Tieu luan CNXH ở Việt Nam

Quá độ đi lên CNXH ở Việt Nam là phù hợp với quy luật phát triển biện chững của lịch sử. Lênin chỉ rõ: “tất cả các dân tộc sẽ đi lên CNXH, đó là điều không thể tránh khỏi. sự quá độ đó cũng phù hợp với với xu hướng của thời đại ngày nay, thời đại mà nói chung chủ yếu là sự quá độ từ TBCN lên XHCN”. Nước ta quá độ đi lên CNXH kinh qua giai đoạn TBCN là một sự lựa chọn có tính lịch sử phù hợp với điều kiện cụ thể của đất nước và nguyện vọng của toàn thể nhân dân.

Cương lĩnh xây dựng đất nớc trong thời kỳ quá độ lên CNXH (bổ sung và phát triển năm 2011) khẳng định: "Đi lên CNXH là khát vọng của nhân dân Việt Nam và sự lựa chọn đúng đắn của

Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh, phù hợp với xu

thế phát triển của lịch sử"( ĐCSVN, Văn kiện Đại hội XI, Nxb

CTQG, Hà Nội 2011, Tr70)

Quỏ độ đi lờn CNXH ở Việt Nam là phự hợp với quy luật phỏt triển biện chững của lịch sử Lờnin chỉ rừ: “tất cả cỏc dõn tộc sẽ đi lờn CNXH, đú là điều khụng thể trỏnh khỏi sự quỏ độ đú cũng phự hợp với với xu hướng của thời đại ngày nay, thời đại mà núi chung chủ yếu là sự quỏ độ từ TBCN lờn XHCN” Nước ta quỏ độ đi lờn CNXH kinh qua giai đoạn TBCN là một sự lựa chọn

cú tớnh lịch sử phự hợp với điều kiện cụ thể của đất nước và nguyện vọng của toàn thể nhõn dõn

Đi lên chủ nghĩa xã hội là một tất yếu khách quan theo

đúng quy luật tiến hoá của lịch sử điều kiện lịch sử và những tiền đề núi trờn khẳng định quỏ độ đi lờn CNXH ở nước ta là một tất yếu lịch sử, là sự lựa chọn sỏng suốt nhất và cũng là duy nhất Tuy nhiờn, muốn CNXH trở thành hiện thực chỳng ta cần phải trải qua nhiều gian nan thử thỏch Hiện nay, CNXH hiện thực thế giới đang bước vào giai đoạn khủng hoảng nhưng Đảng và nhõn dõn ta vẫn bỡnh tĩnh, cõn nhắc và khẳng định con đường đi lờn CNXH là duy nhất

Nhận thức về CNXH và con đờng đi lên CNXH ngày càng sáng tỏ hơn; hệ thống quan điểm lý luận về công cuộc đổi mới, về XHCN và con đờng đi lên CNXH ở Việt Nam đã hình thành những nét cơ bản Mặc dù các thế lực thù địch vẫn tăng

cờng chống phá nền tảng t tởng và con đờng đi lên CNXH ở nớc

ta

Học thuyết của Mác về hình thái kinh tế- xã hội không chỉ xác định các yếu tố, kết cấu của chúng, mà còn xem xét xã hội trong quá trình vận động biến đổi, phát triển không ngừng Mác viết: “Tôi coi sự phát triển của những hình thái kinh tế- xã hội là một quá trình lịch sử tự nhiên”.(C.Mác-Ph

Ăngghen, Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội 1993, Tập

23, tr 21) Nh vậy, sự phát triển của các hình thái kinh tế- xã hội vừa mang tính giai đoạn, vừa mang tính liên tục trong tổng thể quá trình phát triển lâu dài của lịch sử xã hội, nó mang tính khách quan, vốn có, không ai có thể áp đặt đợc sự phát triển đó

Bằng t duy biện chứng duy vật với khả năng trừu tợng hoá

và khái quá hoá cao, Mác và Ăngghen đã phát hiện ra các mối quan hệ xã hội và các quan hệ vật chất làm cho xã hội phát triển đó là học thuyết hình thái kinh tế- xã hội Chính nghiên cứu nội tại mối quan hệ biện chứng trong quá trình vận động của các yếu tố trong kết cấu của hình thái kinh tế- xã hội mà Mác coi đó chính là những quy luật phát triển của các hình thái kinh tế- xã hội với t cách là một quá trình lịch sử tự nhiên

