Tóm tắt Luận án Tiến sĩ Văn hóa học: Sự biến đổi văn hóa làng nghề truyền thống ở Hà Nội hiện nay” (Qua trường hợp làng Triều Khúc và Thiết Úng)

Trên cơ sở trình bày và đưa ra một số khái niệm mới làm công cụ cho việc nghiên cứu, Nghiên cứu sinh phân tích, đánh giá thực trạng biến đổi của văn hóa làng nghề truyền thống trên địa bàn Hà Nội qua nghiên cứu trường hợp 2 làng nghề: Làng nghề dệt truyền thống Triều Khúc (xã Tân Triều, huyện Thanh Trì) và làng nghề gỗ mỹ nghệ truyền thống Thiết Úng (xã Vân Hà, huyện Đông Anh), thành phố Hà Nội.

Công trình được hoàn thành t iạ

H c vi n Chính tr  qu c gia H  Chí Minhọ ệ ị ố ồ

Ng ườ ướ i h ng d n khoa h c ẫ ọ : 1. PGS.TS. Lê Quý Đ cứ

2. TS. Lê Trung Kiên

Ph n bi n 1:  ả ệ

Ph n bi n 2:  ả ệ

Ph n bi n 3:  ả ệ

Lu n án s  đậ ẽ ược b o v  trả ệ ước H i đ ng ch m lu n án ộ ồ ấ ậ

c p c  s  t i H c vi n Chính tr  qu c gia H  Chí Minhấ ơ ở ạ ọ ệ ị ố ồ

Vào h i   gi    ngày   tháng  năm 2015 ồ ờ

và th  vi n H c vi n Chính tr  qu c gia H  Chí Minh

3. Nguy n Th  Bích Th y (2014), Làng ngh  Hà N i, quá trình hình thànhễ ị ủ ề ộ  

và phát tri n, ể T p chí Văn hóa Ngh  thu t, ạ ệ ậ  (12), tr. 38 ­ 43.

4. Nguy n Th  Bích Th y (2015), Bi n đ i văn hóa làng ngh  Tri uễ ị ủ ế ổ ề ề  

Khúc, huy n Thanh Trì, Hà N i, ệ ộ T p chí Văn hóa ạ  Ngh  thu t ệ ậ , 

(3), tr. 34 ­ 37. 

5. Nguyên Thi Bich Thuy (2015), Văn hoa lang nghê truyên thông Thiêt Ung,̃ ̣ ́ ̉ ́ ̀ ̀ ̀ ́ ́ ́  

xa Vân Ha, huyên Đông Anh, Ha Nôi, ̃ ̀ ̣ ̀ ̣ Tap chi Di san văn hoa, ̣ ́ ̉ ́ (3), 

tr. 57 ­ 59

M  Đ UỞ Ầ

1 Tính c p thi t c a đ  tàiấ ế ủ ề

Làng ngh  Hà N i phát tri n, có nhi u kh i s c b t đ u t  khiề ộ ể ề ở ắ ắ ầ ừ  

Đ ng và Nhà nả ước th c hi n đự ệ ường l i đ i m i, n n kinh tố ổ ớ ề ế chuy n sang c  ch  th  trể ơ ế ị ường theo đ nh hị ướng xã h i ch  nghĩa.ộ ủ  Cũng vì th , bi n đ i văn hóa   các làng ngh  Hà N i di n ra nhế ế ổ ở ề ộ ễ ư 

m t đi u t t y u c a quy lu t phát tri n.ộ ề ấ ế ủ ậ ể

  S  bi n đ i văn hóa   các làng ngh  truy n th ng Hà N iự ế ổ ở ề ề ố ộ  không ch  tác đ ng đ n đ i s ng xã h i, mà còn tác đ ng đ n cỉ ộ ế ờ ố ộ ộ ế ơ 

c u t  ch c, di n m o, quy trình s n xu t, m u mã, hình  ấ ổ ứ ệ ạ ả ấ ẫ th c,ứ  

ch t l ng s n ph m, phong t c t p quán…. c a m i làng ngh  ấ ượ ả ẩ ụ ậ ủ ỗ ề Xu 

hướng bi n đ i trên th c s  là v n đ  c n đế ổ ự ự ấ ề ầ ược quan tâm, nghiên 

c u k p th i đ  đ a ra nh ng căn c  khoa h c, gi i pháp phù h pứ ị ờ ể ư ữ ứ ọ ả ợ  

