nghĩa tường minh và ham ý

Trong hai cách hiểu sau đây cách hiểu nào đúng nhất với ý anh thanh niên muốn nói ở câu trên?. - ý anh muốn nói rằng: Chỉ còn năm phút nữa là phải chia tay cách hiểu mang tính phổ

TIẾNG VIỆT

GIÁO VIÊN THỰC HIỆN GIÁO VIÊN THỰC HIỆN :

NguyƠn ThÞ Nam

TRƯỜNG THCS phĩ yªn

Kiểm tra bài cũ

Hình thức: Học sinh tự vấn đáp để kiểm tra sự chuẩn bị bài của nhau.

- Trụứi ụi, chổ coứn coự naờm phuựt!

Chớnh laứ anh thanh nieõn giaọt mỡnh noựi to, gioùng cửụứi nhửng ủaày tieỏc reỷ Anh chaùy ra nhaứ sau, roài trụỷ vaứo lieàn, tay caàm moọt caựi laứn Nhaứ hoùa sú taởc lửụừi ủửựng daọy Coõ gaựi cuừng ủửựng leõn, ủaởt laùi chieỏc gheỏ, thong thaỷ ủi ủeỏn choó baực giaứ

- OÂ! Coõ coứn queõn chieỏc muứi soa ủaõy naứy!

Anh thanh nieõn vửứa vaứo, keõu leõn ẹeồ ngửụứi con gaựi khoỷi trụỷ laùi baứn, anh laỏy chieỏc khaờn tay coứn vo troứn caởp giửừa cuoỏn saựch tụựi traỷ cho coõ gaựi Coõ kú sử maởt ủoỷ ửỷng, nhaọn laùi chieỏc khaờn vaứ quay voọi ủi

TIEÁT 123 Nghĩa tường minh và hàm ý 11.03 2010

I Phân biệt nghĩa tường minh và hàm ý:

1.Ví dụ: Đoạn văn (SGK/T74-75)

(Theo Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)

Nghĩa tường minh và hàm ý

1.Vớ duù: (SGK/74-75)

I Phân biệt nghĩa tường minh và hàm ý:

- Trụứi ụi, chổ coứn coự naờm phuựt!

Trong hai cách hiểu sau

đây cách hiểu nào đúng

nhất với ý anh thanh niên

muốn nói ở câu trên?

- ý anh muốn nói rằng:

Chỉ còn năm phút nữa

là phải chia tay (cách

hiểu mang tính phổ

biến, ai cũng hiểu)

- Anh thanh niên muốn nói:

+ Tiếc quá, không còn đủ thời gian để trò chuyện tâm tình.

+ Thế là tôi lại thui thủi một mình.

+ Giá mọi người ở lại thêm một thời gian nữa thì hay biết mấy.

(cách hiểu không mang tính phổ biến, không phải ai cũng hiểu)

Những ý anh thanh niên muốn nói

có được diễn đạt trực tiếp bằng các

từ ngữ ở trong câu không?

Những ý anh thanh niên muốn nói không

được diễn đạt trực tiếp bằng các từ ngữ nêu ở trong câu.

- Anh thanh niên muốn nói:

+ Tiếc quá, không còn đủ thời gian để trò

chuyện tâm tình.

Cách nói hàm ý

1.Vớ duù: (SGK/74-75)

I Phân biệt nghĩa tường minh và hàm ý:

- Ô! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này!

Câu nói trên của anh thanh niên có ẩn ý gì? Vì sao?

