Giao an tự chọn văn 8

+ Thao tác: Bộc lộ trực tiếp hoặc thông qua ý nghĩ, cảm xúc của nhân vật - GV nhấn mạnh và chuyển ý Vậy các yếu tố miêu tả và biểu cảm có vai trò nh thế nào trong văn tự sự, tiết sau t

Ngày soạn:

Ngày dạy:

Chủ đề 1: Rèn luyện kĩ năng làm văn tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm

( Chủ đề bám sát- Thời lợng 10 tiết) Tuần 1- Tiết 1

A/ Mục tiêu: Qua tiết học, HS nắm đợc

- Vai trò, tầm quan trọng, tác động qua lại giữa các yếu tố tự sự, miêu tả và biểu cảm trong một VB hoàn chỉnh

- Cách thức vận dụng các yếu tố miêu tả và biểu cảm trong một VB tự sự

- Biết vận dụng những hiểu biết có đợc ở bài học tự chọn này để viết bài văn tự sự

có kết hợp với miêu tả và biểu cảm

B/ Chuẩn bị:

- GV : Tài liệu tham khảo

- HS: Ôn lại các khái niệm tự sự, miêu tả và biểu cảm

C/ Hoạt động trên lớp

1, ổn định tổ chức: KT sĩ số

2, KT bài cũ: Kết hợp khi học bài mới

3, Bài mới

- GV giới thiệu về chủ đề và yêu cầu của chủ đề

VB “ Bài học đờng đời đầu tiên” ( trích “

Dế mèn phiêu lu kí “ của Tô Hoài

VB “ Sống chết mặc bay” của Phạm Duy Tốn

VB “ Tôi đi học “ của Thanh Tịnh

- Thảo luận, ôn lại và phát biểu+ Tự sự: Trình bày chuỗi sự việc có mở

đầu, diễn biến, kết thúc, thể hiện một ý nghĩa

Thao tác: Kể là chính+ Miêu tả: Tái hiện lại sự việc, hiện tợng

+ Tái hiện sự vật, hiện tợng

+ Thao tác: Quan sát, liên tởng, nhận

xét, so sánh

3- Biểu cảm:

+ Đặc điểm: Thể hiện tình cảm, thái độ

của mình với sự vật, hiện tợng

+ Thao tác: Bộc lộ trực tiếp hoặc thông

qua ý nghĩ, cảm xúc của nhân vật

- GV nhấn mạnh và chuyển ý

Vậy các yếu tố miêu tả và biểu cảm có

vai trò nh thế nào trong văn tự sự, tiết

sau ta tìm hiểu tiếp

Thao tác: Quan sát, liên tởng, so sánh, nhận xét

+ Biểu cảm: Thể hiện tình cảm, thái độ của mình với sự vật, hiện tợng

Thao tác : Bộc lộ trực tiếp những cảm xúc của chính ngời viết hoặc thông qua

Tuần 1- Tiết 2

A/ Mục tiêu: Qua tiết học, HS nắm đợc

- Vai trò của các yếu tố miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự

- Thấy đợc yếu tố miêu tả, biểu cảm thờng xuất hiện qua một số dấu hiệu

B/ Chuẩn bị:

- GV : Tài liệu tham khảo

- HS: Ôn lại các khái niệm tự sự, miêu tả và biểu cảm

C/ Hoạt động trên lớp

1, ổn định tổ chức: KT sĩ số ( 1 phút)

2, KT bài cũ: Kết hợp khi học bài mới

3, Bài mới ( 38 phút)

- GV nhắc lại đặc điểm của các phơng thức miêu tả, biểu cảm từ đó chuyển ý

sang nội dung tiết thứ hai ( 2 phút)

II) Vai trò của các yếu tố miêu tả và

biểu cảm trong văn tự sự

? Tại sao trong VB tự sự cần có yếu tố

miêu tả?

1- Yếu tố miêu tả trong văn tự sự

? Qua các VB tự sự có kết hợp với miêu

tả và biểu cảm đã học, em thấy yếu tố

miêu tả có vai trò gì trong VB tự sự?

? Em thờng thấy những yếu tố miêu tả

nào xuất hiện trong văn tự sự?

