Siêu âm xuyên sọ là kỹ thuật đơn giản, rẻ tiền, không xâm lấn, có thể lặp lại nhiều lần và có thể làm tại giường. Nghiên cứu vai trò của siêu âm xuyên sọ trong chẩn đoán hẹp động mạch nội sọ giúp ứng dụng kỹ thuật này rộng rãi trong chẩn đoán, theo dõi bệnh lý mạch máu não.
Trang 1VAI TRÒ CỦA SIÊU ÂM XUYÊN SỌ TRONG CHẨN ĐOÁN HẸP ĐỘNG MẠCH
NỘI SỌ Ở BỆNH NHÂN NHỒI MÁU NÃO CẤP TRÊN LỀU
Nguyễn Thị Bích Hường*, Lê Văn Tuấn **
TÓM TẮT
Đặt vấn đề: Hẹp động mạch nội sọ là bệnh lý chiếm tỷ lệ cao trên thế giới và là một gánh nặng về tàn phế
sau đột quỵ Hiện nay có nhiều kỹ thuật để chẩn đoán Siêu âm xuyên sọ là kỹ thuật đơn giản, rẻ tiền, không xâm lấn, có thể lặp lại nhiều lần và có thể làm tại giường Nghiên cứu vai trò của siêu âm xuyên sọ trong chẩn đoán hẹp động mạch nội sọ giúp ứng dụng kỹ thuật này rộng rãi trong chẩn đoán, theo dõi bệnh lý mạch máu não
Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Để khảo sát vai trò của siêu âm xuyên sọ chúng tôi tiến hành
đánh giá độ chính xác của siêu âm xuyên sọ so với cộng hưởng từ mạch máu não trong chẩn đoán hẹp động mạch nội sọ ở tuần hoàn trước, đồng thời cũng xác định tỷ lệ hẹp động mạch nội sọ trong mẫu nghiên cứu Nghiên cứu được tiến hành trên 120 bệnh nhân nhồi máu não cấp trên lều; siêu âm xuyên sọ (TCD) và cộng hưởng từ mạch máu não (MRA) được thực hiện sau 48 giờ từ lúc khởi bệnh và thời gian thực hiện giữa 2 kỹ thuật này không quá
24 giờ Chúng tôi đánh giá độ nhạy, độ đặc hiệu, giá trị tiên đoán âm, giá trị tiên đoán dương của TCD so với MRA và chỉ số Kappa
Kết quả: Tỷ lệ hẹp động mạch nội sọ là 48,3% Độ nhạy, độ đặc hiệu, giá trị tiên đoán dương, giá trị tiên
đoán âm, chỉ số Kappa của siêu âm xuyên sọ so với cộng hưởng từ mạch máu lần lượt trên động mạch não giữa đoạn M1 là 82,86%, 97,97%, 82,86%, 97,07%, 0,799; đoạn M2 là 80%, 98,29%, 50%, 99,57%, 0,605; động mạch não trước là 40%, 99,57%, 66,67%, 98,73%, 0,49; và động mạch cảnh trong đoạn trong sọ là 68,42%, 99,55%, 92,86%, 97,35%, 0,773
Kết luận: Siêu âm xuyên sọ là kỹ thuật đơn giản, giá thành rẻ, độ chính xác chấp nhận được Nên thực hiện
siêu âm xuyên sọ ở tất cả các bệnh nhân nhồi máu não đặc biệt là nhồi máu não cấp trên lều để tầm soát nguyên nhân hẹp động mạch nội sọ
Từ khóa: Siêu âm xuyên sọ, hẹp động mạch nội sọ, nhồi máu não cấp trên lều
ABSTRACT
ROLE OF TRANSCRANIAL ULTRASOUND IN THE DIAGNOSIS OF INTRACRANIAL ARTERY STENOSIS IN PATIENTS WITH ACUTE SUPRATENTORIAL ISCHEMIC STROKE
Nguyen Thi Bich Huong, Le Van Tuan
* Y Hoc TP Ho Chi Minh * Vol 19 - Supplement of No 1 - 2015: 251 - 257
Background: Intracranial arterial stenosis is one of the most common causes of stroke worldwide and is a
burden on disability after stroke Nowadays, there are many techniques for diagnosis Transcranial ultrasound is a simple, inexpensive, non-invasive technique, can be repeated many times and can do in bed Research the role of transcranial ultrasound in the diagnosis of intracranial arterial stenosis help technique applied widely in the diagnosis and monitoring of cerebrovascular disease