H ng, qua nghiên c u m t s  làng   Hà Tây, Thái Bình, Gia Lâm,ồ ứ ộ ố ở  

mà ch a có công trình nghiên c u tiêu bi u v  ư ứ ể ề S  bi n đ i văn hóa ự ế ổ   làng ngh  truy n th ng Hà N i ề ề ố ộ  hi n nay ệ  Do đó, nghiên c u v  sứ ề ự 

bi n đ i văn hóa các làng ngh  truy n th ng Hà N i nói chung vàế ổ ề ề ố ộ  hai làng ngh  d t Tri u Khúc, đ  g  m  ngh  Thi t Úng nóiề ệ ề ồ ỗ ỹ ệ ế  riêng không ch  có ý nghĩa lý lu n, mà còn đáp  ng nhu c u c pỉ ậ ứ ầ ấ  bách c a th c ti n trong vi c b o t n và phát tri n văn hóa cácủ ự ễ ệ ả ồ ể  làng ngh  truy n th ng   nề ề ố ở ước ta hi n nay trệ ước yêu c u côngầ  nghi p hóa, hi n đ i hóa va toàn c u hóa.ệ ệ ạ ̀ ầ

Vì nh ng lý do trên, Nghiên c u sinh nh n th y vi c nghiênữ ứ ậ ấ ệ  

c u đ  tài ứ ề “S  bi n đ i văn hóa làng ngh  truy n thông   Hàự ế ổ ề ề ́ ở  

N i hi n nay”ộ ệ  (Qua trườ ng h p làng Tri u Khúc và Thi t Úng) ợ ề ế  

là m t vi c làm c n thi t, có ý nghĩa lý lu n và th c ti n trong b iộ ệ ầ ế ậ ự ễ ố  

c nh đ i m i c a xã h i.ả ổ ớ ủ ộ

2. T ng quan tình hình nghiên c u:ổ ứ

Trong t ng s  h n 750 tài li u trong và nổ ố ơ ệ ước ngoài nghiên c uứ  

v  Hà N i, có kho ng 100 tài li u v  làng ngh , ph  ngh , vănề ộ ả ệ ề ề ố ề  hóa làng ngh  Hà N i t  trề ộ ừ ước giai đo n đ i m i (năm 1986) đ nạ ổ ớ ế  

hi n nay (xin đệ ược trinh bay cu thê   ch̀ ̀ ̣ ̉ ở ương 1 luân an).̣ ́

3. M c đích và nhi m v  nghiên c uụ ệ ụ ứ

3.1. M c đích ụ

Trên c  s  trình bày và đ a ra m t s  khái ni m m i lam công cuơ ở ư ộ ố ệ ớ ̀ ̣ cho viêc nghiên c u, Nghiên c u sinh phân tích, đánh giá th c tr ng bi ṇ ứ ứ ự ạ ế  

đ i c a văn hóa làng ngh  truy n th ng trên đ a bàn Hà N i qua nghiênổ ủ ề ề ố ị ộ  

c u tr ng h p 2 làng ngh : làng ngh  d t truy n th ng Tri u Khúcứ ườ ợ ề ề ệ ề ố ề  (xã Tân Tri u, huy n Thanh Trì) và làng ngh  g  m  ngh  truy nề ệ ề ỗ ỹ ệ ề  

th ng Thi t Úng (xã Vân Hà, huy n Đông Anh), thành ph  Hà N i. ố ế ệ ố ộ

3.2. Nhi m v  nghiên c u ệ ụ ứ

­ Trình bày m t s  khái ni m công c  và lý lu n v  bi n đ i vănộ ố ệ ụ ậ ề ế ổ  hóa

­ Kh o sát th c tr ng v  s  bi n đ i c a văn hóa làng nghả ự ạ ề ự ế ổ ủ ề 

d t Tri u Khúc và đ  g  m  ngh  Thi t Úng.ệ ề ồ ỗ ỹ ệ ế

­ Đ  xu t m t s  gi i pháp b o t n và phát tri n văn hóa làngề ấ ộ ố ả ả ồ ể  ngh  truy n th ng Hà N i.ề ề ố ộ

4. Đ i tố ượng và ph m vi nghiên c uạ ứ

4.1. Đ i t ố ượ ng nghiên c u ứ

Đ i t ng nghiên c u c a đ  tài là s  bi n đ i c a văn hóa làngố ượ ứ ủ ề ự ế ổ ủ  ngh  truy n th ng d t Tri u Khúc và làng ngh  g  m  ngh  Thi tề ề ố ệ ề ề ỗ ỹ ệ ế  Úng

 4.2. Ph m vi nghiên c uạ ứ

­ V  không gian: Lu n án t p trung nghiên c u tai hai langề ậ ậ ứ ̣ ̀  

ngh  d t Tri u Khúc va g  m  ngh  Thi t Úng. ề ệ ề ̀ ỗ ỹ ệ ế

­ V  th i gian: Lu n án lây môc th i gian nghiên c u t  năm 2000 đ n nay.ề ờ ậ ́ ́ ờ ứ ừ ế