Là câu nói không có ẩn ý gì vì anh chỉ thông báo trực tiếp đúng những gì anh đã nói bằng các từ ngữ đã được diễn đạt ở trong câu

Cách nói tường minh

Nghĩa tường minh và hàm ý

1.Vớ duù: (SGK/74-75)

I Phân biệt nghĩa tường minh và hàm ý:

Phân biệt nghĩa từng minh và hàm ý

Tường minh

- Là phần thông báo diễn đạt trực

tiếp bằng từ ngữ trong câu

Hàm ý

- Là phần thông báo không được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu nhưng có thể suy ra từ

những từ ngữ ấy

* Ghi nhớ:(SGK-T75)

Nghĩa tường minh và hàm ý

Bài tập áp dụng:

I Phân biệt nghĩa tường minh và hàm ý:

VD1: Lớp trưởng thông báo cho một bạn học sinh biết:

- Lan ơi! Chiều nay lớp mình đi lao động nhé.

VD2: Troỏng vaứo lụựp ủaừ 10 phỳt Hieỏu mụựi hụựt haỷi chaùy vaứo

Thaày giaựo nhỡn ủoàng hoà, noựi:

- Bây giờ là mấy giờ rồi?

Tường Minh

Hàm ý Nghĩa tường minh và hàm ý

Mỗi nhóm đặt một tình huống trong đó có sử dụng nghĩa tường minh và hàm ý?

(3 phút)

VD1: “Thuyền về có nhớ bến chăng,

Bến thì một dạ khăng khăng đợi thuyền“.

(Ca Dao)

VD2: Ăn quả nhớ kẻ trồng cây.

(Tục ngữ)

VD3: “Thân em vừa trắng lại vừa tròn,

Bảy nổi ba chìm với nước non.

Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn,

Mà em vẫn giữ tấm lòng son“.

(Hồ Xuân Hương)

VD4: “Cậu cai nón dấu lông gà,

Ngón tay đeo nhẫn gọi là cậu cai.

Ba năm được một chuyến sai,

áo ngắn đi mượn quần dài đi thuê“.

(Ca Dao)

2 Chú ý:

 Khi tìm hàm ý của một câu nói ta cần dựa vào những từ ngữ của câu nói ấy, ngoài ra còn dựa vào những câu đứng xung quanh nó hoặc văn cảnh lúc đó, khi giao tiếp thì phải nhìn nét mặt.

1.Vớ duù: ( SGK/74-75 )

I Phân biệt nghĩa tường minh và hàm ý:

- Khi thông báo thì dùng câu tường minh.

- Khi cần nói tế nhị hoặc mỉa mai thì dùng hàm ý.

Nghĩa tường minh và hàm ý

I PHAÂN BIEÄT NGHểA TệễỉNG MINH VAỉ HAỉM YÙ:

II LUYEÄN TAÄP:

TIEÁT 123

Bài 1: Đọc lại đoạn trích đã dẫn ở mục I và trả lời câu hỏi.

- Trời ơi, chỉ còn có năm phút!

Chính là anh thanh niên giật mình nói to, giọng cười nhưng đầy tiếc

rẻ Anh chạy ra nhà phía sau, rồi trở vào liền, tay cầm một cái làn Nhà hoạ sĩ tặc lưỡi đứng dậy Cô gái cũng đứng lên, đặt lại chiếc ghế, thong thả đi đến chỗ bác già.

- Ô! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này!

Anh thanh niên vừa vào, kêu lên Để người con gái khỏi trở lại bàn, anh lấy chiếc khăn tay còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tới trả cho cô gái Cô kĩ sư mặt đỏ ửng nhận lại chiếc khăn và quay vội đi.

Nghĩa tường minh và hàm ý

a Nhaứ hoaù sú taởc lửụừi ủửựng daọy: > Chửa muoỏn chia tay.

chieỏc khaờn, quay voọi ủi > Coõ gaựi ủang boỏi roỏi ủeỏn vuùng veà vỡ ngửụùng, coõ ủũnh kớn ủaựo ủeồ khaờn laứm kổ vaọt cho anh thanh nieõn, nhửng anh thanh nieõn quaự thaọt thaứ tửụỷng coõ boỷ queõn neõn goùi coõ ủeồ traỷ laùi.