Methodology: To explore the role of transcranial ultrasound we evaluated the accuracy of TCD compared
with MRA in the diagnosis of intracranial artery stenosis in the anterior circulation, and also determine rate of intracranial artery stenosis in the study sample The study was conducted on 120 patients with acute
Tác giả liên lạc: BS Nguyễn Thị Bích Hường ĐT: 0989689525 Email: bichhuong.medic@gmail.com
Trang 2supratentorial ischemic stroke; TCD and MRA were performed after 48 hours from the time of onset and duration between the 2 techniques are not more than 24 hours We assessed the sensitivity, specificity, negative predictive value, positive predictive value of TCD compared with MRA, and Kappa index
Results: The rate of intracranial artery stenosis was 48.3% Sensitivity, specificity, positive predictive value,
negative predictive value, Kappa index of transcranial ultrasound versus magnetic resonance imaging turn on middle cerebral artery M1 segment was 82.86%, 97.97%, 82.86%, 97.07%, 0.799; M2 segment was 80%, 98.29%, 50%, 99.57%, 0.605; anterior cerebral arteries was 40%, 99,57%, 66.67%, 98.73%, 0.49; and internal carotid artery segment in the skull is 68.42%, 99.55%, 92.86%, 97.35%, 0.773
Conclusion: Transcranial ultrasound is a simple, inexpensive, acceptable accuracy technique Should
transcranial ultrasound performed in all patients with cerebral infarction especially acute supratentorial cerebral infarction on screening the cause intracranial arterial stenosis
Key words: transcranial ultrasound, intracranial artery stenosis, acute supratentorial ischemic stroke
ĐẶT VẤN ĐỀ
Đột quỵ não đang là vấn đề thời sự ở cả các
nước phát triển và đang phát triển bởi hậu quả
tàn phế nặng nề và tử vong Hẹp động mạch nội
sọ do xơ vữa là bệnh chiếm tỷ lệ cao đáng kể trên
thế giới, đồng thời là một trong những gánh
nặng về tàn phế sau đột quỵ Tỷ lệ nhồi máu não
do xơ vữa động mạch lớn ở châu Âu chiếm
khoảng 15,3%(6) Tỷ lệ này ở châu Á cao hơn, ước
tính khoảng 33-50% ở Trung Quốc, 47% ở Thái
Lan, 48% ở Singapore, và 10-25% ở Hàn Quốc(7)
Hẹp động mạch nội sọ cũng là một trong những
cơ chế gây đột quỵ phổ biến nhất, tỷ lệ tái phát
cao khoảng 15-20% trong năm đầu sau đột quỵ
thiếu máu não Do đó việc chẩn đoán nguyên
nhân này rất cần thiết Hiện nay có nhiều
phương pháp để chẩn đoán, trong đó siêu âm
xuyên sọ (TCD) là một phương pháp rẻ tiền hơn,
an toàn, không xâm lấn, có thể thực hiện được
nhiều lần và có thể làm tại giường (đặc biệt đối
với bệnh nhân cấp cứu, bệnh nhân phẫu thuật,
bệnh nhân nặng không thể di chuyển được) Vai
trò của siêu âm xuyên sọ cũng được một số
nghiên cứu gần đây quan tâm Do đó, chúng tôi
thực hiện nghiên cứu này với với mong muốn
xác định độ nhạy, độ đặc hiệu, giá trị tiên đoán
âm, giá trị tiên đoán dương của siêu âm xuyên sọ
so với cộng hưởng từ mạch máu (MRA) trong
chẩn đoán hẹp động mạch nội sọ ở tuần hoàn
trước, và khảo sát tỷ lệ hẹp động mạch nội sọ
trong mẫu nghiên cứu
