Để đảm bảo được điều đó nhất định phải thực hiện thànhcông việc chuyển từ phương pháp dạy học theo lối “truyền thụ một chiều” sangdạy cách học, cách vận dụng kiến thức, rèn luyện kỹ năng
Trang 1PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
Giáo dục phổ thông nước ta đang thực hiện bước chuyển từ chương trìnhgiáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học, nghĩa là từ chỗquan tâm đến việc học sinh học được gì đến chỗ quan tâm học sinh vận dụngđược gì qua việc học Để đảm bảo được điều đó nhất định phải thực hiện thànhcông việc chuyển từ phương pháp dạy học theo lối “truyền thụ một chiều” sangdạy cách học, cách vận dụng kiến thức, rèn luyện kỹ năng, hình thành năng lực
và phẩm chất; đồng thời phải chuyển cách đánh giá kết quả giáo dục từ nặng vềkiểm tra trí nhớ sang kiểm tra, đánh giá năng lực vận dụng kiến thức giải quyếtvấn đề, coi trọng cả kiểm tra, đánh giá kết quả học tập với kiểm tra, đánh giátrong quá trình học tập nhằm nâng cao chất lượng của các hoạt động dạy học vàgiáo dục
Nghị quyết Hội nghị Trung ương khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diệngiáo dục và đào tạo xác định mục tiêu tổng quát của đổi mới là: Giáo dục conngười Việt Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng của mỗi cánhân; yêu gia đình, yêu Tổ quốc, hết lòng phục vụ nhân dân và đất nước; có hiểubiết và kỹ năng cơ bản, khả năng sáng tạo để làm chủ bản thân, sống tốt và làmviệc hiệu quả Xây dựng nền giáo dục mở, thực học, thực nghiệp, dạy tốt, họctốt, quản lý tốt; có cơ cấu và phương thức hợp lý, gắn với xây dựng xã hội họctập; đảm bảo các điều kiện nâng cao chất lượng; hệ thống giáo dục được chuẩnhóa, hiện đại hóa, dân chủ hóa, xã hội hóa và hội nhập quốc tế; giữ vững địnhhướng xã hội chủ nghĩa và mang đậm bản sắc dân tộc… Vì vậy, để hướng tớimục tiêu đó cần phải đổi mới đồng bộ về mục tiêu, chương trình, phương phápgiáo dục, cách thức kiểm tra, đánh giá và công tác quản lí giáo dục
Trong những năm qua, phần lớn giáo viên đã được tiếp cận với cácphương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực như phương pháp khăn trải bàn, bàntay nặn bột, dạy học trên dự án, dạy học giải quyết vấn đề… Tuy nhiên, việcnắm vững và vận dụng chúng còn rất hạn chế, có khi còn máy móc, lạm dụng.Giáo viên vẫn chủ yếu lệ thuộc vào tiến trình các bài học được trình bày trongsách giáo khoa, chưa “dám” chủ động trong việc thiết kế tiến trình xây dựngkiến thức phù hợp với các phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực Phần lớngiáo viên khi thực hiện phương pháp dạy học mới đều lúng túng và tỏ ra lo sợ sẽ
“cháy giáo án” do học sinh không hoàn thành các hoạt động được giao trong giờhọc Chính vì vậy, mặc dù có cố gắng nhưng việc sử dụng các phương pháp dạyhọc tích cực hiện nay chưa thực sự có hiệu quả Để lý giải cho những vấn đềtrên có nhiều nguyên nhân khác nhau song có thể kể đến ba nguyên nhân chủyếu sau:
Một là: sự hiểu biết của giáo viên về các phương pháp và kỹ thuật dạy học
tích cực còn hạn chế, mới chỉ dừng lại ở mức độ “biết” một cách rời rạc, thiếutính hệ thống
Hai là: việc dạy học hiện nay chủ yếu được thực hiện trên lớp theo bài/tiết
trong sách giáo khoa Trong phạm vi một tiết học không đủ thời gian cho các
Trang 2hoạt động của học sinh theo tiến trình sư phạm của một phương pháp dạy họctích cực, dẫn đến nếu có sử dụng thì cũng mang tính hình thức, máy móc, kémhiệu quả, chưa thực sự phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh Đặc biệt,hiệu quả khai thác, sử dụng các phương tiện dạy học và tài liệu bổ trợ theophương pháp dạy học này còn rất hạn chế.