- GV yêu cầu HS lấy VD cụ thể ở các

VB đã học

- Thảo luận, phát biểuNhờ có yếu tố miêu tả mà có thể tái hiện cảnh vật, con ngời một cách cụ thể, sinh

động trong không gian, thời gian

- Trả lờiGiúp ngời kể kể lại một cách sinh động cảnh vật, con ngời làm cho câu chuyện trở nên sinh đông, hấp dẫn

- Trả lời+ Miêu tả nhân vật+ Miêu tả cảnh thiên nhiên+ Miêu tả cảnh sinh hoạt

 HS lấy VD cụ thể+ Miêu tả nhân vật: Đoạn văn miêu tả ngoại hình của Dế Mèn và Dế Choắt trong VB “ Bài học đờng đời đầu tiên” của Tô Hoài

+ Miêu tả cảnh thiên nhiên: Đoạn văn

đầu tiên của VB “ Tôi đi học” của Thanh

 GV bổ sung thêm và chốt lại

* Các loại miêu tả

a Miêu tả nhân vật

+ Miêu tả ngoại hình: gơng mặt, dáng

ngời, trang phục

+ Miêu tả các trạng thái hoạt động:

Việc làm, lời nói

b Miêu tả cảnh thiên nhiên

c Miêu tả cảnh sinh hoạt

Mục đích: Cốt truyện hay hơn, hấp dẫn

hơn, nhân vật hiện lên cụ thể sinh động

hơn

? Yếu tố miêu tả thờng đợc thể hiện qua

những dấu hiệu nào ở VB tự sự?

 GV chốt lại

* Dấu hiệu

Miêu tả thờng đợc thể nhiện qua những

từ ngữ, hình ảnh có giá trị gợi tả và biểu

cảm nh từ láy tợng hình, tợng thanh; các

biện pháp nghệ thuật so sánh, nhân

hoá

2- Yếu tố biểu cảm trong văn tự sự

? Yếu tố biểu cảm đóng vai trò gì trong

văn tự sự?

Tịnh+ Miêu tả cảnh sinh hoạt: Đoạn văn miêu tả cảnh hộ đê trong VB “Sống chết mặc bay “ của Phạm Duy Tốn

- Nghe, kết hợp tự ghi

- Thảo luận, phát biểuQua các từ ngữ, hình ảnh có giá trị gợi tả

và biểu cảm nh từ láy tợng hình, tợng thanh, nghệ thuật so sánh, nhân hoá

- Phát biểuBiểu cảm: Thể hiện thái độ, tình cảm của nhà văn với nhân vật, sự việc đợc kể

- Thảo luận, phát biểu

? Trong VB tự sự, em thấy yếu tố biểu

cảm thờng đợc thể hiện nh thế nào?

 GV chốt lại

+ Biểu cảm thông qua cảm xúc của

chính nhà văn đối với nhân vật, sự việc

qua cảm xúc của chính nhà văn đối với

nhân vật, sự việc đợc thể hiện cụ thể qua

từng ngôi kể

Ngôi kể thứ nhất: Cảm xúc của nhà văn

thờng lồng vào cảm xúc của nhân vật

“tôi”

VD: VB “ Bài học đờng đời đầu tiên”

Ngôi kể thứ ba: Cảm xúc của nhà văn

thờng đợc thể hiện thông qua lời dẫn

truyện

VD: VB “ Sống chết mặc bay”

? Về hình thức, em thấy yếu tố biểu

cảm thờng xuất hiện qua những dấu hiệu

nào trong VB tự sự?

 GV chốt lại

+ Yếu tố biểu cảm thờng xuất hiện qua

những câu cảm thán, những câu hỏi tu

từ

Biểu cảm thông qua hai hình thức: trực tiếp qua cảm xúc của chính nhà văn với nhân vật hoặc gián tiếp thông qua cảm xúc, ý nghĩ của các nhân vật

- Nghe, tự ghi

- Nghe

- Suy nghĩ, trả lờiQua những câu cảm thán, những câu hỏi

tu từ

4, Củng cố- Luyện tập: ( 5 phút)

- GV cho HS đọc một số đoạn văn tự sự có kết hợp với miêu tả và biểu cảm trong một số VB đã học

A/ Mục tiêu: Qua tiết học, HS nắm đợc

- Thấy đợc cách thức vận dụng các yếu tố miêu tả và biểu cảm trong một VB

tự sự cùng các bớc thực hiện

- Có kĩ năng viết đoạn văn tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm bất kì

B/ Chuẩn bị:

- GV : Tài liệu tham khảo

- HS: Nắm chắc kiến thức để vận dụng làm bài tập

III) Rèn luyện kĩ năng viết đoạn văn

tự sự có kết hợp với miêu tả và biểu

cảm

1- Viết đoạn văn tự sự có kết hợp

miêu tả và biểu cảm bất kì

? Để viết đợc đoạn văn tự sự kết hợp với

miêu tả và biểu cảm bất kì, ta thực hiện

theo mấy bớc? Là những bớc nào?