ĐỐI TƯỢNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Nghiên cứu cắt ngang mô tả hàng loạt ca
Một trăm hai mươi bệnh nhân nhồi máu não cấp trên lều nhập bệnh viện Nhân dân 115 từ tháng 6/2013 đến tháng 12/2013 được đưa vào nghiên cứu Tất cả các bệnh nhân nhập vào khoa được hỏi bệnh sử, khám lâm sàng và chụp CT scan não Bệnh nhân đủ tiêu chuẩn chọn mẫu sẽ được làm TCD và MRA với khoảng cách thời gian giữa 2 kỹ thuật này không quá 24h và cả 2
kỹ thuật được thực hiện ở thời điểm sau 48 giờ
từ lúc khởi bệnh Các trường hợp CT scan não có hình ảnh xuất huyết, bệnh nhân được điều trị tiêu sợi huyết, không có cửa sổ thái dương 1 hoặc 2 bên trên siêu âm xuyên sọ đều bị loại ra khỏi nghiên cứu Tất cả bệnh nhân được chụp cộng hưởng từ mạch máu não và siêu âm xuyên
sọ Siêu âm xuyên sọ được thực hiện bởi các bác
sĩ khoa Bệnh lý mạch máu não Các bác sĩ siêu
âm được làm mù về kết quả MRA mạch máu não MRA mạch máu não thực hiện bởi máy cộng hưởng từ Seimen 1.5 Tesla Nhiều chuỗi xung được thực hiện: T1 sagittal, Flair axial, T2
GRE axial, Diffusion, ADC (Axial apparent diffusion coefficient map), T2 coronal, MRA Các
bác sĩ đọc MRA cũng được làm mù về kết quả siêu âm xuyên sọ Thu thập các dữ liệu về lâm sàng (tuổi, giới, điểm NIHSS (thang điểm về đột quỵ của viện sức khỏe Hoa Kỳ) lúc nhập viện, các yếu tố nguy cơ mạch máu: tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu, hút thuốc lá, tiền
Trang 3sử cơn thoáng thiếu máu não hay đột quỵ trước
đó, bệnh lý tim mạch), các dữ liệu cận lâm sàng
(đường huyết, lipid máu siêu âm mạch máu
ngoài sọ) và các dữ liệu từ TCD (tốc độ dòng
chảy trung bình từng động mạch, hình dạng
sóng, vị trí tắc hẹp và mức độ hẹp), MRA (vị trí
tắc hẹp, mức độ hẹp)
Hẹp động mạch nội sọ trên MRA đánh giá
theo phương pháp đánh giá trong nghiên cứu
WASID «warfarin và aspirin trong hẹp động
mạch nội sọ có triệu chứng»: % hẹp = (1- d1/d2)x
100%(10) Trong đó, d1: đường kính đoạn hẹp
nhất, d2: đường kính động mạch bình thường
d2 có 3 lựa chọn: (1) đường kính đoạn gần động
mạch, (2) nếu đoạn gần động mạch bị bệnh thì vị
trí được chọn là đoạn động mạch xa ở vị trí có
đường kính lớn nhất, (3) đường kính của động
mạch nuôi, nếu toàn bộ động mạch đều bị bệnh
Đối với động mạch não giữa, nếu mất hoàn toàn
tín hiệu dòng chảy ở M1, M2 và không thấy
được các nhánh xa thì được xem như tắc hoàn
toàn Tín hiệu flow void khu trú thấy được được
xem như là hẹp nặng Độ hẹp động mạch nội sọ
trên MRA được đo bằng phần mềm PACS trên
máy tính, phân loại các mức độ hẹp: (0) Không
hẹp hoặc hẹp dưới 50%, (1) hẹp từ 50% đến 90%,
(2) hẹp nặng 90 – 99 %, (3) tắc hoàn toàn 100%
Mức độ hẹp mạch máu trên TCD được chẩn
đoán dựa vào tiêu chuẩn Alexandrov về vận tốc
và hình dạng sóng, và được phân loại như sau:
(0) không hẹp; (1) hẹp mức độ trung bình 50%
đến 70% khi vận tốc trung bình của động mạch
não giữa lớn hơn 100 cm/s, động mạch não trước
và động mạch cảnh đoạn trong sọ hơn 90 cm/s,
các động mạch còn lại vận tốc lớn hơn 80 cm/s
hoặc dạng sóng doppler TIBI 4; (2) hẹp nặng 70%
đến 99% khi vận tốc trung bình lớn hơn 119 cm/s
