tiet 129 nghia tuong minh va ham y tiet2

Nghĩa tường minh là phần thông báo được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu.. Nghĩa hàm ý là phần thông báo tuy không được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu nhưng có

V N

TIẾT 129 – TI NG VI T ẾNG VIỆT ỆT

Líp 9

KiÓm tra bµi cò

• Em hãy phân biệt nghĩa tường minh

và hàm ý

Nghĩa tường minh là phần thông báo được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu.

Nghĩa hàm ý là phần thông báo tuy không được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu nhưng

có thể suy ra từ những từ ngữ ấy.

Trong hai tình huống trả lời của Thi, tình huống nào có ẩn ý?

Vậy ẩn ý mà Thi không nói ra là gì?

- > Đã mua được 3 vé, còn 2 vé không mua được.

Một nhóm bạn có 5 người cùng đi xem phim, trong đó bạn An và Thi chuẩn bị vé cho cả

nhóm.

Mua được vé chưa?

Mua được rồi.

Mua được ba

vé

Mua được ba

vé.

T×nh huèng :

Thấy con đi chơi về muộn, bà mẹ hỏi:

- “Mấy giờ rồi con?”

* Nghĩa tường minh: hỏi giờ

* Dựa vào tình huống -> ý mẹ

-> Sao đến giờ này con mới về?

Hµm­ý -> Trách con ham chơi, về muộn.

T×nh huèng :

về muộn

* Đọc đoạn trích và trả lời câu hỏi:

Chị Dậu vừa nói vừa mếu:

- Thôi u không ăn, để phần con Con chỉ được ăn ở nhà bữa này nữa thôi U không muốn ăn tranh của con Con cứ ăn thật no, không phải nhường nhịn cho u.

Cái Tí chưa hiểu hết ý câu nói của mẹ, nó xám mặt lại và hỏi

bằng giọng luống cuống:

- Vậy thì bữa sau con ăn ở đâu ?

Điểm thêm một “giây” nức nở, chị Dậu ngó con bằng cách xót xa:

- Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn Đoài

- Cái Tí nghe nói giãy nảy, giống như sét đánh bên tai, nó liệng củ

khoai vào rổ và òa lên khóc:

- U bán con thật đấy ư ? Con van u, con lạy u, con còn bé bỏng, u đừng bán con đi, tội nghiệp U để cho con ở nhà chơi với em con.

Hàm ý của những cõu in đọ̃m:

- Con chỉ được ăn ở nhà bữa này nữa thụi.

-> Sau bữa này con khụng cũn được ở nhà với thầy mẹ và cỏc em nữa Mẹ đã bỏn con.

- Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thụn Đoài.

-> Mẹ đã bỏn con cho nhà cụ Nghị thụn Đoài

- Cỏi Tí nghe núi giãy nảy, giống như sột đỏnh bờn

- tai,nú liợ̀ng củ khoai vào rụ̉ và ũa lờn khúc:

->ưCáiưTíưđãưhiểuưhàmưýưtrongưcâuưnóiưcủaưmẹ

Lan: Bình ơi ! Tối nay chúng mình đi xem ca nhạc đi

Bình: Tiếc quá ! Tối nay mình phải đi đón bà ngoaị ở quê ra.

Lan: Thế thì chủ nhật chúng mình đi xem vậy!

*Ghi nhớ:

Để̀ sử dụng hàm ý, cần có hai

điều kiện sau đây:

• - Người nói (người viết) có ý thức đưa

hàm ý vào câu nói.

• - Người nghe (người đọc) có năng lực

giải đoán hàm ý.

II Luyợ̀n tọ̃p:

Bài 1: Xỏc định hàm ý

• a/ - Anh núi nữa đi ễng giục.

• Bỏo cỏo hết ! – Người con trai vụt trở lại giọng vui vẻ.

• – Năm phút nữa là mười Cũn hai mươi phút thụi Bỏc và cụ vào trong nhà Chè đã ngấm rụ̀i đấy

• Thỡ giờ ngắn ngủi cũn lại thúc giục cả chính người họa sĩ già ễng theo liờ̀n anh thanh niờn vào trong nhà, đảo nhỡn qua một lượt trước khi ngồi xuống ghế.