5. C  s  lý lu n và phơ ở ậ ương pháp nghiên c uứ

5.1. C  s  lý lu n ơ ở ậ

Nghiên c u s  bi n đ i văn hóa làng ngh  c n d a trên cácứ ự ế ổ ề ầ ự  khái ni m v  ệ ề văn hóa, ngh , làng ngh , làng ngh  truy n th ng, vănề ề ề ề ố  hóa làng ngh  truy n th ng va ly thuyêt vê biên đôi văn hoa.ề ề ố ̀ ́ ́ ̀ ́ ̉ ́

5.2. Ph ươ ng pháp nghiên c u ứ

Đ  nghiên c u s  bi n đ i v  văn hóa làng ngh  đem l i hi uể ứ ự ế ổ ề ề ạ ệ  

qu  cao, vi c áp d ng phả ệ ụ ương pháp lu n c a ch  nghĩa duy v tậ ủ ủ ậ  

bi n ch ng và ch  nghĩa duy v t l ch s  d a vào quan  đi m,ệ ứ ủ ậ ị ử ự ể  

đường l i, chính sách c a Đ ng, Nhà nố ủ ả ước v  phát tri n văn hóa làề ể  

vi c làm không th  thi u. Bên c nh đó, k t h p s  d ng cácệ ể ế ạ ế ợ ử ụ  

phương pháp nghiên c u liên ngành, phứ ương pháp phân tích, t ngổ  

h p, phợ ương pháp đi u tra xã h i h c, phề ộ ọ ương pháp đi n dã, thamề  

d  c a nhân h c văn hóa.ự ủ ọ

­ Ph ươ ng pháp liên/ đa ngành 

Nghiên c u bi n đ i văn hóa làng ngh  truy n th ng Hà N iứ ế ổ ề ề ố ộ  

la s  thu th p, t ng h p k t qu  nghiên c u c a r t nhi u lĩnh v c̀ ự ậ ổ ợ ế ả ứ ủ ấ ề ự  khoa h c chuyên ngành nh  nhân h c văn hóa, nhân h c xã h i,ọ ư ọ ọ ộ  dân t c h c, xã h i h c, tâm lý h c, s  h c… ộ ọ ộ ọ ọ ử ọ

­ Ph ươ ng pháp t ng h p, phân tích tài li u ổ ợ ệ

Phương pháp t ng h p đổ ợ ượ ử ục s  d ng đ  t ng h p các tài li uể ổ ợ ệ  

th  c p liên quan đ n v n đ  nghiên c u, nhăm tìm ra đi m tứ ấ ế ấ ề ứ ̀ ể ươ  ng

đ ng và khác bi t trong bi n đ i văn hóa   các làng ngh  truy nồ ệ ế ổ ở ề ề  

th ng trên. T  đó đ a ra nh ng nh n đ nh đúng đ n, sát th c v iố ừ ư ữ ậ ị ắ ự ớ  tình hình c  th , làm rõ bi n đ i văn hóa làng ngh  truy n th ng.ụ ể ế ổ ề ề ố

­ Ph ươ ng pháp đi u tra xã h i h c: ề ộ ọ   Nghiên c u đ  tài này,ứ ề  Nghiên c u sinh s  d ng 145 b ng h i kh o sát làng Tri u Khúc,ứ ử ụ ả ỏ ả ề  

182 b ng h i anket kh o sát làng Thi t Úng, 20 phi u ph ng v nả ỏ ả ế ế ỏ ấ  sâu nh ng ngữ ười th , cán b , nhân viên UBND xã am hi u v  lĩnhợ ộ ể ề  

v c trên đ  có k t qu  và thông tin mang tính khoa h c, kháchự ể ế ả ọ  

­ Ph ươ ng pháp đi n dã nh n h c/dân t c h c ề ậ ọ ộ ọ

Trên c  s  nghiên c u tr c ti p t i th c đ a, thông qua các lo iơ ở ứ ự ế ạ ự ị ạ  phi u đi u tra, quan sát, ph ng v n (ph ng v n nhóm, ph ng v nế ề ỏ ấ ỏ ấ ỏ ấ  sâu), ghi chép, ghi âm, ghi hình, ch p  nh, qua đó ụ ả nghiên c u cácứ  

hi n tệ ượng xã h i độ ặc bi tệ  và tính năng đ ng trong s  hình thànhộ ự  

và bi n đ iế ổ  c a các hi n tủ ệ ượng văn hóa   làng ngh  truy n th ngở ề ề ố  

­ Ph ươ ng pháp th ng kê, so sánh  ố

S  d ng phử ụ ương pháp này đ  thu th p các s  li u th ng kê ể ậ ố ệ ố ở hai lang Triêu Khuc va Thiêt Ung, sau đó khái quát l i các v n đ̀ ̀ ́ ̀ ́ ́ ạ ấ ề nghiên c u đê đ a ra nh ng đanh gia khách quan v  nh ng bi nứ ̉ ư ữ ́ ́ ề ữ ế  