Nhng xã hội lại vận động theo quy luật khách quan vốn có không phụ thuộc vào ý thức, hay ý muốn của con ngời, nó không phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của một cá nhân hay một lực lợng chính trị xã hội nào Mác viết: “Nhân loại bao giờ cũng chỉ đặt ra cho mình những nhiệm vụ mà nó có thể giải quyết đợc, vì khi xét kỹ hơn, bao giờ ngời ta cũng thấy rằng bản thân nhiệm vụ ấy chỉ nảy sinh khi những điều kiện vật

chất để giải quyết nhiệm vụ đó đã có rồi, hay ít ra cũng

đang ở trong quá trình hình thành”

Và thực tế trong lịch sử đã đợc chứng minh sự thay thế

kế tiếp nhau của các hình thái kinh tế- xã hội từ cộng sản nguyên thuỷ, đợc thay thế bằng xã hội chiếm hữu nô lệ, xã hội chiếm hữu nô lệ đợc thay thế bằng xã hội phong kiến, xã hội phong kiến đợc thay thế bằng xã hội t bản chủ nghĩa đó là quá trình tiến hoá bao hàm cả những bớc nhảy vọt đã tạo ra sự tiến bộ trong lịch sử loài ngời Sự phát triển chung, hay sự thay thế hình thái kinh tế- xã hội này bằng hình thái kinh tế- xã hội khác cao hơn, thờng đợc thông qua con đờng cách mạng xã hội

Nguyên nhân sâu xa của cuộc cách mạng đó là mâu thuẫn giữa lực lợng sản xuất với quan hệ sản xuất thống trị, khi quan hệ sản xuất thống trị trở thành “xiềng xích” của lực lợng sản xuất thì cách mạng xã hội nổ ra Trong những thời kỳ cách mạng, khi cơ sở kinh tế thay đổi, thì sớm hay muộn toàn bộ kiến trúc thợng tầng đồ sộ cũng phải thay đổi theo Mác kết luận rằng: hình thái kinh tế- xã hội t bản chủ nghĩa nhất định

sẽ đợc thay thế bằng hình thái kinh tế- xã hội cộng sản chủ nghĩa Từ đó, các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác- Lênin đi

đến kết luận: hình thái kinh tế- xã hội t bản chủ nghĩa nhất

định sẽ đợc thay thế bằng hình thái kinh tế- xã hội cộng sản chủ nghĩa, và sự thay thế này cũng là quá trình lịch sử tự nhiên Sự thay thế đó thông qua cách mạng xã hội chủ nghĩa

mà hai tiền đề vật chất quan trọng nhất của nó là sự phát triển của lực lợng sản xuất và sự trởng thành của giai cấp vô sản, tác động vào quá trình đó, thúc đẩy quá trình đó sớm thu đợc kết quả

Nh vậy, hình thái kinh tế xã hội t bản chủ nghĩa là hình thái kinh tế- xã hội cuối cùng trong lịch sử có quan hệ sản xuất với hình thức đối kháng, là hình thái xã hội cuối cùng trong lịch

sử có sự đối kháng trong quá trình sản xuất xã hội: còn chiếm hữu t nhân, còn áp bức bóc lột, và chính sự phát triển của lực lợng sản xuất trong lòng xã hội t bản sẽ tạo điều kiện vật chất

để xoá bỏ quan hệ sản xuất, thiết lập quan hệ sản xuất mới-quan hệ sản xuất cộng sản chủ nghĩa Nói cách khác, Mác đã

dự báo rằng hình thái kinh tế- xã hội t bản chủ nghĩa nhất

định sẽ bị diệt vong do chính sự phát triển ngày càng cao của lực lợng sản xuất ở ngay trong lòng xã hội đó và sự diệt vong là không thể tránh khỏi Thực tiễn lịch sử phát triển của xã hội loài ngời đã và đang trải qua năm hình thái kinh tế- xã hội từ thấp đến cao, từ cộng sản nguyên thuỷ đến cộng sản chủ nghĩa mà giai đoạn đầu là chủ nghĩa xã hội, đó là một quá trình lịch sử tự nhiên lâu dài, điều đó không phải do ý muốn chủ quan của bất cứ một ai, hay một lực lợng chính trị, một lực lợng siêu nhiên nào, mà nó là quy luật khách quan của sự vận

động, phát triển của xã hội loài ngời Cho tới nay hình thái kinh tế- xã hội phát triển cao nhất là hình thái kinh tế- xã hội cộng sản chủ nghĩa, mở đầu bằng cuộc cách mạng tháng mời Nga,

nó đã mở ra một thời đại mới, thời đại quá độ từ chủ nghĩa t bản tiến lên chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản, xét đến cùng nó là một quá trình lịch sử tự nhiên, thể hiện tính quy luật chung của sự phát triển của xã hội loài ngời từ thấp đến cao