- Thảo luận nhóm, phát biểuThực hiện theo 5 bớc

+ Xác định nhân vật, sự việc+ Lựa chọn ngôi kể

+ Xác định thứ tự kể+ Xác định các yếu tố miêu tả và biểu

 GV chốt lại các ý chính của mỗi bớc

diễn ra nh thế nào và kết thúc ra sao?

+ Viết thành đoạn với các yếu tố: kể,

miêu tả, biểu cảm

* Cần phải nắm vững 5 bớc thực hiện

khi viết đoạn văn tự sự kết hợp với miêu

tả và biểu cảm trong bố cục một bài văn

? Bố cục một bài văn tự sự gồm mấy

phần? Là những phần nào?

Vậy cách viết các đoạn văn tự sự kết

hợp miêu tả và biểu cảm trong bố cục

một bài văn nh thế nào gời sau ta học

tiếp

cảm sẽ viết+ Viết thành đoạn với các yếu tố : Kể, tả, biểu cảm

- Nghe, tự ghi những thông tin chính

- Trả lờiGồm 3 phần: Mở bài, thân bài, kết bài

4, Củng cố ( 2 phút)

- GV cho HS nhắc lại những bớc cần thực hiện khi viết đoạn văn tự sự

kết hợp miêu tả và biểu cảm bất kì và xác định trong những bớc đó

bớc nào là quan trọng nhất

Dạy:

A/ Mục tiêu: Qua tiết học, HS nắm đợc

- Nắm đợc cách viết cụ thể để viết các đoạn văn tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm trong bố cục một bài văn

B/ Chuẩn bị:

- GV : Tài liệu tham khảo

- HS: Nắm chắc kiến thức để vận dụng làm bài tập

III) Rèn luyện kĩ năng viết đoạn văn

tự sự có kết hợp với miêu tả và biểu

các cách viết đoạn mở bài

 GV bổ sung và chốt lại mỗi cách cho

HS

* Cách 1: Dùng phơng thức tự sự kết

hợp với miêu tả để giới thiệu sự việc,

nhân vật và tình huống xảy ra câu

chuyện

VD: Sách “ Một số kiến thức, kĩ năng

và bài tập nâng cao - Ngữ văn 8”

* Cách 2: Dùng phơngthức tự sự là

chính có kết hợp với biểu cảm để nêu

- Thảo luận nhóm kết hợp tham khảo các

VB tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm đã học để nêu các cách viết đoạn mở bài

- Đại diện các nhóm lần lợt phát biểu và

bổ sung cho nhau

- Nghe, kết hợp tự ghi những kiến thức cơ bản

kết quả của sự việc hoặc kết cục số phận

chính để dẫn dắt vào truyện ( thờng

dành cho những câu chuyện có tính chất

hồi tởng, hoài niệm)

VD: VB “ Tôi đi học”

b Thân bài

? Cách viết các đoạn thân bài nh thế

nào? Yếu tố nào đóng vai trò chủ đạo?

 GV chốt

Viết các đoạn thân bài: Yếu tố tự sự

đóng vai trò chủ đạo ( có sự việc, nhân

vật); miêu tả và biểu cảm chỉ đợc vận

dụng khi cần thiết làm tăng sức hấp dẫn

cho truyện

c Kết bài

- Cho HS thảo luận nhóm, tìm ra các

cách viết đoạn kết bài

 GV bổ sung, chốt lại

Cách viết đoạn kết bài

* Cách 1: Dùng phơng thức tự sự kết

hợp với biểu cảm để nêu kết cục và cảm

nghĩ của ngời trong cuộc ( Ngời kể

chuyện hay một nhân vật nào đó)

* Cách 2: Dùng phơng thức biểu cảm là

chính để bày tỏ thái độ, tình cảm của

ng-ời trong cuộc

- Suy nghĩ, phát biểuYếu tố tự sự đóng vai trò chủ đạo ( sự việc, nhân vật); miêu tả và biểu cảm chỉ vận dụng khi cần thiết làm tăng sức hấp dẫn và sinh động cho truyện

- Thảo luận nhóm, nêu cách viết đoạn kết bài

- Nghe kết hợp tự ghi bổ sung những kiến thức cơ bản

A/ Mục tiêu: Qua tiết học, HS nắm đợc

- Củng cố và bổ sung kĩ năng viết đoạn văn tự sự và bài văn tự sự có kết hợp miêu tả và biểu cảm