• Ngườiưnóiưlàưanhưthanhưniên,ưngườiưngheưlàưôngưhoạưsĩưvàưcôư

gái.

• - Hàm ý: Mời bỏc và cụ vào uụ́ng nước.

• Haiưngườiưđềuưhiểuưhàmưýưđó,ưchiưtiếtư Ôngưtheoưliềnưanhư “Ông theo liền anh

thanhưniênưvàoưtrongưnhà ,ư Ngồiưxuốngưghế ưchứngưtỏưsựư ”, “Ngồi xuống ghế” chứng tỏ sự “Ông theo liền anh ”, “Ngồi xuống ghế” chứng tỏ sự

hiểuưđó.

• b/ - […] Anh Tấn này ! Anh bõy giờ sang trọng rụ̀i, còn cõ̀n quỏi

gì cỏc thứ đụ̀ gụ̃ hư hỏng này nữa Chuyờn chở lịch kịch lắm Cho chúng tụi khuõn đi thụi Chúng tụi nhà nghèo dùng được tất.

- Có gì đõu mà sang trọng ! Chúng tụi cõ̀n phải bỏn cỏc thứ này

đi đờ̉ …

- Ái chà ! Anh bõy giờ làm quan rụ̀i mà bảo khụng sang trọng ? Những ba nàng hõ̀u Mụ̃i lõ̀n đi đõu là ngụ̀i kiợ̀u lớn tỏm người khiờng, còn bảo là khụng sang trọng ?

• Hừ ! Chẳng cỏi gì giấu nụ̉i chúng tụi đõu !

Tụi biết khụng thờ̉ nói làm sao được đành ngọ̃m trong miợ̀ng, đứng trõ̀m ngõm.

- ễi dào ! Thọ̃t là càng giàu có càng khụng dỏm rời một đụ̀ng

xu ! Càng khụng dỏm rời đụ̀ng xu lại càng giàu có.

• - Hàm ý: Chúng tụi khụng thờ̉ cho được.

• Câuưnóiưcuốiưcùngưđãưchoưbiếtưngườiưngheưhiểuưhàmư

ý.

c/ Thoắt trông nàng đã chào thưa:

“Tiểu thư cũng có bây giờ đến đây !

Đàn bà dễ có mấy tay,

Đời xưa mấy mặt đời này mấy gan !

Dễ dàng là thói hồng nhan,

Càng cay nghiệt lắm càng oan trái nhiều.”

Hoạn Thư hồn lạc phách xiêu,

Khấu đầu dưới trướng liệu điều kêu ca.

(NguyÔn Du,TruyÖn KiÒu)

Bài 2: Xỏc định hàm ý

Nú nhỡn dỏo dỏc một lúc rồi kờu lờn:

- Cơm sụi rồi, chắt nước giựm cỏi ! – Nú cũng lại núi trụ̉ng Tụi lờn tiếng mở đường cho nú:

- Chỏu phải gọi “Ba chắt nước giựm con”, phải núi như vậy.

Nú như khụng để ý đến cõu núi của tụi, nú lại kờu lờn:

- Cơm sụi rụ̀i nhão bõy giờ !

Anh Sỏu võ̃n ngồi im […]

-Hàm ý: chắt giựm nước để cơm khỏi nhão.

- Phảiưdùngưhàmưýưvìưtrướcưđóưđãưnóiưthẳngưư Chắtưnướcưgiùmư “Ông theo liền anh

cái ưnhưngưkhôngưđượcưđápưứng.Gấpưquáưrồiưnếuưchậmưcơmư ”, “Ngồi xuống ghế” chứng tỏ sự

sẽưbịưnhão

ư

Bài 3: Điền vào lượt lời của B một câu có hàm

ý từ chối

• A: Mai về quê với mình đi !

• B: / … /

• A: Đành vậy.

• * Điền: - Mình còn rất nhiều bài tập.

• - Mai mình phải trông nhà.

• - Mình sắp thi rồi.