Ba là: Các hình thức kiểm tra kết quả học tập của học sinh còn lạc hậu,
mà đối với môn Công nghệ 10 thì chủ yếu là đánh giá sự ghi nhớ của học sinhchứ chưa đánh giá được khả năng vận dụng sáng tạo, kĩ năng thực hành và nănglực giải quyết vấn đề của học sinh Do đó, chưa tạo được động lực cho đổi mớiphương pháp và hình thức tổ chức dạy học
Vậy để khắc phục những hạn chế nói trên cần phải chủ động, sáng tạo xâydựng nội dung dạy học phù hợp với các phương pháp và kĩ thuật dạy học tíchcực Thay cho việc dạy học đang được thực hiện theo từng bài/tiết trong sáchgiáo khoa như hiện nay, cần căn cứ vào chương trình sách giáo khoa hiện hành,lựa chọn nội dung để xây dựng các chuyên đề dạy học phù hợp với việc sử dụngphương pháp dạy học tích cực và thực hiện kiểm tra đánh giá theo định hướngphát triển năng lực học sinh
Tuy nhiên, ở các trường hiện nay việc xây dựng các chuyên đề dạy học vàkiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng lực học sinh trong các mônhọc nói chung và trong môn công nghệ nói riêng còn rất thiếu và yếu Thựctrạng này xuất phát từ những nguyên nhân khách quan và chủ quan như: cơ sởvật chất, trình độ và nhận thức của giáo viên, trình độ của học sinh…
Xuất phát từ những vấn đề trên, để những giờ học môn công nghệ 10 thực
sự mang lại hiệu quả tôi đã mạnh dạn chọn đề tài nghiên cứu: “Xây dựng
chuyên đề dạy học và kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng lực học sinh trong phần tạo lập doanh nghiệp – công nghệ 10”.
2
Trang 3PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.
I Cơ sở lý luận
Hiện nay vấn đề đổi mới phương pháp dạy học, rèn luyện tính tích cực, tưduy, sáng tạo của người học đã trở thành chủ trương của Đảng và Nhà nước.Đây là vấn đề được quan tâm hàng đầu và cũng là một vấn đề bức xúc đối vớitất cả các cấp, bậc học ở nước ta hiện nay Báo cáo chính trị tại Đại hội Đảng
toàn quốc lần thứ XI khẳng định: “Đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học, phương pháp thi, kiểm tra theo hướng hiện đại; nâng cao chất lượng toàn diện, đặc biệt coi trọng giáo dục lý tưởng, giáo dục truyền thống lịch
sử cách mạng, đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành, tác phong công nghiệp, ý thức trách nhiệm xã hội”.
Trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, giai đoạn 2011 – 2020 :
“Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế…” Đối với giáo dục phổ thông, Chiến lược phát triển giáo dục 2011 – 2020 đã chỉ rõ: “Trên cơ sở đánh giá chương trình giáo dục phổ thông hiện hành và tham khảo chương trình tiên tiến của các nước, thực hiện đổi mới chương trình và sách giáo khoa từ sau năm 2015 theo định hướng phát triển năng lực học sinh, vừa đảm bảo tính thống nhất trong toàn quốc, vừa phù hợp với đặc thù mỗi địa phương”.
Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện
giáo dục và đào tạo xác đinh: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học Đổi mới căn bản hình thức và phương pháp thi, kiểm tra đánh giá kết quả giáo dục, đào tạo bảo đảm trung thực, khách quan…”
Những quan điểm, định hướng nêu trên tạo tiền đề, cơ sở và môi trườngpháp lý thuận lợi cho việc đổi mới giáo dục phổ thông nói chung, đổi mới đồng
bộ phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng lựcngười học
II Thực trạng của vấn đề
Hiện nay việc giảng dạy bộ môn công nghệ 10 còn gặp phải một số vấn đề sau:
- Phương pháp dạy học chủ đạo của nhiều giáo viên vẫn là truyền thụ trithức một chiều, dạy học vẫn nặng về truyền thụ kiến thức lý thuyết (đặc biệttrong phần II: Tạo lập doanh nghiệp) Đây là điều bất hợp lý khi giảng dạy bộmôn có nhiều kiến thức có thể áp dụng vào thực tiễn cuộc sống của bản thân vàcộng đồng
- Đội ngũ giáo viên giảng dạy bộ môn này chưa được bồi dưỡng, cập nhậtkiến thức theo chương trình sách giáo khoa một cách bài bản Nội dung kiếnthức phần Tạo lập doanh nghiệp còn rất hạn chế và là vấn đề trăn trở của nhiềugiáo viên
Trang 4- Phương tiện dạy học phục vụ bộ môn chưa nhiều, việc ứng dụng côngnghệ thông tin trong dạy học còn hạn chế.
- Hoạt động kiểm tra, đánh giá chưa đảm bảo yêu cầu Nhiều giáo viênchưa vận dụng đúng quy trình biên soạn đề kiểm tra nên các bài kiểm tra cònnặng tính chủ quan của người dạy, chỉ chú ý đến yêu cầu tái hiện kiến thức.Điều này làm học sinh học tập thiên về ghi nhớ, ít quan tâm vận dụng kiến thức
- Việc dạy học hiện nay chủ yếu được thực hiện trên lớp theo bài/tiếttrong sách giáo khoa Với thời lượng một tiết học chưa đủ thời gian để giáo viêntriển khai một cách đầy đủ các hoạt động của học sinh theo phương pháp dạyhọc tích cực
- Nội dung bài được trình bày đầy đủ, cặn kẽ và tường minh trong giáotrình, các câu hỏi hay bài tập phần lớn cũng chỉ ở mức độ “nhận biết” Do đó,nếu giáo viên không có phương pháp giảng dạy phù hợp sẽ không phát triểnđược năng lực của người học
- Do địa phận trường Nguyễn Hoàng nằm ở khu vực xã Hà Bình, huyện
Hà Trung – một xã thuần nông; các cơ sở sản xuất, kinh doanh ít; học sinh đaphần là con em nông nghiệp nên khi giảng dạy phần Tạo lập doanh nghiệp gặprất nhiều khó khăn
III Giải pháp và tổ chức thực hiện
Để khắc phục thực trạng trên theo tôi nhất thiết phải đổi mới phương phápdạy học nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh Vậy để tổchức được quá trình dạy học như trên thì thay cho việc dạy học đang được thựchiện theo từng bài/tiết trong sách giáo khoa như hiện nay, cần căn cứ vàochương trình sách giáo khoa hiện hành, lựa chọn nội dung để xây dựng cácchuyên đề dạy học phù hợp với việc sử dụng phương pháp dạy học tích cựctrong điều kiện thực tế của nhà trường Đồng thời, thực hiện đổi mới kiểm tra,đánh giá trong quá trình dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh
1 Quy trình xây dựng chuyên đề dạy học
Xây dựng mỗi chuyên đề cần thực hiện theo quy trình sau:
a Xác định vấn đề học tập theo chuyên đề
Căn cứ vào nội dung, chương trình sách giáo khoa của môn học và nhữngứng dụng khoa học kĩ thuật, hiện tượng, quá trình trong thực tiễn để xác địnhcác nội dung kiến thức liên quan, từ đó xây dựng thành một chuyên đề dạy học
b Xây dựng nội dung chuyên đề
Lựa chọn nội dung từ các bài/tiết trong sách giáo khoa của một môn hoặccác môn có liên quan, các nguồn học liệu khác nhau, so sánh đối chiếu vớichương trình giáo dục phổ thông và sách giáo khoa để xây dựng nội dungchuyên đề dạy học
Cập nhật thông tin để xây dựng nội dung chuyên đề sao cho đảm bảo tínhhiện đại Nội dung chuyên đề phù hợp với trình độ học sinh, địa phương và liên
hệ thực tiễn
4
Trang 5c Xác định chuẩn kiến thức, kĩ năng, thái độ theo chương trình hiện hành
Sử dụng phương pháp dạy học tích cực tổ chức các hoạt động học tập, từ đóxác định các năng lực và phẩm chất có thể hình thành cho học sinh như năng lực
tự học, phát hiện và giải quyết vấn đề, phẩm chất nhân ái, khoan dung
d Xác định và mô tả mức độ yêu cầu (nhận biết, thông hiểu, vận dụng thấp, vận dụng cao) của mỗi loại câu hỏi/bài tập sử dụng trong kiểm tra, đánh giá.