- Vận dụng các kĩ năng để thực hành viết các đoạn cụ thể thông qua bài tập

- Biết phát hiện và xác định đợc các đoạn văn tự sự có xen yếu tố miêu tả và biểu cảm

B/ Chuẩn bị:

- GV : Tài liệu tham khảo, một số đoạn văn mẫu và một số bài tập

- HS: Nắm chắc kiến thức để vận dụng làm bài tập

- GV nêu ngắn gọn nội dung của tiết trớc để chuyển tếp nội dung bài học

IV) Vận dụng luyện tập

1- Phát hiện, xác định đợc các yếu tố

trong đoạn văn

- GV cho đoạn văn ngắn ( ghi trên bảng

phụ hoặc máy chiếu), yêu cầu HS đọc và

trả lời các câu hỏi ở cuối đoạn văn

của ngời con khi mẹ đi làm về muộn

Miêu tả: Không gian, thời gian của buổi

tra hè và dáng vẻ của ngời mẹ

cây cối, nhà cửa, biển cả, ở vùng Hòn

Ngoài ra còn phải kể đến các biện pháp

- Đọc các đoạn văn

- Suy nghĩ câu hỏi ở cuối đoạn văn của nhóm mình đợcgiao

- Thảo luận nhóm, tìm ra hớng trả lời và

cử đại diện phát biểuBài tập 1: Đoạn văn 1Cần chỉ rõ sự thể hiện của các yếu tố trong đoạn văn

Bài tập 2: Đoạn văn 2Yêu cầu tìm dẫn chứng cụ thể để minh hoạ cho các yếu tố miêu tả và biểu cảm

- Các nhóm có thể bổ sung, sửa chữa cho nhau nếu sai hoặc cha đầy đủ

- Nghe kết hợp tự bổ sung, sửa chữa vào vở

nghệ thuật nh so sánh, nhân hoá, đảo

ngữ, liệt kê

+ Yếu tố biểu cảm: Thể hiện ở những

câu có ý nghĩa nhận xét, đánh giá, bộc

lộ thái độ, tình cảm với cảnh vật thiên

nhiên cũng nh con ngời ở vùng Hòn

4, Củng cố ( 2 phút)

? Làm thế nào để xác định đợc trong một đoạn văn sử dụng những

phơng thức biểu đạt nào? Phơng thức biểu đạt nào là chính?

5, HD về nhà: ( 1phút)

- Nắm chắc kĩ năng phát hiện và xác định các phơng thức đợc sử dụng

trong một đoạn văn

- Vận dụng viết 1 đoạn văn tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm, chỉ ra

những yếu tố cụ thể đợc sử dụng trong đoạn văn đó

Tuần 3- Tiết 6

Soạn:

Dạy:

A/ Mục tiêu: Qua tiết học, HS nắm đợc

- Kĩ năng thêm yếu tố miêu tả và biểu cảm vào đoạn văn tự sự sao cho đoạn văn sinh động, hấp dẫn

B/ Chuẩn bị:

- GV : Tài liệu tham khảo, một số đoạn văn mẫu và một số bài tập

- HS: Nắm chắc kiến thức để vận dụng làm bài tập

C/ Hoạt động trên lớp

1, ổn định tổ chức: KT sĩ số ( 1 phút)

2, KT bài cũ: Kết hợp khi học bài

3, Bài mới ( 41 phút)

- GV nêu ngắn gọn nội dung của tiết trớc để chuyển tiếp nội dung bài học

IV) Vận dụng luyện tập ( tiếp)

1- Phát hiện, xác định đợc các yếu tố

trong đoạn văn

2- Thêm yếu tố miêu tả và biểu cảm

+ Bổ sung yếu tố miêu tả: có thể là

khung cảnh thiên nhiên ( nắng, gió,

dòng sông, tiếng cá đớp mồi); tả hình

ảnh ngời bạn mới ( gơng mặt, nớc da,

mái tóc, trang phục )