đ i văn hóa hai làng.ổ

­ Ph ươ ng pháp chuyên gia

Trên c  s  n i dung lu n án, Nghiên c u sinh tham kh o ý ki n,ơ ở ộ ậ ứ ả ế  

nh n đ nh, ph ng v n các chuyên gia, nh ng ng i am hi u v  làngậ ị ỏ ấ ữ ườ ể ề  ngh , thu th p đ c nh ng thông tin c  b n, khách quan.ề ậ ượ ữ ơ ả  

6. K t qu  và đóng góp m i c a lu n ánế ả ớ ủ ậ

6.1.  Đóng góp v  m t lý lu n: ề ặ ậ

­ Đ  tài góp ph n làm sáng t  nh ng v n đ  lý lu n v  vănề ầ ỏ ữ ấ ề ậ ề  hóa, tác đ ng c a văn hóa làng ngh  truy n th ng  đ i v i s  phát tri nộ ủ ề ề ố ố ớ ự ể  kinh t  ­ xã h i trong quá trình công nghi p hóa, hi n đ i hóa đ t n c;ế ộ ệ ệ ạ ấ ướ  vai trò c a ng i s n xu t   các làng ngh  đ i v i vi c b o t n và phátủ ườ ả ấ ở ề ố ớ ệ ả ồ  huy văn hóa làng ngh  truy n th ng trong s  bi n đ i c a chúng hi nề ề ố ự ế ổ ủ ệ  nay

­ Ngoài ra, đ  tài có th  đề ể ượ ử ục s  d ng làm tài li u tham kh oệ ả  cho h c viên, sinh viên chuyên ngành văn hóa h c, xã h i h c, kinhọ ọ ộ ọ  

t  h c nghiên c u nh ng v n đ  v  bi n đ i văn hóa, v  m iế ọ ứ ữ ấ ề ề ế ổ ề ố  quan h  gi a văn hóa và kinh t , v n đ  ngoài lĩnh v c văn hóa đ iệ ữ ế ấ ề ự ố  

v i phát tri n hi n nay.ớ ể ệ

6.2. Đóng góp v  m t th c ti n:  ề ặ ự ễ

­ Đê tai ch  ra xu h̀ ̀ ỉ ướng bi n đ i văn hóa làng ngh  truy nế ổ ề ề  

th ng, giúp các nhà qu n lý tham kh o đ  t  đó nghiên c u, xâyố ả ả ể ừ ứ  

d ng nh ng chính sách văn hóa h p lý cho s  phát tri n văn hóaự ữ ợ ự ể  làng ngh  Hà N iề ộ

­ Đ  xu t m t s  gi i pháp nh m b o t n và phát tri n vănề ấ ộ ố ả ằ ả ồ ể  hóa làng ngh  trong quá trình công nghi p hóa, hi n đ i hóa hi nề ệ ệ ạ ệ  nay

7. K t c u c a lu n ánế ấ ủ ậ

Ngoài ph n m  đ u (9 trang), k t lu n (3 trang), tài li u thamầ ở ầ ế ậ ệ  

kh o (13 ả trang), ph  l c (115 trang), n i dung c a lu n án đ c k tụ ụ ộ ủ ậ ượ ế  

c u thành 4 ch ng, 10 ti t:ấ ươ ế

Ch ng 1. T ng quan tình hình nghiên c u và c  s  lý lu n (30 trang).ươ ổ ứ ơ ở ậ

Chương 2. Khái lược v  làng ngh  truy n th ng Hà N i và haiề ề ề ố ộ  làng Tri u Khúc, Thi t Úng (37 trang).ề ế

Ch ng 3. Kh o sát s  bi n đ i văn hóa làng ngh  truy n th ngươ ả ự ế ổ ề ề ố  Tri u Khúc và Thi t Úng (45 trang).ề ế