hoặc giảm hơn 30% so với đối bên hoặc dạng
sóng doppler là TIBI 1, 2, 3;(3) tắc hoàn toàn động
mạch khi không phát hiện được tín hiệu dòng
chảy trong khi đó vẫn ghi nhận được tín hiệu
của các động mạch khác cùng bên(1,2,11)
Hình 1 : Phân độ TIBI
Phương pháp thống kê
Dữ liệu được phân tích bằng phần mềm thống kê SPSS 16.0 Phân tích mối liên quan giữa biến độc lập và biến phụ thuộc bằng phép kiểm t
và phép kiểm chi bình phương Độ nhạy, độ đặc hiệu, giá trị tiên đoán âm, giá trị tiên đoán dương, tỷ số khả dĩ âm, tỷ số khả dĩ dương, chỉ
số Kappa được tính theo công thức sau, dựa vào bảng 2x2:
Độ nhạy = a/(a+c)
Độ đặc hiệu = d/ (b+d)
Giá trị tiên đoán dương = a/ (a+b) Giá trị tiên đoán âm = d/(c+d)
Tỷ số khả dĩ dương (LR+)= độ nhạy /(1 – độ đặc hiệu)
Tỷ số khả dĩ âm (LR-) = (1- độ nhạy)/ độ đặc hiệu
Chỉ số KAPPA được dùng để đánh giá sự phù hợp chẩn đoán của 2 kỹ thuật, và được tính theo công thức sau :
Với Pr(a) = ( số đối tượng quan sát được thống nhất giữa 2 kỹ thuật)
Chỉ số K dao động từ 0 đến 1 và giá trị chỉ số Kappa được chia làm 5 phân loại (Atman 1991):
< 0,20 : phù hợp rất yếu
Trang 40,21 – 0,40 :phù hợp yếu
0,41 – 0,60 : phù hợp vừa
0,61 – 0,80 : phù hợp cao
0,81 – 1,0 : phù hợp rất cao
KẾT QUẢ
Mẫu nghiên cứu gồm có 120 bệnh nhân, có
85% là nam, 15% là nữ, tuổi trung bình là 51,64
tuổi ( 18 – 82) được thực hiện TCD và MRA ở
thời điểm sau 48 giờ từ lúc khởi bệnh Thời gian
trung bình giữa 2 kỹ thuật là 6 giờ 30 phút ( 6
phút – 23 giờ 15 phút)
Bảng 1 : Các đặc điểm của mẫu nghiên cứu
Tuổi Trung bình : 51,64 ± 12,745
Nữ :15%
Thời gian cách nhau giữa 2
kỹ thuật
Trung bình : 6 giờ 30 phút
Tỷ lệ hẹp động mạch nội sọ MRA : 48,3% TCD : 42,5%
Đái tháo đường 19,17%
Rối loạn lipid máu 80%
Tiền căn TIA hoặc NMN 21,67%
Kết quả TCD đã phát hiện được 51 trường
hợp có tắc hẹp động mạch nội sọ ở tuần hoàn
trước ( 42,5%): đoạn M1 MCA ( 14,59%), đoạn
M2 MCA (3,33%), đoạn ACA (1,25%), và ICA
(5,84%) Trong khi đó tỷ lệ hẹp động mạch nội sọ
phát hiện trên MRA là 48,3%
Khi so sánh với MRA, giá trị chẩn đoán của
TCD trên từng động mạch được trình bày trong
bảng 2
Bảng 2: Tóm tắt giá trị chẩn đoán của TCD so với
MRA
Độ nhạy 82,86% 80% 40% 68,42%
Độ đặc hiệu 97,07% 98,29% 99,57% 99,55%
Giá trị tiên
đoán dương
82,86% 50% 66,67% 92,86%
Giá trị tiên đoán âm 97,07% 99,57% 98,73% 97,35%
Chỉ số KAPPA 0,799 0,605 0,49 0,773
Khi khảo sát trên đoạn M1 động mạch não
giữa, TCD đã phát hiện được 9 trường hợp
hẹp trung bình, 22 trường hợp hẹp nặng và 4 trường hợp tắc hoàn toàn Trong 8 trường hợp tắc hoàn toàn trên MRA, siêu âm xuyên sọ ghi nhận 2 trường hợp tắc hoàn toàn, không có dòng chảy, MFV =0; và 6 trường hợp còn lại hẹp nặng, chiếm tỷ lệ 17,14% So sánh với MRA, TCD cho kết quả 29 trường hợp dương tính thật, 6 trường hợp dương tính giả và 6 trường hợp âm tính giả ( độ nhạy là 82,86%,
độ đặc hiệu 97,07%, giá trị tiên đoán dương 82,86%, giá trị tiên đoán âm 97,07% và chỉ số Kappa là 0,799) Độ chính xác chung của kỹ thuật là 95% Nếu ta loại những trường hợp có tắc hẹp động mạch cảnh ngoài sọ thì độ nhạy của TCD là 84,62%, độ đặc hiệu 97,71%