Nh vậy, nếu xem xét ở phạm vi lịch sử toàn nhân loại thì lịch sử xã hội loài ngời đã phát triển qua năm hình thái kinh tế-xã hội một cách tuần tự từ thấp đến cao Song, do đặc điểm

về lịch sử, về không gian và thời gian, không phải quốc gia

nào cũng phải trải qua tuần tự các hình thái kinh tế- xã hội đó

từ thấp đến cao theo lợc đồ chung Thực tế lịch sử xã hội loài ngời đã chứng minh một số quốc gia trong quá trình phát triển

đã bỏ qua một vài hình thái kinh tế- xã hội để phát triển đến hình thái kinh tế- xã hội cao hơn nh: có quốc gia chuyển từ cộng đồng nguyên thuỷ sang chế độ chiếm hữu nô lệ, nhng

có quốc gia khác lại chuyển ngay sang chế độ phong kiến Chẳng hạn nh ngời thổ dân châu úc, châu Mỹ đi từ xã hội nô

lệ lên thẳng chủ nghĩa t bản; nớc Nga, Ba Lan, Đức từ hình thái kinh xã hội cộng sản nguyên thuỷ tiến lên hình thái kinh tế-xã hội phong kiến bỏ qua hình thái kinh tế- tế-xã hội chiếm hữu nô lệ; nhiều nớc châu Âu chủ nghĩa t bản ra đời từ trong lòng của xã hội phong kiến, còn ở Mỹ từ hình thái kinh tế- xã hội chiếm hữu nô lệ tiến lên hình thái kinh tế- xã hội t bản chủ nghĩa không trải qua chế độ phong kiến Việt Nam trong tiến trình phát triển lịch sử đã bỏ qua hình thái kinh tế- xã hội chiếm hữu nô lệ tiến lên hình thái kinh tế- xã hội phong kiến v.v

Nh vậy, cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác- Lênin và thực tiễn lịch sử phát triển của xã hội loài ngời đã chứng minh, sự phát triển của các hình thái kinh tế- xã hội chẳng những diễn

ra bằng con đờng tuần tự theo quy luật chung phổ biến mà còn bao hàm cả sự bỏ qua trong những điều kiện lịch sử nhất

định, thể hiện tính đặc thù, tính đa dạng phong phú của sự phát triển của xã hội loài ngời

Trên con đờng đi lên chủ nghĩa xã hội, chính nớc ta cũng

là một quốc gia nằm trong tiến trình lịch sử tự nhiên của xã hội loài ngời Vừa mang tính quy luật chung, mà ở Việt Nam còn mang tính quy luật đặc thù, đó là chúng ta đi lên chủ nghĩa

xã hội từ một nớc nông nghiệp lạc hậu, kinh tế kém phát triển, cha trải qua thời kỳ phát triển t bản chủ nghĩa Song (theo lôgích nội tại của sự phát triển của xã hội Việt Nam) đó là con

đờng hiện thực, phù hợp với quy luật phát triển chung của tiến trình lịch sử nhân loại Bởi vậy, sự lựa chọn con đờng đi lên chủ nghĩa xã hội, bỏ qua chế độ t bản chủ nghĩa của Đảng Cộng sản Việt Nam là đúng đắn và hợp quy luật khách quan

Trong Báo cáo chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng đã xác định: “Con đờng đi lên của nớc ta là sự phát triển quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ t bản

chủ nghĩa”( ĐCSVN, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ

IX, Nxb CTQG, Hà Nội 2001, tr 84) Nh vậy, Đảng ta khẳng

định đi lên chủ nghĩa xã hội, nớc ta nhất định phải trải qua một thời kỳ quá độ Điều đó hoàn toàn đúng với nguyên lý của chủ nghĩa Mác- Lênin và phù hợp với thực tiễn nớc ta Theo nguyên lý chung, quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội thờng có hai dạng cơ bản, đó là, từ chủ nghĩa t bản đi lên chủ nghĩa xã hội

và quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ t bản chủ nghĩa Nh vậy, nớc ta quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội thuộc hình thức thứ hai