Chương 4. M t s  v n đ  c n bàn lu n và đ  xu t gi i phápộ ố ấ ề ầ ậ ề ấ ả  

b o t n, phát huy giá tr  văn hóa làng ngh  (24 trang).ả ồ ị ề

Chương 1

1.1. T NG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN C UỔ Ứ

Sách, công trình vi t v  ngh , làng ngh , văn hóa làng ngh ,ế ề ề ề ề  

bi n đ i văn hóa làng ngh  Hà N i có h n 100 đ u tài li u. M cế ổ ề ộ ơ ầ ệ ặ  

d u con s  trên còn khiêm t n nh ng cũng đ t ra t m quan tr ng c aầ ố ố ư ặ ầ ọ ủ  

vi c nghiên c u nh ng v n đ  trên, đ c bi t là trong đi u ki n đ iệ ứ ữ ấ ề ặ ệ ề ệ ổ  

m i hi n nay. Trên c  s  t  li u c a các tác gi  trong và ngoàiớ ệ ơ ở ư ệ ủ ả  

n c, k  th a nh ng n i dung đã đ c trình bày trong t  li u, luânướ ế ừ ữ ộ ượ ư ệ ̣  

an chia làm 3 nhóm tài li u đã đ c các tác gi  vi t có liên quan đêń ệ ượ ả ế ́ 

đê tai:  ̀ ̀

1.1.1. Nghiên c u v  ngh , làng ngh , văn hóa làng ngh  Hà N iứ ề ề ề ề ộ

1.1.2. Nghiên c u v  bi n đ i văn hóa, bi n đ i văn hóaứ ề ế ổ ế ổ  

làng, bi n đ i văn hóa làng ngh  th i k  đ i m iế ổ ề ờ ỳ ổ ớ

1.1.3. Nh ng nghiên c u v  làng ngh  Tri u Khúc và Thi t Úngữ ư ề́ ề ề ế

1.1.3.1. Nh ng bài vi t v   làng ngh  Tri u Khúcữ ế ề ề ề  

­ Công trình c a m t s  h c gi  nủ ộ ố ọ ả ước ngoài vi t v  s  thiêúế ề ự  năng đ ng, trì tr , ch m đ i m i c a ngộ ệ ậ ổ ớ ủ ười nông dân Vi t Namệ  nói chung và vùng B c B  nói riêng, trong đó có th  th  công.ắ ộ ợ ủ  

Đi u này c n đề ầ ược xem xét m t cách khách quan trong đi u ki nộ ề ệ  

đ i m i c a xã h i hi n nay.ổ ớ ủ ộ ệ

­ M i công trình đ u có nghiên c u riêng v  nh ng nôi dung bi nỗ ề ứ ề ữ ̣ ế  

đ i: m t s  công trình đi sâu vào v n đ  c n thi t ph i th c hi n vi cổ ộ ố ấ ề ầ ế ả ự ệ ệ  

đa d ng hóa s n ph m, thay đ i m u mã đ  v a mang tính hi n đ i,ạ ả ẩ ổ ẫ ể ừ ệ ạ  

nh ng v n gi  đ c y u t  truy n th ng; M t s  công trình khac điư ẫ ữ ượ ế ố ề ố ộ ố ́  sâu vào vi c nghiên c u v  t m quan tr ng c a môi tr ng kinhệ ứ ề ầ ọ ủ ườ  doanh đ i v i s  phát tri n va biên đôi c a văn hoa làng ngh  truy nố ớ ự ể ̀ ́ ̉ ủ ́ ề ề  

th ng ố

­ Tuy nhiên, đên nay vân ch a co môt nghiên c u chuyên sâu va hế ̃ ư ́ ̣ ứ ̀ ̣ thông vê bi n đ i văn hoa làng ngh  th ng Hà N i nói chung và́ ̀ ế ổ ́ ề ố ộ  làng Tri u Khúc, Thi t Úng nói riêng (ngay ca khai niêm văn hoaề ế ̉ ́ ̣ ́ 

lang nghê truyên thông cung ch a đ̀ ̀ ̀ ́ ̃ ư ược nhăc t i nh  đa noi   trên),́ ớ ư ̃ ́ở  

đ  t  đo có để ừ ́ ược m t cái nhìn toàn c nh h n, sâu s c h n. B i viộ ả ơ ắ ơ ở ̀ chinh nh ng bi n đ i này gop phân làm nên m t di n m o m í ữ ế ổ ́ ̀ ộ ệ ạ ớ  

c a các làng ngh  truy n th ng Hà N i ngày nay, trong đo co langủ ề ề ố ộ ́ ́ ̀  Triêu Khuc va Thiêt Ung. ̀ ́ ̀ ́ ́

