Nghĩa tường minh và hàm ý (tt)

Không đ ợc diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu nh ng có thể suy ra từ những từ ngữ ấy.. Thay hàm ý ấy bằng một câu nói theo nghĩa t ờng minh và so sánh hai cách diễn đạt đó.. Mỗi lầ

1 Hàm ý là phần thông báo:

A Trái ng ợc với nghĩa t ờng minh

B Cùng một nội dung với nghĩa t ờng minh

Kiểm tra bài cũ

Trả lời các câu sau bằng cách chọn câu trả lời đúng.

C Không đ ợc diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu nh ng có thể suy ra từ những từ ngữ ấy

D Đ ợc diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu

2 Khi nào ng ời ta dùng hàm ý ?

A Khi không muốn nói thẳng

B Muốn ng ời nghe không hiểu

C Muốn gây sự chú ý

D Muốn chấm dứt cuộc thoại

Tìm câu có chứa hàm ý trong đoạn hội thoại sau?

Lan: - Bỡnh ơi! Tối nay chúng mỡnh đi xem ca nhạc đi!

Bình:

Bình: - Tiếc quá! Tối nay mình phải đi đón bà ngoại.

Lan: -Thế thỡ chủ nhật chúng mỡnh đi xem vậy!

Bỡnh: nh: - ừ, thế cũng đ ợc.

Thay hàm ý ấy bằng một câu nói theo nghĩa t ờng minh và so sánh hai cách diễn đạt đó.

Hàm ý trên có thành công không, chi tiết nào cho thấy điều đó?

Bình:

Bình: - Tiếc quá! Tối nay mình phải đi đón bà ngoại - Tiếc quá! Tối nay mình phải đi đón bà ngoại.

Tìm hiểu hàm ý của các lời thoại sau:

I Điều kiện sử dụng hàm ý

- - Con chỉ đ ợc ăn ở nhà bữa này nữa thôi.

- Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn Đoài.

Con không đ

ợc ở nhà với thầy u U phải bán con.

U đã bán con cho nhà cụ Nghị thôn

Đoài.

Nghĩa t ờng minh và hàm ý (tiếp theo)

I Điều kiện sử dụng hàm ý

* Ghi nhớ: (SGK - trang 91)

Để sử dụng hàm ý, cần có hai điều kiện sau đây:

- Ng ời nói (ng ời viết) có ý thức đ a hàm ý vào câu nói.

- Ng ời nghe (ng ời đọc) có năng lực giải đoán hàm ý.

– Anh nói nữa đi - Ông giục.

- Báo cáo hết! - Người con trai vụt trở lại vui vẻ

- Năm phút nữa là mười Còn hai mươi phút thôi Bác và cô vào trong nhà Chè đã ngấm rồi đấy.

Thì giờ ngắn ngủi còn lại thúc giục cả chính người hoạ sĩ già Ông theo liền anh thanh niên vào trong nhà, đảo nhìn qua một lượt trước khi ngồi

xuống ghế.

(Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)

Mời bác và

cô vào uống nước.

Ông theo liền anh thanh niên vào

Bài tập1.c

II LuyÖn tËp

- [ ] Anh Tấn này! Anh bây giờ sang trọng rồi, còn cần gì các thứ đồ gỗ hư hỏng này nữa Chuyên chở lại lịch khịch lắm Cho chúng tôi khuân đi thôi Chúng tôi nhà nghèo dùng

được tất

- Có gì đâu mà sang trọng! Chúng tôi cần bán các thứ này đi để

- Ái chà! Anh bây giờ làm quan rồi mà bảo là không sang trọng? Những ba nàng hầu Mỗi lần đi đâu là ngồi kiệu lớn tám người khiêng, còn bảo là không sang trọng? Hừ! Chẳng cái gì giấu nổi chúng tôi đâu!

Tôi biết không thể nói làm sao được đành ngậm miệng, đứng trầm ngâm

- Ôi dào! Thật là càng giàu có càng không dám rời một đồng xu! Càng không dám rời một đồng xu lại càng giàu có!

(lỗ Tấn, Cố hương)

Chú

khô

cho

Thật là càng giàu có càng không dám rời một đồng xu! Càng không dám rời một đồng xu lại càng giàu có!

Bài tập1.b

“Tiểu thư cũng có bây giờ đến đây!

Càng cay nghiệt lắm càng oan trái nhiều.”

Quyền quý như tiểu thư cũng có lúc phải đến trước “hoa nô” này ư?