Với cách nhìn nhận một cách khoa học, Đảng ta đã xác

định: bỏ qua chế độ t bản chủ nghĩa để đi lên chủ nghĩa xã hội là con đờng duy nhất đúng, phù hợp với tiến trình phát triển của lịch sử nhân loại, phù hợp với xu thế thời đại ngày nay Mặc dù đó là con đờng khó khăn phức tạp, lâu dài, phải trải qua nhiều bớc trung gian quá độ, việc bỏ qua chế độ t bản chủ nghĩa là quyết định đúng đắn, sáng tạo của Đảng ta Bởi vì, nớc ta bỏ qua chế độ t bản chủ nghĩa, thực chất là một kiểu phát triển rút ngắn, nhng vẫn tôn trọng quá trình phát triển

lịch sử tự nhiên, không đợc chủ quan, nóng vội, đốt cháy giai

đoạn Đó là sự quá độ gián tiếp đi lên chủ nghĩa xã hội Đó là việc rút ngắn “những cơn đau đẻ kéo dài” nghĩa là rút ngắn giai đoạn và bớc đi của tiến trình lịch sử lên chủ nghĩa xã hội Cho nên, chúng ta phải biết sử dụng, thậm chí tạo điều kiện cho một số nhân tố t bản đã có hoặc cha có ở nớc ta phát triển trong quỹ đạo của chủ nghĩa xã hội, đó là sự bỏ qua có kế thừa, chọn lọc, đồng thời cũng là tôn trọng quy luật vận động khách quan của xã hội nớc ta Chúng ta bỏ qua việc xác lập vị trí thống trị của quan hệ sản xuất t bản chủ nghĩa, bỏ qua chế độ chính trị t bản chủ nghĩa mặt khác chúng ta lại tiếp thu, kế thừa những thành tựu mà nhân loại đã đạt đợc dới chế

độ t bản chủ nghĩa, đặc biệt là về khoa học công nghệ để phát triển nhanh lực lợng sản xuất, thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc, xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật, đặt nền móng cho chủ nghĩa xã hội Để bỏ qua cần phải thiết lập chuyên chính vô sản, xây dựng nhà nớc pháp quyền, nhng bản chất phải là nhà nớc của dân, do dân và vì dân Đồng thời phải mở rộng quan hệ giao lu, hợp tác quốc tế, nhất là trao đổi

về khoa học, kỹ thuật và công nghệ hiện đại, chống khép kín,

bế quan toả cảng song phải giữ đợc bản sắc của dân tộc, hoà nhập nhng không hoà tan Đặc biệt là về chính trị, phải giữ vững quyền lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam, chống

đa nguyên về chính trị, đa đảng đối lập

Quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ t bản chủ nghĩa, không phải cho đến bây giờ mới xuất hiện, mà nó là mục

đích ngay từ khi Đảng cộng sản Việt Nam ra đời năm 1930 Trong chính cơng sách lợc vắn tắt cho đến luận cơng chính trị năm

1930, Đảng ta đã khẳng định con đờng đi lên chủ nghĩa xã hội

bỏ qua chế độ t bản chủ nghĩa Đó là sự vận dụng đúng đắn sáng tạo nguyên lý chủ nghĩa Mác- Lênin vào điều kiện hoàn cảnh thực tiễn Việt Nam Đó là Đờng lối chính trị đúng đắn, phù hợp với

xu thế thời đại, phù hợp với nguyện vọng của giai cấp và khát vọng cháy bỏng của toàn dân tộc Việt Nam

Do tính chất, đặc điểm của thời đại, sự phát triển rất cao của lực lợng sản xuất, tính chất quốc tế hoá của lực lợng sản xuất đã tạo nên một xu thế mới trong quan hệ giữa các quốc gia dân tộc Nớc ta nằm trong quỹ đạo chung của xu thế đó, với nhận thức nhạy bén, chủ động, Đảng ta đã nhanh chóng nắm bắt thời cơ, khắc phục đợc những thách thức lớn của thời đại tác động đến nớc ta Trớc hết, thắng lợi trong thế kỷ XX, mà trực tiếp là thành tựu của 25 năm đổi mới, làm cho thế và lực của ta lớn mạnh lên nhiều đánh giá về thành tựu sau hai mơi năm đổi mới, con đờng đi lên chủ nghĩa xã hội ở nớc ta hiện nay, Báo cáo Chính trị tại Đại hội đại biểu toàn Quốc của Đảng lần thứ XI đã khẳng định Sau 20 năm thực hiện Cơng lĩnh, chúng ta

đã giành đợc những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử Đất nớc thực hiện thành công bớc đầu công cuộc đổi mới; ra khỏi tình trạng kém phát triển, đời sống nhân dân đợc cải thiện rõ rệt Hệ thống chính trị và khối đại đoàn kết toàn dân tộc đợc củng cố, tăng cờng Độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ và chế độ xã hội chủ nghĩa đợc giữ vững, vị thế và uy tín của Việt Nam trên trờng quốc tế đợc nâng cao Sức mạnh tổng hợp của đất nớc đã tăng lên rất

nhiều, tạo tiền đề để nớc ta tiếp tục phát triển mạnh mẽ hơn theo con đờng xã hội chủ nghĩa”

