Hội chứng trầm cảm là loại rối loạn khí sắc thường gặp trong tâm thần học. Bệnh do hoạt động của bộ não bị rối loạn gây nên tạo thành những biến đổi thất thường trong suy nghĩ hành vi và tác phong. Có thể xảy ra ở nhiều lứa tuổi nhưng phổ biến nhất là 1845 tuổi, phụ nữ nhiều hơn nam giới với tỷ lệ giới tính: namnữ = 12, giá trị này chỉ là ước chừng vì còn tùy vào nền văn hóa và dân tộc.
Trang 1MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TRẦM CẢM
1 Hội chứng trầm cảm
Hội chứng trầm cảm là loại rối loạn khí sắc thường gặp trong tâm thần học Bệnh do hoạt động của bộ não bị rối loạn gây nên tạo thành những biến đổi thất thường trong suy nghĩ hành vi và tác phong Có thể xảy ra ở nhiều lứa tuổi nhưng phổ biến nhất là 18-45 tuổi, phụ nữ nhiều hơn nam giới với tỷ lệ giới tính: nam/nữ = 1/2, giá trị này chỉ là ước chừng vì còn tùy vào nền văn hóa và dân tộc
2 Dấu hiệu nhận biết
Hình thức của một người có thể gợi ý về trường hợp trầm cảm: không chú ý đến diện mạo, áo quần lôi thôi, vệ sinh thân thể kém, cử chỉ chậm chạp hoặc nóng nảy khó hiểu, giọng nói trầm buồn, đơn điệu vô cảm
Âu lo thường xuyên cùng với sự sợ hãi lan rộng không rõ nguyên do Tâm trạng họ thay đổi mà không có bất kì sự kiện hay nguyên nhân nào xảy ra trước đó, hoặc sự việc không tồi tệ đến mức cảm xúc đi xuống
Rối loạn chức năng sinh dục: giảm hoặc mất ham muốn tình dục ở cả hai phái, có thể yếu hoặc mất chức năng cương cứng ở nam giới, lãnh cảm ở phụ
nữ thường xuất hiện sau khi sanh (hậu sản/trầm cảm sau sanh)
Các biểu hiện có thể khác của bệnh trầm cảm là cảm giác do dự, không chắc chắn, tiêu chuẩn và đòi hỏi cao, yêu cầu cao với người khác và với chính mình, dễ bị tổn thương, khó thay đổi những thói quen cũ dù không còn phù hợp, luôn ở tình trạng mệt mỏi, ủ rũ và căng thẳng, rất dễ tức giận và nổi nóng khó kiểm soát, không có hứng thú làm bất cứ chuyện gì Luôn có ý nghĩ tiêu cực về bản thân, và người khác, cảm giác tuyệt vọng không còn lối thoát, không còn niềm tin vào bản thân và tương lai
Ngoài ra còn có các biểu hiện sinh lý khác đi kèm như kém ăn, mất cảm giác ngon miệng, mất ngủ, tăng hay giảm cân nặng bất thường, có cảm giác đau
Trang 2nhức nhiều vùng ở thùy não, điển hình là cảm giác tức ngực, hơi thở thất thường, điều này khiến bệnh nhân thường tìm đến những nơi an toàn hơn cho bản thân, thậm chí là một mình
Đối với những người bệnh nặng hơn còn gặp khó khăn hay không thể thực hiện những việc bình thường như đi ra ngoài, đi chợ hay đi học, giao tiếp với
xã hôi Thậm chí những công việc vệ sinh cá nhân đánh răng, tắm giặt cũng trở nên quá sức Điều này có thể được xem là thụ động cấp tính
Các biểu hiện này có thể gặp ở người khỏe mạnh, bình thường khi gặp chuyện sốc hay buồn bực, vì vậy rất khó có thể phân biệt được đâu là tâm trạng nhất thời và khi nào thì đã mắc phải bệnh
Sau đây là những dấu hiệu rối loạn về tâm thần ở trẻ em và các em thanh thiếu niên Nếu những dấu hiệu này kéo dài hơn một vài tuần lễ, thì có thể là lúc ta phải nhờ đến sự trợ giúp của giới chuyên môn:
• Thiếu khả năng hòa đồng với các trẻ khác
• Bài làm ở trường sút kém rõ rệt
• Sụt ký hoặc lên ký rõ rệt
• Thay đổi nếp ngủ nghê hoặc ăn uống lệ thường
• Sợ sệt
• Sức lực hay hứng thú sút kém đi
• Cáu kỉnh
• Bồn chồn, nhõng nhẽo và khó tập trung tư tưởng
• Không vâng lời hay hung hăng quá đỗi
• Khóc lóc nhiều
• Ít dành thời giờ với bạn bè hoặc xa lánh bạn bè
• Cảm thấy tuyệt vọng hay thấp hèn
• Miễn cưỡng đi học hoặc tham dự những sinh hoạt thông thường
• Lạm dụng rượu bia hay các loại ma túy khác
Nếu trẻ hoặc các em thanh thiếu niên cứ dai dẳng nghĩ tới chuyện hãm hại bản thân hoặc muốn chết, các em cần giới chuyên môn giúp đỡ gấp
Trang 33 Nguyên nhân, hậu quả của trầm cảm
• Nguyên nhân:
- Trầm cảm nội sinh (còn gọi là trầm cảm chưa rõ nguyên nhân): Có nhiều giả thuyết cho rằng là do di truyền, miễn dịch, môi trường sống, yếu tố xã hội
- Trầm cảm do căng thẳng: Chẳng hạn như mất việc làm, mâu thuẫn trong gia đình, con cái hư hỏng, bị trù dập ở nơi làm việc, làm ăn thua lỗ,
bị phá sản hoặc có người thân chết đột ngột
- Trầm cảm do các bệnh thực tổn: Các rối loạn nội tiết, các rối loạn thần kinh
• Hậu quả:
- Ở biểu hiện nhẹ: Trầm cảm làm cho người bệnh luôn ở trạng thái u buồn, chán nản, mệt mỏi, tinh thần ủ dột ảnh hưởng đến công việc
và sức khỏe (mất ngủ, mất cảm giác ngon miệng, làm giảm sức mạnh hệ miễn dịch, biến động trong áp lực máu, gây các cơn đau tim,…)
- Trầm cảm nặng: Người bệnh thường mất nhận thức, hoang tưởng, không làm chủ hành vi và có khuynh hướng tự sát thương làm đau mình và trầm trọng dẫn đến tự sát, cái chết không báo trước