Hãy chuẩn bị nhận sự báo oán thích đáng

Hoạn Thư hồn lạc phất xiêu, Khấu đầu trước trướng liệu điều kêu ca.

Bài tập1.c

Nghĩa t ờng minh và hàm ý (tiếp theo)

I Điều kiện sử dụng hàm ý

II Luyện tập

1 Bài tập 1:

2 Bài tập 2: Hàm ý của câu in đậm d ới đây là gì ? Vì sao em bé không nói thẳng đ ợc mà phải sử dụng hàm ý ? Việc sử dụng hàm ý có thành công không ? Vì sao ?

Nó nhìn dáo dác một lúc rồi kêu lên:

- Cơm sôi rồi, chắt n ớc giùm cái ! – Nó cũng lại nói trổng

Tôi lên tiếng mở đ ờng cho nó:

- Cháu phải gọi “Ba chắt n ớc giùm con”, phải nói nh vậy

Nó nh không để ý đến câu nói của tôi, nó lại kêu lên:

-

- Cơm sôi rồi, nhão bây giờ ! Cơm sôi rồi, nhão bây giờ !

Anh Sáu vẫn ngồi im […]]

Anh Sáu vẫn ngồi im […]]

- Cơm sôi rồi, nhão bây giờ ! Chắt n ớc giùm để cơm khỏi nhão !

NghÜa t êng minh vµ hµm ý (tiÕp theo)

I §iÒu kiÖn sö dông hµm ý

II LuyÖn tËp

1 Bµi tËp 1: Lµm ë nhµ

2 Bµi tËp 2:

A : Mai vÒ quª víi m×nh ®i !

B : / : / …/ …/ / /

A: §µnh vËy.

3 Bµi tËp 3: H·y ®iÒn vµo l ît lêi cña B trong ®o¹n tho¹i sau ®©y mét c©u cã hµm ý tõ chèi.

NghÜa t êng minh vµ hµm ý (tiÕp theo)

I §iÒu kiÖn sö dông hµm ý

II LuyÖn tËp

• 1 Bµi tËp 1: Lµm ë nhµ

2 Bµi tËp 2:

3 Bµi tËp 3

3 Bµi tËp 3 :

4 Bµi tËp 4 :

Tôi nghĩ bụng: Đã gọi là hy vọng thì không thể nói đâu là thực, đâu là hư Cũng giống như những con đường trên mặt đất; kì

thực trên mặt đất vốn làm gì có đường Người ta đi mãi thì thành đường thôi

(Lỗ Tấn, Cố hương)

Tuy hi vọng chưa thể nói là thực hay hư,

nhưng nếu cố gắng thực hiện thì có thể đạt được.

Nghĩa t ờng minh và hàm ý (tiếp theo)

I Điều kiện sử dụng hàm ý

II Luyện tập

1 Bài tập 1: Làm ở nhà

2 Bài tập 2:

3 Bài tập 3 :

4 Bài tập 4

4 Bài tập 4 :

5 Bài tập 5: Tìm những câu có hàm ý mời mọc hoặc từ chối trong các đoạn đối thoại giữa em bé với những ng ời ở trên mây và sóng (trong bài Mây và sóng của Ta-go)

Nghĩa t ờng minh và hàm ý (tiếp theo)

“Kẻ cắp gặp bà già”

Có hai anh chàng đi chơi gặp một cô gái Anh chàng thứ nhất nói:

- Chào em, trông em nh Hằng Nga

Anh chàng thứ hai:

- Anh cứ t ởng em là ng ời ở cung quảng mới xuống

Cô gái:

- Thế hai anh là bạn của chú Cuội à?

- Chào em, trông em nh Hằng Nga

- Anh cứ t ởng em là ng ời ỏ Cung quảng mới xuống

- Thế hai anh là bạn của chú Cuội à ?

Trông em thật

là xinh đẹp !

Em đẹp nh Hằng Nga !

Hai anh là

kẻ lừa dối!

Mẩu chuyện vui

II Luyện tập

III H íng dÉn vÒ nhµ

- N¾m ® îc ®iÒu kiÖn sö dông hµm ý, t¸c dông cña hµm ý vµ

vËn dông phï hîp.

- Lµm bµi tËp 5.

- Chuẩn bị: Cách làm bài văn nhị luận về một đoạn thơ,

bài thơ

Nªu c¶m nhËn mét sè ®o¹n th¬, mét c©u th¬, mét h×nh ¶nh th¬ mµ em thÝch.

I §iÒu kiÖn sö dông hµm ý

II LuyÖn tËp