Nh vậy, đây là cơ sở khoa học để khẳng định con đờng

và tính tất yếu đi lên chủ nghĩa xã hội, bỏ qua chế độ t bản chủ

nghĩa ở nớc ta Đi lên chủ nghĩa xã hội, bỏ qua chế độ t bản chủ nghĩa ở nớc ta là hoàn toàn phù hợp với quy luật khách quan và xu thế phát triển tất yếu của lịch sử Việc bỏ qua chế độ t bản chủ nghĩa ở nớc ta vẫn nằm trong tiến trình lịch sử tự nhiên, vẫn nằm trong tiến trình phát triển chung của thế giới Mặt khác, đi lên chủ nghĩa xã hội, bỏ qua chế độ t bản chủ nghĩa ở nớc ta nó vẫn phù hợp với xu thế phát triển tất yếu của thời đại ngày nay- thời đại ngày nay là thời đại qua độ đi lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới

Công cuộc đổi mới vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội

do Đảng cộng sản Việt Nam khởi xớng và lãnh đạo từ Đại hội lần thứ

VI (tháng 12 năm 1986), đến nay đã đạt đợc những thành tựu có

ý nghĩa lịch sử Có thể khẳng định rằng, vai trò to lớn của Đảng cộng sản Việt Nam trong sự nghiệp đổi mới, trong nhận thức và nắm bắt điều kiện khách quan thuận lợi để chuyển hoá, phù hợp với điều kiện thực tiễn phát triển của Việt Nam, phù hợp với xu thế

rõ rệt của thời đại, nó phù hợp với tâm t nguyện vọng cháy bỏng của toàn dân tộc ta Cương lĩnh xây dựng đất nớc trong thời kỳ quá độ lên CNXH (bổ sung và phát triển năm 2011) khẳng định: "Đi lên CNXH là khát vọng của nhân dân Việt Nam và sự lựa chọn

đúng đắn của Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh, phù hợp với xu thế phát triển của lịch sử" (ĐCSVN, Văn kiện Đại hội

XI, Nxb CTQG, Hà Nội 2011, Tr70)

Xã hội xã hội chủ nghĩa mà nhân dân ta xây dựng là một xã hội: Dân giàu, nớc mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh; do nhân dân làm chủ; có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực l-ợng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuất tiến bộ phù hợp; có nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; con ngời có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn

diện; các dân tộc trong cộng đồng Việt Nam bình đẳng,

đoàn kết, tôn trọng và giúp nhau cùng phát triển; có Nhà nớc pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân do Đảng Cộng sản lãnh đạo; có quan hệ hữu nghị và hợp tác với các nớc trên thế giới

Xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nớc ta là một quá trình cách mạng sâu sắc, triệt để, đấu tranh phức tạp giữa cái cũ và cái mới nhằm tạo ra sự biến đổi về chất trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, nhất thiết phải trải qua một thời kỳ quá độ lâu dài với nhiều bớc phát triển, nhiều hình thức tổ chức kinh

tế, xã hội đan xen Mục tiêu tổng quát khi kết thúc thời kỳ quá

độ ở nớc ta là xây dựng đợc về cơ bản nền tảng kinh tế của

chủ nghĩa xã hội với kiến trúc thợng tầng về chính trị, t tởng, văn hoá phù hợp, tạo cơ sở để nớc ta trở thành một nớc xã hội chủ nghĩa ngày càng phồn vinh, hạnh phúc

Xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nớc ta có cả những thuận lợi

và khó khăn, có cả cả thời cơ và thách thức Trớc hết về những thuận lợi đó là: có sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng Cộng sản Việt Nam do Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập và rèn luyện, có bản lĩnh chính trị vững vàng và dày dạn kinh nghiệm lãnh

đạo; dân tộc ta là một dân tộc anh hùng, có ý chí vơn lên mãnh liệt; nhân dân ta có truyền thống yêu nớc nồng nàn, có truyền thống đoàn kết và nhân ái, luôn ủng hộ và tin tởng vào

sự lãnh đạo của Đảng; chúng ta đã từng bớc xây dựng đợc những cơ sở vật chất-kỹ thuật rất quan trọng; cuộc cách mạng khoa học công nghệ hiện đại, sự hình thành và phát triển kinh

tế tri thức cùng với quá trình toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế

là một thời cơ để phát triển