Bài 4: Tìm hàm ý của Lỗ Tấn qua việc ông so sánh “hy

vọng” với “con đường”

• Tôi nghĩ bụng: Đã gọi là hi vọng thì không thể nói đâu là thực, đâu là hư Cũng giống như những con đường trên mặt đất ; kì thực trên mặt đất vốn làm gì có đường Người ta

đi mãi thì thành đường thôi.

• - Hàm ý: Tuy hi vọng chưa thể nói là thực

hay hư, nhưng nếu cố gắng thực hiện thì có thể đạt được.

C©u cã hµm ý mêi mäc

“¤ng theo liÒn anh Kh«ng biÕt cã ai muèn ch¬i víi bän tí kh«ng”, “Ngåi xuèng ghÕ” chøng tá sù ? HoÆc

“¤ng theo liÒn anh Ch¬i víi bän tí thÝch l¾m”, “Ngåi xuèng ghÕ” chøng tá sù

Mây và sóng

Mẹ ơi trên mây có người gọi con:

“Bọn tớ chơi từ khi thứcdậy cho đến lúc chiều tà.Bọn tớ chơi với bình minh vàng Bọn tớ chơi với vầng trăng bạc”.

Con hỏi :” nhưng làm thế nàomình lên đó được?”

Họ đáp:” hãy đến nơi tận cùng trái đất ,đưa tay lên trời, cậu sẽ được nhấc bổng lên tận tầng mây”.

“Mẹ mình đang đợi ở nhà “-Con bảo- “Làm thế nào có thể rời mẹ mà đến được”.

Thế là họ mỉm cười bay đi.

Nhưng con biết có trò chơi,thú vị hơn mẹ ạ.

Con là mây và mẹ sẽ là trăng.

Hai bàn tay con ôm lấy mẹ,và mái nhà ta sẽ là bầu trời xanh Go)

1.NHầM Mộtưanhưsờưlênưcổưáo,ưthấyưconưrận,ưSợưngườiưtaư cườiưvộiưvàngưhấtưnóưxuốngưđấtưnói:

-ưTưởngưlàưconưrận,ưhoáưraưkhôngưphải.

Cóưngườiưcúiưxuốngưđấtưcốưtìnhưtìmưđượcưconưrậnư nhặtưlên:

Tưởngưlàưkhôngư bẩn,ưthếưmàưcóư

rậnư!

“Kẻ cắp gặp bà già”

Cóưhaiưanhưchàngưđiưchơiưgặpưmộtưcôưgái.ưAnhưchàngư thứưnhấtưnói:

-ưChàoưem,ưtrôngưemưnhưưHằngưNga.

Anhưchàngưthứưhai:

-ưAnhưcứưtưởngưemưlàưngườiưởưcungưquảngưmớiưxuống Côưgái:

D ặn dò:-Học thuộc ghi nhớ

Nắm được các điều kiện sử dụng

hàm ý.Làm các bài tập còn lại

ViÕt mét ®o¹n v¨n cã sö dông hµm

ý vµ chØ râ hµm ý Êy do ai nãi, ý nghÜa?

Mây và sóng

Mẹ ơi trên mây có người gọi con:

“Bọn tớ chơi từ khi thứcdậy cho đến lúc chiều tà.Bọn tớ chơi với bình minh vàng Bọn tớ chơi với vầng trăng bạc”.

Con hỏi :” nhưng làm thế nàomình lên đó được?”

Họ đáp:” hãy đến nơi tận cùng trái đất ,đưa tay lên trời, cậu sẽ được nhấc bổng lên tận tầng mây”.

“Mẹ mình đang đợi ở nhà “-Con bảo- “Làm thế nào có thể rời mẹ

mà đến được”.

Thế là họ mỉm cười bay đi.

Nhưng con biết có trò chơi,thú vị hơn mẹ ạ.

Con là mây và mẹ sẽ là trăng.

Hai bàn tay con ôm lấy mẹ,và mái nhà ta sẽ là bầu trời xanh

thẳm.(Ta-Go)

TIẾT 129 – TI NG VI T ẾNG VIỆT ỆT

Líp 9

Năm học : 2009-2010

Giáo viên: Bïi ThÞ ChÊt Minh

Chµo c¸c thÇy c«

gi¸o vµ c¸c em!