Trên đoạn M2 động mạch não giữa TCD ghi nhận 2 trường hợp hẹp trung bình, 4 trường hợp hẹp nặng và 2 trường hợp tắc hoàn toàn Có 4 trường hợp dương tính giả, TCD ghi nhận có hẹp nhưng kết quả MRA không có tắc hẹp Trong đó, cả 4 trường hợp động mạch não giữa đoạn M2 bên chẩn đoán hẹp có vận tốc trung bình thấp hơn 30% so với đối bên TCD cho kết quả 4 trường hợp dương tính thật, 4 trường hợp dương tính giả và 1 trường hợp âm tính giả ( độ nhạy là 80%, độ đặc hiệu 98,29%, giá trị tiên đoán dương 50%, giá trị tiên đoán âm 99,57%, chỉ số Kappa là 0,605, độ chính xác chung là 97,92%) Nếu ta loại những trường hợp có tắc hẹp mạch máu ngoài sọ thì độ nhạy của TCD là 80%, độ đặc hiệu 98,48%, giá trị tiên đoán dương 57,14%
Ở động mạch não trước, TCD phát hiện được 2 trường hợp hẹp động mạch nội sọ trong tổng số 5 trường hợp Độ nhạy của TCD là 40%,
độ đặc hiệu là 99,57%, giá trị tiên đoán dương 66,67%, giá trị tiên đoán âm 98,73%, chỉ số Kappa
là 0,49, độ chính xác chung là 98,33%
Đối với đoạn trong sọ của động mạch cảnh trong, TCD phát hiện được 13 trường hợp có hẹp hoặc tắc động mạch So sánh với cộng hưởng từ mạch máu, độ nhạy của siêu âm xuyên sọ là 68,42 %, độ đặc hiệu 99,55%, giá trị tiên đoán dương 92,86%, giá trị tiên đoán âm là 97,35% và
Trang 5chỉ số Kappa là 0,773, độ chính xác chung là
97,08% Nếu như ta loại những trường hợp có
tắc hẹp mạch máu ngoài sọ đi kèm thì độ nhạy,
độ đặc hiệu khi đánh giá động mạch cảnh trong
đoạn trong sọ lần lượt là 75%, 99,94%
BÀN LUẬN
Tỷ lệ tắc hẹp động mạch nội sọ
Nghiên cứu cho thấy được hẹp động mạch
nội sọ là nguyên nhân chiếm tỷ lệ cao ở các
bệnh nhân nhồi máu não cấp (48,3%), tỷ lệ này
cũng tương đương với tần suất lưu hành của
bệnh ở khu vực Châu Á(33-50% ở Trung
Quốc, 47% ở Thái Lan và 48% ở Singapore)(7)
Kết quả này tương đương với trong nghiên
cứu CICAS thực hiện ở Trung Quốc (46,6%)(13)
Khi phân tích riêng từng vị trí động mạch cả
trên MRA và TCD đều cho thấy M1 động
mạch não giữa là nơi có tỷ lệ tắc hẹp cao nhất,
tiếp theo đó là động mạch cảnh trong đoạn
trong sọ Theo y văn, trong dân số chung vị trí
xơ vữa động mạch thường gặp nhất là ở động
mạch cảnh trong, sau đó mới đến động mạch
não giữa, động mạch não trước Tuy nhiên đối
với chủng tộc da đen, người Trung Quốc,
Nhật Bản thì bệnh của động mạch não giữa
thường gặp hơn động mạch cảnh trong(4) Vì
vậy đã có nhiều công trình tập trung nghiên
cứu bệnh của động mạch não giữa(3,5,8) Nghiên
cứu của chúng tôi thực hiện tại Việt Nam trên
chủng tộc châu Á, do đó kết quả của chúng tôi
tỷ lệ tắc hẹp động mạch não giữa cao nhất so
với các vị trí khác là phù hợp Động mạch não
trước trong nghiên cứu này có tỷ lệ tắc hẹp
thấp nhất 2,08% phát hiện trên cộng hưởng từ
và 1,25% khi chẩn đoán bằng siêu âm xuyên
sọ
Độ nhạy, độ đặc hiệu, giá trị tiên đoán
dương, giá trị tiên đoán âm
TCD tương đối chính xác so với MRA trong
chẩn đoán hẹp động mạch nội sọ ở tuần hoàn
trước, đặc biệt là đoạn gần động mạch não giữa
Chúng tôi nhận thấy siêu âm xuyên sọ có độ đặc