1.2. C  S  LÝ LU NƠ Ở Ậ

1.2.1. Các khái ni m c  b n và c u trúc văn hóa làng nghệ ơ ả ấ ề truy n th ngề ố

1.2.1.1. Văn hóa, Văn hóa nghề

­ Văn hóa: Cho đ n nay có h n 500 đ nh nghĩa khác nhau vế ơ ị ề văn hóa, tuy nhiên, Nghiên c u sinh nh n th y đ nh nghĩa v  vănứ ậ ấ ị ề  hóa c a Ch  t ch H  Chí Minh là phù h p v i v n đ  c a lu nủ ủ ị ồ ợ ớ ấ ề ủ ậ  

án. Ch  t ch H  Chí Minh đã có quan ni m v  văn hóa nh  sau:ủ ị ồ ệ ề ư  

“Vì l  sinh t n và m c đích c a cu c s ng, loài ng ẽ ồ ụ ủ ộ ố ườ i m i sáng ớ  

t o và phát minh ra ngôn ng , ch  vi t, đ o đ c, pháp lu t, khoa ạ ữ ữ ế ạ ứ ậ  

h c, tôn giáo, văn h c, ngh  thu t, nh ng công c  cho sinh ho t ọ ọ ệ ậ ữ ụ ạ   hàng ngày v  ăn, m c,   và các ph ề ặ ở ươ ng th c s  d ng. Toàn b ứ ử ụ ộ  

nh ng sáng t o và phát minh đó t c là văn hóa. Văn hóa là s ữ ạ ứ ự 

t ng h p c a m i ph ổ ợ ủ ọ ươ ng th c sinh ho t cùng v i bi u hi n c a ứ ạ ớ ể ệ ủ  

nó mà loài ng ườ i đã s n sinh ra nh m thích  ng nh ng nhu c u ả ằ ứ ữ ầ  

đ i s ng và đòi h i c a s  sinh t n” ờ ố ỏ ủ ự ồ

­ Văn hóa ngh : ề theo Nghiên c u sinhứ  “Văn hóa ngh  là toàn ề  

b  nh ng tri th c, kinh nghi m, k  năng và ph ộ ữ ứ ệ ỹ ươ ng th c hành ứ   ngh  , đ ề ượ c tích lũy trong quá trình s n xu t, b o qu n, phân ph i ả ấ ả ả ố  

và qu ng bá s n ph m trong xã h i” ả ả ẩ ộ

m t sinh k  hay m t ph n sinh k ộ ế ộ ầ ế

­ Văn hóa làng ngh  là m t d ng đ c thù c a văn hóa làng nói ề ộ ạ ặ ủ   chung g n v i vi c s n xu t, sinh s ng b ng m t ngh  hay m t s ắ ớ ệ ả ấ ố ằ ộ ề ộ ố  ngh  th  công nghi p (không tính đ n ngh  nông) t o nên tính văn ề ủ ệ ế ề ạ   hóa đ c thù ặ

1.2.1.3.  Làng ngh  truy n th ng, Văn hóa làng ngh  truy n th ng ề ề ố ề ề ố

­ Làng ngh  truy n th ng là làng có m t ho c nhi u ngh ề ề ố ộ ặ ề ề  

th  công truy n th ng, có các ngh  nhân và nh ng ng ủ ề ố ệ ữ ườ i th ợ  

gi i   ch   tác  ra  các  s n   ph m  đ c  đáo,  tinh   x o,  mang   đ c ỏ ế ả ẩ ộ ả ặ  

tr ng văn hóa c ng đ ng, có cùng t  ngh , có bí quy t làm ư ộ ồ ổ ề ế   ngh , gi  ngh  và truy n ngh , các thành viên trong làng ph i ề ữ ề ề ề ả   tuân theo lu t l  làng ngh ậ ệ ề

­ Văn hóa làng ngh  truy n th ng là m t ki u văn hóa làng ề ề ố ộ ể   ngh  đ ề ượ c quy đ nh b i vi c s n xu t, buôn bán và sinh s ng ị ở ệ ả ấ ố  

b ng m t ngh  th  công truy n th ng c a làng ằ ộ ề ủ ề ố ủ

1.2.1.4. C  c u văn hóa làng ngh  truy n th ng ơ ấ ề ề ố

Văn hóa làng ngh  truy n th ng g m 3 thành t  t o nên, đó là:ề ề ố ồ ố ạ  Văn hóa v t ch t, văn hóa t  ch c c ng đ ng va văn hóa tinh th n.ậ ấ ổ ứ ộ ồ ̀ ầ1.2.2. Lý thuy t v  bi n đ i văn hóaế ề ế ổ