II LUYEÄN TAÄP:

TIEÁT 123 Nghĩa tường minh và hàm ý

Bài 1:

I PHAÂN BIEÄT NGHểA TệễỉNG MINH VAỉ HAỉM YÙ:

Nghĩa tường minh và hàm ý

II LUYEÄN TAÄP:

TIEÁT 123 Nghĩa tường minh và hàm ý

I PHAÂN BIEÄT NGHểA TệễỉNG MINH VAỉ HAỉM YÙ:

Bài 2:

Hãy chọn phương án đúng nhất trong các phương án sau để trả lời cho câu nói in đậm trong bài tập?

(chú ý các từ: nước chè, tuổi già và thời điểm rời Lào Cai đi sớm)

A Ông đang quá khát nước.

B Ông chưa kịp uống nước chè đấy.

C Hãy mời khách lên nhà chơi.

D Ông đang lạnh nên cần nước nóng để uống.

Nghĩa tường minh và hàm ý

II LUYEÄN TAÄP:

Tỡm caõu chửựa haứm yự trong ủoaùn trớch sau vaứ cho bieỏt noọi dung cuỷa haứm yự

nhửng laùi noựi troồng:

- Voõ aờn cụm!

Anh Saựu vaón ngoài im, giaỷ vụứ khoõng nghe, chụứ noự goùi “Ba voõ aờn cụm” Con beự cửự ủửựng trong beỏp noựi voùng ra:

- Cụm chớn roài!

Anh cuừng khoõng quay laùi

Câu: “Cơm chín rồi!“ có chứa hàm ý, đó là “Ông vô

TIEÁT 123

Bài 3:

Nghĩa tường minh và hàm ý

I PHAÂN BIEÄT NGHểA TệễỉNG MINH VAỉ HAỉM YÙ:

(Nguyễn Quang Sáng Chiếc lược ngà)–

Nghĩa tường minh và hàm ý

II LUYEÄN TAÄP:

TIEÁT 123

Bài 4: Đọc các đoạn trích sau và cho biết những câu in đậm

có chứa hàm ý không? Vì sao?

Nghĩa tường minh và hàm ý

I PHAÂN BIEÄT NGHểA TệễỉNG MINH VAỉ HAỉM YÙ:

N1: - H , nắng gớm, về nào à … N2: - Tôi thấy người ta đồn…

Là câu không chứa hàm ý,

mà là câu nói lảng (nói sang

chuyện khác) để tránh đề tài

đang bàn.

Là câu không chứa hàm ý, mà là câu nói dở dang.

Nghĩa tường minh và hàm ý

? Hãy chọn đáp án đúng nhất trong những câu sau:

1 Haứm yự laứ phaàn thoõng baựo:

A Traựi ngửụùc vụựi nghúa tửụứng minh.

B AÅn ủaống sau nghúa tửụứng minh.

C Khoõng dieón ủaùt trửùc tieỏp baống tửứ ngửừ trong caõu.

D ẹửụùc dieón ủaùt trửùc tieỏp trong caõu.

2 Duứng haứm yự trong trửụứng hụùp naứo sau ủaõy?

A Khi khoõng bieỏt dieón ủaùt roừ yự.

B Khi khoõng muoỏn noựi roừ yự.

C Khi khoõng muoỏn ngửụứi nghe hieồu yự.

D Khi muoỏn chaỏm dửựt cuoọc thoaùi.

BAỉI TAÄP CUÛNG COÁ

1 Hoùc baứi:

- Luyeọn taọp ủeồ phaõn bieọt ủửụùc nghúa tửụứng minh & haứm yự Reứn luyeọn kú naờng duứng haứm yự & hieồu haứm yự.

2 Chuaồn bũ:

THễ

HIEÁN CHO ẹễỉI.

- Traỷ lụứi caực caõu hoỷi hửụựng daón tỡm hieồu baứi

Hướng dẫn về nhà

2010

Bµi häc kÕt thóc