chương 6- phát triển và các sự biểu hiện

Phôi tăng trưởng làm bung vỏ hột ra và nhanh chóng hình thành một cây con, có rễ và thân phân biệt... Sự tăng trưởng của rễ và thân của cây con có được là nhờ sự phân cắt và sự tăng dài

CHƯƠNG VI: PHÁT TRIỂN

BiỂU HiỆN CỦA SỰ PHÁT TRIỂN

 Trong chu kỳ đời sống ở thực vật hột kín, kết thúc một chu kỳ là sự hình thành hột, trong đó có chứa một thế hệ bào tử thực vật mới Bắt đầu cho một chu kỳ đời sống mới là khi hột nẩy mầm và hình thành cây con

SỰ PHÁT TRIỂN Ở THỰC VẬT

Nhiều hột phải trải qua một thời gian miên trạng dài trước khi nẩy mầm Các yếu tố của môi trường như nước, nhiệt độ và oxy cũng ảnh hưởng trên sự nẩy mầm của hột

SỰ NẢY MẦM CỦA HỘT

Sự nẩy mầm của hột bắt đầu khi hột hấp thu rất nhiều nước và tăng thể tích lên một cách đáng kể, có khi đến 200% Kết quả của sự hấp thu nước này làm cho phôi giải phóng gibberellin, và đây là yếu tố cảm ứng để tổng hợp một số các enzim thủy giải trong đó có cả amylaz Những enzim này thủy phân những chất dự trử trong phôi nhũ, cung cấp năng lượng cho sự tăng trưởng của phôi Sự biến dưỡng của phôi tăng, sự gia tăng này làm cho tế bào bắt đầu phân cắt, tổng hợp thêm tế bào chất mới, và tế bào gia tăng kích thước nhờ sự hấp thu nước Phôi tăng trưởng làm bung vỏ hột ra và nhanh chóng hình thành một cây con, có rễ và thân phân biệt.

MÔ TẢ SỰ NẢY MẦM CỦA HỘT

MÔ TẢ SỰ NẢY MẦM CỦA HỘT

MÔ TẢ SỰ NẢY MẦM CỦA HỘT

MÔ TẢ SỰ NẢY MẦM CỦA HỘT

Quy trình phát triển

MÔ TẢ SỰ NẢY MẦM CỦA HỘT

SỰ PHÁT TRIỂN Ở CÂY CON

Ðầu tiên cây con tăng trưởng hơi chậm, sau đó tăng trưởng với một tốc độ nhanh hơn trong một thời gian dài hơn, cuối cùng chậm lại và có thể dừng tăng trưởng khi cây sắp trưởng thành

Ở những cây đa niên, sự tăng trưởng tiếp tục xảy ra trong suốt đời sống của cây, trong khi ở những cây nhất niên như các cây Ðậu, cây Củ cải tăng trưởng ngừng lại khi cây trưởng thành và cây chết đi sau một mùa sinh trưởng

Sự tăng trưởng của rễ và thân của cây con có được là nhờ sự phân cắt và sự tăng dài của tế bào Hai hoạt động này chịu ảnh hưởng của nhiều hormon sinh trưởng khác nhau, đặc biệt là auxin, gibberellin và cytokinin Ở những cây chỉ có mô sơ cấp thì sự phân cắt tế bào và sự tăng dài của tế bào tùy thuộc vào sự hoạt động của hai mô phân sinh ngọn

rễ và ngọn thân

SỰ TĂNG TRƯỞNG CỦA RỄ

Sự hoạt động của mô phân

sinh ngọn rễ làm cho rễ tăng

trưởng Mô phân sinh rễ được

bảo vệ bởi một chóp rễ hình nón,

gồm một khối tế bào không phân

cắt được Khi rễ mọc dài ra và đầu

rễ mọc sâu vào trong đất thì một

số tế bào ở mặt ngoài của chóp rễ

có thể bị tổn thương và sau đó

được thay thế bằng những tế bào

mới do sự phân cắt tế bào của mô

phân sinh ngọn Ngay sau của

SỰ TĂNG TRƯỞNG CỦA THÂN

Sự phân cắt tế bào ở mô phân sinh ngọn thân tạo

ra mô sơ cấp của thân và khối sơ khởi của lá

(Hình 3) Các tế bào mới được tạo ra từ mô phân sinh ngọn thân gần đỉnh ngọn, mọc dài đẩy

ngọn thân thẳng đứng lên.

Sự tăng trưởng của thân khác với sự tăng trưởng của rễ là có sự tạo ra lá ở phía bên của đỉnh ngọn thân Cách khoảng đều đặn mô phân sinh ngọn thân tạo ra những khối sơ khởi của lá sau này sẽ tạo ra những lá mới.

Nơi lá mọc ra từ thân gọi là mắt (node) và khoảng giữa hai mắt là lóng (internode) Phần lớn thân dài

ra là do sự tăng dài của tế bào ở những lóng còn non

      Ở đỉnh của thân là một chuỗi những lóng chưa được mọc dài

ra Những khối sơ khởi của lá rất nhỏ ngăn cách các lóng uốn cong; các khối

sơ khởi già hơn, to hơn của lá bao lấy các khối sơ khởi trẻ hơn, nhỏ hơn ở bên trong Cấu trúc gồm mô phân sinh ngọn và các lóng chưa được tăng dài được bao bọc trong các khối sơ khởi của lá được gọi là chồi (bud) Ở những cây tăng trưởng theo mùa thì chồi được bảo vệ bởi những vảy, là những

lá biến đổi mọc từ dưới đáy của chồi

Trước khi lá được hình thành một cách hoàn chỉnh, một u nhỏ của mô phân sinh thường mọc ra ở giữa đáy lá và lóng Mỗi một vùng mô phân sinh mới này sẽ tạo ra một chồi bên (lateral, axillary bud)

có đặc điểm tương tự như chồi ngọn Sự tăng dài của các lóng của chồi bên trong mùa sinh trưởng kế tiếp sẽ tạo

ra nhánh.