đ Biên soạn các câu hỏi/bài tập theo các mức độ yêu cầu đã mô tả.
e Thiết kế tiến trình dạy học chuyên đề
Thiết kế tiến trình dạy học chuyên đề thành các hoạt động học của học sinh
có thể thực hiện ở trên lớp hoặc ở nhà
2 Cấu trúc chuyên đề dạy học
Một chuyên đề dạy học được xây dựng (giáo án) gồm 7 mục sau đây:
1 Tên chuyên đề
2 Cơ sở xây dựng chuyên đề
a) Nội dung trong chương trình hiện hànhb) Lí do xác định chuyên đề
3 Nội dung của chuyên đề
4 Mục tiêu
a) Kiến thứcb) Kỹ năngc) Thái độd) Các năng lực hướng tới
* Năng lực chung:
* Năng lực chuyên biệt:
5 Bảng mô tả mức độ câu hỏi, bài tập đánh giá năng lực học sinh qua chuyên đề
Nội dung
MỨC ĐỘ NHẬN THỨC (Sử dụng các động từ hành động để mô tả) Các năng lực hướng
tới của chủ đề Nhận
biết
Thông hiểu
Vận dụng thấp
Vận dụng cao
Nội dung 1
Nội dung 2
…
6 Biên soạn câu hỏi, bài tập theo các mức độ nhận thức (đã mô tả ở mục 5)
7 Thiết kế tiến trình dạy học
3 Xây dựng chuyên đề dạy học và kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng lực trong phần Tạo lập doanh nghiệp – công nghệ 10
Dựa vào việc phân tích cấu trúc, nội dung chương trình, mục tiêu, thời lượng phân bố kế hoạch giảng dạy cho từng bài, từng chương Trên cơ sở đó tôi xây dựng chuyên đề dạy học sau:
I Tên chuyên đề: Lựa chọn kế hoạch kinh doanh và xác định kế hoạch kinh doanh cho doanh nghiệp (5 tiết)
Trang 6II Cơ sở xây dựng chuyên đề
1 Nội dung trong chương trình hiện hành:
Trong chương trình Công nghệ 10, một số bài học có những nội dung quantrọng liên quan đến việc lựa chọn lĩnh vực kinh doanh và xác định kế hoạch kinhdoanh cho doanh nghiệp, cụ thể:
+ Bài 51: Lựa chọn lĩnh vực kinh doanh
+ Bài 53: Xác định kế hoạch kinh doanh
2 Lý do chọn chuyên đề
Chuyên đề được xây dựng nhằm kết nối các kiến thức về tạo lập doanhnghiệp ở các bài 51, 53 với nhau cho hợp logic Đồng thời tạo điều kiện cho họcsinh được hoạt động nhiều hơn, vận dụng được kiến thức đã học; giáo viên cóquỹ thời gian nhiều hơn để vận dụng các kỹ thuật, phương pháp dạy học tích cựctrong quá trình dạy học
III Nội dung chuyên đề
Căn cứ vào nội dung chương trình và sách giáo khoa Công nghệ 10, chuyên
đề này gồm các nội dung chính:
1 Xác định lĩnh vực kinh doanh
2 Nghiên cứu, phân tích để lựa chọn lĩnh vực kinh doanh
3 Các căn cứ để lập kế hoạch kinh doanh
4 Nội dung và phương pháp lập kế hoạch kinh doanh của doanh nghiệp
IV Mục tiêu của chuyên đề
4 Định hướng các năng lực được hình thành