hiệu khá cao, độ nhạy tương đối chấp nhận được
với vai trò là một xét nghiệm sàng lọc ban đầu Gía trị chẩn đoán cao nhất là ở động mạch não giữa, nhất là đoạn M1 với độ nhạy, độ đặc hiệu, giá trị tiên đoán âm, giá trị tiên đoán dương khá cao 82,86%, 97,97%, 82,86%, 97,07%; giá trị của TCD thấp nhất trên động mạch não trước trong nghiên cứu này Đối với những trường hợp TCD cho kết quả dương tính giả, TCD không phát hiện được dòng chảy hoặc dòng chảy có vận tốc rất thấp nên người làm siêu âm kết luận là hẹp nặng hoặc có tắc mạch Ở những trường hợp này chúng tôi nhận thấy có thể do cửa sổ xương khảo sát không tốt (suboptimal window), do kỹ thuật của người làm siêu âm không lấy được góc doppler nhỏ nhất, nơi đó dòng chảy có vận tốc tối đa dẫn đến việc lầm tưởng không có cửa sổ xương và không phát hiện được dòng chảy do tắc động mạch; cửa sổ khảo sát không tốt làm cho việc xác định vận tốc dòng chảy không đạt được tối đa Có một số trường hợp âm tính giả, TCD bỏ sót chẩn đoán Lý do TCD không phát hiện được trong những trường hợp này có thể giải thích do tuần hoàn bàng hệ tốt ở những bệnh nhân này; đối với những trường hợp động mạch ngoằn ngoèo, dòng chảy cuộn xoáy, hẹp nhiều nơi trên cùng động mạch (tandem stenosis), độ phát hiện của TCD không cao Đặc biệt trong trường hợp có tắc hoặc hẹp động mạch cảnh trong đi kèm, khi mức độ hẹp > 70%
sẽ dẫn đến giảm vận tốc, lưu lượng mạch máu nội sọ, do đó TCD cho giá trị vận tốc động mạch nội sọ là bình thường thay vì tăng vận tốc như thông thường Khi loại bỏ những trường hợp có tắc hẹp mạch máu ngoài sọ đi kèm, giá trị chẩn đoán của TCD tăng lên ở động mạch cảnh trong (độ nhạy 75%) và động mạch não giữa (đoạn M1: độ nhạy 84, 62%, đoạn M2: giá trị tiên đoán dương 57,14%) Một số trường hợp sai lệch giữa
2 kỹ thuật được giải thích là có thể có liên quan đến sự tái thông tự phát của dòng máu não Tỷ lệ tái thông tự phát cao nhất xảy ra trong 7 ngày đầu, đặc biệt trong vòng 24-48 giờ(12) Theo một nghiên cứu tổng hợp của Joung-Ho Rha và Jeffrey LS tỷ lệ này là 24,1% trong 24 giờ đầu(9)
Trang 6Trong nghiên cứu của tác giả Bùi Thị Quỳnh
Châu thực hiện tại bệnh viện Nhân dân 115, tỷ lệ
tái thông tự nhiên chủ yếu cao trong thời điểm
24 – 48 giờ, tỷ lệ tái thông tự nhiên động mạch
não giữa là 46,08%(3) Mặc dầu trong thiết kế
nghiên cứu của chúng tôi đã cố gắng thực hiện 2
kỹ thuật với thời gian chênh lệnh trung bình là 6
giờ 30 phút, nhưng không thể hoàn toàn tránh
khỏi sai lệch kết quả do yếu tố này
Chỉ số Kappa cao nhất là ở động mạch não
giữa, động mạch cảnh trong, thấp nhất ở động
mạch não trước Điều này chứng tỏ sự phù hợp
về chẩn đoán giữa 2 phương pháp TCD và MRA
cao nhất ở động mạch não giữa và động mạch
cảnh trong Tóm lại, siêu âm xuyên sọ là một kỹ
thuật có nhiều ích lợi trong đánh giá và theo dõi
bệnh nhân nhồi máu não Đây là một phương
tiện không xâm lấn, có thể lặp lại nhiều lần giúp
theo dõi diễn tiến bệnh, diễn tiến của việc ly giải
cục huyết khối, tình trạng tái tắc hẹp Như vậy
nếu như có cửa sổ xương tốt, với độ nhạy, độ