Bi n đ i văn hóa là ch  đ  nghiên c u r ng c a nhi u ngànhế ổ ủ ề ứ ộ ủ ề  khoa h c. Nhi u nhà khoa h c đã nghiên c u v  bi n đ i văn hóaọ ề ọ ứ ề ế ổ  

và đ u có đi m chung gi ng nhau khi cho r ng không có n n vănề ể ố ằ ề  hóa nào đ ng yên m t ch , cũng nh  không có m t n n văn hóaứ ộ ỗ ư ộ ề  nào không có s  thay đ i gì so v i th i k  khai nguyên c a nó.ự ổ ớ ờ ỳ ủ

Lý thuy t v  văn hóa s n xu t v t ch t c a A.A.Radughin và bi nế ề ả ấ ậ ấ ủ ế  

đ i văn hóa c a các h c gi  trong và ngoài n c cho th y   b t k  xãổ ủ ọ ả ướ ấ ở ấ ỳ  

h i nào, trong b t k  giai đo n l ch s  nh t đ nh nào cũng đ u có nh ngộ ấ ỳ ạ ị ử ấ ị ề ữ  

bi n đ i, cũng tr n l n nh ng s  ti p n i và bi n đ i. Nh ng ti p n iế ổ ộ ẫ ữ ự ế ố ế ổ ữ ế ố  

và bi n đ i bao hàm c  bi n đ i v  s  l ng, ch t l ng, tr ng thái;ế ổ ả ế ổ ề ố ượ ấ ượ ạ  

Bi n đ i gi a cái cũ và cái m i; t  cái ch a hoàn thi n đ n hoàn thi nế ổ ữ ớ ừ ư ệ ế ệ  

và văn hóa làng ngh  truy n th ng cũng không n m ngoài quy lu t  y.ề ề ố ằ ậ ấ

ch  mang tính th i s , phóng s , ch a đi sâu phân tích, đánh giáỉ ờ ự ự ư  

nh ng bi n đ i v  văn hóa cũng nh  đ  xu t hữ ế ổ ề ư ề ấ ướng gi i quy t.ả ế

K  th a k t qu  nghiên c u cùng v i các khái ni m v  ngh ,ế ừ ế ả ứ ớ ệ ề ề  làng ngh ,  ề văn hóa làng ngh  truy n th ng ề ề ố   cùng lý thuy t vănế  hóa h c v  văn hóa s n xu t v t ch t và lý lu n v  bi n đ i vănọ ề ả ấ ậ ấ ậ ề ế ổ  hóa đã được các nhà khoa h c dày công đúc k t, v i ki n th c vàọ ế ớ ế ứ  

hi u bi t qua vi c nghiên c u,   n i dung chể ế ệ ứ ở ộ ương 1, Nghiên c uứ  sinh đã nêu lên và b  sung thêm m t s  khái ni m v  Văn hóaổ ộ ố ệ ề  nghê; Làng ngh , Lang nghê truyên thông; Văn hóa làng ngh ; Làng̀ ề ̀ ̀ ̀ ́ ề  ngh  truy n th ng; Văn hoa làng ngh  truy n th ng. Trên c  sề ề ố ́ ề ề ố ơ ở 

đó, Nghiên c u sinh l a ch n các phứ ự ọ ương pháp, thao tác nghiên c uứ  làm công c  th c hi n trong quá trình đi n dã, tham d  nh m hoànụ ự ệ ề ự ằ  thành m c tiêu lu n án đ  ra.ụ ậ ề

Ch ng 2ươ

2.1. KHÁI LƯỢC LÀNG NGH  HÀ N IỀ Ộ

2.1.1. Khái quát đi u ki n hình thành và phát tri n làng ề ệ ể

ngh , văn hóa làng ngh  Hà N iề ề ộ

2.1.1.1. Đi u ki n đ a lý, t  nhiên, l ch s , kinh t , văn hóaề ệ ị ự ị ử ế

2.1.1.2   S   trình   hình   thành,   phát   tri n   văn   hóa   làng   nghự ể ề truy n th ng Hà N iề ố ộ

2.2.1. Làng Tri u Khúc (xã Tân Tri u, huy n Thanh Trì)ề ề ệ

Làng Tri u Khúc tên nôm là K  Đ  thu c xã Tân Tri u, huy nề ẻ ơ ộ ề ệ  Thanh Trì, Hà N i. X a kia, Tri u Khúc thu c Trang Khúc Giang, sauộ ư ề ộ  này th ng g i là Đ  Đ ng, khi có ngh  thêu g i là Đ  Thao. Làngườ ọ ơ ồ ề ọ ơ  Tri u Khúc n m   phía Nam đ ng Nguy n Trãi, n i C u M i v iề ằ ở ườ ễ ố ầ ớ ớ  

qu n Hà Đông, đo n đ u đ ng Qu c l  6. Tr c năm 1961, ậ ạ ầ ườ ố ộ ướ Tri uề  Khúc thu c t nh Hà Đông, t  năm 1961, nh p vào huy n Thanh Trì. ộ ỉ ừ ậ ệ