Thông qua việc học tập chuyên đề này sẽ góp phần hình thành cho học sinhcác năng lực sau:
a Năng lực chung:
- Năng lực tự học, sáng tạo
- Năng lực giải quyết vấn đề
- Năng lực giao tiếp và hợp tác
- Năng lực sử dụng ngôn ngữ
- Năng lực tính toán
b Năng lực chuyên biệt:
- Năng lực tiêu dùng và kinh doanh
V Bảng mô tả các mức độ yêu cầu của chuyên đề
Căn cứ theo chương trình hiện hành và hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức,
6
Trang 7kĩ năng môn Công nghệ 10 do Bộ GD&ĐT ban hành năm học 2009-2010, nộidung bảng mô tả các mức độ yêu cầu cần đạt cho mỗi loại câu hỏi/bài tập trongchuyên đề được xác định như sau:
Nội
dung
Loại
câu hỏi/
bài tập
Nhận biết Thông hiểu
Vận dụng thấp
Vận dụng cao
Năng lực hướng tới
- Biết được thế nào là lĩnhvực kinh doanh phù hợp
Câu 1.1;
1.2
- Giải thích được doanh nghiệp phải kinh doanh cái gì theo nhu cầu thị trường
- Giải thích được các mục tiêu kinh doanh
- Tóm tắt được các nguồn lực của doanh nghiệp và nguồn lực của
xã hội mà doanh nghiệp
có thể huy động
- Dự đoán những rủi ro
có thể gặp trong kinh doanh
Câu 2.1; 2.5
Tự học,giải quyết vấn đề
Câu 1.3
- Giải thích được cơ sở khoa học của việc phân tích môi trường kinh doanh
Câu 2.6 2.8
Tự học, sáng tạo, giao tiếp và hợp tác, sử dụng ngôn ngữ
Trang 8Câu 2.9
- Giải thích
cơ sở của việc xác địnhnhu cầu thị trường trong thực tế
- Vận dụng được kiến thức đã học
để giải quyết nội dung liên quan
Câu 3.1; 3.2
- Vận dụng kiến thức
để liên hệ giải quyết tình huống thực tế và rút ra được kết luận làm cơ sở lập kế hoạch kinh doanh
Câu 4.1
4.3
Sử dụng ngôn ngữ, sáng tạo
- Trình bày được khái niệm, nội dung và phương pháplập kế hoạch kinh doanh
Câu 1.4
1.5
- Giải thích được mối liên
hệ giữa các kế hoạch thành phần trong kế hoạch kinh doanh tổng thể của doanh nghiệp
Câu 2.10
Tính toán, tiêu dùng vàkinh doanh, giải quyết vấn đề
VI Biên soạn câu hỏi, bài tập.
1- Mức độ nhận biết:
Câu 1.1: Doanh nghiệp có thể kinh doanh ở lĩnh vực:
A- Sản xuất, thương mại
B- Sản xuất, thương mại, dịch vụ
C- Thương mại, dịch vụ
D- Sản xuất, dịch vụ
8
Trang 9Câu 1.2: Lĩnh vực kinh doanh phù hợp là lĩnh vực:
A- Cho phép doanh nghiệp thực hiện mục đích kinh doanh
B- Thời gian hoàn vốn
C- Lợi nhuận và các rủi ro
D- Cả A, B và C
Câu 1.4: Kế hoạch kinh doanh là gì?
Là 1 văn bản trong đó trình bày rõ các căn cứ để lập nên nó, đề ra các mục tiêu kinh doanh cần đạt được và các nhiệm vụ, giải pháp để thực hiện.
Câu 1.5: Kế hoạch kinh doanh của doanh nghiệp gồm những nội dung nào?.
