai dính nhau ( Conjoined twins)

▪ U nang bạch huyết (Cystic Hygroma)

▪ Thai tích dịch ( Hydrops fetalis)

▪ Nang dây rốn (Umbilical cord cyst)

▪ Có thể khảo sát nhiều vùng cơ thể trên một mặt cắt

▪ Có thể xoay trên không gian 3 chiều đến khi có đượcmặt phẳng chuẩn nhất

▪ Tuy nhiên SA 3D không giúp ích trong phát hiện cácbất thường nội tạng

51

Thai nhaém maét

Thai nhaém maét

Mắt mở

Thai mở mắt

Bàn tay

Bàn tay

Vành tai

Loã tai

Vành tai

Mặt và bàn chân

Giới tính nam

Giới tính nam

Bé gái

Bé gái

Daây roán quaán coå

70

Chi dưới

Bàn tay

Tay kheøo/2D

Tay kheøo

Bàn tay càng cua

76

Chẻ đốt sống

Chồi mặt/ 2D

Chồi mặt

Cằm nhỏ/ Trisomie 18

Cằm nhỏ/ Trisomie 18

Não ứng thuỷ

Sứt môi

86

Thoát vị rốn/ 2D

Thoát vị rốn

Thoát vị rốn

90

Thai vô sọ

Thai vô sọ

Vô sọ

Vô sọ

Thai 12 tuaàn

Thai 12 tuaàn

Song thai

100

Sieâu aâm 2 chieàu

Cách cắt mặt thai

104

Bé gái Bé trai