2.2.2. Làng Thi t Úng (xã Vân Hà, huy n Đông Anh)ế ệ

Làng Thi t Úng (lang Ông) còn đế ̀ ́ ược g i là thôn Thi t Úng.ọ ế  

X a kia, Thiêt Ung năm bên dong Hoang Giang, t c sông Nguư ́ ́ ̀ ̀ ̀ ứ ̃ Huyên Khê (cu) thuôc hê thông sông hao thanh Cô Loa, la n i co c̣ ̃ ̣ ̣ ́ ̀ ̀ ̉ ̀ ơ ́ ư dân cô sinh sông, lâp nên xom lang, ph̉ ́ ̣ ́ ̀ ương th , vi vây co tên la Xà ợ ̀ ̣ ́ ̀  

Trước Cách m ng tháng Tám năm 1945, thôn Thi t Úng thu cạ ế ộ  

t ng Hà L , huy n Đông Ngàn, ph  T  S n, t nh B c Ninh. Sauổ ỗ ệ ủ ừ ơ ỉ ắ  Cách m ng Tháng Tám năm 1945, Thi t Úng là m t thôn c a xãạ ế ộ ủ  Thi t Hà Châu. T  năm 1949, Thi t Úng tr  thành m t trong nămế ừ ế ở ộ  thôn c a xã Vân Hà. ủ

* Hai lang nghê đêu co truyên thông hiêu hoc va yêu ǹ ̀ ̀ ́ ̀ ́ ́ ̣ ̀ ươc, dí  tich lich s , văn hoa đ́ ̣ ử ́ ược xêp hang câp quôc gia (đinh, đên, chua,́ ̣ ́ ́ ̀ ̀ ̀  nha th  Tô nghê), co nghê thu công truyên thông hinh thanh t  vaì ờ ̉ ̀ ́ ̀ ̉ ̀ ́ ̀ ̀ ừ ̀ trăm năm trươc (lang Triêu Khuc co nghê dêt, nghê lam non quaí ̀ ̀ ́ ́ ̀ ̣ ̀ ̀ ́  thao ; lang Thiêt ung co nghê đô gô my nghê cham trô công phu,̀ ́ ́ ́ ̀ ̀ ̃ ̃ ̣ ̣ ̉  tinh xao).̉

2.3. NHÂN T  TÁC Đ NG Đ N S  BI N Đ I VĂN HÓA LÀNG Ố Ộ Ế Ự Ế Ổ

NGH  TRUY N TH NG HÀ N IỀ Ề Ố Ộ

Nh ng nhân t  tác đ ng đ n s  bi n đ i c a văn hóa làngữ ố ộ ế ự ế ổ ủ  ngh  Hà N i hi n nay, đó là: s  đ i m i đề ộ ệ ự ổ ớ ường l i c a Đ ng vàố ủ ả  Nhà nước; Xây d ng n n kinh t  th  trự ề ế ị ường đ nh hị ướng xã h i chộ ủ nghĩa; Ngoài ra, vi c Vi t Nam gia nh p WTO đã góp ph n làmệ ệ ậ ầ  cho b  m t làng ngh  kh i s c h n r t nhi u nh  s  giao l u,ộ ặ ề ở ắ ơ ấ ề ờ ự ư  mua bán s n ph m, hàng hóa; Bên c nh đó, vi c  ng d ng ti n bả ẩ ạ ệ ứ ụ ế ộ khoa h c k  thu t, công ngh  thông tin trong quá trình s n xu t,ọ ỹ ậ ệ ả ấ  

qu ng bá và gi i thi u s n ph m cũng góp ph n tác đ ng đ n vănả ớ ệ ả ẩ ầ ộ ế  hóa làng ngh  Có th  khái quát các nhân t  chính sau:ề ể ố

2.3.1. Nhân t  chính trố ị

2.3.1.1. Đ ng l i, chính sách c a Đ ng và Nhà n cườ ố ủ ả ướ

2.3.1.2. M  r ng quan h  giao l u qu c tở ộ ệ ư ố ế

2.3.2 Nhân t  kinh tố ế

2.3.2.1. S  đôi m i chinh sach, c  chê tô ch c san xuât, kinh doanhự ̉ ớ ́ ́ ơ ́ ̉ ứ ̉ ́2.3.2.2. Gia nh p WTO, m  r ng th  trậ ở ộ ị ường

2.3.3. Nhân t  văn hóa ­ xã h iố ộ