Gồm: Kế hoạch lao động; Tài chính; Sản xuất; Mua hàng; Bán hàng
Câu 2.2: Mục tiêu kinh doanh của doanh nghiệp là:
A- Có lãi, thu hồi vốn nhanh
Câu 2.5: Doanh nghiệp có thể gặp rủi ro do những nguyên nhân:
A- Thiên tai, dịch họa
B- Biến động chính trị - xã
hội
C- Dịch họa
D- Cả A, B và C
Trang 10Câu 2.6: Doanh nghiệp phân tích nhu cầu thị trường bằng cách nào?
Bằng cách trả lời câu hỏi: Ai cần? Số lượng bao nhiêu? Chất lượng thế nào?
Câu 2.7: Chính sách, pháp luật của Nhà nước và địa phương có ảnh hưởng gì đến
lựa chọn lĩnh vực kinh doanh của doanh nghiệp?
Trả lời : Hoặc là ưu tiên, khuyến khích, hoặc là hạn chế (thậm chí cấm) Câu 2.8: Trình độ đội ngũ (lao động và quản lý) và trình độ công nghệ có vai trò
quyết định như thế nào đối với doanh nghiệp?
Trả lời : Quyết định năng suất, chất lượng, mẫu mã, giá thành và cách thức cung ứng sản phẩm hàng hóa, dịch vụ trên thị trường.
Câu 2.9: Tình hình phát triển sản xuất hàng hóa, cung ứng dịch vụ sẽ theo xu
hướng nào? Có liên quan gì đến kế hoạch kinh doanh của doanh nghiệp?
Trả lời : Các doanh nghiệp kinh doanh cùng lĩnh vực sẽ không ngừng đổi mới công nghệ Năng suất ngày càng tăng, chất lượng càng cao, mẫu mã càng
đa dạng, giá thành càng giảm muốn tồn tại, doanh nghiệp phải đổi mới công nghệ và có biện pháp phù hợp để thu hút, giữ khách hàng.
Câu 2.10: Các kế hoạch cụ thể trong kế hoạch kinh doanh của doanh nghiệp có liên
hệ với nhau hay không? Vì sao?
Trả lời: Có, vì nó được xây dựng trên cơ sở kế hoạch tổng thể của doanh nghiệp với mục tiêu tổng quát, từ đó các bộ phận sẽ phối hợp để xây dựng chi tiết của từng kế hoạch Kế hoạch được xây dựng tổng quát theo thời gian dài (5 năm, 1 năm) và chi tiết cho từng giai đoạn (quý, tháng, tuần).
3- Mức độ vận dụng thấp
Câu 3.1: Nhu cầu thị trường được doanh nghiệp xác định như thế nào? Nếu em là
chủ doanh nghiệp bán lẻ (VD: Siêu thị) thì em sẽ xác định nhu cầu thị trường nhưthế nào?
Trả lời: Gồm : Đơn đặt hàng, hợp đồng mua bán hàng hóa (Nếu là doanh nghiệp bán lẻ phải dự báo lượng khách mua lẻ (vãng lai)).
Câu 3.2: Em hãy vận dụng kiến thức ở bài 51 để giải quyết 2 nội dung: Khả năng
của doanh nghiệp và Pháp luật hiện hành làm căn cứ để doanh nghiệp lập kế
hoạch kinh doanh?
4- Mức độ vận dụng cao:
Câu 4.1: Cho một số tình huống sau :
+ Nhà thiết kế thời trang có phải thay đổi các mẫu mã quần áo thời trang hay không?
+ Tại sao các cơ sở sản xuất, buôn bán đồ vàng mã lại phải trữ hàng vào dịp Tết âm lịch sang đầu năm mới và dịp tháng 7 âm lịch?
+ Việc kinh doanh sản phẩm đồ điện gia dụng; áo ấm; chăn, ga, gối, đệm; bia và nước giải khát phụ thuộc yếu tố tự nhiên nào?
+ Trước và sau khi bão đổ bộ vào đất liền, nhu cầu của thị trường sẽ biến động ở những mặt hàng nào ? Nếu là doanh nghiệp thương mại, em sẽ làm gì?
+ Nhu cầu mua sắm sách vở, đồ dùng học tập của học sinh nhiều nhất vào thời gian nào? Giả sử năm tới sẽ thay đổi bắt đầu năm học mới vào tháng 1 dương