Yếu tố miêu tả này có thể tách ra thành

các câu văn độc lập; có thể xen kẽ vào

mở rộng thành phần cho những câu trần

thuật đã có sẵn Chú ý dùng các từ ngữ,

hình ảnh có sức gợi tả cao

+ Bổ sung yếu tố biểu cảm: thái độ ngạc

nhiên khi nhìn thấy cậu bé; sự tò mò về

cậu bé lạ; nỗi bực mình khi đánh rơi hộp

mồi Có thể dùng câu cảm, câu hỏi để

biểu cảm

b Đoạn văn 2: Bài tập 3- Tr 48

+ Về hình thức: viết lại đoạn văn có

nghĩa là phải thay đổi cách diễn đạt

( thêm bớt câu chữ, đổi kiểu câu, sắp xếp

lại trật tự các câu, các ý ) làm thế nào

để đoạn văn có cách viết thật phong phú:

tự sự đan xen miêu tả và biểu cảm

+ Về nội dung: bám sát đề tài của đoạn

văn gốc, không tuỳ tiện thay đổi đề tài

- GV nhận xét chung kết quả đạt đợc

- Đọc, quan sát 2 đoạn văn trên bảng phụ hoặc máy chiếu

- Thực hành theo nhóm đợc phân công: nghe gợi ý, hớng dẫn của GV để làm cho

đúng và hay

- Đại diện một số HS đọc đoạn văn mình viết Các HS khác theo dõi và nhận xét

- Nghe nhận xét của GV trên cơ sở đó phát huy hoặc bổ sung, sửa chữa

- Xem lại cách viết các đoạn mở bài, thân bài, kết bài

- Vận dụng viết 1 đoạn văn tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm với đề tài sau: kể chuyện một bạn học sinh phạm lỗi

Tuần 4- Tiết 7

Soạn:

Dạy:

A/ Mục tiêu: Qua tiết học, HS có thể

- Xây dựng đợc các đoạn văn tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm Chuyển những câu kể thành những câu kể có xen miêu tả hoặc biểu cảm

- Rèn luyện kĩ năng, thao tác vận dụng lí thuyết để thực hành

- GV nêu ngắn gọn nội dung của tiết trớc để chuyển tiếp nội dung bài học

IV) Vận dụng luyện tập ( tiếp)

Yêu cầu: Hãy chuyển những câu kể sau

đây thành những câu kể có đan xen

yếu tố miêu tả hoặc yếu tố biểu cảm

a, Tôi nhìn theo cái bóng của thằng bé

đang khuất dần phía cuối con đờng

b, Tôi ngớc nhìn lên, thấy vòm phợng vĩ

đã nở hoa tự bao giờ

c, Nghe tiếng hò của cô lái đò trong

bóng chiều tà, lòng tôi chợt buồn nhớ

câu, bổ sung thêm vế câu

- GV chia lớp thành 4 nhóm, giao cho

mỗi nhóm thực hiện một câu theo yêu

- Các nhóm cử đại diện trình bày bài làm của nhóm mình

A/ Mục tiêu: Qua tiết học, HS có thể

- Xây dựng đợc các đoạn văn tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm Chuyển những câu kể thành những câu kể có xen miêu tả hoặc biểu cảm

- Rèn luyện kĩ năng, thao tác vận dụng lí thuyết để thực hành

- GV nêu ngắn gọn nội dung của tiết trớc để chuyển tiếp nội dung bài học

IV) Vận dụng luyện tập ( tiếp)

Kể chuyện một bạn học sinh phạm lỗi

Yêu cầu: Viết phần mở bài và kết bài

cho đề bài trên ( mỗi phần ít nhất theo

hai cách ); nói rõ những phơng thức đã

sử dụng trong từng phần đã viết

- HS ghi đề bài để luyện tập và đọc kĩ yêu cầu mà giáo viên giao cho

- GV hớng dẫn, gợi ý cho HS

Trớc hết, các em hãy hình dung cốt

truyện với nhân vật, sự việc và các tình

tiết chính Sau đó lựa chọn những chi

tiết cần có sự bổ trợ của yếu tố miêu tả

( tả nhân vật, tả cảnh thiên nhiên, cảnh

sinh hoạt ) và yếu tố biểu cảm ( cảm xúc

của nhân vật, của ngời kể )

+ Lựa chọn ngôi kể cho thích hợp: ngôi

+ Chọn một trong các đoạn mở bài và

kết bài đã viết ở lớp để ghép lại cho

- Sửa chữa vào bài làm của mình ( nếu sai ) và nghe yêu cầu về nhà thực hiện tiếp

4, Củng cố ( 2 phút)

- GV đa ra một đoạn văn mở bài và kết bài đã viết của đề bài mà HS vừa luyện tập ( ở bảng phụ ) để HS học tập

5, HD về nhà: ( 1phút)

- Nắm chắc cách viết các đoạn văn trong từng phần của bài văn tự sự

- Làm bài tập về nhà theo yêu cầu

- Xem lại phần lí thuyết để giờ sau luyện tập tiếp