CHƯƠNG VI: PHÁT TRIỂN & CÁC SỰ BiỂU HiỆN.

6

BiỂU HiỆN CỦA SỰ PHÁT TRIỂN

Phát triển = Phân chia (sinh sản) + gia tăng kích thước + phân hóa

MÔ PHÂN SINH NGỌN

Mô phân sinh ngọn nằm trên ngọn của chồi chính, chồi bên và ngọn rễ, giúp cây sinh trưởng theo chiều dài Được cấu tạo bởi các tế bào khởi sinh chưa phân hóa, xếp sít nhau tạo thành một khối hình nón Vì vậy ta còn gọi là nón tăng trưởng

Mô phân sinh của nón sinh trưởng ở chồi là mô phân sinh đầu tiên, gồm một vài lớp tế bào khởi sinh phân chia liên tục, hình thành nên các loại mô phân sinh phân hóa:

         - Tầng sinh bì → hình thành nên mô bì

- Mô trước phát sinh → hình thành nên mô dẫn

- Mô phân sinh cơ bản → hình thành nên mô cơ bản

        Mô phân sinh ngọn của rễ

nằm ở đầu rễ, phân chia cho

cũng như rễ Nó phân chia

liên tục tạo ra lớp nguyên bì,

mô phân sinh cơ bản và mô

trước phát sinh Hoạt động

của nó làm cho cây tăng

trưởng theo chiều cao

MÔ PHÂN SINH NGỌN

Chức năng : Làm cho thân và rễ dài ra

MÔ PHÂN SINH LÓNG

Có ở thân một số cây Một lá mầm chủ yếu là họ Lúa và rất ít loài Hai lá mầm, thân cây không chỉ dài ra ở ngọn mà còn mọc dài ra ở phần gốc của mỗi lóng.

Mô phân sinh lóng hình thành từ mô phân sinh ngọn trong quá trình phân hóa của chồi Sự có mặt của mô phân sinh lóng giúp cho nhiều loài cây

họ Lúa sinh trưởng theo chiều cao rất nhanh, đây

là một đặc điểm thích nghi sinh lí quan trọng.

Chức năng : Tăng chiều dài của lóng

MÔ PHÂN SINH BÊN

Giúp rễ và thân cây tăng trưởng theo chiều ngang, bao gồm tầng phát sinh vỏ (tầng phát sinh bần) và tầng phát sinh trụ.

         - Tầng phát sinh vỏ: nằm ở phần vỏ của rễ và thân cây, gồm các tế bào nhiều cạnh, đôi khi kéo dài theo cơ quan trục xếp sát nhau, vách mỏng, không bào phát triển, có thể chứa tanin, tinh bột…Các tế bào phân chia nhiều lần tạo

ra lớp bần và lớp vỏ lục Tập hợp 3 lớp: Bần, tầng sinh vỏ và lớp vỏ lục gọi là chu bì

Trong đời sống của cây, tầng sinh vỏ có thể xuất hiện nhiều lần và ngày càng nằm lùi vào phái trong

- Tầng phát sinh trụ: Nằm trong trụ giữa của rễ, thân và

có ở gân lá, làm thành một lớp liên tục hay những dải riêng biệt giữa gỗ và libe Phía ngoài sinh ra những libe thứ cấp có chức năng dẫn nhựa luyện, phía trong sinh ra những tế bào

gỗ thứ cấp có chức năng dẫn nhựa nguyên Số lượng tế bào

gỗ nhiều gấp 3-4 lần libe, do đó gỗ thường phát triển mạnh hơn libe

MÔ PHÂN SINH BÊN

Chức năng : Tăng bề dày của cây

Mô phân sinh

đỉnh Mô phân sinh lóng tầng phát sinh Mô phân sinh

mạch Tận cùng của

chồi ngọn, chồi

bên, đầu rễ, làm

tăng số lượng tế

bào, tăng chiều

cao, dài của thân

cành rễ

Ở gốc của đốt cây họ cau, dừa, tre, làm đốt dài

ra, cây vươn cao,

lá dài ra

Giữa libe và gỗ,

sự phân chia TB cho ra phía ngoài các TB libe và

bên trong là gỗlàm tăng về đường kính của thân, cành , rễ Sinh mô sơ cấp Sinh mô thứ cấp

Chúng liên quan đến cấu trúc vách tế bào (cấu tạo bởi pecto-cellulosid)

Sự hình thành vách riêng qua hai giai đoạn:

Vách sơ cấp: Các vi sợi cellulose tạo một mạng

lưới được bao bởi một chất bột nhão gồm

hemicellulose và pectic Bột nhão này tương đối

mềm nên vách sơ cấp co giãn được Sự tăng

Sự nảy mầm ở hột chùm ngây