đặc hiệu, giá trị tiên đoán dương, giá trị tiên
đoán âm đã nói ở trên, siêu âm xuyên sọ là một
kỹ thuật có thể thực hiện nhanh chóng, tiện lợi
trong điều kiện cấp cứu, nó có thể đánh giá vận
tốc dòng máu não, cung cấp thông tin về tình
trạng mạch máu não Điều này rất quan trọng
trong quyết định can thiệp điều trị và theo dõi
Đặc biệt đối với những trung tâm y tế không có
điều kiện thực hiện cộng hưởng từ mạch máu
trong điều kiện cấp cứu, những trường hợp
bệnh nhân có chức năng thận bất thường, dị ứng
với thuốc cản quang, siêu âm xuyên sọ có nhiều
ưu điểm
KẾT LUẬN
Hẹp động mạch nội sọ là nguyên nhân đột
quỵ chiếm tỷ lệ cao Siêu âm xuyên sọ là kỹ thuật
đơn giản, giá thành rẻ, độ chính xác chấp nhận
được Nên thực hiện siêu âm xuyên sọ ở tất cả
các bệnh nhân nhồi máu não đặc biệt là nhồi
máu não cấp trên lều để tầm soát nguyên nhân
hẹp động mạch nội sọ
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Lumsden A, et al (2012) Practice standards for transcranial Doppler (TCD) ultrasound Part II Clinical indications and
expected outcomes Journal of Neuroimaging, 22 (3), pp
215-224
cerebrovascular ultrasound, In: Alexandrov AV (Ed) Cerebrovascular Ultrasound in Stroke prevention and Treatment, 1st
edition, pp 81 – 132 Blackwell, New York,
tái tưới máu ở bệnh nhân nhồi máu não động mạch não giữa
bằng doppler xuyên sọ Y học TP Hồ Chí Minh, 14 (1), pp 359
Pathophysiology of Stroke In: Caplan LR ( Ed) Stroke a clinical approach, Saunders Elsevier, USA, 4th edition, pp 102 - 103
Transcranial Doppler ultrasound findings in middle cerebral
artery occlusion" Stroke, 21 (4), pp 532-537
B, Heuschmann PU (2001) Epidemiology of ischemic stroke subtypes according to TOAST criteria: incidence, recurrence, and long-term survival in ischemic stroke subtypes: a population-based study Stroke, 32(12), pp 2735 - 2740
Epidemiology and pathophysiology of intracranial large
artery stenosis The Open Atherosclerosis & Thrombosis Journal, 3,
pp 3-7
Georgios, Alexandrov Andrei V (2007) The accuracy of transcranial Doppler in the diagnosis of middle cerebral artery
stenosis Cerebrovascular diseases, 23 (5-6), pp 325-330
ischemic stroke outcome a meta-analysis Stroke, 38 (3), pp
967-973
10 Samuels OB, Joseph GJ, Lynn MJ, Smith HA, Chimowitz MI (2000) A standardized method for measuring intracranial
arterial stenosis American journal of neuroradiology, 21 (4), pp
643-646
11 Valdueza JM, Schreiber SJ, Roehl JE, Klingebiel R (2008)
Vascular Pathology In: José M Valdueza, et al (Eds) Neurosonology and neuroimaging of stroke, Thieme, New York,
1 st edition, pp 81 – 85
12 Vang C, Dunbabin D, Kilpatrick D (1999) Effects of
electrophysiological recovery in acute ischemic stroke Stroke,
30 (10), pp 2119-2125
13 Wang Y, Zhao X, Liu L, Soo YO, Pu Y, et al (2014) Prevalence
and Outcomes of Symptomatic Intracranial Large Artery
Stenoses and Occlusions in China Stroke, 45 (3), pp 663 – 669
Ngày nhận bài báo: 14/10/2014 Ngày phản biện nhận xét bài báo: 20/10/2014 Ngày bài báo được đăng: 10/01/2015